1

მკითხველთა ლიგა

წინასიტყვაობა

აგათა კრისტი - მილერი(1890-1976) - ინგლისელი მწერალი

ქალი ორმოცდაათი წლის მანძილზე ნაყოფიერად მოღვაწეობ-

და დეტექტიურ ჟანრში.

იგი სამწერლო ასპარეზზე სრულიად შემთხვევით გამოვიდა.

ოცდახუთი წლის აგათამ უფროსი დის დაჟინებული მოთხოვ-

ნით სანაძლეოზე დეტექტიური რომანი დაწერა. ეს ცდა წარმატე-

ბით დამთავრდა და ინგლისს ახალი მწერალი ქალი მოევლინა.

თავიდან მართალია, პირქუშ მოთხრობებს თხზავდა, სადაც მთა-

ვარი პერსონაჟები, ჩვეულებრივ, იხოცებოდნენ.

დებს იმ დროისათვის საშუალო ინგლისური ოჯახისთვის

ჩვეული ტრადიციული აღზრდა არ მიუღიათ.

მამა, მილერი, ამერიკელი იყო; დედა, თუმცა ინგლისელი

გახლდათ, ქალიშვილების აღზრდას განსაკუთრებულ მნიშვნე-

ლობას არ ანიჭებდა. თავად აგათა კრისტი მოგვიანებით თავის

მოგონებებში წერდა, რომ ხიხ საუკუნის 90-იანი წლების ინ-

გლისში საშუალო ფენის ოჯახებიდან გამოსულ გოგონებს იშ-

ვიათად თუ აგზავნიდნენ სკოლებში - ეს უცნაურ ტონად ითვლე-

ბოდაო. ჩვეულებრივ, ოჯახებში იწვევდნენ გუვერნანტ ქალებს, რომლებიც უცხო ენებსა და ხელსაქმეს ასწავლიდნენ. ზოგჯერ

გოგონები სხვადასხვა კლასში დადიოდნენო: ცეკვის, შვედური

ტანვარჯიშის, ხატვისა თუ სიმღერის.

აგათა მილერს გუვერნანტი ქალი არ ჰყოლია. ოჯახმა გამო-

ძებნა ფულადი სახსრები და გოგონა პარიზს გაგზავნა სიმღერის

2

მკითხველთა ლიგა

შესასწავლად, რადგან მას მუსიკალური სმენა აღმოაჩნდა. თა-

ვისუფალ დროს აგათა ბევრს კითხულობდა. განსაკუთრებით

ზღაპრებს, დიკენსის რომანებსა და კონან დოილის სათავგადა-

სავლო ნაწარმოებებს. მომღერალი მისგან, როგორც ვიცით, არ

დადგა. აგათა უფრო პროზაულ გზას დაადგა - მედიცინის სკოლა

დაამთავრა. 1914 წელს იგი ცოლად გაჰყვა არჩიბალდ კრისტის, რომელიც ომის დროს საფრანგეთში იმყოფებოდა. მიუხედავად

იმისა, რომ 1929 წელს ისინი გაიყარნენ, აგათა თავისი ნაწარ-

მოებების გამოქვეყნებას კვლავ კრისტის გვარით განაგრძობდა.

ფარმაცევტად მუშაობისას მან ზედმიწევნით შეისწავლა წამ-

ლებისა და საწამლავების თვისებები, რამაც ასახვა ჰპოვა მის

ნაწარმოებებში.

მეორედ მან ინგლისელ არქეოლოგზე, მელოუენზე იქორწი-

ნა. მასთან ერთად არაერთხელ უმოგზაურია ანტიკური შუმერუ-

ლი ქალაქის გათხრებზე მესოპოტამიაში; იმოგზაურა ეგვიპტესა

და ტრიპოლიტანიაში. მის ნაწარმოებებში მოქმედება სწორედ

ამ ადგილებში ხდება, თუმცა, აგათა კრისტის პოპულარობის-

თვის ეს, რა თქმა უნდა, არ იქნებოდა საკმარისი. ნაწილობრივ

ეს პოპულარობა მან ინგლისის საზოგადოების დეტექტიური ჟან-

რის ესოდენ დიდი დაინტერესებით მოიხვეჭა. როგორც მაშინ

მისი თანამემამულე მწერალი სომერსეტ მოემი აღნიშნავდა, დე-

ტექტიურ ნაწარმოებებს მაღალინტელექტუალური ადამიანები

კითხულობენ, ვინაიდან ადამიანში ოდითგანვე ძევს მოთხოვნი-

ლება საინტერესო თავგადასავლებისადმიო.

მწერალ ქალს საოცარი უნარი აქვს ცნობისმოყვარეობა

აღუძრას მკითხველს კვანძის გახსნამდეც კი, რაც ხშირად

მოულოდნელობებით მთავრდება, თუმცა ფსიქოლოგიურად და-

მაჯერებელია.

3

მკითხველთა ლიგა

აგათა კრისტის საყვარელი გმირებია სამძებრო აგენტი ჰერ-

კიულ პუარო თავის განუყრელ მეგობართან - კაპიტან ჰასტინ-

გსთან ერთად და მის მარფლი.

აგათა კრისტი მისთვის ჩვეული ლაკონურობით, თხრობის

სიმსუბუქითა და სილაღით გვამცნობს მისი თანამედროვე ინ-

გლისის ტრადიციულ თავისებურებებს, ადამიანთა ტიპებს, დიდი

ქალაქების ხმაურიან ცხოვრებას, პროვინციის, ერთი შეხედვით, მოჩვენებით მყუდროებას და ამით აღწევს სიუჟეტის დინამიკურ

განვითარებას.

4

მკითხველთა ლიგა

I თავი

ქალბატონმა ვენ რიდოკმა სარკიდან ოდნავ უკან დაიხია და

ამოიოხრა.

- კეთილი, საკმარისია, - ჩაილაპარაკა თავისთვის. - მოგ-

წონს, ჯეინ?

მის მარფლმა მუშტრის თვალით შეათვალიერა ლანვანელის

ნახელავი.

- ჩემი აზრით, მშვენიერი კაბაა, - მიუგო მან.

- კაბა მართლაც კარგია, - თქვა ქალბატონმა ვენ რიდოკმა

და ამოიოხრა. - გამხადე, სტეფანი, - უთხრა მოახლეს.

ხანში შესულმა ჭაღარათმიანმა, თხელტუჩება მოახლემ ხე-

ლებაწეულ ქალბატონ ვენ რიდოკს კაბა ფრთხილად გახადა.

ქალბატონი ვენ რიდოკი სარკის წინ ატმისფერი ატლასის პე-

რანგის ამარა დარჩა. კორსეტში საგულდაგულოდ იყო გამოკ-

რული, ჯერ კიდევ ლამაზი მოყვანილობის ფეხებზე ნეილონის

წინდები ეცვა. მის სახეს მუდმივი მასაჟებისა და ნელსაცხებლის

სქელი ფენის წყალობით, შორიდან მაინც, ახალგაზრდული

იერი დაჰკრავდა. კოხტად დავარცხნილი, მორუხო-მოცისფრო

ჰორტენზიისფერი თმა ჰქონდა. ძნელად თუ ვინმე წარმოიდგენ-

და, როგორ გამოიყურებოდა სინამდვილეში ქალბატონი ვენ

რიდოკი. ყველაფერი, რისი გაკეთებაც ფულით შეიძლებოდა, ამ

ქალს ნამდვილად გაეკეთებინა. თანაც ამას ემატებოდა დიეტა, მასაჟები და სისტემატური ვარჯიშები.

რუთ ვენ რიდოკმა თავის მეგობარს გადახედა და გაეხუმრა:

- როგორ გგონია, ჯეინ, ვინმე იფიქრებს, რომ ჩვენ ტოლები

ვართ?

მის მარფლმა ერთგული მეგობრის შესაფერი პასუხი გასცა: 5

მკითხველთა ლიგა

- რა თქმა უნდა, არა, - დაამშვიდა მეგობარი. - შენც ხომ იცი, რომ მე ზუსტად მეტყობა ასაკი.

მის მარფლი სანდომიანი, ჭაღარა, ხანში შესული ქალბატონი

გახლდათ, თეთრ, დანაოჭებულ სახეზე ნაზი ვარდისფერი დაჰ-

კრავდა, ცისფერი, გამჭვირვალე ფაიფურისებრი თვალები კი

მიამიტურად უციმციმებდა. ქალბატონ ვენ რიდოკზე ვერავინ იტ-

ყოდა, ხანში შესული ქალბატონიაო.

- კი გეტყობა, ჯეინ, - აღნიშნა ქალბატონმა ვენ რიდოკმა და

ჩაიცინა. - მეც მეტყობა, ოღონდ ცოტა სხვაგვარად. იცი, ჩემზე

რას ამბობენ: რა მშვენივრად ინარჩუნებს ეს ბებერი კუდიანი

ფიგურასო. კარგად იციან, რომ ბებერი კუდიანი ვარ! ოჰ, ღმერ-

თო ჩემო, ნუთუ ასე მეტყობა?

იგი მძიმედ დაეშვა ატლასგადაკრულ სკამზე.

- კარგი, სტეფანი, - მიმართა მოახლეს, - შეგიძლია წახვიდე.

სტეფანიმ აკრიფა ტანსაცმელი და გავიდა.

-კეთილი ქალია სტეფანი, - თქვა რუთ ვენ რიდოკმა. - აგერ

უკვე ოცდაათ წელზე მეტია ჩემთან არის. ის ერთადერთი ქალია, რომელმაც იცის, როგორც გამოვიყურები სინამდვილეში. ჯეინ, შენთან სალაპარაკო მაქვს.

მის მარფლი გადმოიხარა და მოსასმენად მოემზადა. მისი გა-

რეგნობა როგორღაც ვერ ეხამებოდა ძვირფასი სასტუმროს

მდიდრული საწოლი ოთახის ფონს - საკმაოდ ძველმოდური შა-

ვი კაბა ეცვა და დიდი, საყიდლებისთვის განკუთვნილი ჩანთა

ეჭირა. თუმცა, ყოველი მოძრაობა იმაზე მეტყველებდა, რომ ის

ნამდვილად კეთილშობილი ქალბატონი ბრძანდებოდა.

- ჯეინ, ძალიან შეწუხებული ვარ კერი ლუიზის მდგომა-

რეობით.

- კერი ლუიზის? - გაიმეორა მის მარფლმა და ფიქრებს გაჰ-

ყვა. ამ სახელმა შორეულ წარსულში დააბრუნა.

6

მკითხველთა ლიგა

პანსიონატი ფლორენციაში. თვითონ - თეთრყირმიზი, ინ-

გლისელი გოგონა, რომელიც კათედრალური ტაძრის ეზოში

ცხოვრობდა, და მარტინების ორი ქალიშვილი - ამერიკელები, რომლებიც ინგლისელ გოგონას აოცებდნენ თავიანთი უჩ-

ვეულო აქცენტით, პირდაპირობითა და ენერგიულობით. რუთი

ტანადი, მგზნებარე გოგონა იყო, მუდამ მეშვიდე ცაზე გეგონე-

ბოდათ. კერი ლუიზი კი მომცრო ტანისა, მოხდენილი და სევ-

დიანი.

- უკანასკნელად როდის ნახე, ჯეინ?

- ოჰ, არც ისე დიდი ხნის წინ. ასე, ოცდახუთიოდე წელი იქნე-

ბა მას შემდეგ. რა თქმა უნდა, შობის დღესასწაულს ყოველთვის

ვულოცავთ ერთმანეთს.

რა უცნაურია მეგობრობა! ის, ახალგაზრდა ჯეინ მარფლი, და

ორი ამერიკელი გოგონა. მათი გზები იმთავითვე გაიყარა, თუმ-

ცა ძველი სიყვარული, თითო-ოროლა წერილი და საშობაო ბა-

რათები მაინც შემორჩათ. უცნაურია, რომ სწორედ რუთი გახ-

ლდათ ამ ორი დიდან ერთ-ერთი, ვისაც მის მარფლი უფრო ხში-

რად ხვდებოდა, თუმცა რუთს სახლი, უფრო სწორად, სახლები, ამერიკაში ჰქონდა. მაგრამ გასაოცარი არაფერია. როგორც მი-

სი წრის ყველა ამერიკელი, რუთიც კოსმოპოლიტი იყო. ერთ ან

ორ წელიწადში ერთხელ ყოველთვის მიემგზავრებოდა ევროპა-

ში, ლონდონიდან პარიზში მიდიოდა, შემდეგ რივიერაზე და ისევ

უკან ბრუნდებოდა, თანაც ყოველთვის ცდილობდა გამოეძებნა

დრო ძველ მეგობრებთან შესახვედრად. ასეთი შეხვედრები ხში-

რად ჰქონდა; იქნებოდა ეს კლარიჯიში, სავოიაში, ბერკლიში თუ

დორჩესტერში; შეხვედრებს მოსდევდა გულითადი წვეულებები, სასიამოვნო მოგონებები და ნაჩქარევი, გულთბილი გამოთხო-

ვება. რუთს არასოდეს ეცალა სენტ მერი მიდში ჩასასვლელად, მის მარფლს კი არასოდეს უფიქრია ამაზე. ყველას თავისი

ცხოვრების ტემპო აქვს. რუთის ცხოვრება სწრაფად - პრესტო -

7

მკითხველთა ლიგა

მიექანებოდა, მაშინ როცა მის მარფლისა - მდორედ - ადაჯიო -

მიედინებოდა.

ასე რომ, ეს ის ამერიკელი რუთი იყო, რომელსაც მის მარ-

ფლი უფრო ხშირად ხვდებოდა, ვიდრე კერი ლუიზს, რომელიც

ინგლისში ცხოვრობდა და აგერ უკვე ოც წელზე მეტია არც ენა-

ხა. უცნაურია, მაგრამ - ბუნებრივი. იმიტომ რომ, როცა ერთ ქვე-

ყანაში ცხოვრობენ, არ ცდილობენ ძველ მეგობრებთან საგანგე-

ბოდ შეხვედრას, მიაჩნიათ, რომ ადრე თუ გვიან, მოულოდნე-

ლად მაინც ნახავენ ერთმანეთს. მაგრამ ასე არ ხდება, თუ სხვა-

დასხვა წრეში უწევთ ტრიალი. ჯეინ მარფლისა და კერი ლუიზის

გზები არასოდეს შეყრილა, თუმცა, ეს არც ისე ძნელი იყო.

- რატომ გაწუხებს კერი ლუიზის მდგომარეობა? - ჰკითხა მის

მარფლმა.

- მეც არ ვიცი, რატომ!

- ავად ხომ არ არის?

- ძალიან სუსტია, ყოველთვისაც ასეთი იყო. ვერ ვიტყვი, რომ

ახლა ჩვეულებრივზე უფრო ცუდად გრძნობდეს თავს. ისევეა, როგორც ჩვენ ყველა.

- უბედურია?

- ო-ო, არა.

არა, შეუძლებელია, გაიფიქრა მის მარფლმა. ძნელია კერი

ლუიზი უბედურ ქალად წარმოიდგინოთ, თუმცა მის ცხოვრება-

შიც იყო ისეთი წუთები, როცა, ალბათ, უბედურადაც უგრძვნია

თავი, მაგრამ ეს აშკარად არავის დაუნახავს. იქნებ გასაჭირშია?

შესაძლებელია. ან იქნებ უნდობლობა დაუფლებია? კი ბატონო, მაგრამ უბედური რომ იყოს - არასოდეს.

ქალბატონი ვენ რიდოკის სიტყვები დროულად გაისმა.

— კერი ლუიზს... — თქვა მან, — ამ ცხოვრებით არასოდეს

უცხოვრია. მან არც კი იცის, რას ნიშნავს ეს. ალბათ სწორედ ეს

მაწუხებს.

8

მკითხველთა ლიგა

— მისი ფინანსური მდგომარეობა... — დაიწყო მის მარ-

ფლმა, მაგრამ შეჩერდა და თავი გააქნია, — შეუძლებელია.

— არა, ეს თავად კერი ლუიზს ეხება, — თქვა რუთ ვენ რი-

დოკმა. — კერი ლუიზი ყოველთვის მეოცნებე იყო. რა თქმა უნ-

და, მაშინ ეს მოდურად ითვლებოდა. ახალგაზრდობაში ყველანი

მეოცნებენი ვიყავით, ეს ყველა გოგონას სენი იყო. ჯეინ, მახ-

სოვს შენ კეთროვანთა მოვლაზე ოცნებობდი, მე კი მონაზვნობა

მიტაცებდა. შეიძლება, ეს ყველაფერი სისულელე იყოს, მაგრამ

ქორწინება თავიდან ამოუგდებს ხოლმე ქალს ასეთ სისულელე-

ებს. თუმცა, რაც არ უნდა ითქვას, მე არა ვარ უკმაყოფილო ჩემი

ქორწინებით.

მის მარფლმა გაიფიქრა, შერბილებულად ნათქვამიაო. რუთი

ხომ სამჯერ იყო გათხოვილი და სამჯერვე უმდიდრეს მამაკაცზე.

და ყოველი მორიგი გაყრა ხელს უწყობდა მისი ბალანსის გაზ-

რდას ბანკში, რაც სულაც არ უფუჭებდა გუნებას.

— რა თქმა უნდა, — თქვა ქალბატონმა ვენ რიდოკმა, — მე

ყოველთვის მტკიცე ხასიათი მქონდა და ამიტომ სულიერად

არასოდეს დავცემულვარ. ცხოვრებისგან ბევრს არაფერს მოვე-

ლოდი, მით უმეტეს — კაცებისაგან (ამან კარგის მეტი არაფერი

მომიტანა), ზედმეტ განცდებსაც თავს ვარიდებ. მე და ტომის

დღესაც არაჩვეულებრივი მეგობრობა გვაკავშირებს. ჯულიუსი

კი ხშირად მეკითხება აზრს ბაზარზე. — უცებ სახე მოეღრუბლა

— ვხვდები, რატომაც ვწუხვარ კერი ლუიზზე. მას ყოველთვის

ახირებული მამაკაცები მოსწონდა.

— ახირებული?

— ჰო, მეოცნებეები. ეს კერი ლუიზის სუსტი ადგილია. მაშინ

ის მშვენიერი გოგონა იყო, სულ რაღაც ჩვიდმეტი წლისა თუ იქ-

ნებოდა. ფართოდ გახელილი თვალებით მისჩერებოდა იმ ბე-

ბერ გულბრანდსენს, რომელმაც მთელი თავისი ზრახვები გად-

მოუშალა, თითქოს კაცობრიობისათვის დიდი სიკეთის მოტანას

9

მკითხველთა ლიგა

აპირებდა. სწორედ ამით დაახვია თავბრუ. ის უკვე ორმოცდა-

ათს გადაცილებული იყო, როცა იქორწინეს. ქვრივი, უკვე მოზ-

რდილი შვილების მამა მხოლოდ და მხოლოდ მისი ფილანთრო-

პული აზრების გამო შეირთო კერი ლუიზმა. იჯდა და თვალებში

შეჰყურებდა მოხიბლული, როგორც დეზდემონა ოტელოს. ბე-

დად იაგო არსად გამოჩნდა, თორემ ყველაფერს აურევდა. ასეა

თუ ისე, გულბრანდსენი შავკანიანი არ ყოფილა. არ ვიცი, შვედი

იყო, ნორვეგიელი, თუ რაღაც ამის მსგავსი.

ფიქრებში ჩაძირული მის მარფლი თავს უქნევდა. გულბრან-

დსენის სახელმა ერთგვარად საყოველთაო მნიშვნელობა

შეიძინა. ეს იყო კაცი, რომელმაც გონიერებით, გამჭრიახობითა

და საოცარი პატიოსნებით ისეთი კოლოსალური ქონება დააგ-

როვა, რაც მხოლოდ ჭეშმარიტ ქველმოქმედებას უნდა მოხმა-

რებოდა. მის სახელს ჯერაც შერჩენოდა მნიშვნელობა: გულ-

ბრანდსენის ტრესტი, გულბრანდსენის კვლევითი საზოგადოება, გულბრანდსენის დავრდომილთა თავშესაფრები. და ბოლოს, ყველასათვის კარგად ცნობილი კოლეჯი, რომელიც მან მუშათა

შვილებისათვის გახსნა, სადაც ფართო განათლებას იღებდნენ.

- შენ ხომ იცი, კერი ლუიზი ფულის გამო არ გაჰყვებოდა, -

უთხრა რუთმა. - მე თუ საერთოდ გავყვებოდი, მხოლოდ ქონე-

ბისთვის, კერი ლუიზი კი - არა. არ ვიცი, რა ეშველებოდა, გულ-

ბრანდსენი რომ არ მომკვდარიყო, როცა კერის ოცდათორმეტი

წელი შეუსრულდა. ეს ხომ საუკეთესო ასაკია ქვრივი ქალისათ-

ვის. მართალია, დიდი გამოცდილება მიიღო, მაგრამ ახლაც ძა-

ლიან მიმნდობი და დამყოლია.

შინაბერა უსმენდა მას და თავაზიანად თავს უქნევდა, სანამ

გონების თვალს გადაავლებდა თავის ნაცნობ ქვრივებს, რომ-

ლებიც სენტ მერი მიდის დასახლებაში ცხოვრობდნენ.

- მართლაც დიდი ბედნიერება იყო, როცა კერი ლუიზმა ჯონი

რესტარიკზე იქორწინა, თუმცა, მან კერი მხოლოდ ფულისთვის

10

მკითხველთა ლიგა

შეირთო. ფული რომ არა, არც იქორწინებდა კერიზე. ჯონი საოც-

რად თავკერძა, ფუფუნების მოყვარული, უქნარა არამზადა გახ-

ლდათ, მაგრამ ასეთი კაცი ბევრად უფრო უვნებელია, ვიდრე ნე-

ბისმიერი ახირებული. ერთადერთი, რაც ჯონის სურდა, უზრუნ-

ველი ცხოვრება იყო. მას უნდოდა, კერი ლუიზს საუკეთესო მკე-

რავებთან ევლო, იახტები და მანქანები ჰყოლოდათ და ერთად

ყოფნით სიამოვნება მიეღოთ. ამგვარი მამაკაცი კი საიმედოა.

მიეცი მას კომფორტი და ფუფუნება და კატასავით მოჰყვება კრუ-

ტუნს, თან საოცრად მომხიბვლელიც იქნება. სერიოზულად არა-

სოდეს მიმიღია მისი მხატვრობა და თეატრალური სისულე-

ლეები, კერი ლუიზი კი თავბრუდახვეული იყო - ყველაფერ ამას

ჭეშმარიტ ხელოვნებად მიიჩნევდა და ჯონისაც აიძულებდა ამით

ეცხოვრა. მაგრამ იმ საშინელმა იუგოსლავმა ქალმა გამოიჭირა

და გაიტაცა. - ჯონის ნამდვილად არ უნდოდა გაჰყოლოდა. კერი

ლუიზს რომ დაეცადა და უფრო გონივრულად მოქცეულიყო, და-

უბრუნდებოდა.

- ძალიან განიცდიდა? - იკითხა მის მარფლმა.

- სასაცილოა, მაგრამ დანამდვილებით არც ვიცი. თავიდან

საოცრად მიმტევებელი იყო, შეიძლება შემდეგ განიცდიდა კი-

დეც. ძალიან მიმტევებელია. საერთოდ გაგიჟებით სწადდა ჯო-

ნისთან გაყრა, რათა მას და იმ ქალს ექორწინათ. თანაც თავისი

ბინა შესთავაზა ჯონის ბიჭებს, რომლებიც პირველი ქორწინები-

დან ჰყავდა, ვინაიდან მათთვის ეს ხელსაყრელი იქნებოდა. საბ-

რალო ჯონი კი იძულებული გახდა შეერთო ის ქალი და მასთან

მტანჯველი ექვსი თვე გაეტარებინა. შემდეგ კი გააფთრებული

ხევში გადაიჩეხა მანქანით. ამბობდნენ, უბედური შემთხვევა

იყოო, მე კი ვფიქრობ, ჯონის ხასიათის ბრალია ყველაფერი!

ქალბატონი ვენ რიდოკი გაჩუმდა, სარკე აიღო და ყურადღე-

ბით შეათვალიერა საკუთარი თავი. შემდეგ პინცეტი მოიმარჯვა

და წარბის ერთი ღერი ამოიგლიჯა.

11

მკითხველთა ლიგა

- რაღა დარჩენოდა ამის შემდეგ კერი ლუიზს გარდა იმისა, რომ ლუის სეროქოლდს გაჰყოლოდა ცოლად. კიდევ ერთი მე-

ოცნებე! კიდევ ერთი ახირებული კაცი! არა, იმას კი არ ვამბობ, თითქოს ის კერის ერთგული არ იყოს. მგონი, ძალიან ერთგუ-

ლიც არის, მაგრამ ისიც იმავე სურვილით არის შეპყრობილი -

სხვებს ცხოვრება გაუუმჯობესოს. მაგრამ სინამდვილეში, ხომ

იცი, თუ ადამიანმა თვითონ არ გაიუმჯობესა ცხოვრება, სხვა ვე-

რავინ უშველის.

- საინტერესოა, - ჩაილაპარაკა მის მარფლმა.

- ოღონდ, რა თქმა უნდა, ყველაფერს თავისი მოდა აქვს, ისე-

ვე, როგორც ტანსაცმელს (ძვირფასო, ნახე, როგორ ქვედაბო-

ლოებს გვთავაზობს კრისტიან დიორი?). რას ვამბობდი? ჰო, მო-

დაზე ვლაპარაკობდი. ფილანთროპიაც მოდაა. გულბრანდსენის

დროს განათლების სფერო იყო ქველმოქმედების საგანი, მაგ-

რამ ამან უკვე თავისი დრო მოჭამა. განათლების საქმეში ახლა

სახელმწიფოა ჩარეული. მიაჩნიათ, რომ განათლების უფლება

ყველასა აქვს, მაგრამ როცა უკვე მიიღებენ განათლებას, ამ უფ-

ლებას აღარაფრად დაგიდევენ. არასრულწლოვანთა დანა-

შაული - აი, რა იტაცებთ დღეს! ახალბედა თუ პოტენციური დამ-

ნაშავენი. ამათზეა მთელი ქვეყანა შეშლილი. უნდა ნახო ლუის

სეროქოლდის თვალები, სათვალის იქიდან ნაპერწკლებს რო-

გორ აფრქვევს. ენთუზიაზმით ანთებული თვალები! ის მამაკაც-

თა იმ კატეგორიას მიეკუთვნება, რომელთაც მოზღვავებული ძა-

ლა აქვთ, სიამოვნებით მიირთმევენ ბანანსა და ნამცხვარს და

მთელ თავიანთ ენერგიას საქმეს ახმარენ. კერი ლუიზი ყველა-

ფერ ამას ყლაპავს, როგორც ყოველთვის, მე კი ეს არ მომწონს, ჯეინ. მათ მეურვეთა შეკრება ჰქონდათ და ერთმა აზრმა მოიცვა

ყველა. გადაწყვიტეს არასრულწლოვან დამნაშავეთათვის შეექ-

მნათ სასწავლო დაწესებულება, დაკომპლექტებული ფსიქიატ-

რებითა და ფსიქოლოგებით და ბევრი სხვა ვიღაც-ვიღაცებით.

12

მკითხველთა ლიგა

ლუისი და კერი ლუიზიც იქ ცხოვრობდნენ, ამ ბიჭების გარემოც-

ვაში, რომლებიც არც თუ ისე ნორმალურები უნდა იყვნენ.

იქაურობა სავსეა პროფესიონალი თერაპევტებით, მასწავლებ-

ლებითა და ენთუზიასტებით - ნახევარზე მეტი სრულიად არა-

ნორმალურია; ამდენი ახირებული ერთად და მათ შორის ჩემი

პატარა კერი ლუიზი!

მან შეისვენა და უმწეო თვალები მის მარფლს მიაპყრო.

მის მარფლი შეშფოთდა:

- მაგრამ, რუთ, შენ არ მეუბნები, ასე რამ შეგაშინა.

- აკი გითხარი, არ ვიცი-მეთქი! სწორედ ეს მაწუხებს. ამასწი-

ნათ შევიარე იქ და ვიგრძენი, რომ რაღაც ხდებოდა ირგვლივ, თანაც სახლში; დარწმუნებული ვარ, არ ვცდები. ყოველთვის

მქონდა გარემოს შეგრძნების უნარი. გახსოვს, რომ გიამბე, რო-

გორ ვარწმუნებდი ჯულიუსს შერეული მარცვლეული გაეყიდა, სანამ გაკოტრდებოდა? განა მართალი არ ვიყავი? დიახ, იქ რა-

ღაც ხდება. მე არ ვიცი, რა ხდება და რატომ ხდება: არ ვიცი, ეს

იმ საშინელ ახალგაზრდა დამნაშავეებს ეხება, თუ ოჯახთანაა

დაკავშირებული. ვერაფერს გეტყვი. ლუისი მხოლოდ თავისი

ოცნებებით ცხოვრობს, ირგვლივ ვერაფერს ხედავს; კერი

ლუიზიც, ღმერთი იყოს მისი მფარველი, წარმტაცი ხედების, მო-

მაჯადოებელი ბგერებისა და ოცნებების გარდა ვერასოდეს ვე-

რაფერს ხედავდა, არც ესმოდა და არც ფიქრობდა სხვა რამეზე.

ეს მიმზიდველია, მაგრამ პრაქტიკული კი არა. იქ რაღაც უბედუ-

რება ხდება და მინდა, ჯეინ, პირდაპირ იქ გაემგზავრო და ზუს-

ტად გაიგო, რა ხდება.

- მე? - აღმოხდა მის მარფლს. - რატომ მე?

- იმიტომ, რომ შენ საოცარი ალღო გაქვს. მუდამ ისეთი სათუ-

თი და მიამიტი იყავი, ჯეინ, მაგრამ მაინც არაფერი გაოცებდა; შენ ცუდს უფრო იჯერებ ხოლმე.

13

მკითხველთა ლიგა

- ცუდი ხშირად დასტურდება კიდეც, - ჩაილაპარაკა მის მარ-

ფლმა.

- საოცარია, რატომ გაქვს ასეთი ცუდი წარმოდგენა ადა-

მიანის ბუნებაზე, მაშინ, როცა ასეთ მშვენიერ, მშვიდ სოფელში

ცხოვრობ, ნამდვილ სოფელში.

- შენ არასოდეს გიცხოვრია სოფელში, რუთ. ზოგჯერ ისეთი

რამეები ხდება ასეთ ნამდვილ, მშვიდ სოფლებში, რომ გაოცდე-

ბი.

- ოჰ, უნდა გითხრა, რომ ვერაფრით გამაოცებენ. მაშ, წახვალ

და გაიგებ რა ხდება იქ, სტოუნიგეითში, არა?

- კი მაგრამ, რუთ, გეთაყვა, ეს ძნელი საქმე იქნება.

- არა, სულაც არა. მე უკვე ყველაფერი მოვიფიქრე. ნუ გამი-

ჯავრდები, მაგრამ იქ უკვე ნიადაგიც შევამზადე.

ქალბატონი ვენ რიდოკი ცოტა ხნით დადუმდა, მის მარფლი

უხერხულად შეათვალიერა, სიგარეტს მოუკიდა და საკმაოდ

აფორიაქებული ახსნა-განმარტებას მოჰყვა.

- ალბათ დამეთანხმები, რომ ომის შემდეგ ამ ქვეყანაში საქ-

მეები ცუდად წაუვიდა იმათ, ვისაც ცოტა შემოსავალი აქვს, უნდა

ითქვას, შენნაირ ადამიანებს, ჯეინ.

- ჰო, რა თქმა უნდა. ჩემი ძმისშვილის სიკეთე რომ არა, ნამ-

დვილად დიდი სიკეთე, არ ვიცი რა მეშველებოდა.

- ძმისშვილი არ ახსენო, - მიუგო ქალბატონმა ვენ რიდოკმა. -

კერი ლუიზმა არაფერი იცის მის შესახებ, თუნდაც იცოდეს, ის, ალბათ, რეიმონდს იცნობს მხოლოდ როგორც მწერალს და

წარმოდგენაც არა აქვს, რომ შენი ძმისშვილია. კერი ლუიზი და-

ვარწმუნე, ჩვენს ძვირფას ჯეინს ძალიან უჭირს-მეთქი, ზოგჯერ

საჭმელსაც ძლივს შოულობს, მაგრამ თავმოყვარეობა იმის ნე-

ბას არ აძლევს, რომ ძველ მეგობრებს დახმარებისთვის მიმარ-

თოს, ფულსაც ვერ შესთავაზებ-მეთქი. კარგი იქნებოდა მისთვის

მყუდრო გარემოში დიდი ხნით უზრუნველი და უშფოთველი დას-

14

მკითხველთა ლიგა

ვენება, გემრიელი კერძები, ძველი მეგობრების გვერდით

ყოფნა-მეთქი. - რუთ ვენ რიდოკმა შეიცადა, შემდეგ გამომწვე-

ვად დაუმატა, - აბა, ახლა შენ იცი, თუ გინდა გამიბრაზდი.

განცვიფრებულ მის მარფლს კეთილი, ცისფერი გამჭვირვა-

ლე თვალები გაუფართოვდა.

- რატომ უნდა გაგიბრაზდე, რუთ? მეტად გონებამახვილური

და დამაჯერებელი მოტივია. დარწმუნებული ვარ, კერი ლუიზი

გამოეხმაურებოდა.

- ბარათი გამოგიგზავნა. ალბათ, შინ დაგხვდება. გულახდი-

ლად მითხარი, ჯეინ, შენ მართლა არ ფიქრობ, რომ მე უტაქტოდ

მოვიქეცი? ხომ არ გეწყინა...

ქალბატონ ვენ რიდოკს ენა დაება, ხოლო მის მარფლმა მისი

აზრი სხარტად გამოთქვა:

- სტოუნიგეითში მივდივარ როგორც ქველმოქმედების საგა-

ნი, ასე თუ ისე, მოტყუებით, არა? მაგრამ რაკი აუცილებელია, ამას არაფრად ჩავაგდებ. შენ ხომ მიგაჩნია, რომ ჩემი წასვლა

საჭიროა, მეც გემორჩილები.

ქალბატონი ვენ რიდოკი, მის მარფლს მიაჩერდა.

- რატომ? ამ ამბისა გაიგე რამე?

- არაფერი! უბრალოდ, შენ დარწმუნებული ხარ, რომ რაღაც

ხდება.

- შენ კი ახირებული ქალი არა ხარ, რუთ.

- არა, მაგრამ მე გარკვევით არაფერი ვიცი.

- მახსოვს, - თქვა ფიქრებში ჩაძირულმა მის მარფლმა, - ერთ

კვირა დილით ეკლესიაში, ეს იყო საშობაო მარხვის მეორე კვი-

რა, გრეის ლემბლის უკან ვიჯექი და რომ ვაკვირდებოდი, სულ

უფრო და უფრო მაწუხებდა მისი მდგომარეობა. იცი, დარწმუნე-

ბული ვიყავი, რაღაც საშინელი ამბავი იყო მის თავს, მაგრამ რა-

ტომ ვიყავი დარწმუნებული, ამის თქმა არ შემეძლო. საოცრად

მტანჯველი გრძნობაა.

15

მკითხველთა ლიგა

- მართლა ხდებოდა რაღაც?

- ჰო, მამამისი, მოხუცი ადმირალი, ძალიან უცნაურად იქ-

ცეოდა ბოლო დროს, ჰოდა, ზუსტად მეორე დღეს, ნახშირის სამ-

ტვრევი ჩაქუჩით გამოედევნა გრეისს, თან გააფთრებული

ღრიალებდა, ანტიქრისტე ხარ და თავი ჩემს ქალიშვილად მო-

გაქვსო. ძლივს გადაურჩა საბრალო გოგო. ადმირალი საგიჟეთ-

ში მოათავსეს, გრეისი კი რამდენიმე თვე იწვა საავადმყოფოში

და როგორც იქნა, გამომჯობინდა, მაგრამ ეს მეტად მძიმე შემ-

თხვევა იყო.

- ალბათ იმ დღეს უეჭველად რაღაც წინათგრძნობა გქონდა

ეკლესიაში, არა?

- ვერ ვიტყვი, რომ ეს წინათგრძნობა იყო, უბრალოდ ჩემი ვა-

რაუდი ფაქტზე იყო დაფუძნებული - ასეთი რამეები ყოველთვის

ფაქტებს ემყარება, რაც არცთუ ისე იოლი შესამჩნევია ერთბა-

შად. მას საკვირაო ქუდი უკუღმა ეხურა. არ შეიძლებოდა ამი-

სათვის ყურადღება არ მიგექცია, რადგან გრეის ლემბლი მეტის-

მეტად კოპწია ქალი იყო; ამას ვერც დაბნეულობას მიაწერდი და

ვერც გულმავიწყობას, ერთადერთი, რაც შეიძლებოდა გეფიქ-

რა, ის იყო, რომ ჩქარობდა და სიჩქარეში ვერ შენიშნა, ქუდი

უკუღმა როგორ დაიხურა.

წარმოგიდგენია? თურმე მამამისმა მარმარილოს პრეს-პაპიე

მოუქნია და სარკე გატეხა. ქალმა საჩქაროდ დაავლო ხელი

ქუდს, თავზე მოიგდო და სახლიდან გამოვარდა. იმასღა ფიქ-

რობდა, როგორმე ზრდილობის წესები დაეცვა და მოსამსახურე-

ებს არაფერი შეეტყოთ. მან ყველაფერი ეს „საყვარელი მამის

მეზღვაურულ ხასიათს” მიაწერა და აზრადაც არ მოსვლია, რომ

მამამისს სინამდვილეში გონება არეული ჰქონდა, თუმცა, ამას

აშკარად უნდა მიმხვდარიყო. მამა ყოველთვის შესჩიოდა, ვიღა-

ცები მითვალთვალებენ, მტრები მყავსო, რაც, ჩვეულებრივ, ამ

სენს ახასიათებს.

16

მკითხველთა ლიგა

ქალბატონი ვენ რიდოკი მოწიწებით შესცქეროდა თავის მე-

გობარს.

- შეიძლება, ჯეინ, - თქვა მან, - ეს შენი სენტ მერი მიდი არც

თუ ისე იდილიური თავშესაფარია, როგორც წარმომედგინა.

- ადამიანის ბუნება, ძვირფასო, ყველგან ერთნაირია. ზოგი

რამ ქალაქში უფრო ძნელი შესამჩნევია, სულ ეს არის და ეს.

- მაშ, მიემგზავრები სტოუნიგეითში?

- მივემგზავრები. უსამართლობაა ალბათ ჩემი ძმისშვილის, რეიმონდის მიმართ, ვინმეს ვაფიქრებინო, რომ ჩემზე არ ზრუ-

ნავს. კიდევ კარგი ჩემი საყვარელი ბიჭი მექსიკაშია ექვსი თვით, ამ დროის განმავლობაში კი ალბათ ყველაფერი დამთავრდება

კიდეც.

- რა დამთავრდება?

- კერი ლუიზის მიწვევა ხანგრძლივი დროით ხომ არ იქნება, სამი კვირით ალბათ, ან ერთ თვემდე. ეს კი საკმარისი იქნება.

- საკმარისი იქნება რომ გაარკვიო, იქ რა ხდება, არა?

- დიახ, რომ გავარკვიო, რა ხდება.

- ჩემო ჯეინ, - თქვა ქალბატონმა ვენ რიდოკმა, - შენ საოცრად

გწამს საკუთარი თავისა, არა?

მის მარფლმა ოდნავ შეფარული საყვედურით მიმართა:

- შენ გწამს ჩემი, რუთ. შემიძლია მხოლოდ დაგარწმუნო, რომ ვეცდები შენი იმედები გავამართლო.

17

მკითხველთა ლიგა

II თავი

სანამ სენტ მერი მიდში დაბრუნდებოდა (ოთხშაბათობით

მგზავრობა იაფია), მის მარფლმა მეტად პედანტურად და საქ-

მიანად შეკრიბა გარკვეული ცნობები.

- მე და კერი ლუიზს მიმოწერა გვქონდა, მაგრამ უმეტესად სა-

შობაო მისალოცებს ან საეკლესიო კალენდრებს ვუგზავნიდით

ერთმანეთს. მე ფაქტები მაინტერესებს, რუთ, ძვირფასო, ამავე

დროს ისიც, თუ ვის გადავეყრები სტოუნიგეითის ოჯახურ გარე-

მოში.

- კეთილი, შენ უკვე იცი კერი ლუიზისა და გულბრანდსენის

ქორწინების ამბავი. მათ შვილი არ შესძენიათ, რასაც კერი

ლუიზი ძალიან განიცდიდა. გულბრანდსენი ქვრივი იყო და სამი

მოზრდილი ვაჟიშვილი ჰყავდა. შემთხვევა მიეცათ თუ არა, გო-

გონა იშვილეს, ორი წლის პიპა - ასე ეძახდნენ ბავშვს - საყვარე-

ლი არსება იყო.

- სადაურია? საიდანაა წარმოშობით?

- სიმართლე გითხრა, ახლა არ მახსოვს, ჯეინ, ალბათ ბავ-

შვთა სახლიდანაა ან კიდევ, შეიძლება, გულბრანდსენმა გაიგო, ვიღაცას ბავშვის გაშვილება უნდოდა და მოიყვანა. რატომ მე-

კითხები? გგონია, ეს მნიშვნელოვანია?

- ისე, ბავშვის წარმოშობა უნდა ვიცოდეთ. განაგრძე გეთაყვა.

- შემდეგ მოხდა ის, რომ კერი ლუიზი მიხვდა, ბოლოს და ბო-

ლოს

მასაც ეყოლებოდა შვილი. ექიმებისაგან გამიგია, ხშირად

ხდება ასე.

მის მარფლმა თავი დააქნია.

- ეს მეც ვიცი.

18

მკითხველთა ლიგა

- მართლაც, ასე მოხდა. უცნაურია, მაგრამ კერი ლუიზი შეც-

ბუნებული დარჩა, ხომ გესმის, რასაც ვგულისხმობ. ადრე, რა

თქმა უნდა, გაგიჟდებოდა სიხარულისაგან, მაგრამ მას ისეთი

ერთგულებით უყვარდა პიპა, რომ მის წინაშე ლამის დამნაშა-

ვედ თვლიდა თავს ამ გაუგებრობისათვის. შემდეგ გაჩნდა მილ-

დრიდი. იგი ძლიერ ულამაზო ბავშვი იყო. ძალიან ჰგავდა გულ-

ბრანდსენს, რომელიც ღირსეული და დარბაისელი კაცი გახ-

ლდათ, მაგრამ საოცრად შეუხედავი. კერი ლუიზი ისე იყო მოწა-

დინებული, არ განესხვავებინა აყვანილი შვილი საკუთარისა-

გან, რომ, მგონი, პიპას უფრო ანებივრებდა და მილდრიდი იჩაგ-

რებოდა. ვფიქრობ, მილდრიდს გულს სტკენდა ეს, თუმცა მე მათ

ხშირად არც ვხვდებოდი. პიპა მშვენიერი გოგონა დადგა, მილ-

დრიდი კი უბრალო გარეგნობის გოგო იყო. ერიკ გულბრანდსე-

ნი გარდაიცვალა, როცა მილდრიდს თხუთმეტი წელი შეუსრულ-

და, პიპას - თვრამეტი. ოცი წლის პიპა იტალიელ მარკიზ დი სან

სევერინოზე დაქორწინდა. ოჰ, იგი ნამდვილი მარკიზი იყო, ვინ-

მე ავანტიურისტი კი არა. პიპა, სხვათა შორის, მემკვიდრედაც

ითვლებოდა (ბუნებრივია, სხვა შემთხვევაში სან სევერინო არ

იქორწინებდა მასზე - ხომ იცი, იტალიელები როგორებიც არი-

ან!). გულბრანდსენმა თანაბარი რაოდენობის თანხა დაუტოვა

ანდერძით ორივეს - აყვანილსაც და ნამდვილ შვილსაც. მილ-

დრიდმა კანონიკ სტრიტზე იქორწინა - შესანიშნავ პიროვნებაზე, რომელსაც ქრონიკული სურდო ჰქონდა. მილდრიდზე ათი თუ

თხუთმეტი წლით უფროსი იყო. დარწმუნებული ვარ, ბედნიერე-

ბი იყვნენ.

სტრიტი შარშან გარდაიცვალა და მილდრიდი სტოუნიგეითში

დაბრუნდა დედასთან საცხოვრებლად. რა დრო გასულა; ამასო-

ბაში მე ორჯერ გავთხოვდი, მაგრამ სჯობს იმათზე ვისაუბროთ.

პიპა თავის იტალიელზე დაქორწინდა. კერი ლუიზი კმაყოფილი

იყო ამ ქორწინებით. გვიდოს დახვეწილი მანერები ჰქონდა, ძა-

19

მკითხველთა ლიგა

ლიან მომხიბვლელი ყმაწვილი და შესანიშნავი სპორტსმენიც

გახლდათ. ერთი წლის შემდეგ პიპას ქალიშვილი შეეძინა და

მშობიარობას გადაჰყვა. ეს საშინელი ტრაგედია იყო და გვიდო

სან სევერინო ძალიან მოტყდა. კერი ლუიზი საკმაოდ ხშირად

ჩადიოდა იტალიაში, სწორედ ამ დროს რომში ჯონი რესტარიკს

შეხვდა და მასზე იქორწინა. მარკიზმაც ხელახლა იქორწინა და

ძალიან დიდი სურვილი გაუჩნდა, რომ მისი პატარა გოგონა ინ-

გლისში აღზრდილიყო თავის საოცრად მდიდარ ბებიასთან. ასე

რომ, ყველანი სტოუნიგეითში დასახლდნენ — ჯონი რესტარი-

კი, კერი ლუიზი, ჯონის ორი ბიჭი — ალექსი და სტეფანი (ჯონის

პირველი ცოლი რუსი იყო) და პატარა ჯინა. ამის შემდეგ, მილ-

დრიდმა მალე მღვდელზე იქორწინა. მერე დაიწყო ჯონისა და იმ

იუგოსლავი ქალის ამბავი, რასაც გაყრა მოჰყვა კიდეც. ბიჭები

კი მაინც სტოუნიგეითში ჩამოდიოდნენ არდადეგებზე და კერი

ლუიზის ერთგულები იყვნენ. შემდეგ მგონი, 1938 წელი იყო, კე-

რი ლუიზი ლუისზე დაქორწინდა.

ქალბატონმა ვენ რიდოკმა შეისვენა.

- ლუისს ხომ არ იცნობ?

მის მარფლმა თავი გააქნია.

- არა. მგონი, 1928 წელს ვნახე უკანასკნელად კერი ლუიზი.

დიდი სიყვარულით დამპატიჟა კოვენტ გარდენში - ოპერაში.

- მართლა? ლუისი მართლაც შესაფერისი პიროვნება იყო

მისთვის. ის რევიზორთა ერთ-ერთი ცნობილი ფირმის თავკაცი

იყო. მე მგონი, ისინი პირველად გულბრანდსენის მემკვიდ-

რეობასთან და კოლეჯის ფინანსებთან დაკავშირებით შეხვდნენ

ერთმანეთს.

ის მშვენიერი გარეგნობის მამაკაცი იყო, დაახლოებით კერი

ლუიზის ასაკისა იქნებოდა, კაცი, რომელიც პატიოსანი ცხოვრე-

ბით ცხოვრობდა, მაგრამ მაინც ახირებული გახლდათ და თავ-

20

მკითხველთა ლიგა

გამოდებით ცდილობდა ახალბედა დამნაშავეთა განთავისუფ-

ლებას.

რუთ ვენ რიდოკმა ამოიოხრა.

- როგორც ახლახან გითხარი, ჯეინ, ფილანთროპიაც მოდაა.

გულბრანდსენის დროს განათლება იყო ქველმოქმედების საგა-

ნი, მანამდე კი გაჭირვებულთათვის უფასო სასადილოების გახ-

სნით იყვნენ გატაცებულნი...

მის მარფლმა თავი დაუკრა.

- დიახ. მახსოვს - პორტვეინის ჟელე და ხბოს თავის წვნიანი

ავადმყოფთათვის. დედაჩემი ხშირად ამზადებდა.

- მართალია, ფიზიკურმა საზრდომ გზა გაუხსნა სულიერ საზ-

რდოს... ყველანი შეშლილები იყვნენ დაბალი კლასის წარმო-

მადგენელთა აღზრდა-განათლებაზე. კეთილი, ეს წარსულს ჩა-

ბარდა. მალე, ასე მგონია, ძალიან მოდური იქნება, შვილები

გაუნათლებლები დატოვონ, თვრამეტ წლამდე წიგნს არ გააკა-

რონ. ასეა თუ ისე, გულბრანდსენის მეურვეობისა და განათლე-

ბის ფონდი ერთგვარ სიძნელეებს განიცდიდა, რადგან სახელ-

მწიფომ ჩაიბარა მისი ფუნქციები. ამ დროს გამოჩნდა ლუისი თა-

ვისი მხურვალე ენთუზიაზმით - დაენერგათ არასრულწლოვან

დამნაშავეთა შემოქმედებითი წვრთნა. მან დიდი ყურადღება და-

უთმო საგანს, რომელიც მთავარი იყო მის პროფესიაში - ანგა-

რიშების შემოწმებას, სადაც ასპარეზი ეძლეოდა გონებაგამ-

ჭრიახი ყმაწვილების თაღლითობას. ის სულ უფრო და უფრო

რწმუნდებოდა, რომ არასრულწლოვანი დამნაშავეები არც ისე

უჭკუონი იყვნენ და, რომ მათ გონება უჭრიდათ და ნიჭიც ჰქონ-

დათ, ოღონდ ეს ნიჭი სწორად უნდა წარემართათ.

- ამაში რაღაც აზრი კი დევს... - თქვა მის მარფლმა, - მაგრამ

ეს არ არის სრული ჭეშმარიტება, მახსოვს...

მან შეწყვიტა ლაპარაკი და საათს დახედა.

- ოჰ, ძვირფასო, 6.30-იანზე არ დამაგვიანდეს.

21

მკითხველთა ლიგა

რუთ ვენ რიდოკი ჩაეკითხა:

- სტოუნიგეითში გაემგზავრები?

მის მარფლმა წამოკრიფა თავისი დიდი ჩანთა და ქოლგა და

განაცხადა: - თუ კერი ლუიზი მეპატიჟება...

— ის აუცილებლად დაგპატიჟებს, ხომ წახვალ? მპირდები, ჯეინ?

ჯეინ მარფლი შეპირდა.

22

მკითხველთა ლიგა

III თავი

მის მარფლი სადგურ მარკეტ კინდლში ჩამოვიდა მატარებ-

ლიდან. ერთმა კეთილმა ახალგაზრდა მგზავრმა ჩემოდანი

ჩაატანინა. მის მარფლმა, რომელსაც ბადურა, გახუნებული ტყა-

ვის ხელჩანთა და ფუთები ეჭირა ხელში, მადლობისმაგვარი რა-

ღაც ჩაილაპარაკა:

- ძალიან თავაზიანი ბრძანდებით... ისე ძნელია ახლა მებარ-

გულის პოვნა, ისე ცოტანი არიან... მე ყოველთვის ვღელავ

მგზავრობის დროს.

სიტყვები სადგურის რადიოს ხმამ ჩაახშო, რომელიც ხმამაღ-

ლა და გაურკვევლად აცხადებდა, რომ 3 საათსა და 18 წუთზე

გასასვლელი მატარებელი პირველ ბაქანზე იდგა და საცაა და-

იძვრებოდა მეზობელი სადგურისაკენ.

მარკეტ კინდლი ერთი დიდი, ცარიელი, ფარღალალა სადგუ-

რი იყო; აქა-იქ თუ დაინახავდით მგზავრებს ან რამე შენობას.

სხვა სადგურებისაგან კი იმით განსხვავდებოდა, რომ ჰქონდა

ექვსი ბაქანი და ერთი ჩიხი, სადაც ერთვაგონიანი მატარებელი

მედიდურად ქშინავდა.

მის მარფლმა, რომელსაც უფრო ძველი, გაქუცული ტანსაც-

მელი ეცვა, ვიდრე ჩვეულებრივ იცვამდა (რა ბედნიერებაა, ძვე-

ლი კოპლებიანი კაბა რომ არ გადააგდო), ეჭვის თვალი მოავ-

ლო იქაურობას, მოულოდნელად ახალგაზრდა კაცი მიუახლოვ-

და.

- მის მარფლი თქვენ ბრძანდებით? - მან მის მარფლის სახე-

ლი ისეთი შემართებით წარმოსთქვა, თითქოს მოყვარულთა თე-

ატრის სპექტაკლში თამაშობსო. - მე სტოუნიგეითიდან თქვენს

დასახვედრად ჩამოვედი.

23

მკითხველთა ლიგა

მის მარფლმა მადლიერების გრძნობით ახედა ყმაწვილს, რომელმაც შეიძლება შენიშნა კიდეც ამ ხანდაზმული ქალბატო-

ნის უმწეო მდგომარეობა და მეტად გამსჭვალავი ცისფერი თვა-

ლები. ახალგაზრდა კაცის გარეგნობა მის ხმას არ შეესაბამებო-

და, მაგრამ ეს ნაკლებ მნიშვნელოვანი იყო, შეიძლება ითქვას, უმნიშვნელოც კი; წამწამებსაც ნერვიულად ახამხამებდა.

- ოჰ, გმადლობთ, - თქვა მის მარფლმა. - აი, მხოლოდ ეს ჩე-

მოდანი მაქვს.

ქალმა შეამჩნია, რომ ყმაწვილმა ჩემოდანს ხელიც არ ახლო.

მან თითით ანიშნა მებარგულს, რომელიც ურიკით ყუთებს

მიაგორებდა, მოსულიყო.

- გაიტანეთ, გეთაყვა, - უთხრა მან და ქედმაღლურად დაუმა-

ტა: - სტოუნიგეითისაკენ.

მებარგულმა მხიარულად გადმოსძახა:

- ახლავე. დიდხანს არ გალოდინებთ!

მის მარფლი მიხვდა, რომ მისი ახალი ნაცნობი არც თუ ისე

ნასიამოვნები უნდა დარჩენილიყო ამით. ისე გამოვიდა, თით-

ქოს ბუკინგემის სასახლე არაფრად ჩააგდეს, თითქოს ის და ლე-

ბურნუმ როუდის #3 ერთი ყოფილიყოს.

- თანდათან აუტანელი ხდება რკინიგზა! - ჩაილაპარაკა ყმაწ-

ვილმა.

გასასვლელისაკენ რომ მიუძღვოდა მის მარფლს, თავი გააც-

ნო, — მე ედგარ ლოუსონი ვარ. ქალბატონმა სეროქოლდმა

მთხოვა დაგხვედროდით. მე ბატონ სეროქოლდს ვეხმარები საქ-

მეებში.

ერთგვარი თავმომწონეობა იგრძნობოდა იმაში, რომ მოუც-

ლელმა, საქმიანმა კაცმა, საკმაოდ მომხიბვლელად, გვერდზე

გადადო თავისი მნიშვნელოვანი საქმეები, რათა რაინდულად

შეესრულებინა პატრონის მეუღლის თხოვნა.

24

მკითხველთა ლიგა

და მაინც, შთაბეჭდილება მთლიანად დამაკმაყოფილებელი

არ იყო - ერთგვარად თეატრალიზებული ელფერი დაჰკრავდა.

მის მარფლი დაინტერესდა ედგარ ლოუსონის პიროვნებით.

ისინი გამოვიდნენ სადგურიდან და ედგარი ხანდაზმულ ქალ-

ბატონს იქითკენ გაუძღვა, სადაც საკმაოდ ძველი „ფორდი ვ. 8”

იდგა.

- წინ დაბრძანდებით ჩემს გვერდით, თუ უკან გირჩევნიათ? -

ჰკითხა ედგარმა.

ამ დროს ახალი, ორადგილიანი პრიალა როლს ბენტლი

კრუტუნით შემოსრიალდა სადგურის მოედანზე და ფორდის წინ

შეჩერდა. იქიდან ახალგაზრდა ლამაზი ქალი გადმოხტა და მათ-

კენ გაეშურა. მას უსუფთაო ველვეტის განიერი შარვალი და გა-

ღეღილი უბრალო პერანგი ეცვა, რაც თითქოს ერთგვარად ხაზს

უსვამდა იმას, რომ ეს ყმაწვილი ქალი არა მარტო ლამაზი, არა-

მედ ამავე დროს მდიდარიც იყო.

- შენც აქა ხარ, ედგარ? მეგონა, შემაგვიანდებოდა. ეს მის

მარფლია, არა? მეც მის დასახვედრად მოვედი. - მან მის

მარფლს შესცინა და სამხრეთულ მზემოკიდებულ სახეზე ლამა-

ზი კბილების რიგმა მომხიბვლელად გამოანათა. - მე ჯინა მქვია.

- თქვა მან. - კერი ლუიზის შვილიშვილი ვარ. როგორ იმგზავ-

რეთ? ალბათ საძაგლად, არა? რა მშვენიერი ბადურაა, მეც ასე-

თები მომწონს. ამას და პალტოს მე დავიჭერ, თქვენ უკეთ მო-

თავსდებით.

ედგარს სახე წამოენთო და შეეპასუხა:

- მისმინე, ჯინა, მე აქ მის მარფლის შესახვედრად მოვედი, ასე გადაწყდა...

ჯინამ გაიღიმა და თეთრმა კბილებმა კვლავ გამოანათა:

- ჰო, ვიცი, ედგარ. უცებ ვიფიქრე, უმჯობესი იქნებოდა, მეც

თუ მოვიდოდი. მის მარფლს მე წავიყვან, შენ კი ბარგს დაელო-

დე.

25

მკითხველთა ლიგა

მან მის მარფლს კარი დაუხურა, მანქანას მეორე მხრიდან შე-

მოურბინა, შიგ ჩახტა და სადგურიდან გამოასრიალა.

როცა მის მარფლმა უკან მოიხედა, ედგარ ლოუსონის სახეს

მოჰკრა თვალი.

- არა მგონია, ძვირფასო, ბატონი ლოუსონი კმაყოფილი

დარჩენილიყოს, - თქვა მან.

ჯინამ გაიცინა.

- ედგარი დიდი იდიოტია, - თქვა მან. - ყველაფერს ისეთი

ზარზეიმით აკეთებს, იფიქრებ, ძალიან მოწადინებულიაო.

- ნუთუ არ არის მოწადინებული? - იკითხა მის მარფლმა.

- ედგარი? - ჯინას დაცინვაში გაუცნობიერებელი შეუბრალებ-

ლობა იგრძნობოდა. - ოჰ, ის ნამდვილი დარტყმულია.

- დარტყმული?

- სტოუნიგეითში ბევრია დარტყმული, - თქვა ჯინამ, - ლუისი-

სა და დიდედას გარდა, ბიჭების, მის ბელევერის და ჩემ გარდა, რა თქმა უნდა. მაგრამ დანარჩენები... ზოგჯერ, ასე მგონია, მეც

მათ ვემსგავსები თანდათან. დეიდა მილდრიდიც კი როცა სეირ-

ნობს, თავისთვის ბუტბუტებს; წარმოგიდგენიათ, სასულიერო პი-

რის ქვრივი ამას აკეთებდეს?

მანქანა გამოვიდა სადგურიდან და სწორ, ცარიელ გზას გაუყ-

ვა. ჯინამ ერთი თვალი ჰკიდა თავის თანამგზავრს.

- თქვენ დიდედასთან ერთად სწავლობდით სკოლაში, არა?

რა უცნაურია.

მის მარფლი ძალიან კარგად მიხვდა, რასაც გულისხმობდა

იგი; ახალგაზრდებს ხომ დაუჯერებლად მიაჩნიათ, რომ ხანშიშე-

სულები შეიძლებოდა ერთ დროს ახალგაზრდებიც ყოფილიყ-

ვნენ, ნაწნავები ჰქონოდათ და გამრავლების ტაბულისა და ინ-

გლისური ლიტერატურის შესწავლაზე თავიც ეტეხათ.

26

მკითხველთა ლიგა

- ეს ალბათ, - დაიწყო ჯინამ მოწიწებით, თან აშკარად ჩანდა, არ უნდოდა უტაქტოდ გამოსვლოდა, - ძალიან დიდი ხნის წინ

იყო.

- ნამდვილად ასეა, - უთხრა მის მარფლმა, - ვფიქრობ, ეს აზ-

რი ჩემთან შეხვედრისას გაგიჩნდათ, ასე არ არის?

ჯინამ თავი დაუკრა: - სწორად მიმიხვდით. დიდედას, იცით, სულ არ ეტყობა ასაკი.

- დიდი ხანია არ მინახავს. მაინტერესებს, ძალიან შეიცვალა

თუ არა.

- თმა, რა თქმა უნდა, გაუჭაღარავდა, - თქვა ჯინამ გაურკვევ-

ლად, - ართრიტის გამო უჯოხოდ უჭირს სიარული, ამ ბოლო

დროს უფრო მეტად აწუხებს. ვფიქრობ... - უცებ შეწყვიტა ეს

საუბარი და ჰკითხა, - ადრე ყოფილხართ სტოუნიგეითში?

- არა, არასოდეს. მაგრამ ბევრი მსმენია.

- მართლაც საშინელი ადგილია, - თქვა ჯინამ მხიარულად, -

რაღაც გოთური სიმახინჯეა. ამას სტივი დიად ვიქტორიანულ სა-

პირფარეშოების ეპოქას ეძახის. მაგრამ რამდენადმე თავშესაქ-

ცევიცაა. აქ ყველაფერი, რა თქმა უნდა, გასაოცარი გულმოდგი-

ნებით კეთდება. ყოველ ნაბიჯზე შეგიძლიათ ფეხი წამოჰკრათ

ფსიქიატრებს, რომლებიც არანაკლებ კმაყოფილნი არიან, ვიდ-

რე ბოისკაუტთა რაზმის უფროსები. ყმაწვილი დამნაშავენიც გა-

ნებივრებულნი არიან, ყველა არა, რა თქმა უნდა. ერთმა მასწავ-

ლა, როგორ აღებენ საკეტს მავთულით, მეორემ კი, რომელსაც

ანგელოზივით სახე ჰქონდა, ბევრი რამ ამიხსნა ამ მუქთახორებ-

ზე.

მის მარფლმა გულისყურით მოისმინა ეს ინფორმაცია.

- ყველაზე ძალიან თავზე ხელაღებულებთან ურთიერთობა

მომწონს, - თქვა ჯინამ, - სულაც არ მიყვარს ხუშტურიანები. რა

თქმა უნდა, ლუისი და დოქტორი მავერიკი ფიქრობენ, რომ ყვე-

ლა ისინი შექანებულები არიან, მათ მხედველობაში აქვთ ამ

27

მკითხველთა ლიგა

ყმაწვილების ჩახშული სურვილები, აწეწილი ოჯახური ცხოვრე-

ბა, მათი დედების ჯარისკაცებთან ერთად გაქცევა და ბევრი სხვა

ამგვარი. მე პირადად ვერ გამიგია, რატომ უნდა იყოს ასე. ხომ

არიან ადამიანები, რომლებისთვისაც საშინელ ოჯახურ ცხოვრე-

ბას დაღი არ დაუსვია.

- დარწმუნებული ვარ, ეს ძალიან რთული საკითხია, - თქვა

მის მარფლმა.

ჯინამ გაიცინა და თავისი მომხიბვლელი კბილები ისევ გა-

მოაჩინა.

- ეს მე სულაც არ მაწუხებს. მაგრამ ზოგ ადამიანს აქვს მის-

წრაფება ცხოვრება გარდაქმნას, გააუმჯობესოს. ლუისი ჭკუას

კარგავს ასეთ რამეებზე. მომავალ კვირას ბერლინში მიემგზავ-

რება; პოლიციის სასამართლოში ერთი საქმეა გასარჩევი - ხუთ-

ჯერ უკვე ნასამართლევი ბიჭისა.

- ის ყმაწვილი, სადგურზე რომ დამხვდა - ბატონი ლოუსონი...

ბატონ სეროქოლდს ეხმარება, როგორც თავად მითხრა; მისი

მდივანია?

- ოჰ, ედგარს სამაგისო ჭკუა სადა აქვს, მდივნად იმუშაოს.

ისე, იშვიათი ვინმეა. სასტუმროებში ჩერდებოდა ვიცე--

კანცლერის ან სამხედრო მფრინავის სახელით, ისესხებდა

ფულს და მერე გაქრებოდა. ნამდვილი უსინდისოა. მაგრამ ლუ-

ისს მკაცრ რეჟიმში ჰყავს ყველანი. ის ცდილობს, ყველამ ერთ

ოჯახად იგრძნოს თავი, საქმეს უჩენს და ყველაფერ ამას აკე-

თებს იმისათვის, რომ მათ საკუთარი პასუხისმგებლობა იგ-

რძნონ. შემიძლია ვთქვა, რომ ერთ მშვენიერ დღეს შეიძლება

რომელიმე მათგანმა სასიკვდილოდ გაგვიმეტოს კიდეც - ჯინამ

მხიარულად გადაიკისკისა.

მის მარფლს არ გასცინებია.

28

მკითხველთა ლიგა

მათ შეუხვიეს ერთობ შთამბეჭდავ ჭიშკარში, სადაც მეკარე

ჯარისკაცივით იდგა. მანქანა გაუყვა შქერით ჩაყოლებულ

ხეივანს. ხეივანი ცუდად იყო მოვლილი.

ჯინამ თავისი თანამგზავრის გამოხედვა რომ ამოიცნო, უთ-

ხრა: – ომის დროს აქ მებაღე არ ჰყოლიათ, არც მას შემდეგ უზ-

რუნიათ ხეივანზე; ამიტომაც გამოიყურება ასე საშინლად.

მათ მოუხვიეს და სტოუნიგეითიც გამოჩნდა მთელი თავისი

ბრწყინვალებით. ზუსტად ისეთი იყო, როგორც ჯინამ თქვა, უზარმაზარი ვიქტორიანული გოთიკა - პლუტოკრატიის ერთგვა-

რი ტაძარი. ფილანთროპიამ კი სახლს სხვადასხვა ფრთაზე

დაუმატა დამხმარე შენობები, რომლებიც, მიუხედავად იმისა, რომ სტილით ძალიან არ განსხვავდებოდა, მაინც არღვევდა შე-

ნობის მთლიანობას და გაუგებარი ხდებოდა მისი დანიშნულება

და მიზანი.

- რა საშინელებაა, არა? - თქვა ჯინამ ალერსით, - აი, დიდედა

ტერასაზეა. მე აქ გავაჩერებ მანქანას, თქვენ კი მისკენ წაბრძან-

დით.

მის მარფლი ძველი მეგობრისაკენ გაეშურა.

შორიდან პატარა, თხელი ფიგურა საოცრად ახალგაზრდული

ეჩვენა, მიუხედავად იმისა, რომ ჯოხს ეყრდნობოდა და აშკარად

ნელა მოდიოდა ტკივილების გამო. თითქოს ახალგაზრდა ქალი

მოხუცს ბაძავდა.

- ჯეინ! - შესძახა ქალბატონმა სეროქოლდმა.

- ძვირფასო კერი ლუიზ!

დიახ, უეჭველად კერი ლუიზი იყო. საოცრად უცვლელი, კვლავ განსაცვიფრებლად ახალგაზრდული, თუმცა, თავისი დი-

საგან განსხვავებით, ის არც კოსმეტიკურ საშუალებებს ხმარობ-

და და არც გრიმს გასაახალგაზრდავებლად. შევერცხლილიყო, თუმცა ისედაც ვერცხლისფერი დაჰკრავდა ქერა თმაზე ყოველ-

თვის, ამიტომაც ფერი ცოტათი თუ შესცვლოდა. სახის კანს ისევ

29

მკითხველთა ლიგა

ის ვარდის ფურცლის ფერი შერჩენოდა, თუმცა ახლა დამჭკნარი

ვარდის ფურცლისას წააგავდა. თვალებში ისევ ის სხივი ედგა და

მიამიტური გამომეტყველება შერჩენოდა; ფიგურა - თხელი, ახალგაზრდული; თავი - ისევ ისე, ცნობისმოყვარე ჩიტივით ოდ-

ნავ წინ წამოხრილი.

- ჩემი ბრალია, - თქვა კერი ლუიზმა ალერსიანი ხმით, - ამდე-

ნი ხანი რომ არ მინახავხარ. რა დრო გავიდა მას შემდეგ, ძვირ-

ფასო ჯეინ. რა სასიამოვნოა, რომ ბოლოს და ბოლოს გვეწვიე.

ტერასის ბოლოდან ჯინამ დაიძახა:

- დიდედა, შინ შემოდით, აცივდა, ჯოლი გაგიბრაზდებათ!

კერი ლუიზმა წკრიალა ხმით გაიცინა.

- მუდამ ასე დამტრიალებენ თავს, - თქვა მან, - სულ იმას

გაიძახიან, რომ მე მოხუცი ვარ.

- შენ კი ამას არ გრძნობ, არა?

- არა, ჯეინ, მიუხედავად იმისა, რომ ამდენი ავადმყოფობა და

ასეთი ტკივილები მაწუხებს, შინაგანად ისეთივე ხალისიანი ვარ, როგორც ჯინა. ყველა ასეა ალბათ. მხოლოდ სარკეში ჩანს ასა-

კი, ადამიანს კი არ სჯერა. ასე მგონია, რამდენიმე თვის წინ ვიყა-

ვით ერთად ფლორენციაში. გახსოვს ფროილაინ შუიჩი და მისი

ფეხსაცმელები?

და ორი ხანშიშესული მანდილოსანი გულიანად იცინოდა

თითქმის ნახევარი საუკუნის წინ მომხდარ ამბებზე.

მათ გვერდითა კარისაკენ გასწიეს. კარებში გამხდარი, შუახ-

ნის, ამპარტავანი მანდილოსანი შემოხვდათ. მოკლედ შეკრეჭი-

ლი თმა ჰქონდა, კოხტად შეკერილი ტვიდის კოსტიუმი ეცვა.

მან გააფთრებით მიმართა კერი ლუიზს:

- ხომ არ გაგიჟდით, კმარა, ამდენ ხანს გარეთ რომ ხართ.

სულ არ უფრთხილდებით თავს. რას იტყვის ბატონი სეროქოლ-

დი?

- ნუ მეჩხუბები, ჯოლი, - შეევედრა კერი ლუიზი.

30

მკითხველთა ლიგა

და მის მარფლს მის ბელევერი გააცნო.

- ეს მის ბელევერია, რომელიც თითქმის ყველაფერია ჩემ-

თვის: ძიძა, ურჩხული, მოდარაჯე ძაღლი, მდივანი, დიასახლისი

და უერთგულესი მეგობარი.

ჯულიეტ ბელევერმა ჩაიფრუტუნა და ბარაქიანი ცხვირის წვე-

რი გაუწითლდა; ეს სიფიცხის ნიშანი იყო.

- იმას ვაკეთებ, რაც შემიძლია, - თქვა ხრინწიანი ხმით. - შეშ-

ლილების ოჯახია. აქ წესრიგის დამყარება შეუძლებელია.

- საყვარელო ჯოლი, რა თქმა უნდა, შეუძლებელია. საინტე-

რესოა, რატომ ცდილობ ამას. მის მარფლს სად მოასვენებ?

- ცისფერ ოთახში წავიყვანო? - იკითხა მის ბელევერმა.

- დიახ, ჯოლი, გეთაყვა. შემდეგ ჩაიზე ჩამოიყვანე. მგონი, დღეს ბიბლიოთეკაში ვსვამთ, არა?

ცისფერ ოთახში მძიმე, ძვირფასი, გახუნებული ფარჩის ფარ-

დები ეკიდა. ეს ფარდები, როგორც მის მარფლმა შეამჩნია, ალ-

ბათ, ორმოცდაათი წლის მაინც იქნებოდა. აქვე მასიური, მდიდ-

რული წითელი ხის ავეჯი იდგა და საწოლიც ასეთივე მასიური

წითელი ხისა იყო. მის ბელევერმა გააღო კარი, რომელიც

სააბაზანოში გადიოდა. მის მარფლისთვის მოულოდნელი იყო

ამ მეტად თანამედროვე, ჯადვარის ფერის, მოელვარე ქრომით

მოპირკეთებული აბაზანის ხილვა.

ბრაზმორეულმა მის ბელევერმა თქვა:

- ჯონ რესტარიკმა ათი სააბაზანო გააკეთა სახლში, როცა კა-

რა შეირთო. ერთადერთი, რაც გაუთანამედროვებიათ აქ, და-

ნარჩენი ყველაფერი უცვლელადაა. გადაკეთებაზე სიტყვასაც

ვერ დასძრავდით ჯონ რესტარიკთან, ამის გაგონებაც კი არ უნ-

დოდა. ამბობდა, რომ ეს სახლი ეპოქის სრულქმნილი ნიმუშიაო.

თქვენ იცნობდით ოდესმე ჯონ რესტარიკს?

31

მკითხველთა ლიგა

- არა, არასოდეს შევხვედრივარ. ქალბატონი სეროქოლდი

და მე იშვიათად ვხვდებოდით, თუმცა მიმოწერა ყოველთვის

გვქონდა.

- სასიამოვნო კაცი იყო, - თქვა მის ბელევერმა, - არა, კარგი

არასოდეს ყოფილა, რა თქმა უნდა! საძაგელი იყო, მაგრამ

ოჯახში მის სიახლოვეს ყოფნა სიამოვნებდა ადამიანს. უსაზ-

ღვროდ მომხიბვლელი გახლდათ. განსაკუთრებით ქალებს მოს-

წონდათ. ბოლოს ამან დაღუპა. სრულიად განსხვავდებოდა კა-

რასაგან.

შემდეგ მკვახედ და საქმიანად განაგრძო:

- მსახური დაგეხმარებათ ბარგის გახსნაში. ჩაის დალევამდე

ხელებს ხომ არ დაიბანდით?

თანხმობა რომ მიიღო, მის მარფლს უთხრა, კიბის ბაქანზე

დაგელოდებითო.

მის მარფლი შევიდა სააბაზანოში, ხელები დაიბანა და ჯადვა-

რის ფერის ლამაზ პირსახოცზე აჩქარებით შეიწმინდა. შემდეგ

ქუდი მოიხადა, და ფაფუკი თმა შეისწორა.

კარი რომ გამოაღო, მის ბელევერი უკვე კიბეზე ელოდებო-

და. ისინი დაეშვნენ განიერ, ბნელით მოცულ კიბეზე, გაიარეს

უზარმაზარი, ასევე ბნელი ჰოლი და შევიდნენ ოთახში, სადაც

წიგნის თაროები ჭერამდე ასულიყო, დიდი ფანჯარა კი ხელოვ-

ნურ ტბას გადაჰყურებდა.

კერი ლუიზი ფანჯარასთან იდგა და მის მარფლიც მას მიუახ-

ლოვდა.

- მეტად იმპოზანტური სახლია, - თქვა მის მარფლმა, - ასე

მგონია, დავიკარგები-მეთქი.

- ჰო, მესმის. ერთობ უაზრო რამაა. ეს ერთმა მდიდარმა კაც-

მა ააშენა, არ ვიცი, ლითონის ნაკეთობათა მეწარმე იყო, თუ რა-

ღაც ამგვარი. ამის შემდეგ მალე გაკოტრდა, თუმცა არც ეს ვიცი

დანამდვილებით. აქ თოთხმეტი უზარმაზარი მისაღები ოთახი

32

მკითხველთა ლიგა

იყო. ვერ გამიგია, რა საჭიროა ერთ მისაღებ ოთახზე მეტი; ახლა

კიდევ ეს უზარმაზარი საწოლი ოთახები, ამდენი უსარგებლო

სივრცე. ჩემს ოთახს ხომ ძლივს გადალახავ - საშინლად დიდი

მანძილი მაქვს გასავლელი საწოლიდან ტუალეტის მაგიდამდე, თანაც საოცრად ტლანქი, წითელი ფარდები ჰკიდია.

- არც გაგიახლებია და არც შეგიცვლია რაიმე ოთახში?

განცვიფრებულმა კერი ლუიზმა შეხედა:

- არა. ძირითადად ყველაფერი ისევ ისეა, როგორც მაშინ, როცა ერიკთან ერთად დავიწყე აქ ცხოვრება. მართალია, რამ-

დენჯერმე გადაღებეს, მაგრამ ისევ იმ პირვანდელ ფერზე. ასეთი

რამეები მეორე ხარისხოვანია, ხომ ასეა? მე მინდა ვთქვა, რომ

არ უნდა მჭირდებოდეს თავის მართლება, ამდენ ფულს რომ

ვხარჯავ ასეთ რამეებზე, მაშინ, როცა ამდენი საქმეა ირგვლივ

ბევრად უფრო მნიშვნელოვანი.

- ნუთუ არაფერი შეგიცვლიათ სახლში?

- ოჰ, როგორ არა. ბევრი რამ. მხოლოდ სახლის შუა ნაწილი

შევინარჩუნეთ ადრინდელ მდგომარეობაში - დიდი დარბაზი და

ოთახები აქეთ-იქიდან. ეს საუკეთესო ოთახებია. ჯონის, ჩემს

მეორე ქმარს, ძალიან მოსწონდა ისინი და ამბობდა, მათ ხელს

არ ვახლებო, არც გადავაკეთებო. ის ხომ მხატვარი იყო, დი-

ზაინერიც და ეს საქმე კარგად ესმოდა. აღმოსავლეთი და დასავ-

ლეთი მხარეები მთლიანად გადაკეთდა. ყველა ოთახი განცალ-

კევდა და გაიყო ისე, რომ მასწავლებლებს სამუშაო ოთახებიცა

აქვთ და საწოლი ოთახებიც. ბიჭები კი ყველანი კოლეჯის შენო-

ბაში ცხოვრობენ - აქედან კარგად მოჩანს.

მის მარფლმა პირდაპირ გაიხედა, სადაც დიდი, წითელი აგუ-

რის შენობები მოჩანდა ხეებში. შემდეგ მან თვალი მოჰკრა იქვე

ახლოს რაღაცას და ჩაეღიმა.

- რა მშვენიერი გოგონაა ჯინა, - თქვა მან.

კერი ლუიზს თვალები გაუბრწყინდა.

33

მკითხველთა ლიგა

- დიახ. მოგწონს! - ჰკითხა მან ალერსით. - ისე მიხარია, რომ

დაბრუნდა... ომი რომ დაიწყო, ამერიკაში გავაგზავნე, რუთთან.

რუთმა გიამბო რაიმე მის შესახებ?

- არა. ისე, ახსენა.

კერი ლუიზმა ამოიოხრა.

- საბრალო რუთი! ძალიან განიცადა ჯინას ქორწინება. ვარ-

წმუნებდი, შენ არაფერში გადანაშაულებ-მეთქი. რუთს ვერ

გაუგია, რომ ძველი ბარიერები დაინგრა, კლასობრივი განსხვა-

ვებულობის დრო წავიდა, უკიდურეს შემთხვევაში, მიდის.

- ჯინა სამხედრო სამსახურში იყო, როცა იმ ყმაწვილს შეხ-

ვდა. მაშინ ის მეზღვაური გახლდათ და კარგი რეპუტაციით სარ-

გებლობდა. ერთ კვირაში იქორწინეს კიდეც. მართალია, ძალი-

ან იჩქარეს, მაგრამ დროც არ ჰქონდათ, რომ კარგად გაეცნოთ

ერთმანეთი და გაეგოთ, შეეწყობოდნენ თუ არა ერთმანეთს, თუმცა ახლა ასე ხდება. ახალგაზრდები ისევე იქცევიან, რო-

გორც მთელი მათი თაობა. ზოგჯერ გვგონია, რომ ისინი უჭკუოდ

მოქმედებენ, მაგრამ მაინც იძულებული ვხდებით შევეგუოთ მათ

გადაწყვეტილებას. რუთი მაინც საშინლად ღელავდა.

- შესაფერისად არ მიაჩნდა ეს ბიჭი?

- მუდამ იმას იმეორებდა, რომ არავინ არაფერი იცოდა ამ ბი-

ჭის შესახებ. ის შუაგულ დასავლეთიდან ჩამოვიდა, არც ფული

ჰქონდა და, ბუნებრივია, არც პროფესია. ასეთი ბიჭები ასობი-

თაა ყველგან, მაგრამ რუთი მაინც არ იზიარებდა ჯინას შეხედუ-

ლებას. მიუხედავად ამისა, მათ იქორწინეს. ისე გამეხარდა, რო-

ცა ჯინა ჩემს მოწვევაზე დათანხმდა და მეულღესთან ერთად ჩა-

მოვიდა. აქ ყველანაირი სამუშაოა და, თუ უოლტერი მოინდო-

მებს, შეუძლია მედიცინა შეისწავლოს, ხარისხი დაიცვას, ან სხვა

რამ გააკეთოს, ბოლოს და ბოლოს, ეს ხომ ჯინას სახლია. რა

ბედნიერებაა, როცა სახლში ასეთი თბილი, მხიარული და სი-

ცოცხლით სავსე არსებაა, რა კარგია, რომ ისევ აქ არის.

34

მკითხველთა ლიგა

მის მარფლმა თავი დაუქნია და ფანჯარაში გაიხედა. ისევ იმ

ორს შეხედა, ტბასთან რომ იდგნენ.

- მართლაც, შესანიშნავი წყვილია, - თქვა მან, - არ არის გა-

საკვირი, რომ ჯინას ის შეუყვარდა.

- ჰო, მაგრამ, ეს... ეს ხომ უოლი არ არის, - ქალბატონ სერო-

ქოლდს ენა დაება და ერთგვარი თავშეკავებით თქვა, - ეს სტი-

ვია, ჯონი რესტარიკის უმცროსი ვაჟი. როცა ჯონი აქედან წავი-

და, ბიჭებს არდადეგებზე წასასვლელი არსად ჰქონდათ, ამიტომ

ისინი ჩემთან დარჩნენ. აქ, როგორც საკუთარ სახლში, ისე

გრძნობენ თავს. სტივი საერთოდ აქ ცხოვრობს. მას თეატრალუ-

რი ხელოვნება იზიდავს. ჩვენ, ხომ იცი, თეატრი გვაქვს, წარ-

მოდგენებს ვმართავთ, ხელოვნების ამ სახეობის განვითარებას

ვუწყობთ ხელს. ლუისი ამბობს, რომ ამ არასრულწლოვანთა

უმეტესობას დანაშაულისკენ უბიძგებს თავისმოწონებისა და გა-

მოჩენის სურვილი, მათ ხომ გაუბედურებული ოჯახური ცხოვრე-

ბა აქვთ, ძარცვისა და ყაჩაღობის შემდეგ კი გმირებად მიაჩნიათ

თავი. ჩვენ ვაიძულებთ მათ თვითონ დაწერონ პიესები, თვითონ-

ვე ითამაშონ ამ პიესებში, თვითონვე დადგან და გააფორმონ

სპექტაკლი. სტივი ხელმძღვანელობს თეატრს. დიდ მონდომება-

სა და ენთუზიაზმს იჩენს ამ საქმეში. საოცარია მისი თავდადება.

- მესმის, - თქვა მის მარფლმა დინჯად.

ის შორსმხედველი იყო (ეს კარგად იცოდნენ მისმა მეზობ-

ლებმა სენტ მერი მიდში) და ნათლად დაინახა სტივენ რესტარი-

კის მიმზიდველი, ხორბლისფერი სახე, როცა ჯინასთან პირის-

პირ იდგა და გატაცებით რაღაცას უყვებოდა. ჯინას სახეს ვერ ხე-

დავდა, რადგან გოგონა ზურგით იდგა, მაგრამ სტივენ რესტარი-

კის გამომეტყველებაში კი არ შეცდებოდა.

- ჩემი საქმე არ არის, - თქვა მის მარფლმა, - მაგრამ, მგონი, მივხვდი, კერი ლუიზ, რომ მას ჯინა უყვარს.

35

მკითხველთა ლიგა

- ოჰ, არა... - კერი ლუიზი შეწუხდა, - ოჰ, არა, მაგას ვერ დავი-

ჯერებ.

- შენ ყოველთვის ღრუბლებში დაფრინავდი, კერი ლუიზ. აქ

საეჭვო არაფერია.

36

მკითხველთა ლიგა

IV თავი

სანამ ქალბატონი სეროქოლდი რაიმეს იტყოდა, მისი მეუღ-

ლე ჰოლიდან შემოვიდა, თან ხელში რამდენიმე გახსნილი წე-

რილი ეჭირა.

ლუის სეროქოლდი ტანმორჩილი კაცი იყო, განსაკუთრებუ-

ლი გარეგნული მიმზიდველობა არ ჰქონდა, მაგრამ პიროვნული

თვისებებით მაშინვე გამოარჩევდით. ერთხელ რუთმა თქვა, დინამო-მანქანას უფრო მოგაგონებთ, ვიდრე ადამიანსო.

ჩვეულებრივ მთელი მისი არსება იმით იყო მოცული, რაც იმ

წუთში მის ყურადღებას იპყრობდა, სხვას ვერავის და ვერაფერს

ამჩნევდა ირგვლივ.

- ცუდი ამბავია, ძვირფასო, - თქვა მან, - იმ ბიჭმა, ჯეკი ფლინ-

ტმა, ისევ ძველებური გაიხსენა. მე კი ნამდვილად მეგონა, რომ

სწორ გზაზე იდგა, საიდანაც აღარ გადაუხვევდა. ის ყველაზე

მტკიცე იყო. გახსოვს, რომ აღმოვაჩინეთ, თურმე რკინიგზა იტა-

ცებდა - მე და მავერიკს გვეგონა, - რომ თუ რაიმე სამუშაოს იშო-

ვიდა რკინიგზაზე, აღარც მოეშვებოდა და სწორადაც მოიქ-

ცეოდა. მაგრამ ისევ ძველი ამბავი განმეორდა. პიტიმ ამანათე-

ბის ფოსტა გაქურდა. იქ კი არაფერი ყოფილა ისეთი, მას რომ

სჭირდებოდეს თავისთვის, ან გასაყიდად. ეს იმის ნიშანია, რომ

აქ ფსიქოლოგიური მომენტი მოქმედებს. ჩვენ სინამდვილეში

ძირისძირამდე არც ჩავყოლივართ ამ სენს, მაგრამ მე არ ვაპი-

რებ ამ საქმის მიტოვებას.

- ლუის, ეს ჩემი ძველი მეგობარია, ჯეინ მარფლი.

- ოჰ, გამარჯობათ, - მიმართა ბატონმა სეროქოლდმა დაბ-

ნეულად, - მოხარული ვარ... მას ეძებენ, რა თქმა უნდა. ისე, მშვენიერი ყმაწვილია. მართალია, ჭკუა ძალიან არ ამძიმებს, 37

მკითხველთა ლიგა

მაგრამ ნამდვილად კარგი ბიჭია. საშინელი ოჯახის შვილია.

მე...

უცებ შეწყვიტა საუბარი და „დინამო-მანქანა” სტუმარზე გა-

დაერთო.

- დიახ, მის მარფლ, მოხარული ვარ, რომ ჩამობრძანდით და

ცოტა ხნით მაინც დარჩებით ჩვენთან. კაროლინს უდიდეს შვე-

ბას მისცემს, გვერდით რომ ძველი მეგობარი ეყოლება, რო-

მელთანაც მოგონებებით გაერთობა. მას უმძიმს ასეთ გარემოში

ყოფნა - ამ საბრალო არსებების ცხოვრება ხომ მწუხარებით ავ-

სებს ადამიანს.

მის მარფლმა იგრძნო ამ კაცის მიმზიდველობა და მიხვდა, რაოდენ მოხიბლული უნდა ყოფილიყო მისი მეგობარი. მის

მარფლს ეჭვიც არ ეპარებოდა, რომ ლუის სეროქოლდი ის კაცი

იყო, ვინც მუდამ თავს იწონებს სხვათა წინაშე, აი რა დატვირთუ-

ლი ვარო. ამას შეიძლებოდა ზოგიერთი ქალი გაეღიზიანებინა, მაგრამ არა კერი ლუიზი.

ლუის სეროქოლდმა სხვა წერილიც ამოარჩია.

- სასიამოვნო ახალი ამბებიც გვაქვს. ეს უილტშირისა და სო-

მერსეთის ბანკიდანაა. ახალგაზრდა მორისი საქმეს შესანიშნა-

ვად ართმევს თავს. უფროსები უზომოდ კმაყოფილნი არიან მი-

სით და, ალბათ, მომავალ თვეში დააწინაურებენ. ყოველთვის

მჯეროდა, რომ უმთავრესი, რაც მას სჭირდებოდა, პასუხისმგებ-

ლობა იყო და კიდევ ფინანსური ოპერაციების ზედმიწევნით

ცოდნა.

ლუისი მის მარფლს მიუბრუნდა:

- ამ ბიჭების უმრავლესობამ არც კი იცის ფულის ყადრი. მათი

წარმოდგენით ფული მხოლოდ კინოში შესასვლელად ან სოსი-

სის ბუტერბროდის და სიგარეტის საყიდლადაა საჭირო - ამავე

დროს, მათ გონება უჭრით არითმეტიკაში და ამითი ჟონ-

გლიორობენ. დიახ, როგორც იტყვიან, მე მჯერა მათი ცნობის-

38

მკითხველთა ლიგა

მოყვარეობისა და ვწვრთნი საბუღალტრო საქმესა და ანგარიშ-

ში. ამავე დროს, მინდა ვაზიარო ფულის შინაგან რომანტიკას, თუ შეიძლება ასე ითქვას. მიეცით მათ ცოდნა და პასუხისმგებ-

ლობა, დაე, მართონ ოფიციალურად. მხოლოდ ასე თუ მივაღ-

წევთ უდიდეს წარმატებებს. ოცდათვრამეტიდან მხოლოდ ორმა

გვიმტყუნა. ერთი, სააფთიაქო ფირმაში მთავარი მოლარეა, ჭეშ-

მარიტად პასუხსაგები ადგილია.

უცებ შეწყვიტა და მეუღლეს მიმართა: - ჩაის სუფრა უკვე გა-

აწყვეს, ძვირფასო.

- მეგონა, აქ დავლევდით, ჯოლის ასე ვუთხარი.

- არა, დარბაზში. დანარჩენებიც იქ არიან.

- მე კი მეგონა, გარეთ უნდოდათ დალევა.

კერი ლუიზმა ხელმკლავით შეიყვანა მის მარფლი დიდ დარ-

ბაზში. სუფრა მეტად ულაზათოდ იყო გაშლილი. ჩაის ჭურჭელი

ლანგარზე უწესრიგოდ ელაგა. უბრალო თეთრი ფინჯნები რო-

კინგებისა და სპოუდის ჩაის სერვიზის ნარჩენებში შერეულიყო.

აქვე ეწყო რამდენიმე ნაჭერი პური და იაფფასიანი, უხარისხო

ნამცხვარი, იდგა ორი ფიალა ჯემიც.

შუახნის ჩასუქებული ჭაღარა ქალი მაგიდას მიუჯდა. ქალბა-

ტონმა სეროქოლდმა თქვა:

- ეს მილდრიდია, ჯეინ. ჩემი ქალიშვილი მილდრიდი. ბავშვო-

ბის მერე აღარ გინახავს.

რამდენადაც ეს მის მარფლმა შენიშნა, მილდრიდ სტრიტის

პიროვნება ყველაზე მეტად ეხამებოდა ამ სახლს. ის მდიდარი

და ღირსეული ქალბატონი გახლდათ. მან გვიან, ოცდაათი წლის

ასაკში იქორწინა ინგლისის ეკლესიის მსახურზე და ახლა უკვე

ქვრივი იყო. ის ზუსტად ისე გამოიყურებოდა, როგორც სასუ-

ლიერო პირის ქვრივს შეეფერებოდა. ამ შეუხედავ, პატივსაცემ

მანდილოსანს ოდნავ დაღვრემილი, ფართო, უაზრო სახე და

39

მკითხველთა ლიგა

უსიცოცხლო თვალები ჰქონდა. მის მარფლს გაახსენდა, რომ

მილდრიდი ბავშვობაშიც ძალიან შეუხედავი იყო.

- ეს კი უოლი ჰადია, ჯინას მეუღლე.

უოლი ზორბა ტანის ყმაწვილი იყო, უკან გადავარცხნილი

თმა და მოღუშული გამომეტყველება ჰქონდა. მან უხერხულად

დაუკრა თავი მის მარფლს და თან ნამცხვარი ჩაიტენა პირში.

ამ დროს ჯინა სტივენ რესტარიკთან ერთად შემოვიდა. ორი-

ვენი საოცრად მხიარულები ჩანდნენ.

- ჯინას ერთი მშვენიერი იდეა გაუჩნდა დეკორაციებთან და-

კავშირებით, - თქვა სტივენმა, - იცი, ჯინა, შესანიშნავად აუღე

ალღო სცენის გაფორმებას.

ჯინა ნასიამოვნები დარჩა ამით. ედგარ ლოუსონი შემოვიდა

დარბაზში და ლუის სეროქოლდის გვერდით დაჯდა. როცა მას

ჯინა გამოელაპარაკა, თავი ისე ეჭირა, თითქოს ვერც გაიგო.

მის მარფლს ეს ყველაფერი შემაშფოთებლად მოეჩვენა და

მოხარული იყო, რომ საშუალება მიეცა ჩაის შემდეგ თავის

ოთახში წასულიყო მოსასვენებლად.

სადილად უფრო მეტი ხალხი შეგროვდა: ახალგაზრდა დოქ-

ტორი მავერიკი, ფსიქიატრი თუ ფსიქოლოგი (მის მარფლს საკ-

მაოდ ბუნდოვანი წარმოდგენა ჰქონდა ამ ორ ცნებაზე), რომლის

საუბარი ფაქტობრივად გაუგებარი იყო მისთვის, რადგან ის

მთლიანად პროფესიული ენით მეტყველებდა; აქ გახლდათ ორი

სათვალიანი ახალგაზრდაც, რომლებიც კოლეჯში ასწავლიდ-

ნენ; ბატონი ბაუმგარტენი - შრომითი თერაპიის სპეციალისტი, და სამი მეტად მორიდებული ახალგაზრდა, რომლებიც ერთი

კვირით სტუმრად იმყოფებოდნენ ამ სახლში. ერთ-ერთი მათგა-

ნი, ქერათმიანი, ცისფერთვალება ყმაწვილი, ჩინებულად ხმა-

რობდა ხელკეტს, როგორც ჯინამ ჩაუჩურჩულა მის მარფლს.

სადილი მაინცდამაინც მადისაღმძვრელი არ გამოდგა, უგუ-

ლოდ იყო მომზადებული და ასევე უგულოდ მორთმეული. სუფ-

40

მკითხველთა ლიგა

რასთან სამოსის მრავალფეროვნება იგრძნობოდა. მის ბელე-

ვერს ძვირფასი შავი კაბა ემოსა; მილდრიდ სტრიტს საღამოს კა-

ბაზე შალის ჟაკეტი მოეცვა; კერი ლუიზს მოკლე, ნაცრისფერი

შალის კაბა ეცვა; ჯინა გლეხის გოგონას სამოსელით ბრწყინავ-

და. უოლის არ გამოუცვლია, არც - სტივენ რესტარიკს; ედგარ

ლოუსონს მოხდენილი ლურჯი კოსტიუმი ეცვა; ლუის სერო-

ქოლდს - საყოველთაოდ მიღებული სმოკინგი. ის ცოტას მიირ-

თმევდა, თითქოს ყურადღებასაც არ აქცევდა, რა ედო თეფშზე.

სადილის შემდეგ ლუის სეროქოლდი დოქტორ მავერიკს გაჰ-

ყვა კაბინეტში. შრომითი თერაპიის სპეციალისტი და მასწავ-

ლებლები თავიანთი ბუნაგისაკენ გაემართნენ. ის სამი „ტიპი”

კოლეჯში დაბრუნდა. ჯინა და სტივენი თეატრში წავიდნენ, რათა

ჯინას იდეა განეხილათ. მილდრიდი რაღაც გაურკვეველ ჩასაც-

მელს ქსოვდა, მის ბელევერი კი წინდებს კემსავდა. უოლი

ფრთხილად დაეშვა სკამზე, თავი უკან გადაჰკიდა და სივრცეს

მიაშტერდა. კერი ლუიზი და მის მარფლი ძველ ამბებს იგონებ-

დნენ. საუბარი საოცრად არაბუნებრივად წარიმართა.

მხოლოდ ედგარ ლოუსონს ვერ ეპოვნა მყუდრო ადგილი. ის

ჯერ დაჯდა, შემდეგ ისევ მოუსვენრად წამოდგა ზეზე.

- რა ვქნა, წავიდე ბატონ სეროქოლდთან? - წარმოთქვა მან

საკმაოდ ხმამაღლა. - იქნებ დავჭირდე-?

- ოჰ, არა მგონია. ის დოქტორ მავერიკთან ერთად რამდენი-

მე საკითხის განხილვას აპირებდა ამ საღამოს, - მშვიდად მი-

მართა კერი ლუიზმა.

- მაშინ, რა თქმა უნდა, ხელს არ შევუშლი. ვცდილობ, არასო-

დეს აღმოვჩნდე იქ, სადაც სასურველი არ არის ჩემი ყოფნა, ისე-

დაც ბევრი დრო დავკარგე დღეს, სადგურში რომ წავედი, მაშინ, როცა ქალბატონ ჰადს სურდა თვითონ წასულიყო.

- მას უნდა ეთქვა თქვენთვის, - უთხრა კერი ლუიზმა, - მაგ-

რამ, მგონი, ბოლო წუთებში გადაწყვიტა.

41

მკითხველთა ლიგა

- ხომ ხვდებით, ქალბატონო სეროქოლდ, როგორ ცდილობს

სულელურ მდგომარეობაში ჩამაგდოს, გამასულელოს...

- არა, არა - გაუღიმა კერი ლუიზმა, - თქვენ ასე არ უნდა ფიქ-

რობდეთ.

- ვიცი, მე არც საჭირო ვარ და არც სასურველი... ძალიან კარ-

გად ვგრძნობ ამას. სხვაგვარად რომ ყოფილიყო საქმე - მე რომ

ჩემი ადგილი მქონოდა ცხოვრებაში, მაშინ ასე არ იქნებოდა, ნამდვილად არ იქნებოდა ასე. მაგრამ განა ჩემი ბრალია, რომ

ცხოვრებაში საკუთარი ადგილი ვერ ვიპოვე?

- კარგი, ედგარ, - უთხრა კერი ლუიზმა. - თქვენ სულ

ტყუილად ბრაზობთ. ჯეინს მიაჩნია, რომ ძალიან თავაზიანად

მოიქეცით, როცა სადგურზე დახვდით. ჯინას ახასიათებს მსგავსი

მოულოდნელი გამოხდომები - მას სულაც არ უნდოდა თქვენი

განაწყენება.

- ოჰ, როგორ არ უნდოდა. მან ეს განზრახ გააკეთა, რომ და-

ვემცირებინე.

- ოჰ, ედგარ...

- თქვენ იმის ნახევარიც კი არ იცით, რაც აქ ხდება, ქალბატო-

ნო სეროქოლდ. თუმცა, მეტს არაფერს გეტყვით. მშვიდობის ღა-

მეს გისურვებთ.

ედგარი გავიდა და კარი გაიჯახუნა.

მის ბელევერმა წაიბუზღუნა:

- ველურივით იქცევა.

- ის ისეთი მგრძნობიარეა... - ჩაილაპარაკა კერი ლუიზმა.

მილდრიდ სტრიტმა ქსოვა შეწყვიტა და გესლიანად თქვა:

- მართლაც საძაგელი ყმაწვილია, შენ არ უნდა შეურიგდე

ასეთ საქციელს, დედა.

- ლუისი ამბობს, რომ ის თავშეუკავებელია.

მილდრიდმა კვლავ გესლიანად თქვა:

42

მკითხველთა ლიგა

- უხეშობისაგან ყველამ უნდა სცადოს თავის შეკავება. რა

თქმა უნდა, ჯინა დამნაშავეა. ის ისეთი ქარაფშუტაა ყველაფერ-

ში, რასაც წამოიწყებს... არაფერს აკეთებს გარდა იმისა, რომ

ურევს ყველაფერს. ერთ დღეს რომელიმე ყმაწვილს რომ იმე-

დის ნაპერწკალს გაუღვივებს, მეორე დღეს მასხრად იგდებს.

რას უნდა მოელოდე მისგან?

უოლი ჰადმა იმ საღამოს პირველად ამოიღო ხმა და თქვა:

- ეს ბიჭი შეიშალა, სულ ეს არის. ნამდვილად შეიშალა!

იმ ღამეს თავის საწოლ ოთახში მის მარფლი ცდილობდა გა-

ეხსენებინა სტოუნიგეითის თავისებურებები, მაგრამ ბევრი რამ

ჯერ კიდევ გაურკვეველი იყო. აქ უამრავი მოვლენა და ხშირად

ურთიერთგამომრიცხავი მოვლენაც კი შეიმჩნეოდა, მაგრამ ვერ

იტყოდით, რომ ყველაფერ ამას რაიმე კავშირი ჰქონდა იმას-

თან, რასაც რუთ ვენ რიდოკი შეეწუხებინა. მის მარფლის აზრით

კერი ლუიზზე არავითარ გავლენას არ ახდენდა ის, რაც მის გარ-

შემო ხდებოდა.

სტივენს ჯინა უყვარდა. ჯინას შეიძლება ყვარებოდა ან არ

ყვარებოდა სტივენი. უოლტერ ჰადს აშკარად უკმაყოფილება

ეტყობოდა. აქ ისეთი ამბები ტრიალებდა, რაც შეიძლებოდა

მომხდარიყო და ხდებოდა კიდეც ყველგან, ყოველთვის. სამწუ-

ხაროდ, განსაკუთრებულს არაფერს ამჩნევდა. ასეთი საქმეები

ჩვეულებრივ სასამართლოში გაყრით მთავრდება და კვლავ

იმედიანად იწყებენ ცხოვრებას. მილდრიდ სტრიტი აშკარად ეჭ-

ვიანობდა ჯინაზე და არ უყვარდა იგი. ეს მის მარფლს ძალიან

ბუნებრივად მიაჩნდა.

მის მარფლი რუთ ვენ რიდოკის ნათქვამზე ფიქრობდა: კერი

ლუიზს იმედი აღარ ჰქონდა, რომ შვილი ეყოლებოდა და პიპა

იშვილა, მაგრამ მალე აღმოაჩინა, რომ საკუთარი შვილი შეეძი-

ნებოდაო.

43

მკითხველთა ლიგა

- ხშირად ხდება ასე, - უთქვამს მის მარფლისათვის ერთ

ექიმს, - შესაძლოა ამას დაძაბულობის მოხსნა იწვევს, შემდეგ კი

ბუნებას თავისი გააქვს.

ექიმს ისიც უთქვამს, ხშირად ამას მძიმე შედეგი მოსდევს აყ-

ვანილი შვილისათვისო.

მაგრამ ამ შემთხვევაში ასე არ მომხდარა. გულბრანდსენი და

მისი მეუღლე, ორივე თაყვანს სცემდნენ პატარა პიპას. პიპამ ისე

მტკიცედ დაიკავა მათ გულებში ადგილი, რომ მათი მხრით უყუ-

რადღებობა წარმოუდგენელი იყო. გულბრანდსენი უკვე მამა

იყო, მამობრივი გრძნობა კი მისთვის უცხო არ უნდა ყოფილიყო.

კერი ლუიზის დედობრივი წყურვილი პიპამ დააკმაყოფილა.

ფეხმძიმობა შემაწუხებელი ჰქონდა და მშობიარობაც შესაბამი-

სად მძიმე და ხანგრძლივი. შესაძლოა, კერი ლუიზი, რომელიც

ოცნებებით ცხოვრობდა, იმედგაცრუებულიც კი დარჩა.

შერჩა ორი პატარა გოგონა. ისინი ერთად იზრდებოდნენ, ერ-

თი ლამაზი და მხიარული, მეორე - შეუხედავი და დაღვრემილი.

რაც ასევე, როგორც მის მარფლი ფიქრობდა, სრულიად ბუნებ-

რივი იყო. რადგან, როცა გოგონას იშვილებენ, რა თქმა უნდა, ლამაზ ბავშვს არჩევენ. და, თუმცა, მილდრიდიც შეიძლებოდა

იღბლიანი ყოფილიყო და მარტინებს დამსგავსებოდა, რომელ-

თაც ქვეყნად მშვენიერი რუთი და დახვეწილი კერი ლუიზი მოავ-

ლინეს, ბუნებამ არჩია, რომ გულბრანდსენების მხარეს გაემარ-

ჯვა, დიდები, დონდლოები და მეტისმეტად შეუხედავები რომ იყ-

ვნენ...

თანაც კერი ლუიზს გადაწყვეტილი ჰქონდა, რომ აყვანილ

შვილს არასოდეს ეგრძნო თავისი მდგომარეობა, და ამის და-

სამტკიცებლად, მეტისმეტად ანებივრებდა პიპას, ხოლო მილ-

დრიდის მიმართ ნაკლებ ყურადღებას იჩენდა.

პიპა გათხოვდა და იტალიაში გაემგზავრა, მილდრიდი ერ-

თხანს ერთადერთი ქალიშვილი იყო ოჯახში. მაგრამ შემდეგ პი-

44

მკითხველთა ლიგა

პა გარდაიცვალა, კერი ლუიზმა პიპას ქალიშვილი სტოუნიგეით-

ში ჩამოიყვანა და მილდრიდი კვლავ უყურადღებოდ დარჩა. შემ-

დეგ ისევ ახალი ქორწინება, რესტარიკის ბიჭები. 1934 წელს

მილდრიდი ცოლად გაჰყვა მღვდელ სტრიტს, დიდად განათლე-

ბულ კაცს, რომელიც სიძველეებით გახლდათ გატაცებული და

თხუთმეტი წლით მასზე უფროსი იყო. ისინი სამხრეთ ინგლისში

გაემგზავრნენ საცხოვრებლად. შესაძლოა, მილდრიდი ბედ-

ნიერიც იყო, ვინ იცის. ბავშვი არ ჰყოლია. და აი, ახლა, კვლავ

დაბრუნდა სახლში, სადაც გაიზარდა, და სადაც, მის მარფლის

აზრით, არც ამჯერად გრძნობდა თავს განსაკუთრებით ბედ-

ნიერად.

ჯინა, სტივენი, უოლი, მილდრიდი, მის ბელევერი, რომელსაც

მოსწონდა მკაცრი რეჟიმი, მაგრამ თავს ვერავის ახვევდა, ლუის

სეროქოლდი - მთელი თავისი არსებით ბედნიერი კაცი, იდეალისტი, რომელსაც შეეძლო პრაქტიკულად განეხორ-

ციელებინა თავისი იდეალები - ამ პიროვნებათაგან ვერც ერთში

ვერ აღმოაჩინა მის მარფლმა ის, რისთვისაც აქ რუთის სიტყვებ-

მა ჩამოიყვანა. კერი ლუიზს, მთელ ამ ორომტრიალში განმარ-

ტოებით რომ იდგა, თითქოს არავითარი საფრთხე არ ელოდა, ასე იყო მთელი მისი ცხოვრების მანძილზე. რა შეიძლებოდა ყო-

ფილიყო ამ გარემოში ისეთი, რამაც რუთი ასე შეაშფოთა?.. ნუ-

თუ მან, ჯეინ მარფლმაც იგრძნო უკვე?

მაშ, ვინ არიან ის გარეშე ადამიანები, რომლებიც ამ მორევში

ტრიალებენ - შრომითი თერაპიის სპეციალისტები, მასწავლებ-

ლები, ეს უწყინარი ყმაწვილები, თავდაჯერებული ახალგაზრდა

დოქტორი მავერიკი, სამი ვარდისფერლოყება, მიამიტური შესა-

ხედაობის ახალბედა დამნაშავე, ედგარ ლოუსონი...

და აქ, მის მარფლმა, სანამ ჩაეძინებოდა, ფიქრი შეაჩერა ედ-

გარ ლოუსონზე, გონების თვალით მას დაუბრუნდა. ედგარ

ლოუსონი ვიღაცას თუ რაღაცას აგონებდა. რაღაცამ დააეჭვა

45

მკითხველთა ლიგა

მის პიროვნებაში. ედგარ ლოუსონი მოუწესრიგებელი პიროვნე-

ბა იყო - ზუსტად ეს ფრაზა შეეფერებოდა მას, არა? მაგრამ, უეჭ-

ველია, ეს არ შეეხებოდა და ვერც შეეხებოდა კერი ლუიზს?

გუნებაში მის მარფლმა თავი გააქნია.

ის, რაც მას აწუხებდა, ამაზე უფრო მნიშვნელოვანი უნდა ყო-

ფილიყო.

46

მკითხველთა ლიგა

V თავი

მეორე დილით მის მარფლმა თავაზიანად დააღწია თავი მას-

პინძელს და ბაღში გავიდა. იქაურობა ისეთ დღეში იყო, რომ გუ-

ლი ეტკინა. ერთ დროს ალბათ თვალს ახარებდა შქერის ბუჩქე-

ბი, მწვანე მდელოები, ყვავილების ბორდიურები, გაკრეჭილი

ბზის ბუჩქებით შემოღობილი ვარდის ბაღი. ახლა ეს ყველაფერი

უყურადღებოდ მიეტოვებინათ, გაზონები გასაკრეჭი იყო, ყვავი-

ლებსაც სარეველა მოსძალებოდა, ხოლო ბილიკებს ხავსი მოს-

დებოდა და არავინ იყო პატრონი. სამაგიეროდ, ბოსტნისთვის

კარგად მოევლოთ, თანაც წითელი აგურის კედელი შემოერ-

ტყათ. როგორც ჩანს, იმიტომ აქცევდნენ ყურადღებას, რომ მას

პრაქტიკული მნიშვნელობა ჰქონდა. ასევე შემოეღობათ დიდი

ადგილი, სადაც ადრე გაზონები და ყვავილების ბაღი იყო და ახ-

ლა ჩოგბურთისა და ბოულინგის კორტებად ექციათ.

ყვავილების ბორდიურს რომ ათვალიერებდა, მის მარფლმა

ენა სინანულით გააწკლაპუნა და აყვავებული ჯვარა მოწყვიტა.

ხელში ყვავილით რომ იდგა, ედგარ ლოუსონიც გამოჩნდა.

დაინახა თუ არა მის მარფლი, შეყოყმანდა და შეჩერდა. მის მარ-

ფლმა მაშინვე უხმო ლოუსონს, რათა ამ უკანასკნელს თვალი

არ აერიდებინა. როცა ლოუსონი მიუახლოვდა, მის მარფლმა

ჰკითხა, ხომ არ იცით, ბაღის სამუშაო იარაღები სად ინახებაო.

ედგარმა დაბნეულად უპასუხა, აქვე, სადღაც მებაღე იქნება, რომელსაც ეცოდინებაო.

- დასანანია ამ ყვავილების უყურადღებოდ მიტოვება, - თქვა

მის მარფლმა, - რომ იცოდეთ, როგორ მიყვარს ბაღი. და, რად-

გან მას ფიქრადაც არ ჰქონია, ედგარი წავა იარაღის საძებნელა-

დო, სწრაფად განაგრძო: - ასეთი საქმე შეიძლება მხოლოდ ხან-

შიშესულმა, უსაქმურმა ქალმა გაიჩინოს. არა მგონია, ოდესმე

47

მკითხველთა ლიგა

თავი შეგეწუხებინოთ ბაღის მოვლაზე ფიქრით, ბატონო

ლოუსონ. თქვენ იმდენი ჭეშმარიტად მნიშვნელოვანი საქმე გე-

ვალებათ აქ, თქვენ ბატონ სეროქოლდთან ერთად ინაწილებთ

პასუხისმგებლობას. უთუოდ დიდი ინტერესით ეკიდებით საქმეს.

ლოუსონმა სწრაფად და მოუთმენლად უპასუხა:

- დიახ, დიახ, ინტერესით ვეკიდები.

- თქვენ ალბათ დიდ დახმარებას უწევთ ბატონ სეროქოლდს.

ლოუსონს სახე მოექუფრა.

- არ ვიცი. დარწმუნებული არა ვარ. ყველაფერ ამის მიღმა...

მან ლაპარაკი შეწყვიტა. ფიქრებში წასული მის მარფლი

ლოუსონს მიაჩერდა. ეს იყო პათეტიკური, მომცრო ტანის ყმაწ-

ვილი, მუქი ფერის სუფთა კოსტიუმში გამოწყობილი. ისეთი გა-

რეგნობისა გახლდათ, მეორეჯერ არც შეხედავდით, ან კიდევ

ვერც გაიხსენებდით...

იქვე ეზოში მერხი იდგა, მის მარფლი იქითკენ გაემართა და

ჩამოჯდა. ედგარი წარბშეკრული იდგა მის წინ.

- დარწმუნებული ვარ, - ცოცხლად თქვა მის მარფლმა, - რომ

ბატონი სეროქოლდი ძალიან გენდობათ.

- არ ვიცი, - მიუგო ედგარმა, - ნამდვილად, არ ვიცი.

შუბლი შეიკრა და უაზროდ ჩამოჯდა მის მარფლის გვერდით:

- დიდი გასაჭირი მადგას.

- მესმის, - თანაუგრძნო მის მარფლმა.

ყმაწვილი სივრცეში რაღაცას მიაჩერდა.

- ეს დიდი საიდუმლოა-წამოიძახა მან მოულოდნელად.

- რა თქმა უნდა, — მიუგო მის მარფლმა.

- ჩემი ნება რომ იყოს...

- რას იზამდით?

- თქვენც გიამბობდით... დარწმუნებული ვარ, არავის ეტყო-

დით.

48

მკითხველთა ლიგა

- ოჰ, არა, - მის მარფლმა შეამჩნია, რომ ედგარი არც

დაელოდა მის პასუხს.

- მამაჩემი, დიახ, მამაჩემი, ძალიან მნიშვნელოვანი პიროვ-

ნებაა.

ამჯერად, არაფრის თქმა არ იყო საჭირო. მის მარფლს მხო-

ლოდ უნდა მოესმინა.

- ეს არავინ იცის ბატონი სეროქოლდის გარდა. ხომ იცით, ეს

ამბავი რომ გახმაურდეს, მამაჩემის საქმე შეიძლება ცუდად წა-

ვიდეს. - ედგარი მიუბრუნდა მის მარფლს და ნაღვლიანად, მე-

დიდურად გაუღიმა - იცით, მე უინსტონ ჩერჩილის შვილი ვარ.

- ო-ოჰ, - აღმოხდა მის მარფლს, - გასაგებია.

და, მართლაც გასაგები იყო მისთვის. ერთი სევდიანი ამბავი

გაახსენდა, სენტ მერი მიდში რომ მოხდა. ედგარ ლოუსონმა გა-

ნაგრძო, და რასაც ის ყვებოდა, ყალბი ფამილიარობის იერი

დაჰკრავდა.

- ამას ბევრი გამართლებაც ჰქონდა. დედაჩემი თავისუფალი

არ იყო; ქმარი საგიჟთეში ჰყავდა და ვერ გაეყრებოდა, გათხო-

ვებაზე ლაპარაკიც კი ზედმეტი გახლდათ. მე მათ არ ვადანა-

შაულებ. ყოველ შემთხვევაში, მგონია, რომ არ ვადანაშაულებ...

მამაჩემი აკეთებდა იმას, რაც შეეძლო; გონივრულად, რა თქმა

უნდა. სწორედ აქედან მოდის მთელი უბედურება. მას მტრები

ჰყავს - ისინი მეც მმტრობენ. მათ მოახერხეს ჩვენი გათიშვა. სა-

დაც არ უნდა წავიდე, მითვალთვალებენ და ყველგან საქმეს მი-

ფუჭებენ.

მის მარფლმა თავი გადააქნია.

- ოჰ, ღმერთო ჩემო, - აღმოხდა ქალს.

- ლონდონში სამედიცინოზე ვსწავლობდი. ისინი გამოცდებ-

ზეც მოქმედებდნენ ფარულად - ჩემი პასუხები გადააკეთეს, ჩაჭ-

რა უნდოდათ. ისინი ქუჩაშიც კი დამყვებოდნენ. სახლის პატ-

49

მკითხველთა ლიგა

რონს ჩემს შესახებ რაღაც-რაღაცებს ეუბნებოდნენ. სადაც არ

უნდა წავიდე, ჩემზე ნადირობენ.

- იქნებ სცდებით, იქნებ ასე არაა, - დაამშვიდა მის მარფლმა.

- იმას გეუბნებით, რაც დანამდვილებით ვიცი! ოჰ, რა ეშმაკე-

ბი არიან. არასოდეს მომიკრავს თვალი მათთვის, ვერც ის გა-

ვარკვიე, ვინ არიან, მაგრამ აუცილებლად გავარკვევ... ბატონმა

სეროქოლდმა ლონდონიდან აქ ჩამომიყვანა. მან სიკეთე გამი-

კეთა, დიდი სიკეთე. მაგრამ, იცით, აქაც კი ვერ ვგრძნობ თავს

უშიშრად. უვნებლად ვერ ვგრძნობ თავს. ისინი აქაც არიან, ჩემს

წინააღმდეგ მოქმედებენ და სხვებსაც აიძულებენ შემიძულონ.

ბატონი სეროქოლდი მეუბნება, რომ ვცდები, მაგრამ მან არ

იცის, ან კიდევ, იცით, ზოგჯერ მგონია, რომ...

უცებ გაჩუმდა და წამოდგა.

- ეს საიდუმლოა, - თქვა მან, - ხომ გესმით, არა? მაგრამ, თუ

თქვენ შენიშნავთ, ვინმე დამდევს, ე. ი. მითვალთვალებს, იმედი

მაქვს, შემატყობინებთ.

ის წავიდა, ისევ ისეთი კოხტა, შემართული, მაგრამ არაფრის

მაქნისი. მის მარფლმა ცნობისმოყვარე მზერა გაადევნა...

უცებ ხმა შემოესმა:

- შეშლილები, ნამდვილი შეშლილები არიან.

უოლტერ ჰადი იდგა მის გვერდით. ხელები ღრმად ჩაეყო ჯი-

ბეებში და დაბღვერილი უყურებდა მიმავალ ედგარს.

- რა აკავშირებთ ერთმანეთთან ბოლოს და ბოლოს? - თქვა

მან, - აქ ყველანი შეშლილები არიან, უმრავლესობა მაინც.

მის მარფლს არაფერი უთქვამს, უოლტერმა განაგრძო:

- ეს ბიჭი, ედგარი... რა აზრისა ხართ მასზე? თვითონ ამბობს, რომ მამამისი ნამდვილად ლორდი მონტგომერია. განა ეს შე-

საძლებელია? არა! არც ერთი მათგანის შვილი არ არის, ვისზეც

კი ამბობს, მამაჩემიაო.

- არა, - თქვა მის მარფლმა, - ეს არ უნდა იყოს მართალი.

50

მკითხველთა ლიგა

- ჯინას სულ სხვა რამ უამბო - რაღაც მოჩმახა, თითქოს რუსე-

თის სამეფო ტახტის მემკვიდრე იყოს. ამბობს, თითქოს რომე-

ლიღაც დიდი მთავრის შვილია თუ კიდევ რაღაც ამგვარი. ეშმაკ-

მა წაიღოს, ნუთუ ამ ბიჭმა არ იცის, ვინ არის სინამდვილეში მა-

მამისი?

- ვფიქრობ, არ იცის, - თქვა მის მარფლმა, - სწორედ ეს არის

უბედურება.

უოლტერი მოწყვეტით დაეშვა სკამზე და კვლავ გაიმეორა:

- აქ ყველანი შეშლილები არიან. თქვენ არ მოგწონთ

სტოუნიგეითში ცხოვრება?

ყმაწვილი მოიღუშა:

უბრალოდ, ვერ შევეგუე აქაურობას, ვერ შევეგუე. სულ ეს

არის, ვერც ამ სახლს და ვერც ასეთ ცხოვრებას! ესენი მდიდრე-

ბი არიან. მათ ფული არ სჭირდებათ - ფული აქვთ. და შეხედეთ

როგორ ცხოვრობენ: დაბზარული ძველებური ჭურჭელი და იაფ-

ფასიანი უბრალო ნივთები ერთმანეთშია არეული. მაღალი სა-

ზოგადოებისათვის შესაფერის მსახურებს ვერ ნახავთ აქ, მხო-

ლოდ შემთხვევით დაქირავებული მოსამსახურეები ჰყავთ. გო-

ბელენები, ფარდები, სკამების შალითები - ყველაფერი ატლასი-

სა და ფარჩის - და კიდევ სხვა ბევრი, მთლად ნადგურდება, იშ-

ლება. დიდი ვერცხლის ჩაიდანი ჭუჭყისაგან გაყვითლებული და

დალაქავებულია. ქალბატონ სეროქოლდს სულაც არ აწუხებს

ეს. ხომ ნახეთ, როგორი კაბა ეცვა გუშინ საღამოს - იდაყვებზე

დაკემსილი, გაცვეთილი. არადა, შეუძლია მაღაზიაში წავიდეს

და შეუკვეთოს თავისი გემოვნებით, ბონდ სტრიტზე ან სადმე

სხვაგან. ფული? ფული თავზე საყრელად აქვთ.

ერთხანს ყოყმანობდა, გაეგრძელებინა თუ არა საუბარი.

- მე მესმის, რას ნიშნავს იყო ღარიბი. ამაში დასაძრახი არა-

ფერია, როცა ახალგაზრდა და ჯანმრთელი ხარ და მუშაობას არ

თაკილობ. ბევრი ფული არასოდეს მქონია, მაგრამ მინდოდა სა-

51

მკითხველთა ლიგა

სურველი საქმისთვის მომეკიდა ხელი. გარაჟის გახსნა დავაპი-

რე ცოტაოდენი გადანახული ფულით. ამაზე ჯინას ველაპარაკე.

მან მომისმინა, თითქოს გამიგო. ჯინაზე თავიდან ბევრი არაფე-

რი ვიცოდი. ყველა ფორმიანი გოგონა ერთმანეთს ჰგავს. მე

იმას ვამბობ, რომ გარეგნობით ვერ გაიგებ, რომელია ფულიანი

და რომელი არა. ვფიქრობდი, ჯინა ზედგამოჭრილი იყო ჩემ-

თვის, თუნდაც განათლებით. მაგრამ, ეტყობა, ამას მნიშვნელო-

ბა არ ჰქონია, ჩვენ ერთმანეთი შეგვიყვარდა და დავქორწინ-

დით. ცოტაოდენი ფული მე მქონდა, ცოტაც ჯინას, როგორც თვი-

თონ მითხრა. ჰოდა, გადავწყვიტეთ ბენზინის ჩასასხმელი სად-

გური გაგვეხსნა ჩემს მშობლიურ მხარეში - ჯინას ასე სურდა. ერ-

თმანეთზე სიგიჟემდე შეყვარებული წყვილი ვიყავით, სიგიჟემდე

შეყვარებული ბავშვები. მერე ჯინას ამპარტავანმა დეიდამ აღარ

მოისვენა... და ჯინამ მოინდომა ინგლისში ჩამოვსულიყავით დი-

დედამისის სანახავად. ჰო, ამაში ცუდი არაფერი იყო. ეს მისი

სახლი გახლდათ და მეც საოცრად მინდოდა ინგლისის ნახვა.

ბევრი მსმენოდა მის შესახებ. ასე რომ, ჩვენ ჩამოვედით სტუმ-

რად - ასე ვფიქრობდი მე.

კიდევ უფრო მეტად მოეღრუბლა სახე:

- მაგრამ მოვტყუვდი. ჩვენ გამოჭერილი ვართ. სულ ამას ჩაგ-

ვჩიჩინებენ, აქ დარჩით, აქ დასახლდითო. მეუბნებიან, რომ ჩემ-

თვის მრავლადაა აქ საქმე. საქმე! მე ასეთი საქმე არ მიტაცებს -

ყმაწვილი განგსტერები შაქარყინულით მოვამარაგო და თამა-

შით გავართო... რა აზრი აქვს ამას ყველაფერს? აქაურობა შეიძ-

ლება მშვენიერი იყოს, ნამდვილად მშვენიერი. ნუთუ ეს ფუ-

ლიანი ხალხი ვერ გრძნობს რა იღბლიანია? ნუთუ არ ესმით, რომ ამქვეყნად არსად არის მსგავსი მშვენიერი ადგილი, და, რომ სწორედ მათ ხვდათ წილად ეს ადგილი? ნამდვილი სიგიჟე

არ არის, იღბალს ხელი ჰკრა, როცა ხელთ გიპყრია? მაგათ ად-

გილზე სამუშაოს არც მოვძებნიდი. მაგრამ მე ისეთ საქმეს მოვ-

52

მკითხველთა ლიგა

კიდებ ხელს, რომელიც მიტაცებს. ვეცდები თავი დავაღწიო

აქაურობას. აქ, ასე მგონია, ობობას ქსელში ვარ გაბმული. ჯინა

კი - ჯინა ვერ დავძარი აქედან. ეს ის გოგონა აღარ არის, რომე-

ლიც მე შტატებში შევირთე. არ შემიძლია - ეშმაკმა დალახვროს

- საუბარსაც კი ვეღარ ვახერხებ მასთან!

მის მარფლმა დაამშვიდა:

- მესმის თქვენი.

უოლიმ ეერთი გახედა ქალს.

- თქვენ ერთადერთი ადამიანი ხართ, ვისაც ასე გადავუშალე

გული. უფრო ხშირად ვდუმვარ, თითქოს წყალი მქონდეს პირში

ჩაგუბებული. არ ვიცი, რითი მომხიბლეთ - თქვენ ინგლისელი

ბრძანდებით, ნამდვილი ინგლისელი - მაგრამ, ეშმაკმა დალახ-

ვროს, თქვენ დეიდაჩემ ბეტსის მაგონებთ, იქ, სამშობლოში რომ

მყავდა.

- მეტად სასიამოვნოა.

- ძალიან კეთილგონიერი იყო, - განაგრძო ფიქრებში წასულ-

მა უოლიმ, - ისეთი სიფრიფანა ჩანდა, გეგონებოდა, წელში გა-

დატყდებაო, მაგრამ სინამდვილეში ძლიერი ქალი იყო - დიახ, ქალბატონო, ძლიერი ქალი.

უოლი ადგა.

- მაპატიეთ, ამდენს რომ გელაპარაკებით, - ბოდიში მოიხადა

მან; და მის მარფლმა პირველად დაინახა მისი ღიმილი. საოც-

რად მომხიბვლელი ღიმილი ჰქონდა, და უოლი ჰადი, ეს მოუქ-

ნელი, პირქუში ბიჭი უცებ მშვენიერ, მიმზიდველ ყმაწვილად იქ-

ცა. - მინდოდა გული ვინმესთვის გადამეშალა, მაგრამ სამწუხა-

როა, რომ თქვენ მოგახვიეთ თავს ჩემი გულისტკივილი.

- არა უშავს, ძვირფასო, - მიუგო მის მარფლმა, - მეც მყავს

ძმისშვილი, ოღონდ, რა თქმა უნდა, თქვენზე ბევრად უფროსი.

მის მარფლის ფიქრი წამით რეიმონდ უესტს მისწვდა, ცხოვ-

რებაში უკვე გამობრძმედილ, თანამედროვე მწერალს. უოლ-

53

მკითხველთა ლიგა

ტერ ჰადისაგან მასზე უფრო მეტად განსხვავებულ პიროვნებას

ვერც კი წარმოიდგენდით.

- თქვენკენ ახლა სხვები მოემართებიან, - თქვა უოლტერ ჰად-

მა, - იმ მანდილოსანს მე არ მოვწონვარ. ასე რომ, დაგტოვებთ, მომავალ შეხვედრამდე, მადამ. გმადლობთ საუბრისათვის.

უოლი წავიდა. მის მარფლმა მილდრიდ სტრიტს გახედა, რო-

მელმაც მდელო გადმოსჭრა და მისკენ გამოემართა.

- როგორც ვხედავ, იმ საშინელი ახალგაზრდის მსხვერპლი

ბრძანდებით, - უთხრა ქალბატონმა სტრიტმა ქოშინით, როცა

სკამზე დაეშვა, - ეს ტრაგედიაა.

- ტრაგედია?

- ჯინას ქორწინება. ეს ყველაფერი მის ამერიკაში გაგზავნას

მოჰყვა. მაშინ მე დედას ვუთხარი, არ არის-მეთქი გონივრული

გადაწყვეტილება. ბოლოს და ბოლოს, ეს ისეთი მივარდნილი

ადგილია, ერთხელაც არ ყოფილა თავდასხმა. ძალიან მეჯავრე-

ბა, როცა ადამიანები აურზაურს ტეხენ თავიანთი ოჯახების გამო

და უფრო ხშირად კი თვით საკუთარი თავის გამო.

- ალბათ ძნელი გადასაწყვეტი იქნებოდა მაშინ, რა უფრო

სწორი იყო, - თქვა ჩაფიქრებულმა მის მარფლმა. - როცა საქმე

ბავშვებს ეხებოდა, რა თქმა უნდა. თუ მტერი შემოიჭრებოდა, ეს

იმას ნიშნავდა, რომ ბავშვებს ცხოვრება მოუწევდათ გერმანული

რეჟიმის პირობებში, თანაც დაბომბვის საშიშროებაც იყო.

- რა სისულელეა, - თქვა ქალბატონმა სტრიტმა, - ეჭვიც არ

მეპარებოდა, რომ ჩვენ გავიმარჯვებდით, მაგრამ დედა ყოველ-

თვის განუსჯელად იქცეოდა, როცა საქმე ჯინას ეხებოდა. ძალი-

ან ანებივრებდა და ათამამებდა. სულაც არ იყო საჭირო მისი

იტალიიდან ჩამოყვანა.

- მამამისი ამის წინააღმდეგი არ ყოფილა, როგორც ვიცი.

54

მკითხველთა ლიგა

- ოჰ, სან სევერიანო! ხომ იცით, იტალიელები რა ხალხია.

ფულის გარდა არაფერი აინტერესებთ. პიპაც, რა თქმა უნდა, ფულის გამო შეითრო.

- ნუთუ. მე ყოველთვის მეგონა, რომ ძალიან ერთგული იყო

პიპასი და სასოწარკვეთილებაში ჩააგდო მისმა სიკვდილმა.

- უეჭველია, თავს იკატუნებდა. მაგრამ დედამ რატომ თანაუგ-

რძნო და დაეთანხმა უცხოელთან ქორწინებაზე, წარმოუდგენე-

ლია. ჩემი ვარაუდით, თავი და თავი მაინც ჩვეული ამერიკული

უზრუნველობაა.

- ყოველთვის ვფიქრობდი, კერი ლუიზი თითქოს ამ ქვეყნისა

არ არის, სულ არ იცნობს-მეთქი ცხოვრებას.

- დიახ, ასეა. ამის მოთმენა აღარ შემიძლია. აუტანელია დე-

დაჩემის ხუშტურები, უსაფუძვლო ჭირვეულობა და იდეალისტუ-

რი გეგმები. თქვენ წარმოდგენაც არა გაქვთ, დეიდა ჯეინ, რას

ნიშნავს ყველაფერი ეს. მე ვიცი და ეს მალაპარაკებს, რა თქმა

უნდა; მე ამ გარემოში ვიზრდებოდი.

მის მარფლი შეცბა, როცა მას „დეიდა ჯეინი” უწოდეს. ამავე

დროს ეს ჩვეულებრივი მოვლენა იყო იმ დროისათვის. მის სა-

შობაო საჩუქრებს, რომლებსაც კერი ლუიზის შვილებს უგზავნი-

და, ასეთი წარწერა ჰქონდა: „სიყვარულით, დეიდა ჯეინისაგან”, და თუკი ოდესმე ის გაახსენდებოდათ, „დეიდა ჯეინს” იტყოდნენ, რაც, მის მარფლის ვარაუდით, არცთუ ისე ხშირად უნდა მომ-

ხდარიყო.

მის მარფლი ჩაფიქრებული მისჩერებოდა მის წინ მჯდომ შუ-

ახნის ქალს, მის მოკუმულ ტუჩებს, ცხვირის ქვემოდან პირისკენ

დაშვებულ ორ ღრმა ღარს, მჭიდროდ გადაჭდობილ ხელებს.

მან გულთბილად უთხრა მილდრიდს:

- შენ ალბათ მძიმე ბავშვობა გქონდა, არა?

- ო-ოჰ, რა რიგ მოხარული ვარ, როცა ვინმეს ესმის ჩემი. ბევ-

რმა არც კი იცის, ბავშვები რას განიცდიან. პიპა, ხომ იცით, რო-

55

მკითხველთა ლიგა

გორი მომხიბვლელი იყო, თან ჩემზე უფროსიც, და მეტ ყურად-

ღებასაც აქცევდნენ მუდამ. დედაც და მამაც ათამამებდნენ, თუმ-

ცა გათამამება სულაც არ სჭირდებოდა. მე ყოველთვის წყნარი

ვიყავი, მორცხვი! პიპასთვის კი უცხო იყო მორცხვობა. ბავშვს

ბევრი ტანჯვის ატანა ძალუძს, დეიდა ჯეინ.

- მესმის, - უთხრა მის მარფლმა.

- რა ჩლუნგიაო მილდრიდი, ხშირად ამბობდა პიპა ჩემზე. მე

კი მასზე უმცროსი ვიყავი და, ბუნებრივია, შეუძლებელი იყო

სწავლაში დავწეოდი. ისეთი უსიამოვნო გრძნობაა ბავშვისთვის, როცა დას უპირატესობას ანიჭებენ. რა მშვენიერი გოგონააო, ეუბნებოდნენ დედაჩემს. მე კი არასოდეს მამჩნევდნენ. მამაც

მხოლოდ პიპას ეხუმრებოდა და ეთამაშებოდა. ვინმეს ხომ უნდა

შეემჩნია, რა აუტანელი იყო ეს ჩემთვის. მთელი ყურადღება და

პატივისცემა პიპასკენ იყო მიმართული. არც ისე დიდი ვიყავი, მივმხვდარიყავი, რომ ეს პიპას ბუნებიდან მომდინარეობდა.

მას ბაგე აუცახცახდა, შემდეგ ისევ გაუქვავდა.

- უსამართლობა იყო, ნამდვილად უსამართლობა, მე მათი

ნამდვილი შვილი ვიყავი, პიპა კი აყვანილი; მე ამ ოჯახის ქა-

ლიშვილი ვიყავი, ის - ვიღაც უცხო.

- ალბათ ამიტომაც იყვნენ ზედმეტად გულმოწყალე მის მი-

მართ, - უთხრა მის მარფლმა.

- მათ ის უფრო უყვარდათ, - თქვა მილდრიდ სტრიტმა და შემ-

დეგ დაუმატა, - ბავშვი, რომელიც საკუთარმა მშობლებმა უარ-

ყვეს, უფრო სწორად, უკანონო ბავშვი... ჯინაც ალი-კვალი დედა

არის, მის ძარღვებშიც ცუდი სისხლი ჩქეფს; სისხლი თავისას

გაიტანს. ლუისს შეუძლია სწამდეს თავისი შეხედულებები ცხოვ-

რებაზე, მაგრამ ცუდი სისხლი მაინც თავისას გაიტანს; შეხედეთ

ჯინას.

- ჯინა ძალიან მიმზიდველი გოგონაა, - თქვა მის მარფლმა.

56

მკითხველთა ლიგა

- მის ქცევებზე ამას ვერ იტყვით, - თქვა ქალბატონმა სტრიტ-

მა. - დედას გარდა ყველა ამჩნევს, როგორ იქცევა სტივენ რეს-

ტარიკთან. ამაზრზენია, სხვა რა შეიძლება უწოდო ამას. შესაძ-

ლოა მისი ქორწინება უიღბლოა, მაგრამ ქორწინება მაინც ქორ-

წინებაა და ქალს მოთმინება მართებს. ბოლოს და ბოლოს, თა-

ვად ისურვა იმ საშინელ ყმაწვილთან შეუღლება.

- ნუთუ ასეთი საშინელია?

- ოჰ, ძვირფასო დეიდა ჯეინ! მე ის განგსტერად მესახება. ის

ისეთი პირქუში და უხეშია, ხმასაც იშვიათად თუ ამოიღებს. ამით

ის თავის უზრდელობასა და გაუთლელობას ამჟღავნებს.

- ვფიქრობ, ბედნიერი არ უნდა იყოს, - თქვა მის მარფლმა

თანაგრძნობით.

-ვერ წარმომიდგენია, რატომ უნდა იყოს უბედური, ჯინას ქცე-

ვებს თუ არ მივიღებთ მხედველობაში. აქ მისთვის ყველაფერს

აკეთებენ. ლუისმა რამდენიმე ვარიანტი შესთავაზა, სადაც შეეძ-

ლო თავისი ნიჭისა და უნარის გამოვლენა, მაგრამ მას ურჩევნია

თავი აარიდოს ყოველგვარ საქმიანობას.

მოულოდნელად მილდრიდს აღმოხდა:

- ოჰ, რა აუტანელია აქაურობა, რა აუტანელია. ლუისი არა-

ფერზე ფიქრობს, გარდა ამ საშინელი დამნაშავე მოზარდებისა, დედა კი სხვა არაფერზე ფიქრობს ლუისის გარდა. ყველაფერი, რასაც ლუისი აკეთებს, კარგია. შეხედეთ, რა მდგომარეობაშია

ბაღი, სარეველებითაა დაფარული. სახლშიც წესიერად არაფე-

რი კეთდება. ოჰ, მესმის, ოჯახი ძნელი მოსავლელია ჩვენს

დროს, მაგრამ ეს საქმე როგორმე ხომ უნდა მოგვარდეს? ფული

საკმარისად აქვთ, უბრალოდ არავინ ზრუნავს. ეს რომ ჩემი სახ-

ლი იყოს... - ქალი გაჩუმდა.

- ვშიშობ, - თქვა მის მარფლმა, - სიმართლეს ვერ გაექცევი, ცხოვრება მართლაც შეიცვალა; ეს დიდი ოჯახები დიდი საზრუ-

ნავიცაა. ასეა თუ ისე, ალბათ ძალიან საწყენია თქვენთვის, აქ

57

მკითხველთა ლიგა

დაბრუნებულს ყველაფერი შეცვლილი რომ დაგხვდათ. ნამდვი-

ლად აქ ცხოვრება გირჩევნიათ თუ სადმე სხვაგან, თქვენს საკუ-

თარ სახლში?

მილდრიდ სტრიტს სახე აელეწა:

- ბოლოს და ბოლოს, ეს ჩემი სახლია, - თქვა მან, - ეს მამაჩე-

მის სახლი იყო; ამას არაფერი შეცვლის. აქ დარჩენა ჩემი ნებაა

და არჩევანიც გავაკეთე. ოღონდ დედა არ იყოს ასეთი აუტანე-

ლი! მას თავისთვის ტანსაცმლის ყიდვაც კი არ შეუძლია. ჯოლის

ეს ძალიან აწუხებს.

- მე მინდოდა მის ბელევერზე მესაუბრა თქვენთან.

- მისი აქ ყოფნა დიდი ნუგეშია დედასთვის. მის ბელევერი

თაყვანს სცემს მას. უკვე დიდი ხანია, რაც ერთად არიან; ჯონ

რესტარიკის დროს მოვიდა ამ სახლში. დარწმუნებული ვარ, რაოდენ შვებისმომგვრელი იქნებოდა მისი აქ ყოფნა იმ სამწუ-

ხარო ამბების დროს. ალბათ, გაიგებდით, რომ რესტარიკი იმ

საზიზღარ იუგოსლავ ქალთან ერთად გაიქცა - მეტად უზნეო არ-

სება კი იყო, ალბათ ურიცხვი საყვარელიც ეყოლებოდა. დედა

ძალზე ღირსეულად შეხვდა ამ ამბავს; უაღრესად მშვიდად გა-

შორდა ქმარს, უფრო მეტიც, რესტარიკის ბიჭები არდადეგებზე

თავისთან დაიტოვა. სულაც არ იყო ეს საჭირო, შეიძლებოდა

სხვა გამოსავალიც ეპოვნა. წარმოუდგენელი იქნებოდა, რა

თქმა უნდა, რომ თავიანთ მამასთან და იმ ქალთან გაეშვა ბიჭე-

ბი. ამიტომ დედამ ისინი აქ დატოვა... და მის ბელევერი მისი ერ-

თადერთი დასაყრდენი იყო ამ დროს. თუმცა ზოგჯერ ვფიქრობ, რაკი ყველაფერზე თვითონ ზრუნავს ჯოლი, ამით დედაჩემის

დაბნეულობასა და უმწეობას უწყობს-მეთქი ხელს. მაგრამ, მარ-

თალი გითხრათ, არ ვიცი, რა ეშველებოდა მის გარეშე.

ის ცოტა ხნით გაჩუმდა და გაკვირვებულმა შენიშნა:

- აი, ლუისიც. რა უცნაურია. ის იშვიათად გამოდის ბაღში.

58

მკითხველთა ლიგა

ბატონი სეროქოლდი ისევე საქმიანად მიემართებოდა მათ-

კენ, როგორ ეკიდებოდა საერთოდ ყველაფერს. ჩანდა, მილ-

დრიდი არ დაუნახავს. რადგან გონებაში მხოლოდ მის მარფლი

უტრიალებდა.

- ვწუხვარ, - მიმართა მან, - მინდოდა ჩვენი დაწესებულება

დამეთვალიერებინა თქვენთვის და ყველაფერი მეჩვენებინა -

კეროლაინმა მთხოვა. სამწუხაროდ, ლივერპულში უნდა გავემ-

გზავრო იმ ბიჭის თაობაზე, რკინიგზის საამანათო განყოფილე-

ბის გაქურდვასთან დაკავშირებით. თქვენ კი მავერიკი გაგიწევთ

მეგზურობას; რამდენიმე წუთში აქ გაჩნდება. მე ზეგამდე ვერ ჩა-

მოვალ. კარგი იქნება, თუ შევძელით სასამართლომდე არ მივი-

დეს საქმე.

მილდრიდ სტრიტი ადგა და წავიდა. ლუის სეროქოლდს არც

ის დაუნახავს, როგორ წავიდა იგი. მისი თვალები სქელი სათვა-

ლიდან სერიოზულად მისჩერებოდა მის მარფლს.

- იცით, - თქვა მან, - მოსამართლეების აზრი ხშირად მცდა-

რია, ზოგჯერ მეტისმეტად მკაცრები არიან, ზოგჯერ კი - მეტისმე-

ტად ლმობიერნი. თუ ამ ბიჭებს რამდენიმე თვეს მიუსჯიან, ისინი

ჭკუას ვერ ისწავლიან - ეს ერთგვარი გასართობიც კი იქნება

მათთვის. სატრაბახო გაუჩნდებათ გოგონებთან. სამაგიეროდ

მკაცრი განაჩენი ხშირად აფხიზლებს მათ და მაშინ კი ხვდებიან, რომ თამაში ამად არ ღირს. ან კიდევ, უმჯობესია, სულაც არ

აიკიდონ სასჯელი. ისეთი გამოსასწორებელი სწავლება - კონ-

სტრუქციული სწავლება, როგორიც აქა გვაქვს....

მის მარფლმა შეაწყვეტინა:

- ბატონო სეროქოლდ, კმაყოფილი ბრძანდებით იმ ახალგაზ-

რდა ბატონი ლოუსონით? ნუთუ ის... ნორმალურია?

- ძველებური ხომ არ გაუხსენებია? რა გითხრათ?

- მითხრა, რომ უინსტონ ჩერჩილის ვაჟია...

59

მკითხველთა ლიგა

- რა თქმა უნდა... რა თქმა უნდა, ეს ჩვეულებრივი ამბავია, ის

ხომ, უეჭველია მიხვდებოდით, უკანონო შვილია. საბრალო ბი-

ჭი. ამავე დროს ძალიან მორიდებულიცაა. ლონდონის ერთ--

ერთი საზოგადოების რეკომენდაციით წამოვიყვანე. მან სიტ-

ყვიერი შეურაცხყოფა მიაყენა ქუჩაში ვიღაცას, რომელიც, რო-

გორც თავად თქვა, უთვალთვალებდა. ტიპური შემთხვევაა.

დოქტორი მავერიკი გიამბობთ ყველაფერს. მე გავიკითხე მისი

ამბავი და გაირკვა, რომ დედა ღარიბი, მაგრამ წესიერი ოჯახის

შვილი იყო, პლიმუთიდან, მამამისი კი მეზღვაური - ქალმა არც

კი იცოდა მისი სახელი... ბავშვი მძიმე პირობებში აღიზარდა.

დაიწყო რაღაც-რაღაცების შეთხზვა მამამისზე და მოგვიანებით

თავის თავზეც. იცვამდა ფორმას და იკეთებდა ჯილდოებს, რომ-

ლებიც მას არ ეკუთვნოდა, მეტად ტიპური შემთხვევაა. მაგრამ

მავერიკი თვლის, რომ პროგნოზი საიმედო იქნება, თუ ვენდო-

ბით. მას აქ საშუალება მივეცით, რათა თავისი თავი ეპოვა და

მიმხვდარიყო, რომ ის კი არ არის მთავარი, ვისი შვილია, არა-

მედ — თვითონ რას წარმოადგენს. მე ვეცადე საკუთარი ნიჭი-

სადმი რწმენა ჩამენერგა მისთვის. უკეთესობა თვალსაჩინო

იყო; ამით ბედნიერი ვიყავი. ახლა კი ამბობთ, რომ...

მან თავი გააქნია.

- საშიში პიროვნება ხომ არ არის, ბატონო სეროქოლდ?

- საშიში? არა მგონია მას გამოემჟღავნებინოს თვითმკვლე-

ლობის განზრახვა.

- მე თვითმკვლელობა არა მაქვს მხედველობაში. ის მტრებზე

მელაპარაკებოდა - თვალთვალზე. მაპატიეთ, ნუთუ ეს ხიფათის

მომასწავებელი არ არის?

- ვერც წარმოვიდგენდი, თუ ასე გაუმძაფრდებოდა მდგომა-

რეობა. მე მავერიკს დაველაპარაკები. აქამდე იგი საიმედოდ მი-

მაჩნდა - ძალიან საიმედოდ.

მან საათს დახედა:

60

მკითხველთა ლიგა

- უნდა წავიდე. ოჰო, აი ჩვენი ძვირფასი ჯოლიც. ის მოგხე-

დავთ.

მის ბელევერი მკვირცხლად მიუახლოვდა მათ და თქვა: -

მანქანა კარებთანაა, ბატონო სეროქოლდ. დოქტორმა მავერიკ-

მა დარეკა. დავპირდი, მის მარფლს მე მოგიყვანთ-მეთქი. ის

ჭიშკართან შეგვხვდება.

- მადლობთ, მე უნდა წავიდე. ჩემი პორტფელი სად არის?

– მანქანაში, ბატონო სეროქოლდ!

ლუის სეროქოლდი აჩქარდა. თვალი რომ გააყოლა, მის ბე-

ლევერმა თქვა:

– ერთხელაც იქნება ეს კაცი გზაში დალევს სულს. მსგავსი

მღელვარება და მოუსვენრობა ადამიანურ ბუნებას ეწინააღმდე-

გება. მას სულ რაღაც ოთხი საათი თუ სძინავს დღე-ღამეში.

– თავისი საქმის ერთგულია, - აღნიშნა მის მარფლმა.

– სხვა არაფერზე ფიქრობს, - დაუმატა მის ბელევერმა დაუნ-

დობლად. - არასოდეს უფიქრია მეუღლეზე ზრუნვა, ან კიდევ

მისთვის ანგარიშის გაწევა. კერი ლუიზი კი მეტად საყვარელი

არსებაა, როგორც იცით, მის მარფლ, და სიყვარულს და ყურად-

ღებას იმსახურებს. მაგრამ აქ არც არაფერზე ფიქრობენ და ზრუ-

ნავენ გარდა იმ უამრავი უსაქმური ბიჭბუჭებისა, რომლებსაც

იოლი და უწესო ცხოვრება სურთ და არც კი ფიქრობენ, ცოტათი

თავი შეიწუხონ. წესიერი ოჯახების წესიერმა შვილებმა რაღა

დააშავეს? მათთვის რატომ არაფერს აკეთებენ? მაგრამ ბატონ

სეროქოლდისა და ბატონ მავერიკის მსგავს ახირებულთათვის

და ჩერჩეტ სანტიმენტალისტთა მთელ იმ საკრებულოსათვის, აქ

რომ გვყავს, პატიოსნება უინტერესოა. მე და ჩემი ძმები მძიმე

პირობებში ვიზრდებოდით, მის მარფლ, მაგრამ ვინ იყო ჩვენი

თანამგრძნობი! ცხოვრება ახლა უფრო ლმობიერია.

მათ ბაღი გადაკვეთეს, გაიარეს მესერში დატანებულ ჭიშკარ-

ში და მიადგნენ თაღიან ჭიშკარს, რომელიც ერიკ გულბრან-

61

მკითხველთა ლიგა

დსენმა აღმართა კოლეჯის შესასვლელში, მკვიდრად ნაგები, სა-

ზარელი, წითელი აგურის შენობის წინ.

დირექტორი მავერიკი მათ შესახვედრად გამოეშურა და მის

მარფლმა გაიფიქრა, თავადაც შეშლილსა ჰგავსო.

— გმადლობთ, მის ბელევერ, — თქვა მან, — ახლა მის...

მმ-მმ, ოჰ, მის მარფლ, დარწმუნებული ვარ, თქვენ გაინტერე-

სებთ, რას ვაკეთებთ აქ, გაინტერესებთ, როგორ ვართმევთ

თავს ამ დიდ თავსატეხს. ბატონი სეროქოლდი დიდი ინ-

ტუიციითა და განჭვრეტის ნიჭით დაჯილდოებული კაცია. ზურგს

სერ ჯონ სტილუელი გვიმაგრებს, ჩემი ძველი უფროსი. ის შინა-

გან საქმეთა სამინისტროში იყო, სანამ გადადგებოდა. სწორედ

მისი გავლენის წყალობით დაგვირგვინდა ეს საქმე. ჩვენ რასაც

მოვკიდეთ ხელი, მედიცინის პრობლემაა - ეს უნდა შეეგნოთ კა-

ნონიერ ხელისუფალთ, ეს უნდა მოგვეხერხებინა ჩვენ. ფსიქიატ-

რიამ ომის დროს დაიკავა ჯეროვანი ადგილი. აი ერთადერთი

სიკეთე, რაც ამას მოჰყვა. ახლა, უპირველეს ყოვლისა, მინდა

ნახოთ ჩვენი მიდგომა ამ პრობლემისადმი. აიხედეთ...

მის მარფლმა აიხედა და თაღზე ამოტვიფრული სიტყვები

ამოიკითხა:

„იმედი ნუ მოგშლოდეთ აქ შემოსულთ.“

- ხომ შესანიშნავია! ისეა ნათქვამი, შიგ გულში ხვდება ადამი-

ანს. არც გაგიჩნდებათ ამ ყმაწვილების დასჯის ან ლანძღვის

სურვილი. აი ასეთი მოპყრობა სწყურიათ მათ. გვინდა ვაგრძნო-

ბინოთ, თუ რა კარგი ყმაწვილები არიან.

- ედგარ ლოუსონის მსგავსად? - ჰკითხა მის მარფლმა.

- ეს მეტად საინტერესო შემთხვევაა. უკვე ელაპარაკეთ ედ-

გარს?

- თავად მელაპარაკა, - მიუგო მის მარფლმა და მორიდებით

დაუმატა: - მაინტერესებს, ცოტათი გიჟი ხომ არ არის?

ბატონი მავერიკი გამხიარულდა და გაეცინა:

62

მკითხველთა ლიგა

- ცოტათი გიჟები ყველანი ვართ, ძვირფასო ქალბატონო, -

თქვა მან, როცა კარში შეუძღვა, - ეს არსებობის საიდუმლოებაა; ჩვენ ყველანი ცოტათი გიჟები ვართ.

63

მკითხველთა ლიგა

VI თავი

საერთოდ ძალზე დამქანცველი დღე იყო.

მის მარფლის აზრით ენთუზიაზმი შეიძლება თავისთავად მე-

ტად დამღლელი ყოფილიყო. იგი ერთგვარად უკმაყოფილოც კი

იყო საკუთარი თავითა და მოვლენებზე რეაგირებით. აქ რაღაც

ხდებოდა, რაღაც ამბავი იყო, შეიძლება ამბებიც კი, მაგრამ მას

ჯერ ვერაფრისთვის მოეკრა თვალი, ვერაფერს ჩასჭიდებოდა.

მოუსვენრად იყო, მისი გაურკვეველი ფიქრები თავს დას-

ტრიალებდა ედგარ ლოუსონის პათეტიკურ, მაგრამ უმნიშვნე-

ლო პიროვნებას. ოღონდ ზუსტი პარალელი მოეძია მეხსიერება-

ში, სხვა არაფერი უნდოდა.

მის მარფლს გაახსენდა მისტერ სელკირკის ფორანთან და-

კავშირებული ის უცნაური შემთხვევა, გაახსენდა დაბნეული

ფოსტალიონი, მებაღე, რომელიც სულიწმინდის მოფენის დღე-

საც მუშაობდა, და აგრეთვე ზაფხულში მომხდარი საკვირველი

ამბავი, მაგრამ იგი გულმოდგინედ იშორებდა თავიდან ამ უსარ-

გებლო მოგონებებს.

ის რაღაც, რასაც მის მარფლი ზუსტად ვერც კი ხვდებოდა, ედგარ ლოუსონის თავს ხდებოდა; ეს იყო ის, რაც თვალსაჩინო

ფაქტების მიღმა იმალებოდა. მაგრამ, გინდაც მოგეკლათ, მის

მარფლი ვერ გეტყოდათ, ეს „რაღაც“, რაც არ უნდა ყოფილიყო, რანაირად ახდენდა გავლენას მის მეგობარ კერი ლუიზზე.

სტოუნიგეითით არეულ ამ ცხოვრებაში ადამიანთა წუხილი და

სურვილები ერთმანეთს ეჯახებოდა. მაგრამ არც ერთი მათგანი

(რამდენადაც მის მარფლი ხვდებოდა) არ ეხებოდა კერი ლუიზს.

კერი ლუიზი... უცებ მის მარფლს გაახსენდა, რომ მხოლოდ

ის ეძახდა ამ სახელს, გარდა რუთისა, რომელიც აქ არ იყო. მე-

უღლისათვის ის კეროლაინი იყო, მის ბელევერისათვის - კარა, 64

მკითხველთა ლიგა

სტივენ რესტარიკი ჩვეულებრივ მადონას ეძახდა. უელისთვის

ის ოფიციალურად ქალბატონი სეროქოლდი იყო, ჯინამ კი ირ-

ჩია დიდედა დაეძახა - ეს, როგორც თავად ახსნა, დიდ დედასა

და დიდ ქალბატონსაც ერთად გულისხმობდა.

იყო თუ არა რაიმე ნიშანდობლივი იმ რამდენიმე სახელში, რომელიც ქეროლაინ ლუიზ სეროქოლდს შეურჩიეს? იყო თუ

არა იგი თითოეულისათვის სიმბოლო და არა რეალური პიროვ-

ნება.

როცა მეორე დილით კერი ლუიზი ეზოში გავიდა და თავის მე-

გობარს გვერდით მიუჯდა სკამზე, ჰკითხა, რას ჩაუფიქრებიხა-

რო, მის მარფლმა ჩურჩულით უპასუხა:

- შენზე ვფიქრობ, კერი ლუიზ.

- რატომ ჩემზე?

- მიპასუხე გულახდილად - ხომ არაფერი გაწუხებს აქ?

- მაწუხებს? - ქალმა გაოცებული ცისფერი თვალები მიანათა,

- კი მაგრამ, ჯეინ, რა უნდა მაწუხებდეს?

- რა ვიცი, ყველას რაღაც აწუხებს, - მის მარფლს თვალები

აუციმციმდა. მეც მაწუხებს, ხან ხუთცენტიანები არა მაქვს, ხან

თეთრეული მაქვს დასაკერებელი, რაც მაინცდამაინც არ მეხა-

ლისება, ხან შაქარყინული ვერ მიშოვია, რომ შავი ქლიავის ჯი-

ნი დავაყენო. ოჰ, რამდენი წვრილმანია, რა ვიცი... ჰოდა, არა-

ბუნებრივად მეჩვენება, როცა ამბობ, არაფერი მაწუხებსო...

- ვგონებ, უნდა მაწუხებდეს, მართლაც, - თქვა ქალბატონმა

სეროქოლდმა დაბნეულად. - ლუისი ბევრს მუშაობს, სტივენი

ისე დაემონა თეატრს, რომ ჭამა ავიწყდება, ჯინა კი ძალიან

გულფიცხია, მაგრამ მაგათი გარდაქმნა მე სად შემიძლია - არ

მესმის შენ როგორ ახერხებ ამას. ისე, ამგვარი წუხილი ალბათ

წუხილად არც ჩაითვლება.

- მილდრიდი არ უნდა იყოს ბედნიერი, ასე არ არის?

65

მკითხველთა ლიგა

- ოჰ, - ამოიოხრა კერი ლუიზმა, - მილდრიდი ბედნიერი არა-

სოდეს ყოფილა. ის ჩვეულებრივი ბავშვიც არ იყო. სრულიად

განსხვავდებოდა მიმზიდველი პიპასაგან.

- იქნებ, - ჩაურთო მის მარფლმა, - მილდრიდს მიზეზიც ჰქონ-

და, უბედური ყოფილიყო?

კერი ლუიზმა მშვიდად უპასუხა:

- იმიტომ, რომ ეჭვიანი იყო? დიახ, ვფიქრობ, რომ ასეა. მაგ-

რამ ადამიანებს განა ესაჭიროებათ მიზეზი განცდებისათვის.

ისინი, უბრალოდ, ასეთები იბადებიან, გინდა თუ არა, უნდა

იტანჯონ. შენ ასე არ ფიქრობ, ჯეინ?

მის მარფლს გაახსენდა მის მონკრიფი, რომელიც ტირანი, ინვალიდი დედის მონა იყო. მის მონკრიფი მუდამ მსოფლიოში

მოგზაურობაზე ოცნებობდა. რარიგ გაიხარა სენტ მერი მიდმა, როცა ქალბატონი მონკრიფი ეკლესიის ეზოში მიწას მიაბარეს

და მის მონკრიფი, თავისი მცირედი შემოსავლით, ბოლოს და

ბოლოს თავისუფლებას ეწია. გაახსენდა ისიც, რომ სამოგ-

ზაუროდ წასული მის მონკრიფი ჰერესს ვერ გასცდა, სადაც „დე-

დის ძველი მეგობრის“ სანახავად შეიარა. ის ისე შეძრა მოხუცი

იპოქონდრიკის საცოდაობამ, რომ გააუქმა წინასწარ შეკვეთი-

ლი ბილეთები და ვილაში დასახლდა, რათა ახლა აქ დაემცირე-

ბინათ ქანცგამწყვეტი შრომით და კიდევ უფრო მეტად მოსწყუ-

რებოდა უფრო დიდი სიხარული და სიამოვნება.

მის მარფლმა თქვა:

- ვფიქრობ, რომ მართალი ხარ, კერი ლუიზ.

- რა თქმა უნდა, ჩემი ასეთი უზრუნველი ცხოვრება ნაწილობ-

რივ ჯოლის დამსახურებაცაა. ძვირფასი ჯოლი. ის ჩემთან ჩამო-

ვიდა, როცა მე და ჯონი ახალი შეუღლებულები ვიყავით და თა-

ვიდანვე ასეთი კარგი იყო... ისე მივლის, როგორც პატარა, უმ-

წეო ბავშვს. რას არ გააკეთებს ჩემთვის. ზოგჯერ მრცხვენია კი-

66

მკითხველთა ლიგა

დეც. დარწმუნებული ვარ, ჯოლის შეუძლია კაცი მოკლას ჩემი

გულისთვის, ჯეინ. რა საშინელია ამის თქმა, არა?

- ის მართლაც ერთგულია, - კვერი დაუკრა მის მარფლმა.

- იცი, როგორ ბრაზობს, - გაიცინა ქალბატონმა სეროქოლ-

დმა. - მას სურს, რომ ყოველთვის ძვირფასი ტანსაცმელი ჩავიც-

ვა და ძვირფასი სამკაულები ვატარო, და ფიქრობს, რომ ყველა

ვალდებულია უპირატესობა მე მომანიჭოს და თითის წვერებზე

იაროს ჩემს წინაშე. ის ერთადერთი პიროვნებაა, რომელზედაც

არავითარ შთაბეჭდილებას არ ახდენს ლუისის ენთუზიაზმი. ეს

ჩვენი საბრალო ბიჭები კი მისი აზრით განებივრებული დამნაშა-

ვეები არიან და ამდენ მზრუნველობას არ იმსახურებენ. ჯოლი

ფიქრობს, რომ ეს ადგილი მეტისმეტად ნესტიანია და ჩემს რევ-

მატიზმს ძლიერ ვნებს, და, რომ მე უნდა გავემგზავრო ეგვიპტეში

ან სადმე სხვაგან, უფრო თბილ და მშრალ ადგილას.

- რევმატიზმი ძალიან გაწუხებს?’

- ამ ბოლო დროს გამიმწვავდა. ვატყობ, სიარული მიჭირს. სა-

შინელი სპაზმები მაქვს ფეხებში. ოჰ, კმარა... - ისევ ის მომაჯა-

დოებელი ღიმილი გადაეფინა სახეზე, - ასაკს თავისი გააქვს.

მის ბელევერი შემინული კარიდან გამოვიდა და მათკენ

გაემართა:

- დეპეშაა, კარა, ტელეფონით გადმომცეს: „შუადღისას ჩამო-

ვალ, ქრისტიან გულბრანდსენი“

- ქრისტიანი? - გაიოცა კერი ლუიზმა. - არ მეგონა, თუ ინ-

გლისში იყო.

- მუხის კაბინეტი გავუმზადო, არა?

- დიახ, გეთაყვა, ჯოლი. თანაც კიბეზე ასვლა არ დასჭირდება.

მის ბელევერმა თავი დაუკრა და სახლში შებრუნდა.

- ქრისტიან გულბრანდსენი ჩემი გერია, - თქვა კერი ლუიზმა,

- ერიკის უფროსი ვაჟი. სულ რაღაც ორი წლით უფროსია ჩემზე.

ის კოლეჯის ერთ-ერთი მეურვეა - მთავარი მეურვე. რა დასანა-

67

მკითხველთა ლიგა

ნია, რომ ლუისი აქ არ არის. ქრისტიანი ერთ ღამეზე მეტს არ

რჩება ხოლმე აქ. მეტისმეტად საქმიანი კაცია. დარწმუნებული

ვარ, ბევრი რამ ექნება ლუისთან მოსალაპარაკებელი.

ქრისტიან გულბრანდსენი შუადღისას, ჩაის სმის დროს ჩამო-

ვიდა. ეს იყო ზორბა ტანის მამაკაცი, დინჯი და თანმიმდევრული

მოსაუბრე. დიდი სიყვარულით მიესალმა კერი ლუიზს.

- როგორ ბრძანდება ჩვენი პატარა კერი ლუიზი? ოდნავადაც

არ დაგტყობიათ ასაკი, სულ ოდნავადაც კი.

ხელი მხრებზე მოხვია და ღიმილით ჩააცქერდა. ამ დროს ვი-

ღაცამ სახელოზე მოქაჩა.

- ქრისტიან!

- აჰ, - შეტრიალდა ქრისტიანი. - ეს მილდრიდია? როგორა

ხარ მილდრიდ?

- ამ ბოლო დროს, რაღაც კარგად არა ვარ.

- ცუდია, ცუდი.

ბევრი მსგავსება ჰქონდათ ქრისტიან გულბრანდსენსა და მის

ნახევარ დას, მილდრიდს. თითქმის ოცდაათი წელი იყო მათ შო-

რის განსხვავება ასაკში და თავისუფლად შეიძლებოდა მამა--

შვილად ჩაგეთვალათ. თვით მილდრიდი ძლიერ ნასიამოვნები

იყო მისი ჩამოსვლით, გამხიარულდა, ლაპარაკის საღერღელი

აეშალა. მთელი დღე ამას იმეორებდა: „ჩემი ძმა“, „ჩემი ძმა

ქრისტიანი“, „ჩემი ძმა ბატონი გულბრანდსენი“.

- როგორ არის პატარა ჯინა? - იკითხა გულბრანდსენმა და ახ-

ლა ახალგაზრდა ქალს მიუბრუნდა. - შენ და შენი მეუღლე ისევ

აქა ხართ?

- დიახ, ჩვენ თითქმის დავსახლდით აქ, არა, უოლი?

- ასე გამოდის, - თქვა უოლიმ.

გულბრანდსენმა თავისი პატარა გამჭრიახი თვალებით

უოლი სწრაფად შეათვალიერა. უოლის, როგორც ყოველთვის, გაბრაზებული და პირქუში გამომეტყველება ჰქონდა.

68

მკითხველთა ლიგა

- მაშ ასე, ისევ მთელ ოჯახთან ერთადა ვარ აქ, - თქვა გულ-

ბრანდსენმა.

მის ხმაში თითქოს გულითადობა იგრძნობა, მაგრამ სინამ-

დვილეში არც თუ ისე გულითადი უნდა იყოსო, გაიფიქრა მის

მარფლმა. ბაგეზე სიმკაცრე ეტყობოდა, ხოლო მის ქცევაში უგუ-

ლისყურობა გამოსჭვიოდა.

როცა იგი მის მარფლს წარუდგინეს, ქალს გამჭოლი მზერა

სტყორცნა, თითქოს ზომავს და აფასებს სტუმარსო.

- არ გვეგონა, ინგლისში თუ იყავი, ქრისტიან, - უთხრა ქალ-

ბატონმა სეროქოლდმა.

- მოულოდნელად ჩამოვედი.

- სამწუხაროა, ლუისი რომ აქ არ არის. რამდენ ხანს დარჩე-

ბი?

- ხვალ ვაპირებდი წასვლას. ლუისი როდის დაბრუნდება?

- ხვალ შუადღისას ან საღამოს.’

- ჩანს, კიდევ ერთი ღამით მომიხდება დარჩენა.

- რომ გეცნობებინა...

- ძვირფასო კერი ლუიზ, ჩემი გადაწყვეტილება მოულოდნე-

ლი იყო.

- ლუისის ჩამოსვლამდე დარჩები, არა?

- დიახ. ლუისი აუცილებლად უნდა ვნახო.

მის ბელევერმა უთხრა მის მარფლს: „ბატონი გულბრანდსე-

ნი და ბატონი სეროქოლდი, ორივე გულბრანდსენის ინსტიტუ-

ტის მეურვეები არიან. მეურვეები არიან აგრეთვე ქრომერის

ეპისკოპოსი და ბატონი გილფოი“.

როგორც ჩანდა, ქრისტიან გულბრანდსენი სტოუნიგეითში

სწორედ გულბრანდსენის ინსტიტუტის საქმეების გამო ჩამოვი-

და. ეს აშკარა იყო როგორც მის ბელევერისთვის, ასევე დანარ-

ჩენებისთვისაც. და მაინც, მის მარფლს სურვილი ჰკლავდა ყვე-

ლაფერი გაეგო.

69

მკითხველთა ლიგა

ამ ხანშიშესულმა კაცმა შეუმჩნევლად ერთ-ორჯერ გადახედა

კერი ლუიზს - ამ მზერამ შეაშფოთა კერი ლუიზის მეგობარი, რომელიც ქალს თვალყურს ადევნებდა. კერი ლუიზის შემდეგ

გულბრანდსენმა მზერა სხვებზე გადაიტანა. აკვირდებოდა თი-

თოეულს, რათა ფარულად შეეფასებინა, რაც აშკარად უცნაური

ჩანდა.

ჩაის შემდეგ მის მარფლი თავაზიანად გაშორდა მათ და ბიბ-

ლიოთეკაში გავიდა. მაგრამ მისდა გასაოცრად, როცა მოემზადა

ქსოვის დასაწყებად, ქრისტიან გულბრანდსენი შემოვიდა და

გვერდით მიუჯდა.

- თქვენ, ვფიქრობ, ჩვენი ძვირასი კერი ლუიზის ძველი მეგო-

ბარი ბრძანდებით, არა? - თქვა მან.

- ჩვენ იტალიაში სკოლაში ერთად ვსწავლობდით, ბატონო

გულბრანდსენ, ძალიან დიდი, დიდი ხნის წინათ.

- აჰ, დიახ, და თქვენ გიყვართ კერი ლუიზი, არა?

- რასაკვირველია, - თქვა მის მარფლმა გულთბილად.

- ვფიქრობ, ყველას უყვარს. დიახ, მართლაც ასე ვფიქრობ.

ასე უნდა იყოს, რადგან ის საყვარელი და მომხიბვლელი პი-

როვნებაა. მას შემდეგ, რაც მამამ იქორწინა მასზე, მე და ჩემმა

ძმებმა მთელი სულითა და გულით შევიყვარეთ, თვითონაც საყ-

ვარელ დასავით გვექცეოდა ყოველთვის. ერთგული იყო მამაჩე-

მისა და მისი იდეებისა. საკუთარ თავზე არასოდეს ფიქრობდა.

პირველ რიგში სხვების კეთილდღეობაზე ზრუნავდა.

- ის ყოველთვის იდეალისტი იყო, - თქვა მის მარფლმა.

- იდალისტი? დიახ, დიახ, ასეა. ალბათ ამიტომაცაა, რომ

სწორად ვერ აფასებს ბოროტებას.

მის მარფლმა მას განცვიფრებული თვალები შეანათა. კაცს

მკაცრი სახე ჰქონდა.

- მითხარით, - მიმართა გულბრანდსენმა, - მისი ჯანმრთელო-

ბის საქმე როგორ არის?

70

მკითხველთა ლიგა

მის მარფლი ისევ გაოცდა:

- ვფიქრობ, ძალიან კარგად უნდა გრძნობდეს თავს, ართრი-

ტისა თუ რევმატიზმის მიუხედავად.

- რევმატიზმის მიუხედავად? მაგრამ გული? გული კარგად

აქვს?

- რამდენადაც ვიცი... - მის მარფლი კიდევ უფრო გაოცდა, -

მე ხომ კერი ლუიზი მხოლოდ გუშინ ვნახე დიდი ხნის შემდეგ.

თუ თქვენ მისი ჯანმრთელობის მდგომარეობა გაინტერესებთ, სხვა ვინმეს უნდა ჰკითხოთ. მაგალითად, მის ბელევერს.

- მის ბელევერს, დიახ, მის ბელევერს, ან მილდრიდს.

- ან, როგორც ამბობთ, მილდრიდს.

მის მარფლი შემცბარი ჩანდა.

ქრისტიან გულბრანდსენი დაჟინებით ჩააშტერდა.

- თითქოს დედა-შვილს შორის დიდი სიმპათიები არ უნდა

იყოს, თქვენ როგორ ფიქრობთ?

- ვფიქრობ, რომ ასეა.

- მეც გეთანხმებით. საწყენია, მისი ერთადერთი შვილია, მაგ-

რამ რას იზამ... ახლა, ეს მითხარით, მის ბელევერი ნამდვილად

ერთგულია კერი ლუიზის?

- დიახ, ასე უნდა იყოს.

- და, კერი ლუიზიც ძალიან ენდობა ამ მის ბელევერს?

- ვფიქრობ, ასეა.

ქრისტიან გულბრანდსენმა წარბი შეიკრა. თითქოს საკუთარ

თავს უფრო ელაპარაკებოდა, ვიდრე მის მარფლს.

- აქ პატარა ჯინაცაა, მაგრამ ის ისეთი ახალგაზრდაა. ძნელი-

ა... - იგი გაჩუმდა ცოტა ხნით. - ზოგჯერ, - განაგრძო გულახდი-

ლად, - არ იცი, რისი გაკეთება სჯობს. ძალიან მინდა არაფერში

შევცდე. მეტად მაფიქრებს კერი ლუიზი, არ მინდა რამე დაუშავ-

დეს, რაიმე უბედურება შეემთხვეს ამ საყვარელ ქალბატონს.

მაგრამ ეს ადვილი არ არის, დიახ, არც ისე ადვილია.

71

მკითხველთა ლიგა

ამ დროს ქალბატონი სტრიტი შემოვიდა ოთახში.

- ოჰ, ქრისტიან, შენ აქა ხარ? გვაინტერესებდა, სად იყავი.

დოქტორ მავერიკს უნდა იცოდეს, ხომ არ ინებებდი მასთან ერ-

თად რაიმე საკითხის გადაწყვეტას.

- ეს ის ახალგაზრდა ექიმია? არა, არა, ლუისის დაბრუნებას

დაველოდები.

- ლუისის სამუშაო ოთახში გელოდება, ხომ არ ვუთხრა...

- მე თვითონ დაველაპარაკები.

გულბრანდსენი სწრაფად გავიდა. მილდრიდ სტრიტმა თვა-

ლი გააყოლა მას და მერე მის მარფლს მიაჩერდა:

- საინტერესოა, ხომ არაფერი მოხდა. ქრისტიანი რაღაც სა-

კუთარ თავს არა ჰგავს... გითხრათ მან რამე?

- მხოლოდ დედათქვენის ჯანმრთელობის ამბავი მკითხა.

- ჯანმრთელობის ამბავი? რატომ უნდა ეკითხა თქვენთვის?

მილდრიდი გესლიანად ლაპარაკობდა, ფართო, ოთხკუთხე-

დი სახე უშნოდ წამოუჭარხლდა.

- ნამდვილად არ ვიცი.

- დედა ძალიან კარგად გრძნობს თავს. საოცრად კარგად, ამ

ხნის ქალისთვის. ჩემზე ბევრად უკეთესად გრძნობს თავს, რო-

გორც ვატყობ..., - სანამ კიდევ რამეს იტყოდა, ცოტახნით შეის-

ვენა: - ვიმედოვნებ, თქვენ ასეც უთხარით, არა?

- მართალი გითხრათ, მე არაფერი ვიცი ამის შესახებ, - თქვა

მის მარფლმა. - ქრისტიანს კერი ლუიზის გულის მდგომარეობა

აინტერესებდა.

- გულის მდგომარეობა?

- დიახ.

- კი მაგრამ, დედას გული არ აწუხებს. საერთოდ არ აწუხებს.

- მოხარული ვარ, ამას რომ ამბობთ, ძვირფასო.

- საიდან მოსდის ეს უცნაური აზრები თავში ამ ქრისტიანს, ღმერთო ჩემო.

72

მკითხველთა ლიგა

- წარმოდგენა არა მაქვს, - თქვა მის მარფლმა.

73

მკითხველთა ლიგა

VII თავი

მეორე დღემ ერთი შეხედვით მშვიდად ჩაიარა, თუმცა მის

მარფლს მიაჩნდა, რომ შინაგანი დაძაბულობა მაინც შეიმ-

ჩნეოდა. ქრისტიან გულბრანდსენმა ეს დილა დოქტორ მავერიკ-

თან ერთად გაატარა. მათ ინსტიტუტი დაათვალიერეს და იმსჯე-

ლეს ინსტიტუტის მიერ არჩეულ სწავლებისა და აღზრდის მეთო-

დების ძირითად შედეგებზე. შუადღისას ჯინამ მანქანით გაასე-

ირნა ქრისტიანი, შემდეგ კი მის მარფლმა შეამჩნია, რომ სეირ-

ნობიდან დაბრუნებულმა ქრისტიანმა დაითანხმა მის ბელევერი

დაეთვალიერებინათ ბაღი. მის მარფლი მიხვდა, რომ ბაღის

დათვალიერება მიზეზი იყო, რათა იგი განმარტოებულიყო ამ

მკაცრ ქალთან. ხოლო თუ ქრისტიან გულბრანდსენის

მოულოდნელი ვიზიტი დაკავშირებული იყო მხოლოდ ინსტიტუ-

ტის საქმეებთან, რაღატომ სურდა მის ბელევერთან განმარ-

ტოება, მაშინ, როცა ეს უკანასკნელი სტოუნიგეითის მხოლოდ

ოჯახურ საქმეებში ერკვეოდა. მაგრამ ერთი კი უდავო იყო, მის

მარფლს წარმოსახვის უნარი გაუცხოველა ყოველივემ, რაც

სტოუნიგეითში ხდებოდა. ერთადერთი, მართლაც უსიამოვნო

ინციდენტი ამ დღეს ოთხი საათისთვის მოხდა. მის მარფლმა გა-

დაახვია თავისი საქსოვი და ეზოში გავიდა, რომ გაესეირნა სა-

ნამ ჩაის დასალევად დასხდებოდნენ. შემოუარა თუ არა გან-

ცალკევებით მდგარ შქერის ბუჩქებს, ედგარ ლოუსონს გადაეყა-

რა, რომელიც ბუზღუნით დააბოტებდა და კინაღამ შეეჯახა.

ლოუსონმა სწრაფად თქვა: „მაპატიეთ“, მაგრამ მის მარფლი

შეაკრთო მისმა უცნაურად გაშტერებულმა თვალებმა.

- ცუდად ხომ არა ხართ, ბატონო ლოუსონ?

- ცუდად? კარგად როგორ უნდა ვიყო? შეშფოთებული ვარ, ძალზე შეშფოთებული!

74

მკითხველთა ლიგა

- რამ შეგაშფოთათ?

ახალგაზრდა კაცმა სწრაფად მიმოიხედა, მისმა ასეთმა ქცე-

ვამ გაანერვიულა მის მარფლი.

- შეიძლება თქვენ გაგიმხილოთ? - ეჭვისთვალით შეხედა მან

ქალს. - არ ვიცი. მართლაც არ ვიცი... მითვალთვალებდნენ.

მის მარფლმა რაღაც მოიფიქრა, მაგრად ჩასჭიდა ხელი

მკლავში ლოუსონს.

- თუ ამ ბილიკს ჩავყვებით... იქ, ახლომახლო, არც ხეებია და

არც ბუჩქები. ვერავინ მოგვისმენს.

- არა, არა, თქვენ მართალს ამბობთ... - ედგარმა ღრმად

ამოისუნთქა, თავი დახარა და თითქმის ჩურჩულით თქვა, - ერ-

თი აღმოჩენა გავაკეთე. საზარელი აღმოჩენა. - ედგარ ლოუსო-

ნი ცახცახმა აიტანა, თითქმის ტიროდა. - ვინმეს ხომ უნდა ენდო-

ბოდე! ვიღაცის ხომ უნდა გჯეროდეს... თურმე მატყუებდნენ, სულ

მატყუებდნენ. მატყუებდნენ, რომ სიმართლე არ გამეგო. ამის

ატანა აღარ შემიძლია. რა ვერაგობაა. იცით, ის ერთადერთი კა-

ცი იყო, ვისაც მე ვენდობოდი, ახლა კი აღმოჩნდა, რომ ის ყოფი-

ლა ყველაფრის მიზეზი. სწორედ ის ყოფილა ჩემი მტერი. სწო-

რედ ის მდევდა და მითვალთვალებდა. მაგრამ ამას ბოლო

მოეღება. ხმამაღლა ვეტყვი ყველაფერს. ვეტყვი, რომ ვიცი, რა-

საც აკეთებდა.

- ვინ არის „ის“? - ჰკითხა მის მარფლმა.

ედგარ ლოუსონი გაიჭიმა. შესაძლოა პათეტიკური და ღირ-

სეული მოგჩვენებოდათ, მაგრამ სინამდვილეში სასაცილო იყო.

- მე მამაჩემზე გელაპარაკებით.

- ვიკონტი მონტგომერი გყავთ მხედველობაში, თუ უინსტონ

ჩერჩილი?

ედგარმა ზიზღიანი მზერა ესროლა მის მარფლს.

- ისინი მაიძულებენ ვიფიქრო, რომ... ცდილობენ სიმართლეს

ვერ მივხვდე. მაგრამ ახლა ვიცი. მე ერთი მეგობარი მყავს, ნამ-

75

მკითხველთა ლიგა

დვილი მეგობარი. ეს მეგობარი სიმართლეს მეუბნება და მიმახ-

ვედრა, როგორ მომატყუეს. კეთილი, მამაჩემი იძულებული იქ-

ნება პასუხი აგოს ყველაფერზე. მე მას თავის ტყუილებს პირში

მივახლი! მე მას სიმართლეს ვაუწყებ. ვნახოთ, რითი იმარ-

თლებს თავს.

და, უცებ, ედგარი მოსწყდა ადგილს, გაქანდა და პარკში

გაუჩინარდა.

პირმოღუშული მის მარფლი სახლისკენ გაეშურა.

- ჩვენ ყველანი ცოტათი შეშლილები ვართ, ძვირფასო ქალ-

ბატონო, - გაახსენდა დოქტორ მავერიკის ნათქვამი.

მაგრამ მის მარფლი ფიქრობდა, რომ ედგარის საქმე ბევრად

უფრო სერიოზულად იყო.

ლუის სეროქოლდი შვიდის ნახევარზე დაბრუნდა. ჭიშკართან

გააჩერა მანქანა, პარკი გადაიარა და სახლისაკენ გაემართა.

მის მარფლმა თავისი ფანჯრიდან გაიხედა და დაინახა, როგორ

გამოეგება მას ქრისტიან გულბრანდსენი. მისალმების შემდეგ

ორივენი შეტრიალდნენ და ტერასაზე ბოლთას სცემდნენ ერ-

თხანს.

მის მარფლმა ფრთხილად მოიტანა თავისი სათვალე და

თვალზე მოირგო. ნუთუ ეს ჭივჭავთა გადაფრენაა, ნუთუ მათ გა-

დაიფრინეს მოშორებით მდგარი ხეების თავზე.

მის მარფლს სათვალე ჩამოუცურდა და სანამ ისევ გაიკეთებ-

და, შენიშნა, რომ ორივე კაცი სერიოზულად იყო შეწუხებული.

მის მარფლი უფრო გადმოიხარა ფანჯარაში. მათი საუბარი

ნაწყეტ-ნაწყვეტ აღწევდა მის მარფლის ყურამდე. რომელიმე

მათგანს რომ ზევით აეხედა, ნათელი იქნებოდა, რომ აღფრთო-

ვანებული ჩიტების მოთვალთვალის ყურადღება მიპყრობილი

იყო იმისკენ, რაც უთუოდ შორს იდგა მათი საუბრის თემისაგან.

- ...როგორ დავუმალოთ კერი ლუიზს... - ამბობდა გულბრან-

დსენი.

76

მკითხველთა ლიგა

ცოტა ხნის შემდეგ ფანჯრის ქვეშ ჩაიარეს. ლუის სეროქოლ-

დი ამბობდა: „რომ შეიძლებოდეს მისგან დამალვა. გეთანხმე-

ბით, რომ სწორედ მას უნდა გავუწიოთ ანგარიში...“

მიყურადებულ ქალბატონს კიდევ რამდენიმე ფრაზა მოესმა

გაურკვევლად.

„...მართლაც სერიოზულია...“ - „მიუტევებელია...“ - „...მეტის-

მეტად დიდი პასუხისმგებლობაა...“ - „ჩვენ ვალდებული ვართ, თუნდაც რჩევა მივიღოთ...“

ბოლოს მის მარფლმა გაიგონა ქრისტიან გულბრანდსენის

სიტყვები: „აჰ, აცივდა. შინ უნდა შევიდეთ“.

შეშფოთებული მის მარფლი ფანჯარას მოშორდა. რაც მან

გაიგონა, იმდენად ფრაგმენტული იყო, რომ ჭირდა აზრის გამო-

ტანა, მაგრამ ეს საკმარისი გახდა იმისათვის, რათა დაედასტუ-

რებინა ის ბუნდოვანი წინათგრძნობა, რაც თანდათან ეუფლებო-

და, ხოლო რუთ ვენ რიდოკს უკვე დიდი ხანია დაუფლებოდა და

სჯეროდა, რომ უსაფუძვლო არ უნდა ყოფილიყო იგი.

რაც არ უნდა მომხდარიყო სტოუნიგეითში, ყველაფერი პირ-

დაპირ კერი ლუიზს ეხებოდა.

სადილმა იმ საღამოს რაღაცნაირად ნაძალადევად ჩაიარა.

გულბრანდსენიც და ლუისიც, ორივე გათიშულები, ჩაძირული

იყვნენ თავიანთ ფიქრებში. უოლტერ ჰადი ჩვეულებრივზე უფრო

გაბრაზებული იყურებოდა. ამჯერად ჯინასა და სტივენსაც დიდი

არაფერი ჰქონდათ ერთმანეთისათვის ან მაგიდასთან მსხდომ-

თათვის სათქმელი. და თუ სუფრასთან მაინც ისმოდა საუბარი, უფრო დოქტორ მავერიკის დამსახურება იყო, რომელმაც არ იქ-

ნა და აღარ დაასრულა პროფესიული კამათი ბატონ ბაუმგარ-

ტენთან, შრომითი თერაპიის ერთ-ერთ სპეციალისტთან.

როცა სადილის შემდეგ ყველა დარბაზში გავიდა, ქრისტიან

გულბრანდსენმა ბოდიში მოიხადა მაშინვე და თქვა, მნიშვნე-

ლოვანი წერილი მაქვს დასაწერიო.

77

მკითხველთა ლიგა

- მაშ, თუ ნებას დამრთავთ, ძვირფასო კერი ლუიზ, ჩემს

ოთახში წავალ.

- ყველაფერი გაქვს, რაც დაგჭირდება? ჯოლი, მიაქციე ყუ-

რადღება.

- დიახ, დიახ, ყველაფერი, საბეჭდი მანქანა მოვითხოვე და

მომიტანეს კიდეც. მის ბელევერი მეტად კეთილი და ყურადღე-

ბიანი ქალია.

ქრისტიან გულბრანდსენი გავიდა დიდი დარბაზის მარცხენა

კარიდან, რომელიც მთავარი კიბის ქვედა ბაქანთან იყო გაჭრი-

ლი, და გაუყვა დერეფანს, რომლის ბოლოს საწოლი ოთახი და

სააბაზანო იყო განლაგებული.

როცა ის წავიდა, კერი ლუიზმა იკითხა:

- ამ საღამოს თეატრში არ მიდიხარ, ჯინა?

გოგონამ თავი გააქნია, წავიდა და დაჯდა ფანჯარასთან, რო-

მელიც შემოსასვლელ ხეივანსა და კორდებს გადაჰყურებდა.

სტივენმა გადახედა მას, დიდ როიალს მიუჯდა და მშვიდი, მე-

ლანქოლიური მელოდია ააჟღერა. შრომითი თერაპიის სპე-

ციალისტებმა ბატონმა ბაუმგარტენმა, ბატონმა ლეისიმ და დოქ-

ტორმა მავერიკმა მშვიდობანი ღამე უსურვეს ყველას და წავიდ-

ნენ. უოლტერმა მაგიდის ლამპა ჩართო და რაღაც უცნაური ჩხა-

კუნის შემდეგ დარბაზში თითქმის ყველგან ჩაქრა შუქი.

უოლტერმა ბუზღუნი დაიწყო.

- სულ ამ დაწყევლილი ჩამრთველის ბრალია. წავალ და დამ-

ცველს გამოვცვლი.

ის რომ დარბაზიდან გავიდა, კერი ლუიზმა ჩაილაპარაკა: -

უოლი კარგად ერკვევა ელექტრობაში და ამგვარ რამეებში. გახ-

სოვთ, რა კარგად გაართვა თავი ელექტროდაფას?“

- ეტყობა, აქ ყველაფერს ის უნდა აკეთებდეს, - თქვა მილ-

დრიდ სტრიტმა, - დედა, თქვენ დალიეთ წამალი?

მის ბელევერი გაღიზიანდა:

78

მკითხველთა ლიგა

- უნდა გამოვტყდე, რომ სულ დამავიწყდა ამ საღამოს. - წა-

მოხტა და სასადილო ოთახში შევიდა, საიდანაც მაშინვე დაბ-

რუნდა პატარა ჭიქით ხელში, რომელშიც ვარდისფერი სითხე

ესხა.

კერი ლუიზმა ჩაიღიმა და მორჩილად გაუწოდა ხელი.

- რა საძაგელი რამაა, მაგრამ ვინ მაძლევს უფლებას, რომ

დავივიწყო, - თქვა მან და სახე დაემანჭა.

ხოლო შემდეგ, საკმაოდ მოულოდნელად, ლუის სეროქოლ-

დმა თქვა:

- მე არ ვაპირებდი ამაღამ ამის მოტანას, ძვირფასო. დარწმუ-

ნებული არა ვარ, რომ ნამდვილად გიხდებათ.

მშვიდად, მაგრამ ჩვეული ზომიერი ენერგიულობით გამოარ-

თვა ჭიქა მის ბელევერს და მუხის დიდ უელსურ ბუფეტზე დადგა.

მის ბელევერმა გესლიანად მიუგო:

- ბატონო სეროქოლდ, ვერ დაგეთანხმებით. ქალბატონი სე-

როქოლდი ბევრად უკეთ გრძნობს თავს მას შემდეგ, რაც...

უცებ შეწყვიტა ლაპარაკი და მიბრუნდა.

წინა კარი მთელი ძალით ფართოდ გაიღო და ხმაურით მიჯა-

ხუნდა. ედგარ ლოუსონი დიდ ბნელ დარბაზში ზარ-ზეიმით შე-

მოვიდა, თითქოს სცენის ვარსკვლავიაო. შუა ოთახში დადგა და

თეატრალური პოზა მიიღო. ეს სასაცილო ჩანდა, მაგრამ არც

ისე სასაცილო იყო. ედგარმა თეატრალურად წარმოთქვა:

- როგორც იქნა, გიპოვე, მოღალატევ!

მან ამ სიტყვებით ლუის სეროქოლდს მიმართა.

ბატონი სეროქოლდი მეტად გაოცებული დარჩა.

- ოჰ, ედგარ, რა მოხდა?

- ამას შენ მეუბნები, შენ? შენ იცი, რაც მოხდა. შენ მატყუებდი, მითვალთვალებდი, ჩემს მტრებთან ერთად ჩემ წინააღმდეგ

მოქმედებდი.

ლუისმა მკლავში ჩაავლო ხელი:

79

მკითხველთა ლიგა

- ჩემო ძვირფასო ბიჭუნა, ნუ ღელავ. ყველაფერი მშვიდად მი-

ამბე. ჩემს კაბინეტში წამოდი. - ლუისი გაუძღვა მას დარბაზი-

დან, გაიყვანა მარჯვენა კარიდან და გაიხურა კარი.

ამის შემდეგ კიდევ რაღაც ხმა გაისმა ოთახში - საკეტში გასა-

ღების გადატრიალებისა.

მის ბელევერმა მის მარფლს შეხედა, მათ ერთი და იგივე აზ-

რი უტრიალებდათ თავში: ლუის სეროქოლდი კარს არ ჩაკეტავ-

და.

მის ბელევერმა გესლიანად წარმოთქვა: – ეს ახალგაზრდა, ჩემი აზრით, ჭკუაზე შეიშალა; ეს საშიშია.

მილდრიდმა თქვა: - მეტად თავდაუჭერელი ახალგაზრდაა, თან არც მადლიერებასა გრძნობს იმის გამო, რაც მისთვის აქ

გააკეთეს. შენ რაღაც უნდა იღონო, დედა.

კერი ლუიზმა ამოიხვნეშა:

- ის ხომ არაფერს აშავებს. მას უყვარს ლუისი, ძალიან უყ-

ვარს.

მის მარფლმა მას გამომცდელად გადახედა. ედგარის გამო-

მეტყველებაში სიყვარულის კვალიც კი არ ჩანდა რამდენიმე წუ-

თის წინ, ლუის სეროქოლდს რომ ელაპარაკებოდა; ძალიან

შორს იყო სიყვარულისგან. მის მარფლს ადრინდელივით ახ-

ლაც კლავდა სურვილი გაეგო, კერი ლუიზმა განგებ შეაქცია თუ

არა ზურგი რეალობას.

ჯინამ დაცინვით ჩაილაპარაკა:

- მას ჯიბეში რაღაც ედო, ედგარზე მოგახსენებთ: ჯიბეში რა-

ღაცას ათამაშებდა.

სტივენმა კლავიშებს ხელი უშვა და წაიბუტბუტა:

- ამ დროს კინოფილმებში აუცილებლად რევოლვერი აქვთ--

ხოლმე.

მის მარფლმა ჩაახველა.

80

მკითხველთა ლიგა

- ვფიქრობ, თქვენ მიხვდით, - მობოდიშებით თქვა, - რომ მას

მართლა რევოლვერი ჰქონდა.

ლუისის ჩაკეტილი სამუშაო ოთახიდან ხმები აშკარად ისმო-

და. ახლა თითქოს უფრო გარკვევითაც კი. ედგარ ლოუსონი ყვი-

როდა, მაშინ როცა ლუის სეროქოლდმა ისევ ის მშვიდი ტონი

შეინარჩუნა.

- სიცრუე, სულ სიცრუე! როგორ არ მოგწყინდა ამდენი სიც-

რუე! მამაჩემი ხარ. მე შენი შვილი ვარ. შენ მე უფლებები ჩამო-

მართვი. მე ჩემი ადგილი უნდა დავიკავო. შენ გეზიზღები, შენ

გინდა თავიდან მომიშორო.

ლუისის დამამშვიდებელი ჩურჩული მოისმა, მაგრამ შემდეგ

ჩურჩული ისტერიულმა ხმამ დაფარა. ოთახიდან ბინძური სიტ-

ყვების კორიანტელი გამოდიოდა. ედგარმა, ეტყობოდა, მთლად

დაკარგა თავშეკავება. ლუისის სიტყვები ნაწყვეტ-ნაწყვეტ ისმო-

და - „დამშვიდდი... ოღონდ დამშვიდდი... ხომ იცი, ეს მართალი

არ არის...“ - მაგრამ ეს სიტყვები კი არ ამშვიდებდა, პირიქით, უფრო მეტად ააფთრებდა ყმაწვილს.

დარბაზში თანდათან ყველა გაჩუმდა და გაფაციცებით მიუგ-

დეს ყური იმას, რაც ლუისის ჩაკეტილ სამუშაო ოთახში ხდებო-

და.

- მე შენ გაიძულებ მომისმინო! - დაიღრიალა ედგარმა. - მე

შენ შეგიცვლი მაგ მედიდურ იერს, შურს ვიძიებ, გეუბნები, შურს

ვიძიებ ყველაფრისათვის, რისთვისაც ასე ვეწამე!

ლუისს ხმა უწყდებოდა, სადღა ჰქონდა ჩვეული აუღელვებე-

ლი ტონი.

- დადე ეგ რევოლვერი!

ჯინამ წამოიკივლა:

- ედგარი მას მოკლავს. ის გაგიჟდა. პოლიცია ან ვინმე არ უნ-

და გამოვიძახოთ?

გულდამშვიდებულმა კერი ლუიზმა ნაზად თქვა: 81

მკითხველთა ლიგა

- ნუ სწუხხარ, ჯინა, ედგარს უყვარს ლუისი. ის, უბრალოდ, ტრაგედიას თამაშობს, სულ ეს არის.

კარს იქიდან სიცილი მოისმა და მის მარფლმა ჩათვალა, რომ ეს ნამდვილად სულით ავადმყოფის სიცილი იყო.

- დიახ, მე რევოლვერი მაქვს და დატენილიცაა. არა, ნურა-

ფერს იტყვი, ნურც გაინძრევი. შენ ბოლომდე უნდა მომისმინო.

სწორედ შენ მოაწყვე ეს შეთქმულება ჩემ წინააღმდეგ და ახლა

დადგა დრო, პასუხი აგო შენს ნამოქმედარზე.

იარაღის გასროლის ხმის მსგავსი რაღაც რომ გაიგეს, ყველა

შეკრთა, მაგრამ კერი ლუიზმა თქვა:

- არაფერია, გარედან მოდის ეს ხმა - სადღაც პარკიდან.

ჩაკეტილი კარის იქიდან ედგარი გამკივანი ხმით ღრიალებ-

და:

- შენ ზიხარ მანდ, მე მიყურებ... მე მიყურებ... და ისე მაჩვენებ

თავს, თითქოს არ ღელავ. რატომ მუხლებზე არ დაეცემი და პა-

ტიებას არ მთხოვ? უნდა გესროლო, გაფრთხილებ. უნდა მოგ-

კლა! მე შენგან უარყოფილი, საძულველი ვაჟი ვარ, ამიტომ გინ-

დოდა გადაგემალე საერთოდ. თან მეთვალყურეები დამიყენე, რომ ენადირათ ჩემზე, შეთქმულებას აწყობდი ჩემ წინააღმდეგ.

შენ, მამაჩემო, შენ აკეთებდი ამას! მე უკანონო შვილი ვარ, არა?

ნაბიჭვარი! შენ კვლავ ტყუილებით მკვებავ. თავს კი მაჩვენებ, თითქოს კეთილგანწყობილი იყო ჩემ მიმართ ყოველთვის, ყო-

ველთვის... შენ სიცოცხლის ღირსი არა ხარ. მე შენ არ გაცოც-

ხლებ!

ისევ უწმაწური სიტყვების კორიანტელი დატრიალდა. რომე-

ლიღაც წამში მის მარფლი მის ბელევერის სიტყვებმა გამოარ-

კვია:

- რაღაც უნდა ვიღონოთ, - თქვა მან და დარბაზიდან გავიდა.

ედგარმა, ეტყობოდა, შეისვენა, სული მოითქვა, შემდეგ

კვლავ დაიღრიალა:

82

მკითხველთა ლიგა

- შენ უნდა მოკვდე, უნდა მოკვდე. შენ ახლა უნდა მოკვდე.

ესეც შენ, სატანა, აი კიდევ!

ორი გასროლის ხმა გაისმა, ოღონდ ამჯერად პარკიდან კი

არა, ზუსტად ჩაკეტილი კარის იქიდან.

ვიღაცამ წამოიკივლა: მის მარფლმა გაიფიქრა, რომ ეს მილ-

დრიდი იყო,

- ოჰ, ღმერთო ჩემო, რა გვეშველება!

ოთახიდან დაცემის ხმა მოისმა, შემდეგ კი რაღაც სხვა ხმა, ბევრად უფრო საზარელი: დაგუდული ქვითინი.

ვიღაცამ მის მარფლს ჩაუარა და კარზე ბრახუნი ატეხა.

ეს სტივენ რესტარიკი იყო.

- გააღეთ კარი. გააღეთ კარი! - დაიღრიალა მან.

მის ბელევერი დარბაზში შემობრუნდა. ხელში გასაღებების

ასხმა ეჭირა.

- იქნებ მოარგოთ, - თქვა მან სულმოუთქმელად.

ამ დროს ოთახში შუქი ჩაირთო. დარბაზი ისევ გამოცოც-

ხლდა ამ საზარელი ბინდის შემდეგ. სტივენ რესტარიკმა დაიწყო

გასაღებების მორგება. გაიგონეს, როგორ გამოვარდა შიგნითა

გასაღები საკეტიდან. შიგნიდან ისევ ის ველური, სასოწარკვე-

თილი ქვითინი ისმოდა.

უოლტერ ჰადი ზანტად შემოვიდა ისევ დარბაზში, ადგილზევე

გაქვავდა და იკითხა:

- მითხარით, რა ხდება აქ?

თვალცრემლიანმა მილდრიდმა უთხრა:

- იმ საშინელმა შეშლილმა ბიჭმა ბატონ სეროქოლდს ესრო-

ლა.

- გეთაყვა! - ახლა კერი ლუიზმა წამოიძახა. ადგა და კაბინე-

ტისკენ გაემართა. სტივენ რესტარიკი ფრთხილად გასწია გვერ-

დზე. - ნება მომეცი დაველაპარაკო.

83

მკითხველთა ლიგა

მან დაუძახა, ძალიან თბილად: - ედგარ... ედგარ... შემომიშ-

ვი, ედგარ, გეთაყვა.

მათ გაიგონეს, როგორ მოარგეს შიგნიდან გასაღები, გადა-

აბრუნეს და კარი ნელა გაიღო. მაგრამ კარი ედგარს არ გაუღია.

ის ლუის სეროქოლდი იყო. იგი მძიმედ სუნთქავდა, თითქოს ურ-

ბენიაო, მაგრამ სხვამხრივ მღელვარება არ ეტყობოდა.

- ყველაფერი რიგზეა, ძვირფასო, - თქვა მან, - ძვირფასო, ყველაფერი კარგადაა.

- გვეგონა, თქვენ გესროლათ, - მიმართა მის ბელევერმა ჩახ-

ლეჩილი ხმით.

ლუის სეროქოლდმა წარბი შეიკრა და, ცოტა არ იყოს, მკაც-

რად წამოიძახა:

- რა თქმა უნდა, ჩემთვის არ უსვრია.

ახლა ყველას შეეძლო კაბინეტში შეხედვა. ედგარ ლოუსონი

მაგიდაზე დამხობილიყო, ქვითინებდა და სუნთქვა ეკვროდა.

რევოლვერი იატაკზე ეგდო.

- კი მაგრამ, ჩვენ ხომ გასროლის ხმა გავიგეთ, - თქვა მილ-

დრიდმა.

- ჰო, დიახ, მან ორჯერ გაისროლა.

- და, აგაცდინათ?

- რა თქმა უნდა, ამაცდინა, - უკმეხად უპასუხა ლუისმა.

მის მარფლის აზრით, მსგავსი რამ, რა თქმა უნდა, შეუძლებე-

ლი იყო, რადგან გასროლა საკმაოდ ახლო მანძილიდან უნდა

მომხდარიყო.

გაღიზიანებულმა ლუის სეროქოლდმა წამოიძახა:

- მავერიკი სად არის? სწორედ მავერიკი გვჭირდება.

მის ბელევერმა თქვა:

- მე მოვიყვან. პოლიციასაც ხომ არ დავურეკო?

- პოლიციას? რა თქმა უნდა, არა.

84

მკითხველთა ლიგა

- რა თქმა უნდა, დავურეკოთ, - თქვა მილდრიდმა, - ის საში-

შია.

ამ დროს ედგარი საშიში უკვე აღარ იყო, ის მთლად ახალგაზ-

რდა, საბრალო და თანაც ამაზრზენი ჩანდა. მის ხმაში აღარ იგ-

რძნობოდა საგულდაგულოდ შეთვისებული კილო.

- მე არ ვაპირებდი ამის გაკეთებას, - კვნესოდა ის, - არც კი

ვიცი, რა დამემართა, ალბათ, შევიშალე.

მილდრიდმა ზიზღით ჩაიფრუტუნა.

- ნამდვილად შევიშალე. მე არ ვაპირებდი... გეთაყვა, ბატო-

ნო სეროქოლდ, ნამდვილად არ ვფიქრობდი...

ლუის სეროქოლდმა ხელი მხარზე მოუთათუნა:

- ყველაფერი კარგად დამთავრდა, ჩემო ბიჭუნა. არაფერი

მომხდარა.

- შეიძლებოდა მომეკალით, ბატონო სეროქოლდ.

უოლტერ ჰადმა ოთახი გადაკვეთა და მაგიდის უკან კედელს

დააკვირდა.

- ტყვიამ აქ გაატანა, - თქვა მან. ჯერ მაგიდას ჰკიდა თვალი, მერე მის უკან, სკამს. - ეტყობა, ცოტათი აცდა, - თქვა დაღვრე-

მილმა.

- თავგზა ამებნა. ნამდვილად არ ვიცოდი, რას ვაკეთებდი. მე-

გონა, ყველა უფლება ჩამომართვა. ასე ვფიქრობდი...

მის მარფლმა კი კითხვა დაუსვა, რაც უკვე კარგა ხანია აწვა-

ლებდა.

- ვინ გითხრათ, - ჰკითხა მან, - რომ ბატონი სეროქოლდი მა-

მათქვენი იყო?

ერთი წამით ედგარის შეშლილმა სახემ ცბიერი გამომეტყვე-

ლება მიიღო, მხოლოდ ერთი წამით და უკვალოდ გაქრა.

- არავინ, - თქვა მან, - უბრალოდ, თავში მქონდა ჩამჯდარი.

უოლტერ ჰადი იატაკზე დაგდებულ რევოლვერს დასჩერებო-

და.

85

მკითხველთა ლიგა

- სად ეშმაკებში იშოვე ეს იარაღი? - ჰკითხა ედგარს.

- იარაღი? - ედგარიც დააჩერდა რევოლვერს.

- ძალიანა ჰგავს ჩემსას, - თქვა უოლტერმა, დაიხარა და

აიღო. - ღმერთმანი, ჩემია! ჩემი ოთახიდან გამოიტანე, შე ტი-

ლიანო, შენა!

ლუის სეროქოლდი ჩადგა შიშისაგან აწურულ ედგარსა და

განრისხებულ ამერიკელს შორის.

- ეს შეიძლება მერეც გამოიძიოთ. - თქვა მან, - აჰ, მავერიკიც

აქ არის. ერთი, გასინჯე ეს ყმაწვილი, მავერიკ.

დოქტორი მავერიკი პროფესიული ინტერესით მიუახლოვდა

ედგარს.

- ასე არ უნდა მოქცეულიყავი, ედგარ, - უთხრა მან, - ხომ იცი, ასე არ უნდა მოქცეულიყავი.

- საშიში გიჟია, - გესლიანად ჩაილაპარაკა მილდრიდმა, - რე-

ვოლვერიდან ისროდა და თან ღრიალებდა. ბედად ააცდინა ჩემს

მამინაცვალს.

ედგარმა რაღაც წამოიკნავლა. დოქტორმა მავერიკმა უსაყ-

ვედურა ქალს:

- დაფიქრდით, ქალბატონო სტრიტ.

- უკვე ყელამდე ვარ, აღარ შემიძლია თქვენი ატანა... გეუბნე-

ბით, ეს კაცი გიჟია.

ედგარმა ნახტომი გააკეთა, რათა დოქტორი მავერიკისაგან

თავი დაეღწია და სეროქოლდს ფეხებში ჩაუვარდა.

- მიშველეთ, დამეხმარეთ, არ დაანებოთ მათ ჩემი თავი, თო-

რემ წამიყვანენ და დამამწყვდევენ...

`რა უსიამოვნო სურათია“, გაიფიქრა მის მარფლმა.

ბრაზმორეულმა მილდრიდმა წამოიძახა: „გეუბნებით, ის...“

დედამ წყნარად შეაწყვეტინა:

- გეთაყვა, მილდრიდ, გაჩუმდი. ის ისედაც იტანჯება.

უოლტერმა ჩაილაპარაკა:

86

მკითხველთა ლიგა

- ტანჯული, აი, ოინი, თუ გინდა. აქ ყველა შეიშალა.

- მე მივხედავ ამას, - თქვა დოქტორმა მავერიკმა. - წამოდი

ჩემთან, ახლა ლოგინი და ძილის წამალია საჭირო. ყველაფერ-

ზე დილით მოვილაპარაკებთ. ახლა ხომ მენდობი?

აცახცახებული ედგარი წამოდგა, ეჭვისთვალით გადახედა

ჯერ ახალგაზრდა ექიმს და მერე მილდრიდ სტრიტს.

- მან თქვა, რომ მე გიჟი ვარ.

- არა, არა. შენ გიჟი არა ხარ.

დარბაზში მის ბელევერის ნაბიჯების ხმა გაისმა. მას ტუჩები

მაგრად მოეკუმა და სახეზე ალმური ასდიოდა.

- პოლიციას დავურეკე, - თქვა მოღუშულმა. - რამდენიმე წუთ-

ში აქ იქნებიან.

შეშინებულმა კერი ლუიზმა წამოიყვირა: „ჯოლი!“

ედგარი აქვითინდა.’

ლუის სეროქოლდმა სიბრაზისაგან წარბები შეკრა.

- მე ხომ გითხარი, ჯოლი, არ მინდოდა პოლიციის გამოძახე-

ბა. აქ ექიმია საჭირო.

- შეიძლება ასეა, - თქვა მის ბელევერმა, - მაგრამ მე ჩემი მო-

საზრება გამაჩნია. იძულებული ვიყავი, პოლიცია გამომეძახები-

ნა. ბატონი გულბრანდსენი მოკლეს.

87

მკითხველთა ლიგა

VIII თავი

ერთი-ორი წუთი ვერავინ გაარკვია, რას ამბობდა მის ბელე-

ვერი.

კერი ლუიზმა სკეპტიკურად მიმართა:

- ქრისტიანს ესროლეს? მოკლეს? ოჰ, მართლა? შეუძლებე-

ლია.

- თუ არ გჯერათ, - თქვა მის ბელევერმა და ტუჩები სიბრაზისა-

გან მოკუმა, - წადით და თქვენ თვითონ ნახეთ, - მიმართა მან

არა იმდენად კერი ლუიზს, რამდენადაც ყველა იქ მყოფს.

მის ბელევერი გაბრაზდა. მისი სიბრაზე მისივე გამკივან ხმა-

ში გამჟღავნდა.

დაეჭვებული კერი ლუიზი ნელა გაემართა კარისკენ. ლუის

სეროქოლდმა მას ხელი მხარზე დაადო.

- მოიცა, ძვირფასო. ნება მომეცი, მე წავიდე.

ლუის სეროქოლდი გავიდა. დოქტორმა მავერიკმა ეჭვის

თვალი შეავლო ედგარს და ლუისს გაჰყვა. მის ბელევერიც მათ-

თან ერთად წავიდა.

მის მარფლი ნაზად ემუდარებოდა კერი ლუიზს სკამზე დამ-

ჯდარიყო. ის დაჯდა. მის თვალებში ძლიერი ტკივილი და თავ-

ზარდაცემა იკითხებოდა.

- ქრისტიანი მოკლეს?. - იკითხა კვლავ კერი ლუიზმა.

ეს იყო შეცბუნებული ბავშვის ტკივილიანი ამოძახილი.

უოლტერ ჰადი ედგარ ლოუსონთან დარჩა; ზემოდან დასჩე-

რებოდა, ხელში იარაღი ეჭირა, რომელიც, ის-ის იყო, იატაკიდან

აიღო.

ქალბატონმა სეროქოლდმა ცნობისმოყვარედ იკითხა:

- ვის უნდა ესროლა ქრისტიანისთვის?

ეს ის კითხვა არ იყო, პასუხს რომ მოელიან.

88

მკითხველთა ლიგა

უოლტერმა მოგუდული ხმით ჩაილაპარაკა:

- გიჟები! აქ ყველა შეიშალა!

სტივენი უფრო ახლოს მიიწია ჯინასკენ, თითქოს საფრთხისა-

გან უნდა დაიცვასო იგი. მისი ახალგაზრდული, შეძრწუნებული

სახე ყველაზე ნათლად გამოხატავდა იმას, რაც ამ ოთახში ხდე-

ბოდა.

უცებ წინა კარი გაიღო და ცივ ჰაერთან ერთად ოთახში კაცი

შემოიჭრა, რომელსაც გრძელი პალტო ეცვა. მისი გულითადი

სალამი უჩვეულოდ თავზარდამცემი იყო.

- გამარჯობათ, რა ხდება აქ ამ ღამით? გზა საოცრად ბურუ-

სიანია. ძლივს მოვაღწიე.

მღელვარებისაგან მის მარფლს მოეჩვენა, რომ გაორებუ-

ლად ხედავდა. ხომ არ შეიძლებოდა, რომ ერთი და იგივე კაცი

ერთდროულად ჯინასთანაც მდგარიყო და თანაც ოთახშიაც შე-

მოსულიყო? შემდეგ მიხვდა, რომ ეს მხოლოდ მსგავსება იყო და

მეტი არაფერი. და, თუ კარგად დააკვირდებოდით, არც ისე

ძლიერი მსგავსება. ეს ორნი აშკარად ძმები იყვნენ და მსგავსე-

ბაც ნათესაური იყო, მეტი არაფერი.

სტივენ რესტარიკს ლამის ავადმყოფური სიგამხდრე ჰქონდა, ხოლო ახალმოსული უფრო ჩაფსკვნილი ჩანდა. კრაველის საყე-

ლოიანი პალტო ტანზე კოხტად მოერგო. ამ მომხიბვლელ ახალ-

გაზრდას, ეტყობოდა, წარმატება და კეთილგანწყობა მუდამ თან

სდევდა.

მაგრამ მის მარფლმა ერთი რამ შეამჩნია: მას თვალები შე-

მოსვლისთანავე ჯინასკენ გაექცა.

ახალგაზრდამ ცოტათი დაეჭვებულმა იკითხა:

- თქვენ ხომ მელოდით? ხომ მიიღეთ ჩემი დეპეშა?

ის ახლა კერი ლუიზს ელაპარაკებოდა და თან მისკენ მიიწევ-

და.

89

მკითხველთა ლიგა

კერი ლუიზმა თითქმის ანგარიშმიუცემლად გაუწოდა ხელი

ახალმოსულს. კაცმა თავისი ხელი შეაგება და ნაზად ეამბორა.

ეს პატივისცემის შესანიშნავი გამოხატულება იყო და არა რაღაც

მოჩვენებითი თავაზიანობა.

კერი ლუიზმა ჩაილაპარაკა:

- რა თქმა უნდა, ალექს, ძვირფასო. უეჭველად... ოღონდ, იცით, უცნაური რამ მოხდა...

- რა მოხდა?

მილდრიდმა აცნობა, რაც მოხდა, მაგრამ ისე დაუნდობლად, რომ მის მარფლს უსიამოვნო გრძნობა დაეუფლა.

- ქრისტიან გულბრანდსენი, - თქვა მილდრიდმა, - ჩემი ძმა

ქრისტიან გულბრანდსენი მოკლული იპოვეს.

- ღმერთო დიდებულო! - აღმოხდა ალექსს ჩვეულებრივზე

უფრო შეშფოთებულს. - თვითმკვლელობა გაქვთ მხედველობა-

ში?

კერი ლუიზი შეიშმუშნა:

- ოჰ, არა, - თქვა მან, - თვითმკვლელობა შეუძლებელია, ქრისტიანი ამას არ ჩაიდენდა, არა.

- ძია ქრისტიანი არასოდეს მოიკლავდა თავს, დარწმუნებუ-

ლი ვარ, - თქვა ჯინამ.

ალექს რესტარიკი ხან ერთს შეხედავდა, ხან მეორეს. თავის-

მა ძმამაც, სტივენმა, თავის დაქნევით დაუდასტურა, ასეაო.

უოლტერ ჰადი აღშფოთებული მიაჩერდა მას. ალექსმა

მოულოდნელად თვალი ჰკიდა მის მარფლს და შუბლი შეიკრა, თითქოს სცენაზე რაღაც არასასურველი დეტალი შენიშნაო.

როგორც ჩანს, სურდა, აეხსნათ მისთვის, ვინ იყო ეს ქალი, მაგრამ ხმას არავინ იღებდა და მის მარფლი კვლავ, უცხო, ფუმ-

ფულა, მომხიბვლელად შეცბუნებულ ხნიერ მანდილოსნად დარ-

ჩა მოსულისთვის.

- როდის? - იკითხა ალექსმა, - როდის მოხდა ეს?

90

მკითხველთა ლიგა

- ახლახან, სანამ ჩამოხვიდოდით, - მიუგო ჯინამ, - დაახ-

ლოებით, ოჰ, სამი-ოთხი წუთის წინ ალბათ. თუმცა, რა თქმა უნ-

და, ჩვენ სროლის ხმა გავიგონეთ, ოღონდ ვერ გავარკვიეთ, საიდან მოდიოდა.

- ვერ გაარკვიეთ? რატომ?

- იცით, აქ სხვა რამ ხდებოდა..., - უთხრა ჯინამ ყოყმანით.

- ნამდვილად, - თქვა უოლტერმა ხაზგასმით.

ჯულიეტ ბელევერი შემოვიდა დარბაზში ბიბლიოთეკის კარი-

დან.

- ბატონმა სეროქოლდმა გთხოვათ, ბიბლიოთეკაში დაიცა-

დოთ. პოლიციისათვის ასე უფრო ხელსაყრელი იქნებაო. ეს

თქვენ არ გეხებათ, ქალბატონო სეროქოლდ. თქვენ მეტისმეტად

თავზარდაცემული ხართ, კარა. მე ვუბრძანე, ცხელი სათბურები

მოგართვან საწოლში. მე გაგყვებით ზემოთ...

კერი ლუიზი წამოდგა და თავი გააქნია.

- მე ჯერ ქრისტიანი უნდა ვნახო, - განაცხადა მან.

- ოჰ, არა, ძვირფასო. თქვენი მღელვარება დაუშვებელია...

კერი ლუიზმა ის ფრთხილად გასწია გვერდზე.

- ძვირფასო ჯოლი, თქვენ არ გესმით, - მიმოიხედა და დაიძა-

ხა: - ჯეინ!

მის მარფლი უკვე მისკენ მიდიოდა.

- ხომ წამოხვალ ჩემთან?

ისინი ერთად გაემართნენ კარებისაკენ. დოქტორი მავერიკი

კარში შეეჩეხა მათ.

მის ბელევერმა წამოიყვირა:

- დოქტორო მავერიკ, შეაჩერეთ იგი, რა სისულელეს სჩა-

დის...

კერი ლუიზმა მშვიდად შეხედა ახალგაზრდა ექიმს და გაუღი-

მა.

დოქტორმა მავერიკმა კი ჰკითხა:

91

მკითხველთა ლიგა

- მისი ნახვა გსურთ?

- უნდა ვნახო.

- გასაგებია, - კაცი განზე გადგა, - თუ თქვენ გრძნობთ, რომ

ვალდებული ბრძანდებით, ქალბატონო სეროქოლდ... მაგრამ

შემდეგ, გეთაყვა, წაბრძანდით თქვენს ოთახში და დაწექით, ნე-

ბა მიეცით მის ბელევერს, მოგხედოთ. გარწმუნებთ, ასე უნდა

მოიქცეთ, თუმცა ჯერ ვერც გრძნობთ, როგორ შეგძრათ ამ ამ-

ბავმა.

- დიახ. თქვენ მართალი ხართ. გონივრულად მოვიქცევი. წა-

ვიდეთ, ჯეინ.

ქალები ოთახიდან გავიდნენ. მთავარი კიბის ქვედა ბაქანი

უკან მოიტოვეს და დერეფანს დაუყვნენ. ხელმარჯვნივ მდებარე

სასადილო ოთახსა და მარცხნივ, სამზარეულოში გამავალ კარს

ჩაუარეს, ჩაუარეს ტერასაზე გამავალ კარსაც და იმ კარს მიად-

გნენ, რომელიც მუხის კაბინეტში შედიოდა, სადაც ქრისტიან

გულბრანდსენი დააბინავეს. ეს ოთახი მისაღებ ოთახს უფრო

ჰგავდა თავისი მოწყობილობით, ვიდრე საწოლ ოთახს, სადაც

ერთ მხარეს ნიშაში იდგა საწოლი, ხოლო ამ ოთახის კარი სა-

გარდერობო ოთახსა და სააბაზანოში გადიოდა.

კერი ლუიზი ზღურბლზე შეჩერდა. ქრისტიან გულბრანდსენი

იჯდა დიდ წითელი ხის მაგიდასთან და პატარა საბეჭდი მანქანა

ედგა წინ. იგი გვერდზე იყო გადაწოლილი, მაგრამ სკამის მაღა-

ლი სახელურები საშუალებას არ აძლევდა იატაკზე გადმოვარ-

დნილიყო.

ლუის სეროქოლდი ფანჯარასთან იდგა. ფარდები ოდნავ გა-

დაეწია და ღამეს მისჩერებოდა გარეთ. მან მოიხედა და შუბლი

შეიკრა.

- ჩემო ძვირფასო, არ უნდა მოსულიყავი აქ.

ლუის სეროქოლდი მიუახლოვდა ქალს, იმან კი ხელი გაუწო-

და. მის მარფლმა ერთი-ორი ნაბიჯით უკან დაიხია.

92

მკითხველთა ლიგა

- ოჰ, დიახ, ლუის, მინდოდა მენახა. ხომ უნდა ვიცოდე, რა

ხდება.

ქალი ნელა მიუახლოვდა მაგიდას.

ლუისმა გააფრთხილა:

- ხელი არაფერს ახლო, პოლიციას ყველაფერი ისე უნდა და-

ვახვედროთ, როგორც იყო.

- რა თქმა უნდა. იგი წინასწარი განზრახვით მოკლა ვიღაცამ, არა?

- დიახ, - ლუის სეროქოლდი გაოცებული ჩანდა ამ კითხვის

გამო. - ვფიქრობ, თქვენ იცოდით ამის შესახებ.

- ვიცოდი, ქრისტიანი თავს არ მოიკლავდა, ისეთი კომპეტენ-

ტური პიროვნება იყო, რომ შეუძლებელია ეს მხოლოდ და მხო-

ლოდ უბედური შემთხვევა იყოს. ისღა დაგვრჩენია ვიფიქროთ, რომ... - ქალი ერთი წუთით შეჩერდა, - მოკლეს იგი.

ქალბატონმა სეროქოლდმა მაგიდას შემოუარა და მიცვალე-

ბულს დააჩერდა. სახეზე სინანული და სიყვარული აღებეჭდა.

- ძვირფასი ქრისტიანი, - თქვა მან, - მეტად კეთილშობილი

ადამიანი იყო.

ქალმა ნაზად გადაუსვა თავზე თითები.

- ღმერთმა გაცხონოს, გმადლობთ, ძვირფასო ქრისტიან, -

წაიჩურჩულა მან.

ლუის სეროქოლდმა ისე გრძნობამორეულმა წამოიძახა შემ-

დეგი სიტყვები, რომ მის მარფლს მისთვის ასეთი რამ მანამდე

არ შეუმჩნევია:

- ღმერთს ვთხოვ, შემაძლებინოს დაგიფარო განსაცდელისა-

გან, კეროლაინ.

მისმა მეუღლემ ნაზად გააქნია თავი.

- თქვენ ვერავის დაიფარავთ, - მიუგო ქალმა, - რაც მოსახდე-

ნია, ადრე თუ გვიან, უნდა მოხდეს. და, რაც უფრო მალე მოხდე-

93

მკითხველთა ლიგა

ბა, უმჯობესია. ახლა კი წავალ და დავწვები. იმედი მაქვს, აქ

დარჩები, ლუის, სანამ პოლიცია მოვა“.

- დიახ.

კერი ლუიზი შებრუნდა, მის მარფლმა ხელი მოხვია მას.

94

მკითხველთა ლიგა

IX თავი

ინსპექტორი კარი და მისი ამალა რომ ჩამოვიდა, მის ბელე-

ვერი მარტო იყო დიდ დარბაზში. მან საქმიანად წარუდგინა მო-

სულებს თავი.

- მე ჯულიეტ ბელევერი ვარ, ბატონი სეროქოლდის თანაშემ-

წე და მდივანი.

- ეს თქვენ იპოვეთ მოკლული და დაგვირეკეთ?

- დიახ. თითქმის მთელი ოჯახი ბიბლიოთეკაშია. აი, აქედანაა

გასასვლელი. ბატონი სეროქოლდი გულბრანდსენის ოთახში

დარჩა, რომ ვინმემ ხელი არ ახლოს რამეს. დოქტორი მავერი-

კი, რომელმაც პირველად დაათვალიერა სხეული, მალე მოვა; ავადმყოფი გაიყვანა სახლის მეორე მხარეს. გნებავთ, გულ-

ბრანდსენის ოთახი გაჩვენოთ?

- თუ არ შეწუხდებით.

- კომპეტენტური ქალბატონია, ჩანს ყველაფერი გონებაში

აქვს ჩაბეჭდილი. - გაიფიქრა ინსპექტორმა თავისთვის და ქალს

დერეფანში გაჰყვა.

თხუთმეტი წუთის შემდეგ პოლიციური პროცედურების მანქა-

ნა სამოქმედო მზადყოფნაში იყო. ფოტოგრაფმა საჭირო სურა-

თები გადაიღო. პოლიციის ექიმი ჩამოვიდა და მას დოქტორი მა-

ვერიკი შეუერთდა. ნახევარი საათის შემდეგ, როცა სასწრაფო

დახმარების მანქანამ ქრისტიან გულბრანდსენის გვამი წაიღო, ინსპექტორმა კარიმ ოფიციალური დაკითხვა დაიწყო.

ლუის სეროქოლდი მას ბიბლიოთეკაში გაუძღვა. ინსპექტო-

რი ყურადღებით ათვალიერებდა მის ირგვლივ მყოფ ადა-

მიანებს და რაღაცებს გონებაში იბეჭდავდა: ჭაღარა, ხნიერი მან-

დილოსანი, შუახნის ქალბატონი, მოხდენილი გოგონა, რომელ-

საც საჭესთან მჯდარს მოჰკრა თვალი სოფელში და მისი მეუღ-

95

მკითხველთა ლიგა

ლე - ბრაზიანი გარეგნობის ამერიკელი, ორი ახალგაზრდა - ერ-

თმანეთისაგან რომ ვერ გააჩრევდით, და მის ბელევერი - ეს

მარჯვე ქალი, რომელმაც დაურეკა და შემდეგ, როცა ჩამოვიდ-

ნენ, მიეგება მათ.

ინსპექტორმა კარიმ უკვე მოიფიქრა, როგორ უნდა წარემარ-

თა საუბარი.

- ვშიშობ, ყველაფერი ეს აგაღელვებთ თქვენ, - თქვა მან, -

მაგრამ იმედი მაქვს, დიდხანს არ დაგაყოვნებთ ამ საღამოს.

ხვალ უფრო დაწვრილებით გავარკვევთ ყველაფერს. პირვე-

ლად მის ბელევერმა აღმოაჩინა მოკლული გულბრანდსენი და

ვთხოვ მას საერთო სიტუაციის მონახაზი გამიკეთოს, რათა ერ-

თი და იგივე არ ვიმეოროთ. ბატონო სეროქოლდ, თუ გნებავთ, თქვენი მეუღლე მოინახულეთ, და, როცა მის ბელევერთან და-

ვამთავრებ საუბარს, შემდეგ მინდა, რომ თქვენც გაგესაუბროთ, გასაგებია? იქნებ პატარა ოთახიც შევარჩიოთ, სადაც შეიძლე-

ბა...

ლუის სეროქოლდმა თქვა: – ჩემი სამუშაო ოთახი, ჯოლი?

მის ბელევერმა თავი დაუკრა და დაეთანხმა: - მეც ვაპირებ-

დი, სწორედ ეგ ოთახი შემომეთავაზებინა.

მათ დიდი დარბაზი გაიარეს და მის ბელევერიც ინსპექტორ

კარისა და მის თანმხლებ სერჟანტს კაბინეტისკენ გაუძღვა.

მის ბელევერი მოხერხებულად, მყუდროდ მოეწყო თავის

სტუმრებთან ერთად. კაცი იფიქრებდა, გამოძიებას იგი ხელ-

მძღვანელობსო და არა ინსპექტორი კარი.

თუმცა, ის წუთი დადგა, როცა ინიციატივა ინსპექტორის ხელ-

ში გადავიდა. ინსპექტორ კარის სასიამოვნო და დახვეწილი მა-

ნერები ჰქონდა. მშვიდი, სერიოზული და ოდნავ მორიდებულიც

ჩანდა. ზოგიერთები კი სწორედ იმაში ცდებოდნენ, რომ სათანა-

დოდ ვერ აფასებდნენ მის ღირსებებს, სინამდვილეში, ინსპექ-

96

მკითხველთა ლიგა

ტორი ისევე კომპეტენტური იყო თავის საქმეში, როგორც მის ბე-

ლევერი - თავისაში. მაგრამ მან ამჯობინა, არ გამოეხატა ეს.

ინსპექტორმა ჩაახველა და დაიწყო:

- ბატონი სეროქოლდისგან ძირითადი ჩვენება უკვე მივიღე.

ბატონი ქრისტიან გულბრანდსენი უფროსი ვაჟი იყო განსვენე-

ბული ერიკ გულბრანდსენისა, რომელმაც დააარსა გულბრან-

დსენის სამეურვეო და ამხანაგობა და სხვა დანარჩენიც. ის

აქაურობის ერთ-ერთი მეურვეთაგანი იყო და გუშინ მოულოდნე-

ლად ჩამოვიდა. ასეა, არა?

- დიახ.’

ინსპექტორი კარი მოხიბლა ქალის მოკლე პასუხმა. მან გა-

ნაგრძო:

- ბატონი სეროქოლდი ლივერპულში იყო წასული. ის დაბ-

რუნდა ამ საღამოს 6.30-იანი მატარებლით.

- დიახ.

- ამ საღამოს, სადილის შემდეგ, ბატონმა გულბრანდსენმა

განაცხადა სურვილი, თავის ოთახში ემუშავა, და როცა ყავა შე-

მოიტანეს, მან სუფრა დატოვა. ასეა?

- დიახ.

- ახლა, მის ბელევერ, მითხარით, გეთაყვა, როგორ აღმოაჩი-

ნეთ მიცვალებული.

- ამ საღამოს ერთი არასასიამოვნო ინციდენტიც მოხდა: ერ-

თმა ახალგაზრდა კაცმა, ფსიქიურად დაავადებულმა, მთლად

დაკარგა წონასწორობა და ბატონ სეროქოლდს დაემუქრა, გეს-

ვრიო. ისინი ამ ოთახში იყვნენ ჩაკეტილები. ბოლოს ახალგაზ-

რდამ გაისროლა. შეგიძლიათ ნატყვიარი კედელზე ნახოთ. სა-

ბედნიეროდ ბატონი სეროქოლდი არ დაშავებულა. გასროლის

შემდეგ ეს ყმაწვილი ერთიანად მოეშვა... ბატონმა სეროქოლ-

დმა დოქტორ მავერიკის მოსაძებნად გამაგზავნა, მაგრამ ის თა-

ვის ოთახში არ იყო. ბოლოს ერთ-ერთ თავის კოლეგასთან მივა-

97

მკითხველთა ლიგა

გენი, შევატყობინე ყველაფერი და ისიც მაშინვე აქ მოვიდა.

გზად ბატონი გულბრანდსენის ოთახში შევიარე. მინდოდა მე-

კითხა, ხომ არაფერს ისურვებდა, ცხელ რძეს ან ვისკის ძილის

წინ. კარზე დავაკაკუნე, მაგრამ პასუხი არავინ გამცა, მაშინ გა-

ვაღე კარი და დავინახე გულბრანდსენი უკვე მკვდარი იყო. შემ-

დეგ თქვენ დაგირეკეთ.

- რა შესასვლელები და გასასვლელებია სახლში? და როგორ

არის განლაგებული ისინი? ვინმეს ხომ არ შეეძლო გარედან შე-

უმჩნევლად შემოსულიყო?

- ყველას შეუძლია შემოვიდეს ტერასაზე გამავალი გვერდი-

თი კარიდან. ის არ იკეტება, სანამ ყველა არ დაიძინებს, რადგან

ამ გზით შემოდიან და გადიან კოლეჯის შენობაში.

- თქვენ, მგონი, ორასი თუ ორას ორმოცდაათი ახალგაზრდა

გყავთ ამ კოლეჯში, არა?

- დიახ. მაგრამ კოლეჯის შენობა კარგადაა დაცული. უნდა

გითხრათ, რომ სრულიად შეუძლებელია ვინმემ უნებართვოდ

დატოვოს კოლეჯი.

- ჩვენ, რა თქმა უნდა, ესეც უნდა გავარკვიოთ. ხომ არ მიუცია

ბატონ გულბრანდსენს ვინმესთვის, ასე ვთქვათ, მტრობის მიზე-

ზი? რაიმე არასასურველი გადაწყვეტილება ხომ არ მიუღია?

მის ბელევერმა თავი გააქნია.

- ოჰ, არა,. ბატონ გულბრანდსენს არაფერი ჰქონდა საერთო

კოლეჯის ცხოვრებასთან, არც მის ადმინისტრაციულ საქმეებ-

თან.

- რა იყო მისი ვიზიტის მიზეზი?

- წარმოდგენა არა მაქვს.

- მაგრამ იგი ხომ შეწუხდა, როცა გაიგო, რომ ბატონი სერო-

ქოლდი აქ არ იყო და გადაწყვიტა დალოდებოდა?

- დიახ.

98

მკითხველთა ლიგა

- ესე იგი, მას საქმე აქ მხოლოდ ბატონ სეროქოლდთან ჰქონ-

და, არა?

- დიახ. მაგრამ ეს იქნებოდა... ალბათ, ეს ინსტიტუტის საქმე-

ებს ეხებოდა.

- დიახ. სავარაუდოა, ასე იყო. მას საუბარი ჰქონდა ბატონ სე-

როქოლდთან?

- არა, ვერ მოახერხა, რადგან ბატონი სეროქოლდი იმ დროს

ჩამოვიდა, როცა უკვე სადილად სხდებოდნენ.

- მაგრამ სადილის შემდეგ ბატონმა გულბრანდსენმა თქვა, რაღაც მნიშვნელოვანი წერილი მაქვს დასაწერიო და წავიდა.

მან არ შესთავაზა ბატონ სეროქოლდს, ვილაპარაკოთო?

მის ბელევერმა ყოყმანი დაიწყო.

- არა, არ შეუთავაზებია.

- მართლაც უცნაურია, საკუთარ თავს თვითონვე შეუშალა ხე-

ლი, რომ ბატონი სეროქოლდი ენახა...

- დიახ, უცნაურია.

ეტყობა, მის ბელევერს პირველად ახლა გაუელვა თავში, რომ ეს მართლაც უცნაური იყო და განცვიფრდა.

- ბატონი სეროქოლდი არ გაჰყოლია მას თავის ოთახში?

- არა. ბატონი სეროქოლდი დარბაზში დარჩა.

- და თქვენ წარმოდგენა არა გაქვთ, რომელ საათზე მოკლეს

ბატონი გულბრანდსენი?

- შესაძლოა, გავიგონეთ კიდეც სროლის ხმა. თუ ასეა, ეს

მოხდა ათის ოცდასამ წუთზე.

- გასროლის ხმა გაიგეთ და ამან არ შეგაშფოთათ?

- ისეთი უჩვეულო ვითარება იყო...

ქალმა აუხსნა საკმაოდ დაწვრილებით ყველაფერი, რაც ლუ-

ის სეროქოლდსა და ედგარ ლოუსონს შორის მოხდა.

- ასე რომ, არც ერთ თქვენთაგანს არ უფიქრია, რომ გასრო-

ლის ხმა შიგ სახლში გაისმა?

99

მკითხველთა ლიგა

- არა. ნამდვილად არ მიფიქრია. ჩვენ ყველანი ისეთი დაძა-

ბულები ვიყავით, იცით, გასროლის ხმა ვერც აღვიქვით.

შემდეგ მის ბელევერმა საკმაოდ ბრაზმორეულმა ჰკითხა:

- თქვენთვის მოულოდნელია მკვლელობა და მკვლელობის

მცდელობა ერთსა და იმავე სახლში ერთსა და იმავე დროს?

ინსპექტორმა კარიმ აღიარა, ნამდვილად მოულოდნელიაო.

- და მაინც ასე იყო, - თქვა მის ბელევერმა უეცრად, - იცით, დარწმუნებული ვარ, სწორედ ამან მაიძულა შემევლო ბატონი

გულბრანსდენის ოთახში მოგვიანებით. მე მინდოდა მეკითხა, ხომ არაფერს ინებებდა, მაგრამ ამავე დროს, მინდოდა დამერ-

წმუნებინა საკუთარი თავი, რომ ყველაფერი რიგზე იყო.

ინსპექტორი კარი წუთით მიაჩერდა მას.

- რამ გაფიქრებინათ, რომ შესაძლებელი იყო, იქ რაღაც მომ-

ხდარიყო?

- არ ვიცი. ვფიქრობ, გარედან გასროლის ხმამ. მაშინ ამის-

თვის ყურადღება არ მიმიქცევია, მაგრამ შემდეგ გონებაში აღ-

მიდგა. ჩემთვის ვიფიქრე, რომ ეს ძრავის ხმა იქნებოდა, ბატონი

რესტარიკის მანქანისა...“

- ბატონი რესტარიკის?

- დიახ, ალექს რესტარიკისა. ის ამ საღამოს ჩამოვიდა მანქა-

ნით, ჩამოვიდა ზუსტად ამ ამბების შემდეგ.

- გასაგებია. როცა თქვენ ბატონი გულბრანდსენის გვამი იპო-

ვეთ, ხელი ახლეთ ოთახში რამეს?

- რა თქმა უნდა, არა, - თქვა მის ბელევერმა საყვედურით, -

ბუნებრივია, ვიცოდი, ხელი არაფრისთვის არ უნდა მეხლო და

არც გადამეადგილებინა. ბატონ გულბრანდსენს თავში ესრო-

ლეს, მაგრამ იქ იარაღი არ ჩანდა, ასე რომ, დავრწმუნდი, ეს

მკვლელობა იყო.

- ახლა კი, როცა ოთახში შეგვიყვანეთ, ისევ ისე იყო ყველა-

ფერი, როგორც მაშინ?

100

მკითხველთა ლიგა

მის ბელევერი დაფიქრდა, თავი უკან გადასწია და თვალები

მოჭუტა. ინსპექტორი კარი მიხვდა, ამ ქალს მხედველობითი

მეხსიერება ჰქონდა.

- მხოლოდ ერთი ცვლილება იყო, - თქვა მან, - საბეჭდ მანქა-

ნაში არაფერი იდო.

- თქვენ გულისხმობთ, - თქვა ინსპექტორმა კარიმ, - რომ, როცა პირველად შეხვედით, საბეჭდ მანქანაში ბატონი გულ-

ბრანდსენის წერილი იდო, და რომ ის წერილი შემდეგ ამოიღეს?

- დიახ, თითქმის დარწმუნებული ვარ, რომ ქაღალდის თეთ-

რი კუთხე დავინახე ამოჩრილი.

- გმადლობთ, მის ბელევერ. კიდევ ვინ შევიდა ოთახში ჩვენს

ჩამოსვლამდე?

- რა თქმა უნდა, ბატონი სეროქოლდი. ის დარჩა იქ, როცა

თქვენს შესახვედრად გამოვემართე. ქალბატონი სეროქოლდი

და მის მარფლიც შევიდნენ; ქალბატონმა სეროქოლდმა დაიჟი-

ნა.

- ქალბატონი სეროქოლდი და მის მარფლი... - თქვა ინსპექ-

ტორმა კარიმ. - რომელია მის მარფლი?

- ხნიერი, ჭაღარა ქალი. ის ქალბატონი სეროქოლდის სკო-

ლის მეგობარია. ოთხი დღის წინ ჩამოვიდა.

- კეთილი, მადლობთ, მის ბელევერ. ყველაფერი ნათელია.

ახლა ბატონ სეროქოლდთან გავარკვევ დანარჩენს. მის მარ-

ფლი ხნიერი ქალია, არა? ჯერ მას დაველაპარაკები, შემდეგ შე-

უძლია მოისვენოს. უსამართლობა იქნება, ხნიერი ქალი ვალო-

დინოთ, - თქვა ინსპექტორმა კარიმ კეთილგანწყობით, - უთუოდ

თავზარდაცემული იქნება ამ ამბებით.

- დავუძახო?

- თუ არ შეწუხდებით.

მის ბელევერი გავიდა. ინსპექტორი კარი ჭერს მიაჩერდა.

101

მკითხველთა ლიგა

- გულბრანდსენი... - წარმოთქვა მან, - მაგრამ, რატომ გულ-

ბრანდსენი? ამ შენობაში ორასამდე მოუწესრიგებელი, უცნაური

ახალგაზრდაა. არც ერთ მათგანს არ უნდა ჰქონოდა მიზეზი, რომ ეს გაეკეთებინა. მიუხედავად ამისა ერთ-ერთმა მაინც

ჩაიდინა. მაგრამ რატომ გულბრანდსენი? ის უცხო კაცი იყო ამ

კედლებში.

სერჟანტმა ლეიკმა თქვა: - რა თქმა უნდა, ჩვენ ჯერ ყველაფე-

რი არ ვიცით.

ინსპექტორმა კარიმ დაუმატა:

- ჯერჯერობით არაფერიც არ ვიცით...

ის წამოხტა და გალანტურად მიეგება მის მარფლს, რომელიც

ცოტათი აღელვებული ჩანდა, ინსპექტორმა მისი დამშვიდება

სცადა.

- ახლა, ნუღარ ღელავთ, ქალბატონო, - ხანში შესულებს მოს-

წონთ, როცა „ქალბატონს“ უწოდებენ, გაიფიქრა ინსპექტორმა.

მათთვის პოლიციელები დაბალი კლასის წარმომადგენლები

არიან და პატივით მოპყრობას ითხოვენ მათგან. - ეს ყველაფე-

რი მეტად აფორიაქებს ადამიანს, მესმის, მაგრამ ჩვენ ვალდებუ-

ლი ვართ ნათელი მოვფინოთ ყველაფერს, დიახ, ნათელი უნდა

მოვფინოთ.

- ოჰ, მესმის, - თქვა მის მარფლმა. - რა ძნელიც არის ნათელი

მოჰფინო ყველაფერს, რადგან, როცა ერთ მოვლენას აქცევ ყუ-

რადღებას, შეუძლებელია მეორესაც მიადევნო თვალი, ზოგი კი

ხშირად ცდება და იმის მაგივრად, რომ მთავარს მიაპყროს ყუ-

რადღება, სულ სხვა რამეზე გადააქვს იგი. თუმცა ამის თქმაც

ჭირს, ვინაიდან ძნელი გასარკვევია, მართლა ასე იქცევიან თუ

შენ გეჩვენება. ილუზიონისტები ასეთ რამეს არასწორ მიმართუ-

ლებას უწოდებენ. რა ჭკვიანები არიან, არა? ვერასოდეს ვხვდე-

ბოდი, როგორ ახერხებდნენ ისინი ოქროს თევზებით სავსე აკვა-

რიუმის თვალდახელშუა გაჩენას, ეს არც ისე იოლი საქმეა, არა?

102

მკითხველთა ლიგა

ინსპექტორი კარი ერთი შეიშმუშნა და მშვიდად თქვა:

- სავსებით მართალი ბრძანდებით. მადამ, ეს-ეს არის მის ბე-

ლევერისაგან ამ საღამოს დატრიალებულ ამბებს გავეცანი.

დარწმუნებული ვარ, ყველანი ძალიან შეშფოთდებოდით.

- დიახ, ნამდვილად. იცით, ყველაფერი ისე დრამატულად

განვითარდა...

- პირველად აურზაური ატყდა ბატონ სეროქოლდსა და... - ინ-

სპექტორმა თავის ჩანაწერში ჩაიხედა, - იმ ედგარ ლოუსონს შო-

რის.

- უცნაური ახალგაზრდაა, - თქვა მის მარფლმა, - ვგრძნობდი, რაღაც ამბავი იყო მის თავს.

- დარწმუნებული ვარ, იგრძნობდით, - დაეთანხმა ინსპექტო-

რი კარი. - და შემდეგ, როცა ეს შფოთი დამთავრდა, ბატონი

გულბრანდსენის დაღუპვის ამბავიც შეიტყვეთ. გასაგებია, რომ

თქვენ ქალბატონ სეროქოლდთან ერთად წახვედით გვამის სა-

ნახავად.

- დიახ, წავედი. მან მთხოვა გავყოლოდი. ჩვენ ძველი მეგობ-

რები ვართ.

- კეთილი. და თქვენ ბატონი გულბრანდსენის ოთახისაკენ

გაემართეთ. რომელიმე თქვენგანს ხელი ხომ არაფრისთვის უხ-

ლია ოთახში?

- ოჰ, არა. ბატონმა სეროქოლდმა გაგვაფრთხილა.

- შემთხვევით ხომ არ შეგინიშნავთ, იყო თუ არა საბეჭდ მან-

ქანაში წერილი, ანუ, მხედველობაში მაქვს, ქაღალდი?

- არ იყო, - წამსვე მიუგო მის მარფლმა, - მე ეს მაშინვე შევ-

ნიშნე, იმიტომ რომ უცნაურად მომეჩვენა. ბატონი გულბრანდსე-

ნი იჯდა საბეჭდ მანქანასთან ისე, რომ ეტყობოდა, რაღაცას ბეჭ-

დავდა. დიახ. უცნაურად მომეჩვენა.

ინსპექტორმა კარიმ მას გამჭოლავი მზერა სტყორცნა:

- დიდხანს ესაუბრეთ ბატონ გულბრანდსენს ჩამოსვლისას?

103

მკითხველთა ლიგა

- ცოტა ხნით.

- რაიმე განსაკუთრებულს ან საყურადღებოს ხომ ვერ გაიხსე-

ნებდით?

მის მარფლი ჩაფიქრდა.

- მან გამომკითხა ქალბატონ სეროქოლდის ჯანმრთელობის

ამბავი. კერძოდ, მისი გულის მდგომარეობა აინტერესებდა.

- გული? ქალბატონ სეროქოლდს აწუხებს გული?

- რამდენადაც ვიცი, არა.

ინსპექტორი კარი ერთი წუთით გაჩუმდა, შემდეგ თქვა:

- გასროლის ხმა ხომ არ გაიგონეთ ამ საღამოს ბატონ სერო-

ქოლდისა და ედგარ ლოუსონის ჩხუბის დროს?

- მე თვითონ არ გამიგია. ცოტათი ყურთ მაკლია, იცით. მაგ-

რამ ქალბატონმა სეროქოლდმა აღნიშნა, პარკიდან მოისმაო.

- ბატონმა გულბრანდსენმა სადილის დამთავრებისთანავე

დატოვა სუფრა, რამდენადაც გავიგე. ასეა არა?

- დიახ. თქვა, რომ წერილები უნდა დაეწერა.

- ბატონ სეროქოლდთან საქმიანი საუბრის სურვილი ხომ არ

გამოუმჟღავნებია?

- არა, - მის მარფლმა დაუმატა: - იცით, მათ მანამდე ისაუბ-

რეს ცოტა ხნით.

- ისაუბრეს? როდის? მე გავიგე, რომ ბატონი სეროქოლდი

სწორედ სადილისთვის დაბრუნდა.

- სრული ჭეშმარიტებაა, მაგრამ ბატონი სეროქოლდი პარკში

რომ შემოვიდა, ბატონი გულბრანდსენი მიეგება მას და ტერასა-

ზე ერთად სეირნობდნენ.

- კიდევ ვინ იცის ეს ამბავი?

- მე მგონი, არავინ, - თქვა მის მარფლმა, - თუ რა თქმა უნდა, ბატონმა სეროქოლდმა არ უთხრა ქალბატონ სეროქოლდს. მე

მხოლოდ შემთხვევით გავიხედე ფანჯრიდან, ჩიტებს ვუთვალ-

თვალებდი.

104

მკითხველთა ლიგა

- ჩიტებს?

- ჩიტებს, - თქვა მის მარფლმა და ცოტა ხნის შემდეგ დაუმატა,

- ჭივჭავების გადაფრენა მეგონა.

ინსპექტორ კარის არ აინტერესებდა ჭივჭავები.

- ხომ არ... - იკითხა მან დელიკატურად, - შემთხვევით ხომ არ

გაგიგონიათ, რაზე საუბრობდნენ?

გულუბრყვილო თვალები შეხვდა ინსპექტორის თვალებს.

- სამწუხაროდ, მხოლოდ თითო-ოროლა სიტყვა აღწევდა ჩე-

მამდე, - თქვა მის მარფლმა ნაზად.

- მაინც რა გაიგონეთ?

მის მარფლი ცოტა ხნით გაჩუმდა, შემდეგ თქვა:

- მე არ ვიცი, მათი საუბრის ძირითადი საგანი რა იყო, მაგრამ

იმ წუთში მათ ერთი რამ აწუხებდათ, როგორმე დაემალათ ქალ-

ბატონი სეროქოლდისთვის ის, რაზეც საუბრობდნენ. ბატონი

გულბრანდსენი აღნიშნავდა, რომ უნდა გაფრთხილებოდნენ

ქალბატონ სეროქოლდს. ბატონმა სეროქოლდმა კი უპასუხა: გე-

თანხმებითო, შემდეგ ორივენი ხშირად ახსენებდნენ „დიდ პასუ-

ხისმგებლობას“ და, რომ მათ, სასურველია, „ვინმესგან რჩევა

მიიღონ“.

მის მარფლი შეჩერდა.

- ვფიქრობ, უმჯობესია, თავად ბატონ სეროქოლდს ჰკითხოთ.

- ასეც მოვიქცევი, მაგრამ სხვა არაფერს განუცვიფრებიხართ

ამ საღამოს?

მის მარფლი ჩაფიქრდა.

- ყველაფერი ისე უჩვეულო იყო, ხომ იცით, რასაც ვგულის-

ხმობ...

- რა თქმა უნდა.

მის მარფლის გონებაში რაღაცამ გაიელვა.

- იყო კიდევ ერთი უცნაური ამბავი. ბატონმა სეროქოლდმა

ხელი შეუშალა ქალბატონ სეროქოლდს რაღაც წამლის დალე-

105

მკითხველთა ლიგა

ვაში. მის ბელევერი ამან საშინლად აღაშფოთა. - მის მარფლმა

გაიღიმა, თითქოს ნათქვამის შერბილებას ცდილობსო: - მაგრამ

ეს, რა თქმა უნდა, ისეთი უმნიშვნელო რამაა...

- დიახ, რა თქმა უნდა. კეთილი, მადლობთ, მის მარფლ.

როცა მის მარფლი გამოვიდა ოთახიდან, სერჟანტმა ლეიკმა

თქვა:

- ხნიერია, მაგრამ გამჭრიახი...

106

მკითხველთა ლიგა

X თავი

ლუის სეროქოლდი შემოვიდა თუ არა კაბინეტში, წამსვე ყუ-

რადღების ცენტრში აღმოჩნდა. ის კარის მოსახურად შებრუნდა

და ამით ერთგვარი იდუმალი გარემო შექმნა. შემდეგ მაგიდის-

კენ გაემართა, შემოუარა და თავის სკამზე დაჯდა, თუმცა ის სკა-

მი, რომელზეც ახლახან მის მარფლი იჯდა, თავისუფალი იყო.

მის ბელევერს სხვა სკამი მიედგა მაგიდასთან ცალი მხრიდან და

იმ სკამზე დაესვა ინსპექტორი, რითაც ვითომც უნებლიეთ სკამი

შეენახა ლუის სეროქოლდის მოსვლამდე.

როცა დაჯდა, ლუის სეროქოლდმა გადახედა ორ პოლიცი-

ელს და ჩაფიქრდა. სახე ნაწამები და გადაღლილი ჰქონდა, ეს იმ

კაცის სახე იყო, რომელმაც მკაცრი გამოცდა გაიარა, და ამან, ცოტა არ იყოს, განაცვიფრა ინსპექტორი კარი, რადგან, თუმცა

ქრისტიან გულბრანდსენის სიკვდილი უეჭველად თავზარს დას-

ცემდა ლუის სეროქოლდს, გულბრანდსენი მისი ახლო მეგობა-

რი ან ნათესავი არ ყოფილა; მხოლოდ კერი ლუიზის მხრიდან

იყვნენ დაახლოვებულნი.

ერთი რამ იყო უცნაური, მაგიდები თითქოს შეებრუნებინათ.

გეგონებოდათ, ლუის სეროქოლდი ოთახში პოლიციელებისათ-

ვის კითხვებზე პასუხის გასაცემად კი არ შემოსულა, არამედ იმი-

სათვის, რომ საგამოძიებო კომისიას უთავმჯდომაროსო. ამან

საკმაოდ აღაშფოთა ინსპექტორი კარი.

- ახლა, ბატონო სეროქოლდ...

ლუის სეროქოლდი კვლავ ფიქრებში იყო ჩაძირული. მან

ამოიოხრა და თქვა: „რა ძნელი გასარკვევია, რა არის სწორი“.

ინსპექტორმა კარიმ უთხრა:

107

მკითხველთა ლიგა

- ვფიქრობ, ჩვენ უნდა განვსაჯოთ ეს, ბატონო სეროქოლდ.

ახლა ბატონი გულბრანდსენის შესახებ. ის მოულოდნელად ჩა-

მოვიდა, რამდენადაც გავიგე.

- სრულიად მოულოდნელად.

- თქვენ არ იცოდით, ჩამოსვლას რომ აპირებდა?

- წარმოდგენაც არ მქონდა.

ლუის სეროქოლდმა მშვიდად თქვა:

- და, თქვენ წარმოდგენა არა გაქვთ, რისთვის ჩამოვიდა?

- ოჰ, დიახ, ვიცი, რისთვისაც ჩამოვიდა. მან მითხრა.

- როდის?

- სადგურიდან ფეხით მოვედი. ის სახლიდან მითვალთვალებ-

და და რომ დამინახა, გამომეგება. სწორედ მაშინ მითხრა, რამ

ჩამოიყვანა.

- მისი ჩამოსვლა გულბრანდსენის ინსტიტუტის საქმეებთან

ხომ არ იყო დაკავშირებული?

- ოჰ, არა. გულბრანდსენის ინსტიტუტთან არავითარი კავში-

რი არ ჰქონდა.

- მის ბელევერს ეგონა, რომ ამისთვის ჩამოვიდა.

- ბუნებრივია, ასე ეგონებოდა. გულბრანდსენი არც ცდილობ-

და ეს აზრი ვინმეს შეეცვალა. არც მე მიცდია, რა თქმა უნდა.

- რატომ, ბატონო სეროქოლდ?

ლუის სეროქოლდმა დინჯად თქვა:

- იმიტომ, რომ ჩვენ ორივენი ვთვლიდით, არ იყო საჭირო

გაეგოთ მისი ჩამოსვლის ნამდვილი მიზეზი.

- ნამდვილი მიზეზი რა იყო?

ლუის სეროქოლდი ერთი-ორი წუთით გაჩუმდა. ამოიხვნეშა.

- გულბრანდსენი ჩამოდიოდა რეგულარულად წელიწადში

ორჯერ მეურვეებთან შესახვედრად. უკანასკნელად სულ რაღაც

ერთი თვის წინ ჩამოვიდა. მაშასადამე, ის აღარ უნდა გამოჩენი-

ლიყო კიდევ ხუთი თვე. ვფიქრობ, ამასთან, ყველასათვის ადვი-

108

მკითხველთა ლიგა

ლი მისახვედრი გახდა, რომ ის საქმე, რამაც ის აქ ჩამოიყვანა, რაღაც სასწრაფო უნდა ყოფილიყო. მაგრამ მე მაინც ვფიქრობ, რომ ნორმალური იქნებოდა, თუ ყველა ამას მაინც საქმიან ვიზი-

ტად ჩათვლიდა, ხოლო ვიზიტის მიზეზად, გადაუდებელ სამეურ-

ვეო საქმეებს მიიჩნევდა. რამდენადაც ვიცი, გულბრანდსენი არ

ცდილობდა ამ შთაბეჭდილების გაქარწყლებას, ან კიდევ ფიქ-

რობდა, რომ არც უნდა ეცადა. დიახ, ალბათ ეს უფრო ახლოსაა

ჭეშმარიტებასთან.

- ვშიშობ, ბატონო სეროქოლდ, რომ არ მესმის თქვენი.

ლუის სეროქოლდმა მაშინვე არ უპასუხა. შემდეგ ცივად

მიუგო:

- გასაგებია რომ გულბრანდსენის სიკვდილთან დაკავშირე-

ბული ფაქტები, რომლებიც მკვლელობა იყო, უეჭველად -

მკვლელობა, მე უნდა წარმოგიდგინოთ. მაგრამ, გულწრფელად

რომ გითხრათ, მე მაღელვებს ჩემი მეუღლის ბედი, მისი სულის

სიმშვიდე. მე არ უნდა გკარნახობდეთ, ინსპექტორო, მაგრამ თუ

თვითონ გამოძებნით საშუალებას, როგორმე დაუმალოთ მას

გარკვეული ფაქტები, რამდენადაც ეს მოხერხდება, მადლობე-

ლი ვიქნები. იცით, ინსპექტორო კარი, ქრისტიან გულბრანდსე-

ნი აქ საგანგებოდ ჩამოვიდა, რათა ეცნობინებინა ჩემთვის, რომ

დარწმუნებული იყო ჩემს მეუღლეს უმოწყალოდ ნელ-ნელა წამ-

ლავდნენ.

- რა-ა?

კარი სკეპტიკურად გადმოიხარა.

სეროქოლდმა თავი დაუქნია.

- დიახ, ასე იყო. წარმოიდგინეთ, რა თავზარდამცემი იქნებო-

და ეს ჩემთვის. მე თვითონ ამდაგვარი ეჭვი არ გამჩენია, მაგრამ

როგორც კი ქრისტიანმა ეს მაცნობა, გამახსენდა, რომ ამ ბოლო

ხანებში, რაღაც მსგავს სიმპტომებს უჩიოდა ჩემი მეუღლე და ეს

სავსებით ემთხვეოდა გულბრანდსენის ეჭვს. ფეხების კრუნჩხვა, 109

მკითხველთა ლიგა

ტკივილები და დროდადრო ავადმყოფობა რევმატიზმი ეგონა

კერი ლუიზს. ყველაფერი ეს კი ზუსტად ემხთვევა დარიშხანით

მოწამვლის სიმპტომებს.

- მის მარფლმა გვიამბო, რომ ქრისტიან გულბრანდსენმა მას

გამოჰკითხა ქალბატონ სეროქოლდის გულის მდგომარეობა.

- ნუთუ? საინტერესოა. შეიძლება, ის ფიქრობდა, რომ გულის

საწამლავს ხმარობდნენ, რათა ნიადაგი მოემზადებინათ

მოულოდნელი სიკვდილისათვის, რაც ეჭვს არ გამოიწვევდა.

მაგრამ ვფიქრობ, დარიშხანს უფრო გამოიყენებდნენ.

- თქვენ დარწმუნებული ხართ, რომ ქრისტიან გულბრანდსე-

ნის ეჭვები უსაფუძვლო არ იყო?

- ოჰ, დიახ, მე ასე ვფიქრობ. ჯერ ერთი, გულბრანდსენი არ

ჩამოვიდოდა ჩემთან ამის სათქმელად, ვიდრე არ დარწმუნდე-

ბოდა ფაქტების სისწორეში. ის ფრთხილი და ფხიზელი გონების

კაცი იყო, დიდად გამჭრიახი, და ძნელად თუ ირწმუნებდა რამეს.

- ეჭვის დამადასტურებელი რა საბუთები ჰქონდა?

- ამაზე ლაპარაკის დრო აღარ გვქონდა. ჩვენი საუბარი სწრა-

ფად დამთავრდა, მხოლოდ მისი ჩამოსვლის მიზანი გაირკვა და

კიდევ, შევთანხმდით, რომ არაფერი გვეთქვა ჩემი მეუღლისათ-

ვის, სანამ არ დავრწმუნდებოდით ამ ფაქტების სისწორეში.

- ვისზე ჰქონდა ეჭვი?

- მას ეს არ უთქვამს, ზუსტად, მგონი, არც იცოდა. შეიძლება

ეჭვობდა მხოლოდ. ახლა ვფიქრობ, რომ მას ვიღაცაზე მართლა

ჰქონდა ეჭვი, თორემ რატომ უნდა მოეკლათ?

- არავინ დაუსახელებია?

- არა, არავინ. ჩვენ შევთანხმდით, რომ საგულდაგულოდ გა-

მოვიძიებდით ამ საქმეს. ქრისტიანმა შემომთავაზა, რჩევა დოქ-

ტორ გელბრეითს, კროუმერის ეპისკოპოსს ვკითხოთო. დოქტო-

რი გელბრეითი გულბრანდსენების ძველი მეგობარია და ამ ინ-

სტიტუტის ერთ-ერთი მეურვე. ის მეტად ჭკვიანი და გამოცდილი

110

მკითხველთა ლიგა

კაცია და შეეძლო მხარში ამოსდგომოდა და ნუგეში ეცა ჩემი მე-

უღლისთვის, თუ... თუ აუცილებელი იქნებოდა, ჩვენი ეჭვი გაგ-

ვემხილა მისთვის. ჩვენ ვფიქრობდით ყურად გვეღო გელ-

ბრეითის რჩევა, მიგვემართა თუ არა პოლიციისთვის.

- საკმაოდ უცნაურია, - თქვა კარიმ.

- გულბრანდსენმა სადილის შემდეგ დაგვტოვა, რათა წერი-

ლი მიეწერა დოქტორ გელბრეითისთვის. სწორედ იმ წერილს

ბეჭდავდა, როცა ესროლეს.

- რა იცით?

ლუისმა მშვიდად თქვა:

- მე ამოვიღე წერილი საბეჭდი მანქანიდან. აქა მაქვს.

მან გულის ჯიბიდან ამოიღო დაკეცილი ნაბეჭდი ფურცელი

და კარის გაუწოდა.

ამ უკანასკნელმა მკაცრად მიუგო:

- თქვენ არ უნდა ამოგეღოთ წერილი, არც ხელი უნდა გეხ-

ლოთ რაიმესთვის ოთახში.

- სხვა არაფერს შევხებივარ. ვიცი, მიუტევებელ დანაშაულად

მიგაჩნიათ, რაც ჩავიდინე, მაგრამ მე ამის მიზეზი მქონდა. ვიცო-

დი, ჩემი მეუღლე მოინდომებდა ოთახში შემოსვლას და ვშიშობ-

დი, წაიკითხავდა იმას, რაც აქ ეწერა. დარწმუნებული ვიყავი, სწორად არ ვიქცეოდი, ალბათ მომავალში რომ დამჭირვებოდა, კვლავ ასე მოვიქცეოდი. რაღაც უნდა ვიღონო, რაღაც, რომ გა-

დავარჩინო ჩემი უბედური მეუღლე.

ინსპექტორ კარის აღარაფერი უთქვამს. მან ნაბეჭდი ფურცე-

ლი წაიკითხა:

„ძვირფასო დოქტორ გელბრეით. თუ შესაძლებელია, გთხოვთ, ჩამობრძანდეთ სტოუნიგეითში, როგორც კი ამ წე-

რილს მიიღებთ. აქ ძალიან მძიმე მდგომარეობაა და დავიბენი.

არ ვიცი, თავი როგორ გავართვა. ვიცი, რა გულითადი სიყვარუ-

ლი გაკავშირებთ ჩვენს ძვირფას კერი ლუიზთან, და რაოდენ

111

მკითხველთა ლიგა

მნიშვნელოვანი იქნება მისთვის თქვენი აზრი იმ ყველაფერზე, რაც მას აღელვებს. რამდენად აუცილებელია, იცოდეს ყველა-

ფერი? რა გავუმხილოთ ან რა დავუმალოთ? აი, ის კითხვები, რასაც პასუხი ვერ მოვუძებნე.

შორიდან რომ არ მოვუარო, მაქვს მიზეზი იმისა, რომ დარ-

წმუნებული ვიყო, ამ საყვარელსა და მიამიტ ქალბატონს ნელ--

ნელა წამლავენ. პირველად ამან დამაეჭვა, როცა...“

აქ წყდებოდა წერილი.

კარიმ თქვა:

- და როცა, ამ ადგილს მიუახლოვდა, ქრისტიან გულბრან-

დსენს ესროლეს?

- დიახ.

- მაგრამ რაღად ჩატოვეს ეს წერილი საბეჭდ მანქანაში?

- ვფიქრობ, ორი მიზეზი უნდა იყოს - ან მკვლელმა არ იცოდა, ვის სწერდა გულბრანდსენი და რას ეხებოდა წერილი, ან ძალი-

ან ჩქარობდა. შეიძლება ვინმეს ფეხის ხმა მოესმა და მხოლოდ

იმის დროღა ჰქონდა, გაპარულიყო, რათა არავის შეენიშნა.

- და გულბრანდსენმა არც კი მიგანიშნათ ვისზე ეჭვობდა -

თუკი მართლა ეჭვობდა?

ლუისი მცირე ხანს შეყოვნდა და უპასუხა:

- არა. - შემდეგ მოღუშულმა დაუმატა: - ქრისტიანი ძალზე პა-

ტიოსანი კაცი იყო.

- როგორ ფიქრობთ, იმ საწამლავს, დარიშხანია თუ რაღაც, რანაირად აძლევდნენ?

- სწორედ ამაზე ვფიქრობდი, სანამ სადილისთვის ტანსაც-

მელს ვიცვლიდი, და იმ დასკვნამდე მივედი, რომ საწამლავი შე-

ეძლოთ წამლით, ტონუსის მიმცემი წამლით, შეეპარებინათ ჩემი

მეუღლისათვის, რომელსაც იგი სისტემატურად სვამდა. რაც

შეეხება საკვებს, ჩვენ ყველა ვიკვებებოდით ერთი და იგივე კერ-

ძებით და ჩემს მეუღლეს განსაკუთრებულად არაფერს უმზადებ-

112

მკითხველთა ლიგა

დნენ. ამიტომ ვინმეს შეეძლო საწამლავი წამლის ბოთლში

ჩაეყარა.

- ჩვენ იმ წამლის ანალიზი უნდა გავაკეთოთ.

ლუისმა მშვიდად თქვა:

- მე უკვე ავიღე სინჯი. ამ საღამოს, სადილის წინ ავიღე.

მაგიდის უჯრიდან მან საცობიანი პატარა ბოთლი ამოიღო, რომელშიც წითელი სითხე ესხა.

ინსპექტორმა კარიმ გაოცებულმა თქვა:

- თქვენ ყველაფერს ითვალისწინებთ, ბატონო სეროქოლდ?!

- მე მწამს, სწრაფი მოქმედებაა საჭირო. ამ საღამოს მე ხელი

შევუშალე ჩემს მეუღლეს წამლის მორიგი დოზის მიღებაში. ის

ისევ იმ ჭიქაშია, მუხის ბუფეტზე დგას, დარბაზში, თვით ტონუსის

მიმცემი წამლის ბოთლი კი სასადილო ოთახშია.

კარი მაგიდისკენ გადაიხარა. მან ხმას დაუწია და გულწრფე-

ლად და შინაურულად ჰკითხა:

- მაპატიეთ, ბატონო სეროქოლდ, მაგრამ რატომ გინდათ ასე

ძალიან თქვენს მეუღლეს დაუმალოთ? გეშინიათ, შიშმა არ

აიტანოს? რა თქმა უნდა, მისთვის უმჯობესი იქნებოდა, თუ გააფ-

რთხილებდით.

- დიახ, დიახ, შესაძლოა ასეც იყოს, მაგრამ, ვფიქრობ, თქვენ

ვერ გამიგეთ. თუ ჩემს მეუღლეს კეროლაინს არ იცნობთ, ძნელი

გასაგებია. ჩემი მეუღლე, ინსპექტორო კარი, იდეალისტია, სრუ-

ლიად მიმნდობი პიროვნება. არ შევცდები თუ ვიტყვი, რომ იგი

ბოროტებას საერთოდ ვერ ხედავს, არც ესმის და არც თავად

დასცდება ბოროტი სიტყვა, მისთვის წარმოუდგენელია, რომ

ვინმეს მისი მოკვლა სურდეს. თუმცა, ეს „ვინმე” კი არ არის, ეს

ის ადამიანია - თქვენ უთუოდ ხვდებით ამას - ვინც, ალბათ, ძა-

ლიან ახლოსაა და ძვირფასია მისთვის...

თქვენ ასე ფიქრობთ?

113

მკითხველთა ლიგა

- ფაქტებს ვერსად გაექცევი. აგერ აქვე, ჩვენ ცხვირწინ ორა-

სამდე ბიჭის გამრუდებული ცხოვრებაა. ესენი ხშირად ცდილო-

ბენ უხეში და უგუნური ქცევით გამოიჩინონ. თავი. მაგრამ ამ

შემთხვევაში არც ერთ მათგანზე არ შეიძლება ეჭვის მიტანა.

მომწამვლელი აქვე, ამ მყუდრო ოჯახურ გარემოშია მოკალათე-

ბული. გადახედეთ იმ ხალხს, ვინც ამ სახლში ცხოვრობს: მისი

მეუღლე, ქალიშვილი, შვილიშვილი, შვილიშვილის ქმარი, მისი

გერი, რომელსაც საკუთარი შვილივით ექცევა, მის ბელევერი, მისი ერთგული კომპანიონი და დიდი ხნის მეგობარი. ყველა ძა-

ლიან ახლობელი და ძვირფასია მისთვის - და მაინც ეჭვი გაჩნდა

- ნუთუ რომელიმე ამათგანია?

- კარიმ დინჯად დაუმატა:

- გარეშენიც ხომ არიან...

- დიახ, გარკვეული აზრით, დოქტორი მავერიკი, კიდევ ერთი-

ორი თანამშრომელი, რომელიც ხშირად ჩვენთანაა, არიან მო-

სამსახურეებიც, მაგრამ გულწრფელად რომ ვთქვა, რა მიზეზი

უნდა ჰქონოდათ?

ინსპექტორმა კარიმ თქვა:

- და არის კიდევ ერთი ახალგაზრდა, რა ჰქვია, ედგარ

ლოუსონი?

- დიახ. მაგრამ იგი ახლახან ჩამოვიდა ჩვენთან. არც მას აქვს

რაიმე განსაკუთრებული მიზეზი. გარდა ამისა, ისიც ძალიან შე-

ეჩვია კეროლაინს, როგორც ყველა.

- მაგრამ ის წონასწორობადაკარგული პიროვნებაა. რას იტ-

ყვით, თქვენ რატომღა შემოგიტიათ ამ საღამოს?

სეროქოლდმა მოუთმენლად აიქნია ხელი.

- ბავშვურად მოუვიდა. ფიქრადაც არ ჰქონია ჩემთვის რამე

დაეშავებინა.

- მაშ რას ნიშნავს ის ორი ნატყვიარი კედელზე? მან თქვენ

გესროლათ, არა?

114

მკითხველთა ლიგა

- მას ჩემი მოკვლა არ უნდოდა; გაიხუმრა, სხვა არაფერი.

- საკმაოდ სახიფათო ხუმრობაა, ბატონო სეროქოლდ.

- თქვენ არ გესმით. ჩვენს ფსიქიატრს, დოქტორ მავერიკს უნ-

და ელაპარაკოთ. ედგარი უკანონო ბავშვია. რაკი უმამოა და

მდაბიური წარმოშობის, თავს იმით იტყუებს და ინუგეშებს, ვი-

თომც სახელოვანი კაცის შვილი იყოს. ეს კარგად ცნობილი ფე-

ნომენია, მერწმუნეთ. ის თანდათან ადგებოდა გამოსწორების

გზას, მაგრამ შემდეგ რაღაც მიზეზებმა შეაფერხა. მან წარმოიდ-

გინა, რომ „მამა ვარ მისი და მელოდრამატული თავდასხმაც მო-

მიწყო, თან რევოლვერს ატრიალებდა და იმუქრებოდა. სულაც

არ შევშფოთებულვარ. როცა მან რევოლვერიდან გაისროლა, იატაკზე დაეცა და ტირილი დაიწყო. დოქტორმა მავერიკმა გაიყ-

ვანა და დამამშვიდებელი წამალი მისცა. ხვალ დილით ის უეჭვე-

ლად კარგად იქნება.

- თქვენ არ გსურთ საჩივარი აღძრათ მის წინააღმდეგ?

- ეს ალბათ ძალიან ცუდი იქნებოდა - მისთვის, რა თქმა უნდა.

- გულწრფელად რომ გითხრათ, ბატონო სეროქოლდ, ასე

მგონია, ის საგიჟეთში უნდა იყოს - ის, ვინც რევოლვერიდან ის-

ვრის, რათა ეგოიზმი დაიკმაყოფილოს... საზოგადოებაზეც უნდა

ვიფიქროთ, ხომ ასეა?

- ამ საკითხზე დოქტორ მავერიკს ესაუბრეთ, - არწმუნებდა

ლუისი ინსპექტორს. - ის პროფესიულ აზრს მოგახსენებთ, -

დაუმატა მან. - საბრალო ედგარს ნამდვილად არ უსვრია გულ-

ბრანდსენისთვის. ის მე მემუქრებოდა მოკვლით.

- სწორედ ამ საკითხისკენ მივდივართ, ბატონო სეროქოლდ.

როგორც ჩანს, ვიღაცამ შეძლო გარედან შემოსულიყო და ეს-

როლა ბატონი გულბრანდსენისთვის, ვინაიდან ტერასის კარი

ღია იყო. შიგ სახლში კი მკვლელისთვის უფრო ვიწრო სარ-

ბიელია, და თუ მხედველობაში მივიღებთ იმას, რაც თქვენ მიამ-

ბეთ, სწორედ ამას უნდა მიექცეს დიდი ყურადღება. შესაძლებე-

115

მკითხველთა ლიგა

ლია, რომ გარდა იმ ქალბატონისა, მის მარფლისა, რომელიც

შემთხვევით თავისი საწოლი ოთახის ფანჯრიდან იყურებოდა, არავინ იცოდა, რომ თქვენ და გულბრანდსენმა განმარტოებით

ისაუბრეთ. თუ ასეა, გულბრანდსენისთვის შეიძლებოდა ესრო-

ლათ იმ მიზნით, რომ ხელი შეეშალათ თავისი ეჭვი თქვენთვის

გამოეთქვა. რა თქმა უნდა, ჯერ ძალიან ადრეა იმის თქმა, თუ

სხვა რა მიზეზები შეიძლება არსებობდეს. ბატონი გულბრანდსე-

ნი მდიდარი კაცი იყო, ხომ ასეა?

- დიახ. ის ძალიან მდიდარი კაცი იყო. მას ვაჟები და ქალიშ-

ვილები ჰყავს, და შვილიშვილებიც, ყოველი მათგანი უეჭველია

დიდ მემკვიდრეობას მიიღებს მისი გარდაცვალების შემდეგ.

მაგრამ არა მგონია, რომელიმე მათგანი ინგლისში იყოს. ისინი

ყველა სოლიდური და ზედმიწევნით რესპექტაბელური ხალხია.

რამდენადაც ვიცი, არც ერთი მათგანი არაა არამზადა.

- მტრები ხომ არ ჰყავდა?

- ვფიქრობ, არ უნდა ჰყოლოდა, ის... ის ნამდვილად არ იყო

ამ ტიპის კაცი.

- ასე რომ, ყველაფერი ამ სახლის შიგნით, ამ ოჯახში

ტრიალებს, არა? ვის შეეძლო ამ სახლში მყოფთაგან მისი მოკ-

ვლა.

ლუის სეროქოლდმა დინჯად თქვა:

- ჩემთვის ძნელია ამის თქმა. აქ არიან მსახურები, ოჯახის

წევრები და ჩვენი სტუმრები. თქვენი აზრით, ყველა მათგანზე

შეიძლება ეჭვის მიტანა, არა? მე მხოლოდ იმის თქმა შემიძლია, რომ, რამდენადაც ვიცი, ყველა, გარდა მსახურებისა, დიდ დარ-

ბაზში იყო, როცა ქრისტიანი გავიდა, და სანამ მე იქ ვიყავი, არა-

ვინ გასულა.

- სულ არავინ?

- ვფიქრობ... - ლუისი დაიძაბა, რომ გაეხსენებინა. - ოჰ, დიახ, შუქი ჩაქრა და ბატონი უოლტერ ჰადი გავიდა შესაკეთებლად.

116

მკითხველთა ლიგა

- ეს ახალგაზრდა ამერიკელია?

- დიახ. რა თქმა უნდა, მე არ ვიცი, რა მოხდა მას შემდეგ, მე

და ედგარი აქ რომ შემოვედით.

- უფრო დაწვრილებით ვერაფერს მეტყვით, ბატონო სერო-

ქოლდ?

ლუის სეროქოლდმა თავი გააქნია.

- არა, ვწუხვარ, ვერ დაგეხმარებით. ეს... ეს სავსებით წარმო-

უდგენელია...

ინსპექტორმა კარიმ ამოიოხრა და თქვა:

- ბატონ გულბრანდსენს ესროლეს პატარა პისტოლეტიდან.

ხომ არ იცით, ვინმეს ამ სახლში აქვს მსგავსი იარაღი?

- წარმოდგენა არა მაქვს. ვფიქრობ, რომ არა.

ინსპექტორმა კარიმ კვლავ ამოიოხრა და თქვა:

- შეგიძლიათ თქვენებს უთხრათ, მოისვენონ. მათ დილით გა-

ვესაუბრები.

როცა სეროქოლდი ოთახიდან გავიდა, ინსპექტორმა კარიმ

ლეიკს უთხრა:

- აბა, რას იტყვით?

- იცის, ან ფიქრობს, რომ იცის, ვინც ეს გააკეთა, — თქვა ლე-

იკმა.

- დიახ, გეთანხმებით. და, სულაც არ მოსწონს...

117

მკითხველთა ლიგა

XI თავი

მეორე დილით საუზმეზე ჩასულ მის მარფლთან ჯინა მიიჭრა

და მიესალმა:

-პოლიცია ისევ აქ არის, - თქვა მან, - ამჯერად ისინი ბიბ-

ლიოთეკაში არიან. მათ სავსებით მოხიბლეს უოლი. ვერ გაუგია, რატომ არიან ასე წყნარად და განმარტოებით. ვფიქრობ, აღტა-

ცებაში მოჰყავს ამ ამბებს. მე - არა; მე მეზიზღება ყველაფერი, საშინელება მგონია. როგორ ფიქრობთ, რატომ ვარ ასე აღელ-

ვებული? იმიტომ, რომ ნახევრად იტალიელი ვარ?

- სავსებით შესაძლებელია. ყოველ შემთხვევაში ალბათ ამით

აიხსნება, რომ გრძნობების გამომჟღავნებას არ ერიდებით.

ეს რომ თქვა, მის მარფლმა ჩაიღიმა.

- ჯოლი გაავებულია, - თქვა ჯინამ, მის მარფლს მკლავზე ჩა-

მოეკიდა და სასადილო ოთახისაკენ წაიყვანა. - ვფიქრობ, იმი-

ტომ, რომ პოლიციელები უფროსობენ და მათ ხომ დანარჩენე-

ბივით თავის ჭკუაზე ვერ ატარებს... ალექსსა და სტივენს - განაგ-

რძო გესლიანად ჯინამ, როცა ისინი სასადილო ოთახში შევიდ-

ნენ, სადაც ეს ორი ძმა უკვე ამთავრებდა საუზმეს, - არაფერი

ანაღვლებთ.

- ჯინა, ძვირფასო, - უთხრა ალექსმა, - რა სასტიკი ხარ. დილა

მშვიდობისა, მის მარფლ. ძალიანაც მანაღვლებს. მიუხედავად

იმისა, რომ არც ისე კარგად ვიცნობდი ბიძაშენ ქრისტიანს, მე

ეჭვმიტანილი ვარ. ვფიქრობ, შენთვის ეს გასაგებია

- რატომ?

- იმიტომ, რომ სახლს, როგორც ჩანს, სწორედ დროზე მოვუ-

ახლოვდი. რაღაც-რაღაცები რომ შეამოწმეს, აღმოჩნდა, რომ

ძალიან დიდი დრო დამჭირდა ჭიშკრიდან სახლამდე მოსასვლე-

ლად. იგულისხმება, რომ ეს დრო საკმარისია იმისათვის, მანქა-

118

მკითხველთა ლიგა

ნიდან გადმოვსულიყავი, სახლისთვის შემომევლო, გვერდითა

კარიდან შემოვსულიყავი, გულბრანდსენი მომეკლა და სირბი-

ლით დავბრუნებულიყავი მანქანასთან.

- სინამდვილეში რას აკეთებდი?

- ვფიქრობ, პატარა გოგონებმა ბავშვობიდანვე უნდა იცოდ-

ნენ, არ დასვან არადელიკატური კითხვები. რამდენიმე წუთი

იდიოტივით ვუყურებდი ფარების სინათლის ციალს ნისლში და

ვფიქრობდი, რა იქნება, სცენაზე რომ გამოვიყენო-მეთქი ასეთი

ეფექტი, ჩემს ახალ ბალეტ „ლაიმჰაუზში”.

-ხომ შეგეძლო ეს გეამბნა მათთვის.

-რა თქმა უნდა. მაგრამ ხომ იცი პოლიციელების ამბავი.

ძალზე თავაზიანად გიხდიან მადლობას, თან ყველაფერს იწე-

რენ, შენ კი წარმოდგენაც არა გაქვს, რას ფიქრობენ სინამდვი-

ლეში. მხოლოდ იმას გრძნობ, რომ სკეპტიკურად არიან განწყო-

ბილი.

-როგორ გავიხარებ, ხათაბალაში გახვეულს რომ გიხილავ, ალექს, - თქვა სტივენმა თავისი უსიამოვნო, დაუნდობელი ღიმი-

ლით. - მე კი არაფრის შიში არა მაქვს! გუშინ საღამოს დარბაზი-

დან არ გავსულვარ.

ჯინამ წამოიყვირა: - ნუთუ შეუძლიათ იფიქრონ, რომ რომე-

ლიმე ჩვენთაგანია მკვლელი! - მას შავი თვალები გაუფართოვ-

და და შიში ჩაუდგა.

- ნუ იტყვი, ახლა, ვინმე შემოხეტებული იქნებოდაო, - თქვა

ალექსმა და მარმელადს დასწვდა, - რა ბანალურია.

მის ბელევერმა ოთახში შემოიხედა:

- მის მარფლ, საუზმის შემდეგ ბიბლიოთეკაში უნდა იყოთ.

- ისევ თქვენ, - თქვა ჯინამ, - ჩვენზე ადრე.

ის ნაწყენი ჩანდა.

- ჰმ, ეს რა იყო? - იკითხა ალექსმა.

- ვერაფერი გავიგე, - უპასუხა სტივენმა.

119

მკითხველთა ლიგა

- პისტოლეტიდან გაისროლეს.

- იმ ოთახში გაისროლეს, სადაც ძია ქრისტიანი მოკლეს, -

თქვა ჯინამ, - ნეტავ რა მოხდა. გარეთაც გაისროლეს.

კარი კვლავ გაიღო და ოთახში მილდრიდ სტრიტი შემოვიდა.

მას შავი კაბა ეცვა, ყელზე ონიქსის მძივი ეკეთა. სალამი ისე

ჩაილუღლუღა, რომ არავისთვის შეუხედავს და დაჯდა. შემდეგ

ჩურჩულით თქვა:

- ჯინა, გეთაყვა, ჩაი მომაწოდე. საჭმელი არაფერი მინდა, მხოლოდ ერთი ნაჭერი დაბრაწული პური.

მან ცხვირსახოცი ამოიღო და ცხვირი და თვალები დელიკა-

ტურად მოიწმინდა, შემდეგ აიხედა და ძმებს უაზროდ მიაჩერდა.

სტივენი და ალექსი უხერხულად შეიშმუშნენ. ერთმანეთს რაღაც

გადაუჩურჩულეს, მაშინვე ადგნენ და გავიდნენ.

უცებ, მილდრიდ სტრიტმა, სხვათა შორის, წამოისროლა თუ

მის მარფლის გასაგონად, გაურკვეველი იყო: `შავი ლენტიც კი

არ უკეთიათ!”

- არა მგონია, - თქვა მის მარფლმა მობოდიშებით, - წინასწარ

სცოდნოდათ, რომ მკვლელობა მოხდებოდა.

ჯინამ ჩაახველა, მილდრიდ სტრიტმა გესლიანად გახედა.

- უოლტერი სად არის ამ დილით? - იკითხა მან.

ჯინა წამოენთო.

- არ ვიცი. არ მინახავს.

მოუსვენრად იჯდა, თითქოს დამნაშავე ბავშვიაო.

მის მარფლი ადგა.

- მე ბიბლიოთეკაში მივდივარ, - თქვა მან.

ლუის სეროქოლდი ბიბლიოთეკაში ფანჯარასთან იდგა.

ოთახში სხვა არავინ იყო.

როცა მის მარფლი ოთახში შევიდა, ის შემობრუნდა, მის შე-

სახვედრად გამოემართა და ხელი შეაშველა.

120

მკითხველთა ლიგა

- ვიმედოვნებ, მიუხედავად გადატანილი მღელვარებისა, ცუ-

დად არ გრძნობთ თავს. როცა კაცი პირისპირ შეეჯახება იმას, რაც უეჭველად მკვლელობაა, უდიდესი დარტყმაა მისთვის, მით

უმეტეს, თუ ადრე მსგავსი არაფერი შეხვედრია ცხოვრებაში.

მის მარფლს თავმდაბლობა ნებას არ აძლევდა ეპასუხნა, რომ მკვლელობა ახალი ამბავი არ იყო მისთვის, ამიტომ მხო-

ლოდ ესა თქვა: სენტ მერი მიდში არც ისე უსაფრთხოა ცხოვრე-

ბა, როგორც გარედან ჩანსო.

- ამაზრზენი ამბები ხდება სოფელში, გარწმუნებთ, - განაცხა-

და ქალმა. - იქ ისეთ გამოცდილებას იძენს ადამიანი, რასაც ქა-

ლაქში ვერასოდეს შეიძენს.

ლუის სეროქოლდი მოწყალედ უსმენდა, მხოლოდ ცალი ყუ-

რით. მერე სხვათა შორის თქვა: - თქვენი დახმარება მჭირდება.

- რა თქმა უნდა, ბატონო სეროქოლდ.

- საქმე ჩემს მეუღლეს ეხება - კეროლაინს. მე მგონი, თქვენ

ის გიყვართ, არა?

- დიახ, რასაკვირველია, ის ყველას უყვარს.

- მეც ასე მეგონა. ჩანს, შევცდი. ინსპექტორ კარის ნებარ-

თვით უნდა გითხრათ ის, რაც ჯერ სხვამ არავინ იცის, ან, შეიძ-

ლება ითქვას, მხოლოდ ერთმა ადამიანმა...

მან მოკლედ უამბო მის მარფლს ის, რაც ინსპექტორ კარის

უამბო წინა ღამით.

მის მარფლი შეძრწუნდა.

- დაუჯერებელია, ბატონო სეროქოლდ, ეს წარმოუდგენელია.

- მეც ასეთივე გრძნობა დამეუფლა, როცა ქრისტიან გულ-

ბრანდსენმა შემატყობინა ეს ამბავი.

- უნდა გითხრათ, რომ ძვირფას კერი ლუიზს ამქვეყნად მტე-

რი არა ჰყავს.

- წარმოუდგენელი იქნებოდა, რომ ჰყოლოდა. მაგრამ თქვენ

ხვდებით მთელი ამ ამბის აზრს? მოწამვლა - თანდათანობით

121

მკითხველთა ლიგა

მოწამვლა - წმინდა ოჯახური, შინაური ინტრიგაა, შეიძლება

მკვლელი ჩვენი პატარა ერთსულოვანი ოჯახის ერთ-ერთი წევ-

რია...

- ნუთუ ეს მართალია? დარწმუნებული ხართ, რომ ბატონი

გულბრანდსენი არ ცდებოდა?

- ქრისტიანი არ ცდებოდა. იმდენად ფრთხილი კაცი იყო, უსა-

ფუძვლოდ არაფერს იტყოდა. გარდა ამისა, პოლიციამ წაიღო

კეროლაინის წამლის ბოთლი და მისი შიგთავსის ცალკე სინჯი.

ორივეგან დარიშხანი აღმოჩნდა, თუმცა ექიმის მიერ არ იყო გა-

მოწერილი. დარიშხანის რაოდენობის დადგენას კი უფრო დიდი

დრო დასჭირდება, მაგრამ წამალში რომ არის, ნამდვილად დამ-

ტკიცებულია.

- ახლა კიდევ ეს რევმატიზმი, სიარულს რომ უშლის... ყველა-

ფერი ეს...

- დიახ. ფეხების კრუნჩხვა ტიპურია, რამდენადაც მესმის. თა-

ნაც, სანამ თქვენ ჩამოხვიდოდით, კეროლაინს ერთი-ორჯერ კუ-

ჭის მწვავე შეტევა ჰქონდა. ქრისტიანის ჩამოსვლამდე ვერც კი

წარმოვიდგენდი...

მან ლაპარაკი შეწყვიტა. მის მარფლმა მშვიდად უთხრა: „ასე

რომ, რუთი მართალი იყო!”

- რუთი?

ლუის სეროქოლდმა გაიოცა. მის მარფლს სახე აელეწა.

- ერთი რამ თქვენთვის არ მითქვამს. ჩემი აქ ჩამოსვლა არ-

ცთუ ისე შემთხვევითი იყო. თუ ნებას მომცემთ, აგიხსნით - ვში-

შობ, მთლად გასაგებად ვერ ვთქვი. გეთაყვა, იქონიეთ მოთმი-

ნება.

ლუის სეროქოლდი უსმენდა, რასაც მის მარფლი უამბობდა

რუთის გაურკვეველ წუხილსა და დაჟინებაზე.

- საოცარია, - შენიშნა მან, - წარმოდგენაც არ მქონდა.

122

მკითხველთა ლიგა

- ყველაფერი ისე ბუნდოვანი ჩანდა, -თქვა მის მარფლმა, -

რუთმა თვითონაც არ იცოდა, რატომ აეკვიატა ეს გრძნობა. რა-

ღაც მიზეზი ხომ უნდა ყოფილიყო - გამოცდილებით ვიცი, უმიზე-

ზოდ არაფერი ხდება - ის კი დარწმუნებული იყო, რაღაც უბედუ-

რება ახლოვდებაო.

ლუის სეროქოლდმა მკაცრად თქვა:

- კეთილი, ეტყობა, ის მართალი იყო. ახლა, მის მარფლ, ხე-

დავთ, რა მდგომარეობაში ჩავვარდი. ვუთხრა თუ არა კერი ლუ-

იზს ამის შესახებ?

დადარდიანებულმა მის მარფლმა სწრაფად მიუგო: „ოჰ, არა,” - და სახე კვლავ აელეწა, თან ეჭვის თვალით მიაჩერდა

ლუისს. მან თანხმობის ნიშნად თავი დაუკრა.

- მაშ, თქვენც ისევე ფიქრობთ, როგორც მე? როგორც ქრის-

ტიან გულბრანდსენი? კერი ლუიზი ჩვეულებრივი ქალი რომ

იყოს, ამდენი საფიქრალი ხომ არ გვექნებოდა?

- კერი ლუიზი არ არის ჩვეულებრივი ქალი. მას ნდობა, რწმე-

ნა აქვს ადამიანების მიმართ და ამითი ცხოვრობს.... ოჰ, რა ცუ-

დად გამოვხატავ სათქმელს. მაგრამ მე ვერ მოვისვენებ მანამ, სანამ არ გავიგებთ ვინ...

- დიახ, ეს რთული საკითხია. მაგრამ თქვენ ხომ ხედავთ, მის

მარფლ, ამის დამალვაც ერთგვარი რისკია...

- მაშ ასე, თქვენ გინდათ რომ მე... როგორა ვთქვა?.. თვალი

ვადევნო კერი ლუიზს?

- იცით, თქვენ ერთადერთი პიროვნება ხართ, ვისაც ვენდობი,

- უთხრა ლუის სეროქოლდმა გულღიად. - აქ ყველა თითქოს ერ-

თგული ჩანს. არიან კი? თქვენი ერთგულება დიდი ხნიდან მო-

დის.

- მე ხომ სულ რაღაც რამდენიმე დღის წინ ჩამოვედი, - ჩაურ-

თო მის მარფლმა საქმიანად.

- ლუის სეროქოლდმა გაიღიმა.

123

მკითხველთა ლიგა

- სწორედ მაგიტომ გენდობით.

- ეს ანგარებიანი საქმე უნდა იყოს, - თქვა მის მარფლმა მო-

ბოდიშებით. - მაგრამ ვინ ელოდა გამორჩენას, კერი ლუიზი რომ

დაღუპულიყო?

- ფულთან! - თქვა მწარედ ლუისმა, - ბოლოს ყველაფერი

ფულთან მიდის, ასე არ არის?

- კეთილი, დარწმუნებული ვარ ამ შემთხვევაშიც ასე იქნება, რადგან კერი ლუიზი საყვარელი ადამიანია, უდიდესი ადამიანუ-

რი მომხიბვლელობის პატრონი და წარმოუდგენელიც კია, ვინ-

მეს არ მოსწონდეს. შეუძლებელია მას მტერი ჰყავდეს. როგორც

თქვენ ბრძანეთ, ბოლოს ყველაფერი ფულთან მიდის, ვინაიდან

ჩემზე უკეთ მოგეხსენებათ... ბატონო სეროქოლდ, ხალხი ხში-

რად ფულისათვის აკეთებს ყველაფერს.

- ვფიქრობ, ასეა, დიახ.,- შემდეგ განაგრძო: - ბუნებრივია, ინ-

სპექტორმა კარიმ უკვე გაითვალისწინა ეს. ბატონი გილფოი

ლონდონიდან ჩამოდის დღეს და დაწვრილებით ინფორმაციას

მივიღებთ. „გილფოი, ჯეიმსი და გილფოი” ვექილთა მეტად სა-

ხელგანთქმული ფირმაა. ამ გილფოის მამა გამგეობის ერთ--

ერთი პირველი წევრი იყო. მათ შეადგინეს კაროლინის ანდერ-

ძიც და ერიკ გულბრანდსენისაც. მე გასაგები ენით აგიხსნით...

- მადლობთ, - თქვა მის მარფლმა კმაყოფილებით, - ...თორემ

იურისპრუდენციაში არაფერი გამეგება.

- ერიკ გულბრანდსენმა კოლეჯს და სხვადასხვა ამხანაგობა-

სა და საქველმოქმედო საზოგადოებას დიდძალი ფული შესწი-

რა. აგრეთვე დიდი თანხა დაუტოვა და თანაბრად გაუნაწილა

თავის ქალიშვილს, მილდრიდს, და აყვანილ შვილს, პიპას (ჯი-

ნას დედას), ხოლო თავის უზარმაზარი ქონების დარჩენილ ნა-

წილზე მეურვეობა დააწესა, რომლის შემოსავალსაც გადაურიც-

ხავდნენ კაროლინს მთელი ცხოვრების მანძილზე.

- მისი გარდაცვალების შემთხვევაში?

124

მკითხველთა ლიგა

- მისი გარდაცვალების შემთხვევაში კი თანაბრად უნდა განა-

წილებულიყო მილდრიდსა და პიპას შორის, მაგრამ თუ ისინი

კეროლაინზე ადრე გარდაიცვლებოდნენ, მათ შვილებს უნდა

დარჩენოდათ.

- ასე რომ, ფაქტობრივად ყველაფერ ამას ქალბატონი სტრი-

ტი და ჯინა გაინაწილებენ.

- დიახ. მართალია გულბრანდსენისასთან ვერ მოვა, მაგრამ

თვითონ კეროლაინსაც საკმაოდ დიდი ქონება აქვს, რომლის

ნახევარიც ამ ოთხი წლის წინათ ჩემზე გადააფორმა. რაც შეეხე-

ბა დანარჩენ თანხას, მან 10 ათასი გირვანქა სტერლინგი

დაუტოვა ჯულიეტ ბელევერს, ხოლო რაც დარჩა, თანაბრად

გაუნაწილა ალექს და სტივენ რესტარიკებს, თავის გერებს.

- ოჰ, - თქვა მის მარფლმა, - ეს ცუდია, ძალიან ცუდი.

- თქვენ ასე ფიქრობთ?

- ეს იმას ნიშნავს, რომ ამ სახლში ყველას ფინანსური ინტე-

რესები ამოძრავებს.

- დიახ. თუმცა, იცით, დაუჯერებელია, რომელიმე ამათგანს

მკვლელობის ჩადენა შეეძლოს. მე, უბრალოდ, არ შემიძლია...

მილდრიდი ქალიშვილია მისი და უკვე საკმაოდ კარგად უზრუნ-

ველყოფილი. ჯინა ერთგული შვილიშვილია. ის ხელგაშლილი

და მფლანგველია, მაგრამ ანგარება მისთვის უცხო გრძნობაა.

ჯოლი ბელევერი ფანატიკურად ერთგულია კეროლაინის. ორი-

ვე რესტარიკი ისე ზრუნავს კეროლაინზე, თითქოს მათი ნამდვი-

ლი დედა იყოს. მათ იმდენი ფული არ გააჩნიათ, რომ სალაპარა-

კო იყოს, მაგრამ კეროლაინის შემოსავლის დიდი ნაწილი

დაიხარჯა მათი საქმიანობისათვის - განსაკუთრებით ალექსის.

უბრალოდ, ვერ დავიჯერებ, რომ რომელიმე მათგანს შეეძლო

განზრახ მოეწამლა კერი ლუიზი, რათა მისი სიკვდილის შემდეგ

მემკვიდრეობა მიეღო. ამას ვერ დავიჯერებ, მის მარფლ.

- აქ ჯინას მეუღლეცაა, არა?

125

მკითხველთა ლიგა

- დიახ, - თქვა ლუისმა მკაცრად. - აქ ჯინას მეუღლეცაა.

- თქვენ მასზე ბევრი არაფერი იცით. ძნელი მისახვედრი არ

არის, რომ ის აქ ბედნიერი არ უნდა იყოს.

ლუისმა ამოიხვნეშა.

- ის აქაურობას ვერაფრით ვერ შეეგუა, ვერა. მას არ აინტე-

რესებს და არც მოსწონს ის, რასაც ჩვენ ვაკეთებთ. მაგრამ, ბო-

ლოს და ბოლოს, რატომ უნდა აინტერესებდეს? ის ახალგაზ-

რდაა, უხეში, და ისეთი ქვეყნიდანაა, სადაც კაცი იმ წარმატების

მიხედვით ფასდება, რასაც ცხოვრებაში თავისით მიაღწევს.

- მაშინ, როცა ჩვენ აქ ხელმოცარულები გვიყვარს... - თქვა

მის მარფლმა.

ლუის სეროქოლდმა ეჭვიანი, გამჭოლავი მზერა სტყორცნა.

ქალს სახეზე ალმური მოედო და გაუგებრად ჩაიდუდუნა:

- ზოგჯერ ვფიქრობ, იცით, პირიქით უნდა იყოს-მეთქი... მე

მხედველობაში მყავს ის ახალგაზრდაები, რომელთაც კარგი

მემკვიდრეობა აქვთ და გონივრულად არიან აღზრდილი კარგ

ოჯახებში, რომლებსაც შეუდრეკელი ხასიათი და ვაჟკაცობა

აქვთ და ამავე დროს უნარიც - წარმატებას მიაღწიონ ცხოვრება-

ში. ეს წორედ ის ხალხია, თუ დაუფიქრდები, როგორიც ქვეყანას

სჭირდება.

ლუისმა წარბი შეიკრა. მის მარფლმა სწრაფად განაგრძო, თან უფრო და უფრო ენთებოდა სახე და უფრო და უფრო

არეულად ლაპარაკობდა:

- არ გეგონოთ, არ გაფასებდეთ. რა თქმა უნდა, გაფასებთ, თქვენც და კერი ლუიზსაც, თქვენს ნამდვილად კეთილშობილურ

საქმესაც ვაფასებ - ჭეშმარიტი თანაგრძნობაა. თანაგრძნობა

ყველას სჭირდება, რადგან, ბოლოს და ბოლოს, ადამიანია მთა-

ვარი, სულ ერთია, იღბლიანი იქნება თუ უიღბლო, ამავე დროს, სამართლიანად, იღბლიანებს უფრო მეტი მოეთხოვებათ. მაგ-

რამ ზოგჯერ ზომიერების გრძნობაზეც ვფიქრობ. ოჰ, მე თქვენ

126

მკითხველთა ლიგა

არ მყავხართ მხედველობაში, ბატონო სეროქოლდ. მე ვერც

გეტყვით ზუსტად, რას ვგულისხმობ, მაგრამ ამ მხრივ ინგლისე-

ლები უცნაური ხალხია. მათ ომში მარცხითა და უკანდახევით

უფრო მოაქვთ თავი, ვიდრე გამარჯვებებით. უცხოელები ვერა-

სოდეს გაიგებენ რატომ ვამაყობთ დანკირკით. თავად ამგვარი

რამის ხსენებას ერიდებიან. მაგრამ ჩვენ კი თითქოს ყოველ-

თვის გვაცბუნებს გამარჯვება... და ისე ვიქცევით, გეგონება, სა-

სიამოვნო არ იყოს ამაზე ტრაბახი. შეხედეთ ჩვენს პოეტებს, რა-

ზე წერენ! მსუბუქი არტილერიის ბრიგადის შეტევაო, პატარა

„რივენჯის” დაღუპვა სპენიშ მეინშიო. კაცი თუ დაფიქრდება, მართლაც უცნაური ხასიათია! - მის მარფლმა ღრმად ჩაისუნ-

თქა. - ვფიქრობ, რომ უოლტერ ჰადისთვის აქაურობა მეტად უჩ-

ვეულოა.

- დიახ, - დაეთანხმა ლუისი, - მესმის თქვენი. უოლტერმა ნამ-

დვილად ისახელა თავი ომში. მის მამაცობაში ეჭვის შეტანაც არ

შეიძლება.

- ეს კი არაფერში არგია, - თქვა მის მარფლმა გულწრფელად.

- ომი ერთია, ყოველდღიური ცხოვრება კი სულ სხვა რამ. და, ფაქტიურად, მკვლელობა რომ ჩაიდინო, ვფიქრობ, ამისათვის

სიმამაცეა საჭირო, ან კიდევ, უფრო ხშირად, პატივმოყვარეობაც

კი, დიახ, პატივმოყვარეობა.

- მაგრამ ვერ ვიტყოდი, რომ უოლტერ ჰადს საკმარისი მიზეზი

ჰქონდეს.

- მართლა? - ჰკითხა მის მარფლმა. - მას აქაურობა ეჯავრება.

აქედან წასვლა უნდა, თან ჯინას წაყვანასაც აპირებს. და თუ მას

მართლა ფული უნდა, ჯინასთვის უფრო ხელსაყრელი იქნებოდა

მთელი ფული მიეღო, სანამ გაერკვეოდეს რომელი მათგანი უყ-

ვარს.

- რომელი მათგანი უყვარს?.. გაიოცა ლუისმა.

127

მკითხველთა ლიგა

მის მარფლი გაოცებული იყო მგზნებარე რეფორმატორის სი-

ბეცით.

- აი, რას ვამბობ. ორივე რესტარიკი შეყვარებულია ჯინაზე.

- ოჰ, შეუძლებელია, - თქვა ლუისმა დაბნეულად, შემდეგ გა-

ნაგრძო: - სტივენი ფასდაუდებელია ჩვენთვის, ფასდაუდებელი.

მან ისე აიყოლია ეს ყმაწვილები... დააინტერესა, შეაყვარა თე-

ატრი. გასულ თვეში გასაოცარი წარმოდგენა უჩვენეს. დეკორა-

ციები, კოსტიუმები, ყველაფერი. აღმოჩნდა, რომ, რასაც მუდამ

ვეუბნებოდი მავერიკს, მართალია: ეს ბიჭები ცხოვრებაში დრა-

მატული სიტუაციების ნაკლებობას მიჰყავს დანაშაულამდე. სა-

კუთარი თავის დრამატულ მდგომარეობაში წარმოდგენა ყველა

ბავშვის ბუნებრივი ინსტინქტია. მავერიკი ამბობს... აჰ, დიახ, მა-

ვერიკი... - ლუისს თითქოს რაღაც გაახსენდა:

- მინდა მავერიკმა ინსპექტორი კარი ნახოს ედგართან და-

კავშირებით. ყველაფერი ეს უაზრობაა.

- სინამდვილეში რა იცით ედგარ ლოუსონის შესახებ, ბატო-

ნო სეროქოლდ?

- ყველაფერი, - თქვა ლუისმა, - ყველაფერი რაც არის, რაც

საჭიროა ვიცოდე - მისი წარმოშობა, აღზრდა, საკუთარი თავი-

სადმი უნდობლობა...

მის მარფლმა შეაწყვეტინა:

- შეეძლო ედგარ ლოუსონს ქალბატონი სეროქოლდის მო-

წამვლა?

- შეუძლებელია, სულ რამდენიმე კვირის ჩამოსულია. და მა-

ინც უაზრობაა! რატომ უნდა დასჭირვებოდა ედგარს ჩემი მეუღ-

ლის მოწამვლა? რას მოიგებდა ამით?

- ფაქტობრივად არაფერს, რამდენადაც ვიცი. მაგრამ შეიძ-

ლება რაიმე უცნაური მიზეზი ჰქონოდა. ხომ იცით, როგორი უც-

ნაური პიროვნებაა.

- თქვენ გულისხმობთ მის თავშეუკავებლობას?

128

მკითხველთა ლიგა

- არა, მთლად ამას არა. რამდენადაც ვატყობ, შემცდარი კაცი

უნდა იყოს.

ეს სიტყვები ნათლად არ გამოხატავდა იმას, რასაც მის მარ-

ფლი გრძნობდა; ამას ლუის სეროქოლდიც მიხვდა.

- დიახ, - ამოიოხრა მან, - ის ცდება, საბრალო ბიჭი. არადა, ისეთი აშკარა გაუმჯობესება ეტყობოდა. ვერ გამიგია, რა

დაემართა...

მის მარფლი ცნობისმოყვარეობით წამოიწია.

- დიახ, მეც ეს მაინტერესებდა. თუ...

მან შეწყვიტა საუბარი, რადგან ამ დროს ინსპექტორი კარი შე-

მოვიდა

ოთახში.

129

მკითხველთა ლიგა

XII თავი

ლუის სეროქოლდი გავიდა. ინსპექტორი კარი დაჯდა და მრა-

ვალმნიშვნელოვნად გაუღიმა მის მარფლს.

- მაშ, ბატონმა სეროქოლდმა გთხოვათ გეთვალთვალათ? -

თქვა მან.

- დიახ, - დაუდასტურა ქალმა მორიდებით, - იმედი მაქვს სა-

წინააღმდეგო არ გექნებათ...

- არა, რა თქმა უნდა. ვფიქრობ, კარგი აზრია. ბატონმა სერო-

ქოლდმა იცის, რამდენად გამოსადეგი ბრძანდებით ამ საქმეში?

- კარგად ვერ გავიგე, ინსპექტორო.

- მესმის. ბატონი სეროქოლდი ფიქრობს, რომ თქვენ მხო-

ლოდ მშვენიერი ხანდაზმული ქალბატონი ბრძანდებით, რომე-

ლიც მის მეუღლესთან ერთად სწავლობდა სკოლაში. - კარიმ

თავი დაუქნია ქალს. - ისიც ვიცით, რომ თქვენ უფრო მეტი ფასი

გაქვთ, მის მარფლ, არა? დანაშაულში მშვენივრად ერკვევით.

ბატონმა სეროქოლდმა იცის დანაშაულის მხოლოდ ერთი ას-

პექტი - იმედის მომცემი ახალბედები. ზოგჯერ ძალიან მოსაბეზ-

რებელია ეს. უნდა გამოგიტყდეთ, რომ შესაძლოა ვცდებოდე და

ძველმოდურიც ვიყო, მაგრამ რამდენი წესიერი ყმაწვილია, რო-

მელსაც ფეხზე დაყენება სჭირდება. მაგრამ პატიოსნება თავის-

თავად ჯილდოა. როდის იყო, მილიონერები ღირსეული ადა-

მიანებისათვის ეწეოდნენ ქველმოქმედებას. კეთილი, კეთილი, ნუ მომაქცევთ ყურადღებას. მე ძველი ყაიდის კაცი ვარ. მინა-

ხავს ბიჭები და გოგონები, რომელთაც ცხოვრებაში არ გაუმარ-

თლდათ; მათ ცუდი ოჯახები აქვთ, უიღბლოები არიან და მძიმე

მდგომარეობაში ჩავარდნილები, მაგრამ აქვთ სწრაფვა, მიაღ-

წიონ გამარჯვებას. მეც სწორედ ასეთებისთვის დავტოვებდი

ჩემს ფულებს, რომ მქონოდა. მაგრამ ფული მე არასოდეს მექნე-

130

მკითხველთა ლიგა

ბა, ვიქნები ჩემი პენსიისა და ერთი პატარა ბაღის ამარა. ჩემი

ხელქვეითი ბლეიკერი თქვენზე მელაპარაკებოდა წუხელ. მით-

ხრა, ადამიანის უკუღმართ ბუნებას კარგად უნდა იცნობდესო.

ახლა კი მომახსენეთ თქვენი აზრი, როგორ ფიქრობთ, ვინ არის

საეჭვო? ის ამერიკელი ჯარისკაცი, ჯინას მეუღლე?

- ეს, - თქვა მის მარფლმა, - ყველასთვის ხელსაყრელი იქნე-

ბოდა. ინსპექტორმა კარიმ გულთბილად ჩაიღიმა.

- ერთმა ამერიკელმა ჯარისკაცმა შეყვარებული მომტაცა, -

გაიხსენა მან, - ბუნებრივია, ცუდი აზრისა ვარ ჯარისკაცებზე. თა-

ნაც უოლტერ ჰადი თავის საზიანოდ იქცევა. არაპროფესიონა-

ლის თვალსაზრისიც საინტერესოა. ვის შეიძლებოდა მოეწამლა

ქალბატონი სეროქოლდი ასე ჩუმად და ნელ-ნელა?

- კეთილი, - უთხრა მის მარფლმა საზრიანად, - ადამიანის ბუ-

ნება, მოგეხსენებათ, როგორია, მაშინვე ქმარზე მიიტანს ეჭვს ან

კიდევ პირიქით - ცოლზე. პირველი ვარაუდი ყოველთვის ასე-

თია, როცა საქმე მოწამვლას ეხება. თქვენ როგორ ფიქრობთ?

- მე თქვენ ყოველთვის გეთანხმებით, - მიუგო ინსპექტორმა

კარიმ.

- მაგრამ, სინამდვილეში, ამ შემთხვევაში... - მის მარფლმა

თავი გააქნია, - არა, გულახდილად რომ გითხრათ, ბატონ სერო-

ქოლდზე ამას ვერ ვიტყვი. იმიტომ, რომ, იცით, ინსპექტორო, ის

მართლაც ერთგულია თავისი მეუღლისა. რასაკვირველია, მას

შეეძლო ამის აშკარად გამომჟღავნება, მაგრამ ასე არ იქცევა.

მისი ერთგულება ჩუმია, მაგრამ გულწრფელი. მას უყვარს თავი-

სი მეუღლე და მე სავსებით დარწმუნებული ვარ, არ მოწამლავ-

და მას.

- რომ არაფერი ვთქვათ იმ ფაქტზე, რომ საამისო მიზეზიც არ

გააჩნდა. ქალბატონმა სეროქოლდმა უკვე დაუმტკიცა მას ფუ-

ლი.

131

მკითხველთა ლიგა

- რა თქმა უნდა, - ცივად თქვა მის მარფლმა, - არის სხვა მიზე-

ზებიც, ჯენტლმენმა ცოლის თავიდან მოშორება რომ მოინდო-

მოს, მაგალითად, შეიძლება ახალგაზრდა ქალი უყვარდეს. მაგ-

რამ ამის მსგავსს ვერაფერს ვხედავ ამ შემთხვევაში. ბატონ სე-

როქოლდზე ვერ იტყვით, რომ სასიყვარულო საქმეებით იყოს

დაკავებული. ვშიშობ, - აღმოხდა მას თითქმის სინანულით, -

ჩვენ უნდა გამოვრიცხოთ იგი.

- სამწუხაროა, არა? - ინსპექტორმა ჩაიცინა. - ყოველ შემ-

თხვევაში, ის გულბრანდსენს ვერ მოკლავდა. ეჭვი არ არის, რომ ერთიმეორეზეა აქ ყველაფერი გადაჯაჭვული. ქალბატონ

სეროქოლდს ვინც წამლავს, გულბრანდსენიც იმან მოკლა, რა-

თა ხელი შეეშალა მისთვის საიდუმლოს გამჟღავნებაში. ახლა

ისა გვაქვს გასარკვევი, თუ ვის ჰქონდა გულბრანდსენის მოკ-

ვლის საშუალება გუშინ. ჩვენი ძვირფასი ეჭვმიტანილი - ეჭვი არ

არის - ახალგაზრდა უოლტერ ჰადია. სწორედ მან ჩართო მაგი-

დის ნათურა, რომელმაც დამცველი გადაწვა. ამით საშუალება

მიეცა დაეტოვებინა დარბაზი და მრიცხველთან მისულიყო.

მრიცხველი კი სამზარეულოს დერეფანშია, რომელიც გადის

მთავარ დერეფანში. გასროლის ხმაც სწორედ მაშინ გაისმა, როცა ის დიდი დარბაზიდან იყო გასული. ასე რომ, ის არის ეჭ-

ვმიტანილი #1, რომელიც მშვენიერ ადგილზე იმყოფებოდა, რომ დანაშაული ჩაედინა.

- ეჭვმიტანილი #2 ვინღაა? - იკითხა მის მარფლმა.

- ეჭვმიტანილი #2 არის ალექს რესტარიკი, რომელიც მარტო

იჯდა ჭიშკართან გაჩერებულ მანქანაში და იქიდან აქ მოსვლას

დიდი ხანი მოანდომა.

- კიდევ ვინმეა? - გადმოიხარა ინტერესით მის მარფლი და

უცებ მოაგონდა, რომ უნდა დაემატებინა: - ძალიან თავაზიანი

ბრძანდებით, ამდენი რამ რომ მითხარით.

132

მკითხველთა ლიგა

- ეს თავაზიანობა არ არის, - მიუგო ინსპექტორმა კარიმ, -

თქვენი დახმარება მჭირდება. თქვენ თავად მიკარნახეთ ეს, რო-

ცა იკითხეთ: „კიდევ ვინმეა?” ამიტომ თქვენი იმედი მაქვს. თქვენ

იქ იყავით, დარბაზში, გუშინ საღამოს და თქვენ შეგიძლიათ

თქვათ, ვინ გავიდა...

- დიახ, დიახ, მე ვალდებული ვარ გითხრათ... მაგრამ შევ-

ძლებ? იცით, ისეთი ვითარება სუფევდა...

- თქვენ გულისხმობთ, რომ ყველა უსმენდით იმას, რაც კარს

იქით, ბატონი სეროქოლდის კაბინეტში ხდებოდა?

მის მარფლმა თავი დაუქნია.

- დიახ, ჩვენ ყველანი ისეთი შეშფოთებულები ვიყავით. ბატო-

ნი ლოუსონი მართლაც შეშლილს ჰგავდა. გარდა ქალბატონ სე-

როქოლდისა, რომელიც აუღელვებელი ჩანდა, ჩვენ ყველანი

ვშიშობდით, რომ ლოუსონი რაღაც უბედურებას დაატეხდა თავს

ბატონ სეროქოლდს. ყვიროდა და საზარელ რამეებს ამბობდა -

ყველაფერი გარკვევით გვესმოდა, - ჰოდა, არც შუქის გამორთვა

შემინიშნავს და არც სხვა რამ.

- თქვენ ფიქრობთ, რომ როცა ეს ამბავი ხდებოდა, ვინმეს შე-

ეძლო დარბაზიდან გაპარვა, დერეფნის გავლა, ბატონი სერო-

ქოლდის მოკვლა და ისევ უკან შემოპარვა?

- ვფიქრობ, ეს შესაძლებელი იქნებოდა...

- შეგიძლიათ დაბეჯითებით თქვათ, რომ მთელი ამ ხნის გან-

მავლობაში დიდი დარბაზიდან არავინ გასულა?

მის მარფლი ჩაფიქრდა.

- მე შემიძლია ვთქვა, რომ ქალბატონი სეროქოლდი აქ იყო, რადგან მე მას ვაკვირდებოდი. ძალიან ახლოს იჯდა კაბინეტის

კართან, არც კი განძრეულა. გამაოცა იმან, რომ შეეძლო სიმ-

შვიდე შეენარჩუნებინა.

- დანარჩენები?

133

მკითხველთა ლიგა

- მის ბელევერი გავიდა, მაგრამ ვფიქრობ, დარწმუნებული

ვარ, ეს გასროლის შემდეგ მოხდა. ქალბატონი სტრიტი? ეს კი

არ ვიცი. იცით, ის ჩემ უკან იჯდა. ჯინა იქით, მოშორებით ფანჯა-

რასთან იყო, ვფიქრობ, მთელი ამ ხნის განმავლობაში იქვე

დარჩა, თუმცა, რა თქმა უნდა, დარწმუნებული არა ვარ. სტივენი

პიანინოსთან იჯდა. მან შეწყვიტა დაკვრა, როცა ჩხუბი გაჩაღ-

და...

- შეცდომაში არ უნდა შეგვიყვანოს იმ მომენტმა, როცა თქვენ

გაიგონეთ სროლის ხმა. - თქვა ინსპექტორმა კარიმ. - იცით, ეს

ნაცადი ფანდია. ხდება ცრუ გასროლა, რომ დაფიქსირდეს

მკვლელობის ჩადენის მომენტი, მაგრამ სინამდვილეში არასწო-

რად ფიქსირდება. თუ მის ბელევერმა მსგავსი რამ მოამზადა

(რაც შორს არის სინამდვილისაგან, მაგრამ რა იცი..), მაშინ ის

გავიდოდა, აშკარად, გასროლის შემდეგ, როგორც მოხდა კი-

დეც. არა, ჩვენ ვერ განვსჯით გასროლის მიხედვით. ქრისტიან

გულბრანდსენის დარბაზიდან გასვლიდან იმ მომენტამდე, როცა

მის ბელევერმა ის უკვე მოკლული ნახა, არის შუალედი და ჩვენ

შეგვიძლია გამოვრიცხოთ მხოლოდ ისინი, ვისაც არ ჰქონდა

დარბაზიდან გასვლის საშუალება. ესენი არიან ლუის სერო-

ქოლდი და ახალგაზრდა ედგარ ლოუსონი, რომლებიც კაბინეტ-

ში იყვნენ და ქალბატონი სეროქოლდი - დარბაზში. სამწუხაროა, რა თქმა უნდა, რომ გულბრანდსენი სწორედ იმ საღამოს მოკ-

ლეს, როცა ეს გაუგებრობა მოხდა სეროქოლდსა და ამ ახალ-

გაზრდა ლოუსონს შორის.

- თქვენ ფიქრობთ, სამწუხაროა? - ჩაილაპარაკა მის მარ-

ფლმა.

- ა? თქვენ როგორ ფიქრობთ?

- ჩემი აზრით, - წაიბუტბუტა მის მარფლმა, - ეს ჩანაფიქრი უნ-

და ყოფილიყო.

- მაშ, თქვენ ასე ფიქრობთ?

134

მკითხველთა ლიგა

- დიახ. ნებისმიერი კაცი მიხვდება, რომ ძალიან უცნაური იყო

ედგარ ლოუსონის, ასე ვთქვათ, უეცარი გაშმაგება, რადგან უკე-

თესობა ეტყობოდა უკვე. მას ჰქონდა ეს რაღაც უცნაური კომ-

პლექსი, უმამობით იტანჯებოდა. უინსტონ ჩერჩილი და ვიკონტი

მონტგომერი ჩაიჭედა თავში, რაც სავსებით ბუნებრივია ასეთი

არეული გონების პატრონისთვის. არ დარჩენია არც ერთი გამო-

ჩენილი ადამიანი, რომ არ ეფიქრა: მამაჩემიაო. მაგრამ, ჩემი

ვარაუდით, ვიღაც ჩასჩიჩინებს, რომ ლუის სეროქოლდია მისი

ნამდვილი მამა, რომ სწორედ ლუის სეროქოლდი სდევნის მას, რომ, წესით, ის უნდა ყოფილიყო სტოუნიგეითის გვირგვინოსანი

უფლისწული. ამ ჭკუასუსტმა ბიჭმა იმდენად გაითავისა ეს აზრი, რომ სიშმაგემდე მივიდა, და, ადრე იქნებოდა თუ გვიან, აუცი-

ლებლად უნდა აეტეხა აყალმაყალი. განა ამაზე უკეთეს შირმას

მოიფიქრებს კაცი? ყველას ყურადღება მიპყრობილი ექნებოდა

ამ სახიფათო სიტუაციაზე... თანაც, თუ ვინმემ წინასწარ მოფიქ-

რებულად უზრუნველყო რევოლვერით...

- ჰმ, დიახ. უოლტერ ჰადის რევოლვერი...

- ოჰ, დიახ, - თქვა მის მარფლმა, - მე ამაზე ვფიქრობდი.

იცით, უოლტერს არ შეუძლია ადვილად ურთიერთობის დამყა-

რება ადამიანებთან, პირქუშია და უდიერი, მაგრამ, არა მგონია, სულელიც იყოს.

- მაშ, თქვენ არ ფიქრობთ, რომ ეს უოლტერს შეეძლო ჩაედი-

ნა?

- ვფიქრობ, ყველა ამოისუნთქავდა, ეს რომ უოლტერს ჩაედი-

ნა. მეტად უჩვეულოდ ჟღერს, მაგრამ ამას იმიტომ ვამბობ, რომ

იგი უცხოა ამ სახლში.

- რას იტყვით მის მეუღლეზე? - ჰკითხა ინსპექტორმა კარიმ, -

მასაც შეუმსუბუქდებოდა მდგომარეობა?

მის მარფლმა არ უპასუხა. ის ჯინაზე და სტივენ რესტარიკზე

ფიქრობდა, რომლებიც ერთად იდგნენ მისი ჩამოსვლის პირ-

135

მკითხველთა ლიგა

ველ დღეს. და მას გაახსენდა, გუშინ საღამოს ალექს რესტარიკი

როგორ მიაჩერდა დარბაზში შემოსვლისთანავე ჯინას.

ნეტა თავად რას ფიქრობდა ჯინა?

ორი საათის შემდეგ ინსპექტორი კარი გადაწვა სავარძელში, გაიზმორა და ამოიოხრა.

- კეთილი, - თქვა მან, - ჩვენ ბევრ რამეს მოვფინეთ ნათელი.

სერჟანტი ლეიკი დაეთანხმა.

- მსახურები გამორიცხულია, - თქვა მან, - ისინი ერთად იყ-

ვნენ ამ კრიტიკულ მომენტში - ისინი, ვინც აქ ცხოვრობენ, ხო-

ლო ვინც აქ არ იძინებს, ყველა შინ იყო წასული.

კარიმ თავი დაუკრა. მას მეტისმეტად გადაეღალა გონება.

მან ფიზიოთერაპევტები დაჰკითხა, აღმზრდელები და კიდევ, როგორც თვითონ უწოდებდა, „ორი ყმაწვილი კატორღელი”, რომელთაც რიგის მიხედვით იმ ღამით ოჯახის წევრებთან ერ-

თად სადილობა ერგოთ. მათი ნაამბობი ერთმანეთს ემ-

ხთვეოდა. კარის შეეძლო ისინიც გამოერიცხა. მათ ქცევა და ხა-

სიათიც კი ერთნაირი ჰქონდათ. არც ერთი მათგანი არ იყო მარ-

ტოობის მოყვარული, რაც ხელსაყრელი იყო მათი ალიბისთვის.

კარიმ დოქტორი მავერიკი ბოლოსთვის მოიტოვა, რადგან იგი, რამდენადაც შეეძლო განესაჯა, ხელმძღვანელი პირი იყო ინ-

სტიტუტში.

- ახლა კი მას დავუძახოთ, ლეიკ.

ასე რომ, ახალგაზრდა ექიმიც ჩქარი ნაბიჯით შემოვიდა —

კოპწია, მოხდენილი, თანაც რაღაცნაირად მკაცრად იმზირებო-

და პენსნეს იქიდან.

მავერიკმა დაადასტურა თავისი თანამშრომლების ჩვენებები

და კარის დასკვნებსაც დაეთანხმა. კოლეჯის მკვიდრ კედლებში

ვერსად ნახავდა კაცი რაიმე ღრიჭოს ან საძრომს. ამიტომ ქრის-

ტიან გულბრანდსენის სიკვდილი არ შეიძლებოდა მიეწერათ

იმათთვის, ვისაც „ყმაწვილ პაციენტებს” უწოდებდა კარი.

136

მკითხველთა ლიგა

- მაგრამ პაციენტები მაინც პაციენტები არიან, ინსპექტორო, -

თქვა დოქტორმა მავერიკმა ღიმილით.

- ეს ქედმაღლური ღიმილი იყო და ინსპექტორი კარი არ ჩა-

ითვლებოდა ნორმალურ ადამიანად, ცოტათი რომ არ განაწყე-

ნებულიყო, მან პროფესიულად უთხრა:

– ახლა, რაც შეეხება თქვენს მოქმედებას, დოქტორო მავე-

რიკ, შეგიძლიათ წარმომიდგინოთ ანგარიში?

– რა თქმა უნდა, მე ვეცდები ზოგადი მონახაზი გავაკეთო და

დაახლოებით მაინც გითხრათ, როდის რა მოხდა.

დოქტორმა მავერიკმა დიდი დარბაზი ათის თხუთმეტ წუთზე

დატოვა ბატონ ლეისისა და დოქტორ ბაუმგარტენთან ერთად.

ისინი დოქტორ ბაუმგარტენის ოთახში შევიდნენ, სადაც სამივე-

ნი მკურნალობის მეთოდებზე საუბრობდნენ. ამ დროს მის ბელე-

ვერი მიიჭრა მათთან და დოქტორ მავერიკს სთხოვა დიდ დარ-

ბაზში წაჰყოლოდა. ეს იყო დაახლოებით ათის ნახევარზე. ის მა-

შინვე წავიდა დარბაზში, სადაც მთლად მოშვებული და ღონე-

მიხდილი ედგარ ლოუსონი იხილა.

ინსპექტორი კარი შეიშმუშნა.

– ერთი წუთით, დოქტორო მავერიკ, თქვენი აზრით, ეს ყმაწ-

ვილი სულით ავადმყოფია?

დოქტორმა მავერიკმა ისევ ქედმაღლურად ჩაიღიმა.

– ჩვენ ყველა სულით ავადმყოფები ვართ, ინსპექტორო კა-

რი.

ხუმრობს, გაიფიქრა ინსპექტორმა. მან კარგად იცოდა, რომ

ის სულით ავადმყოფი არ იყო, როგორადაც არ უნდა ჩაეთვალა

თავი თვით დოქტორ მავერიკს.

– მას შეუძლია პასუხი აგოს თავის ქცევაზე? იცის, რასაც აკე-

თებს?

– სავსებით.

137

მკითხველთა ლიგა

– მაშინ, მან ბატონ სეროქოლდს რევოლვერიდან რომ ეს-

როლა, მკვლელობის მცდელობა ყოფილა.

– არა, არა, ინსპექტორო კარი. მსგავსი არაფერი იფიქროთ.

– წამოდით, დოქტორო მავერიკ. კედელზე ორი ნატყვიარი

ვიპოვე. ტყვიას მეტად სახიფათოდ უნდა გაევლო ბატონი სერო-

ქოლდის თავთან.

– შეიძლება. მაგრამ ლოუსონს არ ჰქონდა განზრახული ბა-

ტონი სეროქოლდის მოკვლა, ან თუნდაც დაჭრა. მას ძალიან უყ-

ვარს ბატონი სეროქოლდი.

– მეტად უცნაური გამოხატულებაა სიყვარულისა.

დოქტორმა მავერიკმა კვლავ გაუღიმა. ინსპექტორ კარის ეს

ღიმილი აუტანელი მოეჩვენა.

– ყველაფერი, რასაც ადამიანი აკეთებს, წინასწარგანზრახუ-

ლია. ყოველთვის, ინსპექტორო, როცა ვინმეს სახელი ან სახე

გავიწყდებათ, ეს იმისი ნიშანია, რომ შეუცნობლად, მაგრამ მა-

ინც გსურთ დაივიწყოთ.

ინსპექტორმა კარიმ უნდობლად შეხედა.

– ყოველთვის, როცა რაღაც წამოგცდებათ, უაზროდ არ ხდე-

ბა. ედგარ ლოუსონი რამდენიმე ფუტის მოშორებით იდგა ბატო-

ნი სეროქოლდისაგან. მას ადვილად შეეძლო სასიკვდილოდ და-

ეჭრა იგი. თუმცა კი ააცდინა. რატომ ააცდინა? იმიტომ, რომ მას

უნდოდა აეცდინა. ეს ისე ადვილი გასაგებია. ბატონი სეროქოლ-

დი საფრთხეში არ ყოფილა და თავადაც დარწმუნებული იყო

ამაში. ის მიუხვდა ედგარს, რას ნიშნავდა ეს ჟესტი — ეს იყო გა-

მოწვევა და გულისწყრომის გამოხატულება სამყაროს მიმართ, რომელმაც მას წაართვა ბავშვური ცხოვრების ელემენტარული

აუცილებლობა — უსაფრთხოება და სიყვარული.

– ვფიქრობ, უნდა ვნახოთ ეს ყმაწვილი.

138

მკითხველთა ლიგა

– რა თქმა უნდა, თუ გსურთ. წუხანდელმა მღელვარებამ კუჭი

აუშალა, მაგრამ დღეს უკეთესადაა. ბატონ სეროქოლდს ეს

გაუხარდება.

ინსპექტორი კარი დაჟინებით მიაჩერდა, მაგრამ დოქტორი

მავერიკი, როგორც ყოველთვის, სერიოზული იყო.

კარიმ ამოიოხრა.

– დარიშხანი ხომ არა გაქვთ? – იკითხა მან.

– დარიშხანი? – გაიკვირვა დოქტორმა მავერიკმა. აშკარად

მოულოდნელი კითხვა იყო. – რა უცნაური კითხვაა. რატომ და-

რიშხანი?

– კითხვაზე მიპასუხეთ მხოლოდ.

– არა, არავითარი დარიშხანი არ გამაჩნია.

– მაგრამ რაღაც წამლები ხომ გაქვთ?

– ოჰ, რა თქმა უნდა, ძილის წამლები, მორფიუმი – ბარბიტუ-

რატები. ჩვეულებრივი წამლები.

– ქალბატონ სეროქოლდს თქვენ მკურნალობთ?

– არა, დოქტორი განტერი მარკეტ კიმბლიდან, ოჯახის ექიმი.

მე, რა თქმა უნდა ექიმი ვარ, მაგრამ ფსიქიატრი.

– გასაგებია. კეთილი, დიდი მადლობა, დოქტორო მავერიკ.

როცა დოქტორი მავერიკი გავიდა, ინსპექტორმა კარიმ გა-

დაულაპარაკა ლეიკს, ამ ფსიქიატრებმა თავი მომაბეზრესო.

– ახლა ოჯახის წევრები დავკითხოთ, – თქვა მან, – პირვე-

ლად ახალგაზრდა უოლტერ ჰადს გავესაუბრები.

უოლტერ ჰადი წინდახედული პიროვნება აღმოჩნდა. მან

ფრთხილად შეათვალიერა პოლიციელი, ეტყობოდა, უნდოდა

მის სულში ჩაეხედა, თუმცა ისინი თანამოაზრენი იყვნენ.

სტოუნიგეითში ელექტროგაყვანილობა ძალიან დაზიანებუ-

ლი და მოძველებული იყო. შტატებში ასეთი გაყვანილობები არ

ჰქონდათ.

139

მკითხველთა ლიგა

– ელექტრობა, დარწმუნებული ვარ, განსვენებულმა ბატონმა

გულბრანდსენმა გაიყვანა ჯერ კიდევ მაშინ, როცა ელექტროგა-

ნათება სიახლეს წარმოადგენდა, — თქვა ინსპექტორმა კარიმ

ღიმილით.

– გეთანხმებით! ოჰ, ეს მშვენიერი, უძველესი ფეოდალური

ინგლისი დღემდე ასეთი დარჩა...

– ის ელექტროდამცველი, რომელიც დიდ დარბაზში განათე-

ბის რეგულირებას ახდენს, გაფუჭდა, უოლტერი სწორედ იმის

სანახავად გავიდა, შეაკეთა და ისევ დაბრუნდა.

– რამდენი ხნით იყავით გასული?

– ზუსტად ვერ გეტყვით. დამცველის ყუთი ისეთ მოუხერხე-

ბელ ადგილასაა, რომ მე კიბისა და სანთლის მოძებნა დამჭირ-

და. შეიძლება – ათი წუთი, ან შეიძლება, თხუთმეტი.

– გასროლის ხმა გაიგეთ

– არა, მსგავსი არაფერი გამიგია. სამზარეულოსკენ რომ მი-

დიხართ, ორმაგი კარებია და ერთ-ერთ მათგანს თექა აქვს აკ-

რული.

– გასაგებია... და, როცა დარბაზში დაბრუნდით, რა ნახეთ?

– ყველანი ბატონი სეროქოლდის კაბინეტის კართან იყვნენ

შეჯგუფული. ქალბატონმა სტრიტმა თქვა, ბატონი სეროქოლდი

მოკლესო, მაგრამ სინამდვილეში ასე არ იყო. ბატონი სერო-

ქოლდი უვნებელი გადარჩა; იმ სულელმა ააცდინა თურმე.

– თქვენ იცანით რევოლვერი?

– რა თქმა უნდა, ვიცანი! ჩემი იყო.

– უკანასკნელად როდის ნახეთ?

– ორი-სამი დღის წინ.

– სად ინახავდით?

– უჯრაში, ჩემს ოთახში.

– ვინ იცოდა, რომ იქ ინახავდით?

– რა ვიცი, მაგათ ამბავს რას გაიგებ.

140

მკითხველთა ლიგა

– რას გულისმხობთ, ბატონო ჰად?

– ოჰ, აქ ყველანი გიჟები არიან!

– როცა დარბაზში დაბრუნდით, ყველა იქ დაგხვდათ?

– ვის გულისხმობთ ყველაში?

– იმ ხალხს, დარბაზში რომ დატოვეთ, როცა დამცველის შე-

საკეთებლად წახვედით.

– ჯინა იქ იყო... ჭაღარა, ხანში შესული ქალბატონი და მის ბე-

ლევერი... განსაკუთრებული ყურადღება არ მიმიქცევია ამისათ-

ვის, მაგრამ, მე მგონი, არ ვცდები.

– ბატონი გულბრანდსენი მეტად მოულოდნელად ჩამოვიდა

გუშინწინ, არა?

– დიახ, მაგრამ არა მგონია, თავის ჩვეულებრივ საქმეებზე

ჩამოსულიყოს.

– ჩამოსვლას ვინმე ხომ არ აუღელვებია?

– უოლტერ ჰადი ცოტა ხანს ჩაფიქრდა, სანამ უპასუხებდა:

– არა, ამას ვერ ვიტყოდი.

– ინსპექტორმა მის ქცევაში წინდახედულება კიდევ ერთხელ

შენიშნა.

– თქვენ ხომ არ იცით, რისთვის ჩამოვიდა?

– გულბრანდსენის ამ ძვირფასი სამეურვეოს გამო, მე მგონი.

მთელი „შემადგენლობა” გაგიჟებულია.

– თქვენ გყავთ ასეთი „შემადგენლობა”, როგორც თქვენ ამ-

ბობთ, შტატებში?

– ერთია კაპიტალის შეწირვა კოლეჯის შესანახად და მეორე

– მორალური ზემოქმედების მოხდენა ადამიანებზე, რასაც აქ

მიმართავენ. საკმარისად გვყავდა არმიაში ფსიქიატრები და

ვიცნობ მაგათ. აქაც მრავლად ირევიან. დგანან და ამ ახალგაზ-

რდა თავზეხელაღებულებს ჩალის კალათების მოწნასა და ჩიბუ-

ხების გამოთლას ასწავლიან. ბავშვური თამაშებია! გულისამა-

ჩუყებელი!

141

მკითხველთა ლიგა

– ინსპექტორ კარის ამ კრიტიკაზე არაფერი უთქვამს. შესაძ-

ლოა, ეთანხმებოდა კიდეც. ყურადღებით შეათვალიერა უოლ-

ტერი:

– მაშ, თქვენ წარმოდგენაც არ გაქვთ, ვის შეეძლო მოეკლა

ბატონი გულბრანდსენი?

– ალბათ ერთ-ერთ მარჯვე ბიჭს კოლეჯიდან, რომელიც თა-

ვის ოსტატობას სრულყოფდა.

– არა, ბატონო ჰად, ეს გამორიცხულია. კოლეჯი, მიუხედა-

ვად აქ საგულდაგულოდ შექმნილი თავისუფალი ატმოსფეროსი, მაინც საპატიმროა. როგორც კი მოსაღამოვდება, თავისუფლად

ვერც ვერავინ შევა კოლეჯში და ვერც ვერავინ გამოვა იქიდან, რომ მკვლელობა ჩაიდინოს.

– მე მათ გვერდს არ ავუვლიდი! ისე, თუ თქვენ გსურთ, ყუ-

რადღება შეაჩერეთ ახლობლებზე. ალექს რესტარიკზე გეუბნე-

ბით – ნაღდია.

– ამას რატომ ამბობთ?

– მას ხელსაყრელი მომენტი ჰქონდა. მანქანით მარტო შემო-

ვიდა ბაღში.

– რატომ უნდა მოეკლა მას ქრისტიან გულბრანდსენი?

უოლტერმა მხრები აიჩეჩა.

– მე აქ უცხო ვარ. არ ვიცი, რა ურთიერთობებია ოჯახში. შე-

იძლება იმ კაცმა რამე გაიგო ალექსის შესახებ და უნდოდა სე-

როქოლდისთვის გაემხილა.

– მერე, ამას რა მოჰყვებოდა?

– მემკვიდრეობას ჩამოართმევდნენ. მას კი ფული სჭირდება

– საკმაოდ დიდი ფული, როგორც ამბობენ.

– თქვენ თეატრალურ საქმიანობას გულისხმობთ?

– თვითონ ასე ეძახის.

– მაშ, თქვენი აზრით არ არის?

უოლტერ ჰადმა კვლავ აიჩეჩა მხრები.

142

მკითხველთა ლიგა

– წარმოდგენა არა მაქვს, – თქვა მან.

143

მკითხველთა ლიგა

XIII თავი

ალექს რესტარიკი სიტყვაუხვი იყო, თანაც ლაპარაკის დროს

ხელებს იქნევდა.

– ვიცი, ვიცი! მე იდეალური ეჭვმიტანილი ვარ. მე აქ მარტო

ჩამოვედი მანქანით და სახლისკენ მომავალს შემოქმედებითი

განწყობილება შემექმნა. სულაც არ მოველი, რომ თქვენ ამას

გაიგებთ, ან როგორ უნდა გაიგოთ?

– როგორმე შევძლებ, – ჩაურთო კარიმ ცივად, მაგრამ რეს-

ტარიკმა განაგრძო.

– ასე ხდება საერთოდ. ვერც გაიგებ, ისე უეცრად დაგეუფლე-

ბა შთაგონება. აზრი – იდეა – სხვა ყველაფერი უკვალოდ ქრება!

მე მომავალ თვეში „ლაიმჰაუზის ღამეებს” ვდგამ. მოულოდნე-

ლად, წუხელ, შესაფერი გარემო შეიქმნა.... იდეალური განათე-

ბა. ბურუსი... ფარების შუქი ჭრიდა ბურუსს, ისევ უკან ირეკლე-

ბოდა და ამ შუქში ბუნდოვნად მოჩანდა მაღალი შენობები. ყვე-

ლაფერი ხელს მიწყობდა! გასროლები, გაქცეული კაცის ნაბიჯე-

ბის ხმა და ელექტრომოტორის გუგუნი — ეს მდინარე ტემზაზე

მიმავალი კატერის ხმა შეიძლებოდა ყოფილიყო და ასეც ჩავ-

თვალე. მაგრამ რა უნდა მეღონა, რომ სცენაზე მსგავსი ეფექტი

მიმეღო? და...

ინსპექტორმა კარიმ შეაწყვეტინა:

– გასროლის ხმა გაიგეთ? სად გაიგეთ?

– ბურუსში, ინსპექტორო, – ალექსმა ხელები ჰაერში შეათა-

მაშა, ფუნჩულა, კარგად მოვლილი ხელები ჰქონდა, – ბურუსი-

დან მოისმა, საოცარი მომენტი იყო.

– თქვენ არ მოგეჩვენათ, რომ რაღაც ცუდი ამბავი ხდებოდა?

– ცუდი? რატომ უნდა მომჩვენებოდა?

– ნუთუ სროლა ასეთი ჩვეულებრივი ამბავია?

144

მკითხველთა ლიგა

- აჰ, ვიცოდი, ვერ გამიგებდით! გასროლის ხმები საოცრად

მოერგო იმ სცენას, რომელსაც მე ვქმნიდი. მე მჭირდებოდა გას-

როლის ხმები. ხიფათი – თრიაქი, სიგიჟეები. რაში მაინტერე-

სებდა, სინამდვილეში რა ხდებოდა? შეიძლება სადღაც გზაზე

სატვირთო მანქანამ ჩაიარა და იმის ძრავა გამოსცემდა ასეთ

ხმას, ან ვიღაც ბრაკონიერმა ბოცვერს ესროლა.

– ჩვეულებრივ, აქ მახეს უგებენ ბოცვერს.

ალექსმა ისევ განაგრძო:

– ან, ბავშვმა შუშხუნები აუშვა. მე სულაც არ ჩამითვლია, რომ ეს სროლის ხმა იყო. ფიქრით „ლაიმჰაუზში” ვიყავი, უფრო

სწორად, კულისებში, და „ლაიმჰაუზს” ვუყურებდი.

– რამდენი გასროლა იყო?

– არ ვიცი, – თქვა გაღიზიანებულმა ალექსმა, – ორი თუ სა-

მი; ორი – ზედიზედ, ეს კი მახსოვს.

ინსპექტორმა კარიმ თავი დაუქნია.

– მგონი გაქცეული კაცის ნაბიჯების ხმა ახსენეთ, არა?

საიდან მოისმოდა?

– ბურუსიდან. სადღაც სახლთან ახლოს უნდა ყოფლიყო.

ინსპექტორმა კარიმ ისევ მშვიდად თქვა:

– ჩვენ იძულებული ვართ ყველაფერი ვივარაუდოთ.

– ალბათ, მეტისმეტად გულისგამაწვრილებელია თქვენი საქ-

მიანობა, ინსპექტორო! – თქვა ალექს რესტარიკმა დიდსულოვ-

ნად. – წვრილმანები, გაუთავებელი წვრილმანები, როდის მოხ-

და, სად მოხდა... და ბოლოს რა გამოდის აქედან? უბედურ ქრის-

ტიან გულბრანდსენს ეს გააცოცხლებს?

– დამნაშავის დაჭერაც სრულიად საკმარისია, ბატონო რეს-

ტარიკ.

– ეს ველური დასავლეთის მიდგომაა!

– თქვენ კარგად იცნობდით ბატონ გულბრანდსენს?

145

მკითხველთა ლიგა

– არც ისე კარგად, რომ მომეკლა, ინსპექტორო. მე მას

ვხვდებოდი შიგადაშიგ ბავშვობიდან, მას შემდეგ, რაც აქ დავ-

სახლდი, ის დროდადრო თუ გამოჩნდებოდა ხოლმე. ჩვენი საქ-

მის ერთ-ერთი თავკაცია. როგორც ტიპი, არ მაინტერესებდა.

მას რაღაც კოლექცია აქვს, თუ არ ვცდები, მგონი, ტორვალდსე-

ნის ქანდაკებებისა... — ალექსს გააჟრჟოლა. — ეს მის პიროვ-

ნებაზე მეტყველებს, არა? ღმერთო ჩემო, ეს მდიდრები...

ინსპექტორმა კარიმ ის გულდაგულ შეათვალიერა და ჰკით-

ხა:

– საწამლავებში ერკვევით, ბატონო რესტარიკ?

– საწამლავებში? არ თქვათ ახლა, ჯერ მოწამლეს და მერე

ესროლესო. ეს მეტად გიჟური დეტექტივი იქნებოდა.

– ის არ მოუწამლავთ. თქვენ ჩემს კითხვაზე არ გიპასუხიათ.

– საწამლავს თავისებური მიმზიდველობა აქვს... მას რევოლ-

ვერის ან სხვა იარაღის მსგავსად ტყვიის სიტლანქე არ ახა-

სიათებს. ამ საკითხზე გარკვეული ცოდნა მე არა მაქვს, თუ ამას

გულისხმობთ...

– ოდესმე თუ გქონიათ დარიშხანი?

– სენდვიჩებში – როგორც წარმოდგენაშია? ძალზე მაცდური

იდეაა. როუზ გლაიდონს ხომ არ იცნობთ? ოჰ, ეს მსახიობები, სა-

ხელმოხვეჭილები ვართო, რომ ჰგონიათ! არა, დარიშხანზე არა-

სოდეს მიფიქრია, დარწმუნებული ვარ, რაღაც შხამიანი ბალა-

ხის ან ბუზსაჭერი ქაღალდისგან მიღებული ნაყენი იქნება.

– ხშირად ჩამოდიხართ აქ, ბატონო რესტარიკ?

– გააჩნია, ინსპექტორო. ზოგჯერ რამდენიმე კვირით გადავი-

კარგები ხოლმე, მაგრამ ვცდილობ, კვირის ბოლოს ყოველთვის

ჩამოვიდე, როცა კი მოვახერხებ. სტოუნიგეითს ყოველთვის სა-

კუთარ ოჯახად ვთვლიდი.

– ეს ქალბატონი სეროქოლდის დამსახურებაა?

146

მკითხველთა ლიგა

– ქალბატონი სეროქოლდის ვალს ვერასოდეს გადავიხდი.

სიმპათია, თანაგრძნობა, სიყვარული...

– და საკმაოდ სოლიდური თანხა ამავე დროს, არა?

ალექსს აღშფოთება დაეტყო.

– ის მე შვილივით მიყურებს და სწამს ჩემი საქმიანობისა.

– ოდესმე, თუ უსაუბრია თქვენთან თავის ანდერძზე?

– რა თქმა უნდა. მაგრამ, შეიძლება გკითხოთ, რატომ მის-

ვამთ ასეთ კითხვებს, ინსპექტორო? ქალბატონ სეროქოლდს

ხომ არაფერი შემთხვევია?

– სჯობდა არ შემთხვეოდა, – უთხრა ინსპექტორმა მკაცრად.

– რას გულისხმობთ?

– თუ არ იცით, მით უკეთესი, – თქვა ინსპექტორმა კარიმ, –

და, თუ იცით, გაფრთხილდით.

როცა ალექსი გავიდა, სერჟატმა ლეიკმა თქვა:

– საოცრად ყალბი პიროვნებაა, ასე არ არის?

კარიმ თავი გააქნია.

– ძნელი სათქმელია. შეიძლება ჭეშმარიტი შემოქმედებითი

ნიჭი არ ასვენებს. შეიძლება უწყინარი ახალგაზრდაა, ოღონდ

ეგაა, ბაქიაობა უყვარს. ვინ იცის, მართლა გაიგონა გაქცეულის

ნაბიჯების ხმა? შემიძლია დაგენიძლაოთ, რომ ეს მისი გამოგო-

ნილია.

– გარკვეული მოსაზრებით?

– გარკვეული მოსაზრებით. ჩვენ ჯერ იქამდე არ მივსულ-

ვართ, მაგრამ მივალთ.

– ბოლოს და ბოლოს, სერ ერთ-ერთი იმ გაქნილ ყმაწვილთა-

განი შეიძლებოდა შეუმჩნევლად გამოსულიყო კოლეჯის შენო-

ბიდან. ალბათ, რამდენიმე ბინის ქურდიც იქნება მათ შორის, და

თუ ასეა...

– სხვებს ჰგონიათ, რომ ჩვენ სწორედ ასე ვფიქრობთ; ხელ-

საყრელიცაა. თავს დავდებ, რომ ასეა, ლეიკ.

147

მკითხველთა ლიგა

– მე პიანინოსთან ვიჯექი, – თქვა სტივენ რესტარიკმა. წყნა-

რად ვუკრავდი, როცა ლუისსა და ედგარს შორის ჩხუბი ატყდა.

– თქვენ რა გაიფიქრეთ ამ დროს?

– მართალი რომ გითხრათ, სერიოზულ ამბად არც ჩამით-

ვლია. ის საბრალო ისედაც ხშირად ანთხევს ღვარძლსა და ბოღ-

მას. იცით, ის მართლა გიჟი კი არ არის. მთელი ეს სისულელე

სხვა არაფერია, თუ არა დაგუბებული გრძნობების გულიდან

ამოხეთქვა. მართალი თუ გნებავთ, ჩვენ ყველანი ნერვებს ვუშ-

ლით მას, განსაკუთრებით კი ჯინა, რა თქმა უნდა.

– ჯინა? თქვენ ქალბატონ ჰადს გულისხმობთ? რატომ უშლის

მას ნერვებს?

– იმიტომ, რომ ის ქალია, და თანაც ლამაზი ქალი, კიდევ იმი-

ტომ, რომ მისი აზრით, ედგარი სასაცილოდ იქცევაო! ჯინა ნა-

ხევრად იტალიელია, ხომ იცით, იტალიელებს კი გაუცნობიერე-

ბელი ულმობლობა ახასიათებთ. არავის მიმართ არ გრძნობენ

სიბრალულს, არც მოხუცის და არც მახინჯის მიმართ, არც ცოტა

თავისებური, უცნაური ადამიანები ებრალებათ. თითით ჩვენება, დაცინვა უყვართ. სწორედ ამას აკეთებდა ჯინა, მეტაფორულად

რომ ვთქვათ. ედგარს აბუჩად იგდებდა. ედგარი სასაცილო იყო, მედიდური და არსებითად სრულიად დაურწმუნებელი საკუთარ

თავში. მას უნდოდა შთაბეჭდილება მოეხდინა, და მხოლოდ იმას

მიაღწია, რომ სულელურად გამოიყურებოდა. ჯინას სულაც არ

აწუხებდა, საბრალო ბიჭი ასე რომ იტანჯებოდა.

– თქვენ იმის თქმა გსურთ, რომ ედგარ ლოუსონს ქალბატო-

ნი ჰადი უყვარს? – იკითხა ინსპექტორმა კარიმ.

სტივენმა მხიარულად უპასუხა:

- ოჰ, დიახ. სინამდვილეში მეტ-ნაკლებად ყველა შეყვარებუ-

ლი ვართ, ჯინა ყველას ასეთი მოგვწონს.

– მის მეუღლეს თუ მოსწონს ეს ამბავი?

148

მკითხველთა ლიგა

– ძალზე გულგატეხილია. ისიც იტანჯება, საბრალო ბიჭი.

იცით, ასე არ შეიძლება გაგრძელდეს. მე მხედველობაში მაქვს

მათი ქორწინება. ადრე თუ გვიან ამას ბოლო უნდა მოეღოს. ომი

რომ არა, ისინი ერთმანეთს ვერც შეხვდებოდნენ.

– ეს ყველაფერი საინტერესოა, – თქვა ინსპექტორმა, – მაგ-

რამ ჩვენ გადავუხვიეთ საუბრის მთავარ საგანს: ვინ არის ქრის-

ტიან გულბრანდსენის მკვლელი.

– მართლაც, – თქვა სტივენმა, – მაგრამ მე ვერაფერს გეტ-

ყვით, პიანინოსთან ვიჯექი და არც მიმიტოვებია, სანამ ჩვენი

ძვირფასი ჯოლი არ შემოვიდა რაღაც დაჟანგული ძველი გასა-

ღებებით ხელში. მან სცადა, ერთ-ერთი მათგანი კაბინეტის კა-

რისთვის მოერგო.

– თქვენ პიანინოსთან დარჩით და დაკვრა განაგრძეთ?

– თქვენ ფიქრობთ, ნაზი ობლიგატო ვუძღვენი ლუისის კაბი-

ნეტში გამართულ სამკვდრო-სასიცოცხლო ბრძოლას? არა, მე

დაკვრა შევწყვიტე, როცა სიტუაცია დაიძაბა. იმიტომ კი არა, რომ ამ ამბის კეთილად დასრულებაში ეჭვი შემეპარა. ლუისს

ისეთი მომნუსხავი თვალები აქვს, რომ თავისუფლად შეეძლო, მხოლოდ მზერით შეეჩერებინა ედგარი.

– და მაინც, ედგარ ლოუსონმა მას ორჯერ ესროლა.

სტივენმა თავი გააქნია.

– ეს მხოლოდ სცენის გათამაშება იყო. თავისთვის ერთობო-

და. დედაჩემმა იცოდა ხოლმე ასე. ოთხი წლისა ვიყავი, როცა

მოკვდა თუ გაიქცა ვიღაც კაცთან ერთად, არ ვიცი, მაგრამ მახ-

სოვს, როგორ ატრიალებდა ხოლმე პისტოლეტს, როცა განრის-

ხდებოდა. ერთხელ ღამის კლუბშიც ამოიღო რევოლვერი და კე-

დელს დაღი დაასვა. საუკეთესო მსროლელი გახლდათ. ცოტა

აურზაური გამოიწვია. ის რუსი მოცეკვავე იყო, ხომ იცით.

– რა თქმა უნდა. შეგიძლიათ მითხრათ, ბატონო რესტარიკ, ვინ გავიდა დარბაზიდან გუშინ ღამით, როცა თქვენ იქ იყავით?

149

მკითხველთა ლიგა

– უოლი შუქის ჩასართველად გავიდა, ჯულიეტ ბელევერი –

გასაღების მოსაძებნად, კაბინეტის კარისათვის რომ მოერგო.

სხვა არავინ, რამდენადაც ვიცი.

– შეამჩნევდით, ვინმე რომ გასულიყო?

სტივენი ჩაფიქრდა.

– ალბათ, ვერა, თუკი თითისწვერებზე გაიპარებოდა და ასევე

შემოიპარებოდა. დარბაზში ხომ ძალზე ბნელოდა, ამასთან კა-

ბინეტში ხელჩართული ბრძოლა იყო, რომლისკენაც მთელი გუ-

ლისყური გვქონდა მიპყრობილი.

– ვინმეს მიმართ თუ ხართ დარწმუნებული, რომ მთელი ამ

ხნის განმავლობაში დარბაზიდან არ გასულა?

– ქალბატონი სეროქოლდი, დიახ, და ჯინა. შემიძლია დავი-

ფიცო.

– გმადლობთ, ბატონო რესტარიკ.

სტივენი კარისაკენ წავიდა. წამით შეჩერდა და დაბრუნდა.

– რას ნიშნავს ეს ყველაფერი? – იკითხა მან. – დარიშხანზე

მოგახსენებთ.

– თქვენ ვინ გითხრათ დარიშხანის შესახებ?

– ჩემმა ძმამ.

– აჰ, დიახ.

სტივენმა იკითხა:

– ქალბატონ სეროქოლდს დარიშხანს ასმევდა ვინმე?

– რატომ ახსენეთ ქალბატონი სეროქოლდი?

– მე წაკითხული მაქვს დარიშხანით მოწამვლის სიმპტომები.

პერიფერიული ნევრიტი, არა? ცოტათ თუ ბევრად ემთხვევა

იმას, რაც ამ ბოლო დროს მას სტანჯავდა. და, კიდევ, ლუისმა ხე-

ლი აუკრა, როცა ტონუსის მიმცემი წამლის მიღებას აპირებდა

წუხელ. მისი მოწამვლა ხომ არ უნდოდათ?

– ეს საკითხი ჯერ კიდევ გასარკვევია, – ოფიციალური კილო-

თი განაცხადა ინსპექტორმა კარიმ.

150

მკითხველთა ლიგა

– ქალბატონმა სეროქოლდმა იცის ამის შესახებ?

– ბატონი სეროქოლდი საოცრად მოწადინებული იყო, რათა

ის ამ ამბით არ აეღელვებინათ.

- აღელვება ის სიტყვა არ არის, ინსპექტორო. ქალბატონი სე-

როქოლდი არასოდეს მინახავს აღელვებული... ეს ამბავი ხომ

არ დგას ქრისტიან გულბრანდსენის მკვლელობის უკან? მას აღ-

მოუჩენია, რომ ქალბატონ სეროქოლდს წამლავდნენ, თუმცა ის

როგორ აღმოაჩენდა? და მაინც მთელი ეს ამბავი მეტად უჩ-

ვეულო ჩანს, რაღაც უაზრობაა.

– თქვენ ამან ძალიან გაგაოცათ, ბატონო რესტარიკ, არა?

– დიახ, რა თქმა უნდა, როცა ალექსმა მიამბო, ვერაფრით

დავიჯერე.

– თქვენი აზრით, ვის შეეძლო მიეცა დარიშხანი ქალბატონი

სეროქოლდისათვის.

წამით სტივენ რესტარიკს დამცინავმა ღიმილმა გადაუარა

მშვენიერ სახეზე.

– ჩვეულებრივი ადამიანი ამას არ ჩაიდენდა. თქვენ შეგიძ-

ლიათ მეუღლე გამორიცხოთ. ლუის სეროქოლდი ამით ვერა-

ფერს მოიგებდა. ამასთანავე, ის თაყვანს სცემს ამ ქალს. გა-

დაირევა, ნეკიც რომ წამოსტკივდეს.

– მაშ, ვინ არის? გაქვთ რაიმე მოსაზრება?

– ოჰ, დიახ. უნდა გითხრათ, ეს უდავო ფაქტია.

– ამიხსენით, გეთაყვა.

სტივენმა თავი გააქნია.

– ეს უდავო ფაქტია, მხოლოდ ფსიქოლოგიური თვალსაზრი-

სით, სხვა არაფერი. ხომ არავითარი სამხილი არ არსებობს?

თქვენ ალბათ არც დამეთანხმებით.

სტივენ რესტარიკი უდარდელად გავიდა, ინსპექტორმა კარიმ

კი ფურცელზე კატების ხატვა დაიწყო. ის სამ რამეზე ფიქრობდა: 1. რომ სტივენ რესტარიკს დიდი წარმოდგენა ჰქონდა საკუთარ

151

მკითხველთა ლიგა

თავზე; 2. რომ სტივენ რესტარიკმა და მისმა ძმამ ერთიანი

ფრონტი წარმოადგინეს; და 3. რომ სტივენ რესტარიკი ლამაზი

მამაკაცი იყო, უოლტერ ჰადი კი ულამაზო.

მას აინტერესებდა კიდევ ორი რამ – რას გულისხმობდა სტი-

ვენი, როცა ამბობდა მხოლოდ ფსიქოლოგიური თვალსაზრი-

სით, და ხედავდა თუ არა იგი ჯინას, როცა პიანინოსთან იჯდა.

მას უფრო ეგონა, რომ ვერ ხედავდა.

ბიბლიოთეკის კუშტ გოტიკურ გარემოში ჯინამ ეგზოტიკა შე-

მოიტანა. თვითონ ინსპექტორმა კარიმაც კი ეშმაკურად მოწკუ-

რა თვალები, როცა ეს გაცისკროვნებული ახალგაზრდა ქალი

წინ დაუჯდა, მაგიდაზე გადმოიხარა და მოუთმენლად თქვა:

„გისმენთ!”

ინსპექტორმა კარიმ შეათვალიერა მისი წითელი ზედატანი, მუქი მწვანე განიერი შარვალი და უთხრა:

– ვხედავ, შავები არ გაცვიათ, ქალბატონო ჰად.

– არა მაქვს, – თქვა ჯინამ, – ვიცი, ერთი შავი კაბა მაინც სა-

იჭროა ზედ მარგალიტის მძივით, მაგრამ არა მაქვს. მეჯავრება

შავი ფერი. ვფიქრობ, საშინელია; შავი სამოსი მხოლოდ მდივ-

ნებმა, ოჯახის მნე ქალებმა და მათმა მსგავსნმა უნდა ჩაიცვან.

თანაც ქრისტიან გულბრანდსენი ჩემი ნათესავი არც ყოფილა.

ის დიდედას გერია.

– და ვფიქრობ, კარგად არც კი იცნობდით.

ჯინამ თავი გააქნია. – ის აქ ჩამოვიდა სამ-ოთხჯერ ჩემს ბავ-

შვობაში. შემდეგ, ომის დროს მე ამერიკაში წავედი და სულ რა-

ღაც ექვსი თვის წინ დავბრუნდი.

– თქვენ აქ საცხოვრებლად ჩამოხვედით? სტუმრად არა

ხართ

– მაგაზე ნამდვილად არც მიფიქრია, – თქვა ჯინამ.

– წუხელ, დიდ დარბაზში იყავით, როცა ბატონი გულბრან-

დსენი თავის ოთახში წავიდა?

152

მკითხველთა ლიგა

– დიახ. გამოგვემშვიდობა და წავიდა. დიდედამ ჰკითხა, ყვე-

ლაფერი თუ ჰქონდა, რაც სჭირდებოდა. მან დადებითი პასუხი

გასცა, ჯოლიმ ყველაფერზე იზრუნაო. შეიძლება ზუსტად ეს სიტ-

ყვები არა, მაგრამ რაღაც მსგავსი თქვა. ბოლოს ისიც დაამატა, წერილები მაქვსო დასაწერი.

– შემდეგ?

ჯინამ აღწერა ის სცენა, რომელიც ლუისსა და ედგარ

ლოუსონს შორის გათამაშდა. ეს იგივე ამბავი იყო, რაც ინსპექ-

ტორ კარის აქამდე ბევრჯერ მოესმინა, მაგრამ ჯინას მეშვეობით

ამ ამბავმა სრულიად ახალი სახე მიიღო, უფრო დრამატული

გახდა.

– ეს უოლის რევოლვერი იყო, – თქვა მან. – წარმოგიდგენი-

ათ, ედგარს ჰქონდეს იმდენი ვაჟკაცობა, წავიდეს და უოლის

ოთახიდან რევოლვერი აწაპნოს, ვერასოდეს დავიჯერებ, რომ

ის ასეთი ვაჟკაცია.

– შეგეშინდათ, როცა ისინი კაბინეტში შევიდნენ და ედგარ

ლოუსონმა კარი ჩაკეტა?

– ოჰ, არა, – თქვა ჯინამ და დიდი, თაფლისფერი თვალები

გაუფართოვდა, – მომეწონა კიდეც. ეს ისეთი უნიჭო თამაში იყო, იცით, და ისე საოცრად თეატრალური სცენა... ყველაფერი, რა-

საც ედგარი აკეთებს, ყოველთვის სასაცილოა, ერთი წუთითაც

სერიოზულად ვერ მივიღებ.

– თუმცა რევოლვერი მაინც გაისროლა, არა?

– დიახ. მაშინ ყველამ გავიფიქრეთ, რომ მან მართლა ესრო-

ლა ლუისს.

– ამან გაგამხიარულათ? – თავი ვერ შეიკავა ინსპექტორმა, რომ არ ეკითხა.

– ოჰ, არა. შეძრწუნებული ვიყავი. ყველა შეძრწუნდა, დიდე-

დას გარდა. მას თვალიც არ დაუხამხამებია.

– საყურადღებოა.

153

მკითხველთა ლიგა

– სრულიადაც არა. დიდედა ასეთი პიროვნებაა – არაამქვეყ-

ნიური. ის ისეთ ადამიანებს მიეკუთვნება, რომელთაც არ სჯე-

რათ, თუ შეიძლება რაიმე ცუდი მოხდეს. ძალიან საყვარელი ქა-

ლია.

– ვიდრე ეს სცენა თამაშდებოდა, ვინ იყო დარბაზში?

– ოჰ, ყველა იქ ვიყავით, გარდა ძია ქრისტიანისა, რა თქმა

უნდა.

– ყველა არა, ქალბატონო ჰად. ზოგი გავიდა და შემოვიდა.

– ნუთუ? – იკითხა ჯინამ დაბნეულად.

– თქვენი მეუღლე, მაგალითად, შუქის ჩასართავად გავიდა.

– როგორც ვხვდები, სროლის ხმა მისი არყოფნის დროს გა-

ისმა და ყველას გეგონათ, პარკიდან მოდისო.

– ეს არ მახსოვს... ოჰ, დიახ, ეს მას შემდეგ მოხდა, რაც შუქი

აინთო და უოლიც დაბრუნდა.

– სხვა ხომ არავინ გასულა დარბაზიდან?

– მგონი, არა. არ მახსოვს.

– თქვენ სად იჯექით, ქალბატონო ჰად?

– იქით, ფანჯარასთან.

– ბიბლიოთეკის კართან?

– დიახ.

– თვითონ თუ გახვედით დარბაზიდან?

– გავედი? ამ მღელვარების დროს? რა თქმა უნდა, არა.

ამ აზრმა ჯინა აღაშფოთა.

– დანარჩენები სად ისხდნენ?

– ვფიქრობ, უმეტესობა ბუხრის ირგვლივ, დეიდა მილდრიდი

ქსოვდა, ასევე დეიდა ჯეინიც – მის მარფლი; დიდედა ისე იჯდა.

– ბატონი სტივენ რესტარიკი?

– სტივენი? თავდაპირველად პიანინოზე უკრავდა. არ ვიცი, მოგვიანებით სად წავიდა.

– მის ბელევერი?

154

მკითხველთა ლიგა

– მოუსვენრად იყო, როგორც ყოველთვის. დამჯდარს ვერა-

სოდეს ნახავთ. გასაღებს თუ რაღაცას ეძებდა. – უცებ ჯინამ

თქვა:

– რას იტყვით დიდედას ტონუსის მიმცემ წამალზე მისი დამ-

ზადებისას, ფარმაცევტს შეცდომა ხომ არ მოუვიდოდა?

– ეს რატომ უნდა გეფიქრათ?

– იმიტომ, რომ ბოთლი გაქრა, ჯოლი კი, გეგონებოდათ, ნემ-

სებზე ზისო, ვერ ისვენებდა, აღელვებული მიდი-მოდიოდა და

ყველგან ეძებდა. ალექსმა უთხრა, პოლიციელმა წაიღოო, მარ-

თალია?

კითხვაზე პასუხის გაცემის მაგივრად ინსპექტორმა კარიმ

მიუგო:

– თქვენ ამბობთ, მის ბელევერი ღელავდაო?

– ოჰ! ჯოლი ყოველთვის მოუსვენრადაა, – თქვა ჯინამ ქა-

რაფშუტულად, – მოსწონს ფუსფუსი. ზოგჯერ მიკვირს კიდეც, როგორ უძლებს მას დიდედა.

– კიდევ ერთი კითხვა, ქალბატონო ჰად. თქვენ თავად რო-

გორ ფიქრობთ, ვინ მოკლა ქრისტიან გულბრანდსენი და რა-

ტომ?

– ვფიქრობ, ერთი იმ შერეკილთაგანი ჩაიდენდა. მკვლელები

ცოტა უფრო გონიერები არიან. მე ვგულისხმობ იმას, რომ ისინი

ადამიანს კლავენ არა გასართობად, არამედ იმისათვის, რათა

შემდეგ გატეხონ სალარო, მოიპარონ ფული ან ძვირფასეულო-

ბა. ზოგიერთმა შერეკილმა კი – იცით, სულით ავადმყოფს რომ

ეძახიან – შეიძლება ეს გასართობად გააკეთოს, არ მეთანხმე-

ბით? ვერ წარმომიდგენია, ძია ქრისტიანის მკვლელობას სხვა

რა მიზეზი შეიძლებოდა ჰქონოდა, თუ არა გართობა, ასე არ

არის? თუმცა ეს რა გართობაა, მაგრამ...

– საბაბზე არ გიფიქრიათ?

155

მკითხველთა ლიგა

– დიახ, სწორედ მაგას მოგახსენებთ, – თქვა ჯინამ საამო

ხმით, – არც გაქურდული იყო და არც მსგავსი არაფერი მომხდა-

რა, ასე არ არის?

– მაგრამ, იცით, ქალბატონო ჰად, კოლეჯის შენობა ჩაკეტი-

ლი და გადარაზული იყო. ვერავინ შეძლებდა უნებართვოდ იქი-

დან გამოსვლას.

– არ დამიჯერებთ, მაგრამ, – გაიცინა ჯინამ მხიარულად, – ის

ბიჭები ყველგან გაძვრებიან! მათ უამრავი ხრიკი მასწავლეს.

– მხიარული გოგონაა, – თქვა ლეიკმა, როცა ჯინა გავიდა. –

პირველად ვნახე ასე ახლოს. მშვენიერი ფიგურა აქვს – უცხო

ტანი, თუ იცით, რას ვგულისხმობ?

ინსპექტორი კარი ცივად შეხტა. სერჟანტმა ლეიკმა სასწრა-

ფოდ დაუმატა: – ხალისიანი გოგონაა, ჩანს, ეს ყველაფერი არ-

თობს, თქვენი თქმისა არ იყოს.

– ნეტა მართალი თუ თქვა სტივენ რესტარიკმა, ეგენი ერთმა-

ნეთს დაშორდებიანო. შევნიშნე ყველანაირად ცდილობდა და-

ვერწმუნებინეთ, რომ უოლტერ ჰადი მანამ დაბრუნდა დიდ დარ-

ბაზში, სანამ იმ გასროლას გაიგებდნენ.

– რაც სხვათა ჩვენებების თანახმად ასე არ არის, ხომ?

– ნამდვილად.

– ჯინას არც ის უხსენებია, რომ მის ბელევერი დარბაზიდან

გავიდა გასაღების მოსაძებნად.

– არა, – თქვა ფიქრში წასულმა ინსპექტორმა. – არ უხსენე-

ბია...

156

მკითხველთა ლიგა

XIV თავი

ქალბატონი სტრიტი ბევრად უკეთ მოერგო ბიბლიოთეკას, ვიდრე ჯინა ჰადი. ქალბატონ სტრიტის გარეგნობაში ეგზოტიკუ-

რი არაფერი იყო. მას შავ კაბაზე ონიქსის გულსაბნევი ეკეთა, ხოლო მოხდენილად დავარცხნილ ჭაღარა თმაზე ბადე ეხურა.

როგორც ინსპექტორმა კარიმ შენიშნა, ისე გამოიყურებოდა, როგორც სასულიერო პირის ქვრივს შეეფერებოდა, რაც მეტად

უცნაური იყო, რადგან ადამიანები იშვიათად თუ გამოიყურებიან

ისე, რანიც სინამდვილეში არიან. მის მაგრად მოკუმულ ტუჩებ-

საც კი ასკეტური იერი დაჰკრავდა. სახეზე ქრისტიანული მოთმი-

ნება აღბეჭდოდა, შესაძლებელია, ქრისტიანული სულიერი სიმ-

ტკიცეც, მაგრამ კარის ფიქრით, არავითარ შემთხვევაში, ქრის-

ტიანული გულმოწყალება. უფრო მეტიც, ნათელი იყო, რომ

ქალბატონი სტრიტი შეურაცხყოფილად გრძნობდა თავს.

– ვფიქრობ, უნდა შეგეტყობინებინათ, როდის ისურვებდით

ჩემთან საუბარს, ინსპექტორო. იძულებული ვიყავი, მთელი დი-

ლა თქვენს ლოდინში გამეტარებინა.

როგორც კარიმ დაასკვნა, ქალბატონ სტრიტს ღირსების

გრძნობა შელახვოდა, ამიტომაც აღარ დააყოვნა, მისი დაშოშ-

მინება სცადა.

– მაპატიეთ, ქალბატონო სტრიტ. თქვენ ალბათ არ გეცოდი-

ნებათ, რა თანამიმდევრობით შევუდექით დაკითხვას. ჯერ ნაკ-

ლებმნიშვნელოვანი ჩვენებები მოვისმინეთ, რათა, ასე ვთქვათ, გამოგვერიცხა ისინი. ჩვენთვის მეტად მნიშვნელოვანი იყო ის

პიროვნება შემოგვენახა ბოლოსათვის, ვის თვალსაზრისსაც და-

ვეყრდნობოდით. ეს ის მოწმე უნდა ყოფილიყო, რომლის მეშ-

ვეობითაც შევძლებდით გაგვერკვია და შეგვემოწმებინა ის ინ-

ფორმაცია, რაც აქამდე მივიღეთ.

157

მკითხველთა ლიგა

ქალბატონი სტრიტი აშკარად მოლბა.

– ოჰ, მესმის. მე სულ ვერ გავიაზრე...

– ახლა, ქალბატონო სტრიტ, თქვენ ის ქალი ბრძანდებით, ვისაც დინჯად შეუძლია განსაჯოს, ვინაიდან უდიდესი ცხოვრები-

სეული გამოცდილება გაქვთ მიღებული და, თანაც ეს თქვენი

ოჯახია; თქვენ ამ ოჯახის ქალიშვილი ბრძანდებით და შეგიძლი-

ათ მითხრათ ყველაფერი იმ ხალხის შესახებ, ვინც აქ

ტრიალებს.

– მართლაც შემიძლია, – თქვა მილდრიდ სტრიტმა.

– მაშ ასე, როცა იმ საკითხს შევეხებით, თუ ვინ მოკლა ქრის-

ტიან გულბრანდსენი, თქვენ დიდი დახმარების გაწევა შეგიძლი-

ათ.

– ეს კიდევ გაურკვეველია? ნუთუ კიდევ არ არის ნათელი, ვინ

მოკლა ჩემი ძმა?

ინსპექტორი კარი თავისი სკამის ზურგზე გადაესვენა და ხე-

ლი მოკლე ულვაშზე გადაისვა.

– დიდი დაკვირვება გვმართებს, – თქვა მან, – თქვენ ფიქ-

რობთ, რომ ნათელია?

– რა თქმა უნდა, საბრალო ჯინას ქმარი, ის საძაგელი ამერი-

კელია მკვლელი, მხოლოდ ის არის აქ უცხო. ჩვენ სრულებით

არაფერი ვიცით მის შესახებ. ის უსათუოდ ერთ-ერთი იმ სახიფა-

თო ამერიკელ განგსტერთაგანია.

– მაგრამ ამას არავითარი კავშირი არა აქვს ქრისტიან გულ-

ბრანდსენის მკვლელობასთან, ასე არ არის? უოლტერს რატომ

უნდა მოეკლა?

– იმიტომ, რომ ქრისტიანმა რაღაც გამოუჩხრიკა. სწორედ

ამიტომ ჩამოვიდა ასე მოულოდნელად უკანასკნელი ვიზიტის

შემდეგ.

– დარწმუნებული ხართ ამაში, ქალბატონო სტრიტ?

158

მკითხველთა ლიგა

– რა თქმა უნდა დარწმუნებული ვარ, ქრისტიანს უნდოდა

ეფიქრათ, თითქოს მისი ვიზიტი სამეურნეო საქმეებს ეხებოდა, მაგრამ ეს სისულელეა. ის აქ სულ რაღაც ერთი თვის წინ იყო და

მას შემდეგ მნიშვნელოვანი არაფერი მომხდარა. ასე რომ, ქრისტიანი რაღაც საიდუმლო საქმის მოსაგვარებლად ჩამოვი-

დოდა. მან უოლტერი უკანასკნელი ვიზიტის დროს ნახა და შეიძ-

ლება იგი შეიცნო კიდეც, ან მის შესახებ შტატებში შეაგროვა

ცნობები – ბუნებრივია, ქრისტიანს აგენტები ჰყავს მთელ მსოფ-

ლიოში – და მეტად სახიფათო რამ აღმოაჩინა, ჯინა ქარაფშუტა

გოგოა, ასეთი იყო ყოველთვის. მხოლოდ არ შეეძლო ცოლად

გაჰყოლოდა ისეთ კაცს, ვისზეც არაფერი იცოდა – კაცებზე ჭკუ-

ას კარგავდა ყოველთვის; სულ ერთი იყო მისთვის, პოლიცია

ეძებდა, უკვე ცოლიანი იყო, თუ სულაც ვინმე საეჭვო პიროვნება

იმ დანაშაულებრივი სამყაროდან. მაგრამ ჩემი ძმა, ქრისტიანი

ადვილად არ მოტყუვდებოდა. დარწმუნებული ვარ, ის ამ საქ-

მეების მოსაგვარებლად ჩამოვიდოდა. ამხილეთ უოლტერი, პირზე წაადექით და მოახსენეთ, ვინც ბრძანდება. ბუნებრივია, ქრისტიანი უოლტერმა მოკლა.

ინსპექტორმა კარიმ ვეება ულვაში მიახატა ერთ-ერთ კატას

თავის ბლოკნოტში და თქვა:

– დი-ახ.

– არ მეთანხმებით, რომ ასეც მოხდებოდა!

– შესაძლებელია, დიახ, – შენიშნა ინსპექტორმა.

– სხვა რა თვალსაზრისი შეიძლება არსებობდეს? ქრისტიანს

მტერი არასოდეს ჰყოლია. ვერაფრით ამიხსნია, აქამდე რატომ

არ დააპატიმრეთ უოლტერი.

– იცით, ქალბატონო სტრიტ, ჩვენ ამისათვის მოწმეთა ჩვენე-

ბები უნდა მოგვეპოვებოდეს.

– თქვენ სრულიად ადვილად შეგიძლიათ მათი მოპოვება. თუ

ამერიკაში დეპეშას გააგზავნით...

159

მკითხველთა ლიგა

– დიახ, ჩვენ გავარკვევთ ბატონ უოლტერ ჰადის ვინაობას, დარწმუნებული ბრძანდებოდეთ. მაგრამ მოვლენებს წინ ნუ გა-

ვუსწრებთ, ჯერ მოტივი უნდა დავადგინოთ. არის საშუალება, რა

თქმა უნდა...

– ის ქრისტიანს ფეხდაფეხ გაჰყვა იმ მიზეზით, რომ შუქი გა-

მორთო...

– ხომ გამორთო?

– ამას ის ადვილად მოახერხებდა.

– მართალია.

– ამან თავის მართლების საშუალება მისცა. ის გაჰყვა ქრის-

ტიანს თავის ოთახში, ესროლა, მერე დამცველი შეაკეთა და

დარბაზში დაბრუნდა.

– მისი მეუღლე კი ამბობს, რომ მანამდე დაბრუნდა, სანამ გა-

რედან გასროლის ხმას გაიგონებდით.

– სულაც არა; ჯინას ახლა ყველაფრის თქმა შეუძლია. იტა-

ლიელები არ არიან გულწრფელნი, თანაც იგი კათოლიკეა.

– ინსპექტორმა კარიმ არ გაიზიარა ასეთი თვალსაზრისი.

– თქვენ ფიქრობთ, რომ მეუღლეც უოლტერის თანამოაზრე

იყო?

მილდრიდ სტრიტს ყოყმანი დაეტყო:

– არა, არა. მე ასე არ ვფიქრობ, – საკმაოდ განცვიფრებული

ჩანდა იმის გამო, რომ თავად ეს აზრადაც არ მოსვლია. ქალმა

განაგრძო: – ნაწილობრივ შეიძლება ეს იყოს მოტივი, ხელი

შეეშალა ჯინასთვის, სიმართლე გაეგო მასზე. ბოლოს და ბო-

ლოს, ჯინა ხომ მისთვის არსებობის წყაროა.

– ამასთან, ძალიან ლამაზი გოგონაც არის.

– ოჰ, დიახ. ყოველთვის ვამბობდი, რომ ჯინა მშვენიერი გო-

გონაა. იტალიაში ბევრია ჯინასნაირი ლამაზი, რა თქმა უნდა.

მაგრამ მე თუ მკითხავთ, უოლტერ ჰადი ფულმა უფრო მიიზიდა.

160

მკითხველთა ლიგა

სწორედ ამისთვის ჩამოვიდა და სეროქოლდებთან დასახლება

გადაწყვიტა.

– რამდენადაც მესმის, ქალბატონი ჰადიც საკმაოდ შეძლებუ-

ლია.

– ამჟამად არა. მამაჩემმა იგივე რაოდენობის თანხა უანდერ-

ძა ჯინას დედას, რაც მე. მაგრამ, რა თქმა უნდა პიპამ ქმრის

ეროვნება მიიღო (მგონი, კანონი ახლა უკვე შეიცვალა); ამას

დაემატა ომი და ის, რომ მისი ქმარი ფაშისტი იყო, ამიტომ ჯინას

ძალზე მცირე ქონება აქვს. დედაჩემი ანებივრებს მას, ხოლო მი-

სი ამერიკელი დეიდა, ქალბატონი ვენ ჩიდოკი, წარმოუდგენელ

თანხას ხარჯავდა, რათა ომის დროს, რასაც მოისურვებდა, ყვე-

ლაფერი ეყიდა მისთვის. მიუხედავად ამისა, უოლტერი ფიქ-

რობს, რომ დედაჩემის გარდაცვალებამდე ბევრს ვერაფერს

დაეპატრონება, შემდეგ კი ჯინას საკმაოდ დიდი ქონება გა-

დაეცემა.

– და თქვენც, ქალბატონო სტრიტ.

მილდრიდ სტრიტს სახე წამოენთო.

– და მეც, როგორც ამბობთ. მე და ჩემი მეუღლე ყოველთვის

წყნარად ვცხოვრობდით. ის ძალიან ცოტას ხარჯავდა, მხოლოდ

წიგნებს თუ იყიდდა – დიდი სწავლული იყო. ჩემი საკუთარი ფუ-

ლი კი თავისთავად გაორმაგდა. ის საკმარისზე მეტია, ვიდრე მე

ყოველდღიური საჭიროებისთვის ვხმარობ. თუმცა ნებისმიერ

ადამიანს აქვს უფლება, თავისი ფული სხვის კეთილდღეობას

მოახმაროს. ვფიქრობ, რომ მემკვიდრეობით მიღებული ფული, როგორც მეურვეს, ისე ჩამაბარეს და ეს მოვალეობა წმიდათაწ-

მიდაა.

– მაგრამ ფული ხომ სამეურვეოდ არ გადმოგეცემათ, ასე არ

არის? – თქვა კარიმ, განგებ გაჯიუტებულმა, – ის მთლიანად

თქვენი კუთვნილება იქნება.

– ოჰ, დიახ, მაგ აზრით კი ასეა. მთლიანად ჩემი იქნება.

161

მკითხველთა ლიგა

ეს ბოლო სიტყვა ისე გაისმა, რომ ინსპექტორმა კარიმ სწრა-

ფად ასწია თავი. ქალბატონი სტრიტი მას არ უყურებდა. თვალე-

ბი უბრწყინავდა და თხელ ტუჩებზე მოზეიმე ღიმილი დასთამა-

შებდა.

– ასე რომ, თქვენი აზრით – და, რა თქმა უნდა, თქვენ საკმა-

რისად გქონდათ შესაძლებლობა, ასეთი დასკვნა გამოგეტანათ,

– ბატონ უოლტერ ჰადს იმ ფულის ხელში ჩაგდება უნდა, რო-

მელსაც მისი მეუღლე ქალბატონი სეროქოლდის გარდაცვალე-

ბის შემდეგ მიიღებს. სხვათა შორის, ის სუსტად არის, არა, ქალ-

ბატონო სტრიტ?

– დედაჩემს ყოველთვის სუსტი ჯანმრთელობა ჰქონდა.

– მართალია, მაგრამ სუსტი ჯანმრთელობის ადამიანები ხში-

რად ჯანმრთელებზე დიდხანს ცოცხლობენ.

– დიახ, მეც ასე მგონია.

– თქვენ არ შეგიმჩნევიათ, ამ ბოლო დროს დედათქვენის

ჯანმრთელობა რომ გაუარესდა?

– მას რევმატიზმი აწუხებს. ადამიანი რომ ასაკში შედის, ყო-

ველთვის რაღაც აწუხებს. არავითარი სიმპათია არა მქვს იმ

ადამიანების მიმართ, რომლებიც განუწყვეტლივ უჩივიან ავად-

მყოფობასა და ტკივილებს და ერთ ალიაქოთს ტეხენ.

– ქალბატონი სეროქოლდი იქცევა ასე?

მილდრიდ სტრიტი წუთით გაჩუმდა, ბოლოს თქვა:

– არა, თვითონ არა, სხვები ატეხავენ ხოლმე ალიაქოთს. ჩე-

მი მამინაცვალი ძალზე მზრუნველი მეუღლეა. რაც შეეხება მის

ბელევერს, ის სასაცილო მდგომარეობაში იგდებს თავს. ყოველ

შემთხვევაში, მის ბელევერი ძალიან ცუდ ზეგავლენას ახდენს ამ

ოჯახზე. ის აქ დიდი ხნის წინათ ჩამოვიდა და მისი ერთგულება

დედაჩემის მიმართ, თუმცა თავისთავად მომხიბვლელია, ნამ-

დვილ სასჯელად გადაიქცა. ის დედაჩემს ტირანად მოევლინა, ნამდვილ ტირანად. მთელი ოჯახი მის ხელშია. მეტისმეტად გა-

162

მკითხველთა ლიგა

ვიდა თავს. ვფიქრობ, ზოგჯერ ლუისსაც აღიზიანებს. არც იქნება

გასაოცარი, თუ ერთ დღეს აქედან დაითხოვს. მის ბელევერი

უტაქტოა, საოცარი უტაქტო, და მამაკაცისთვის ძნელი ასატანია

მისი მეუღლე, მთლიანად დამონებული ჰყავდეს ვიღაც უფრო-

სობის მოყვარულ ქალს.

ინსპექტორმა კარიმ თავაზიანად დაუქნია თავი.

– მესმის... მესმის...

ის ყურადღებით მიაჩერდა ქალს.

– არის კიდევ ერთი რამ, რასაც კარგად ვერ ჩავწვდი, ქალბა-

ტონო სტრიტ. ძმები რესტარიკების ადგილი ამ ოჯახში.

– მეტად სულელური გულჩვილობაა. იმათმა მამამ ჩემი საბ-

რალო დედა ფულისთვის ითხოვა. ორი წლის შემდეგ კი ვიღაც

უზნეო იუგოსლავიელ მომღერალთან ერთად გაიქცა. საოცრად

უღირსი პიროვნება იყო. დედაჩემი იმდენად გულკეთილი ქალი

აღმოჩნდა, რომ ეს ბიჭები შეეცოდა და ვინაიდან ლაპარაკიც არ

შეიძლებოდა იმაზე, რომ არდადეგები ასეთი ზნეობის ქალთან

გაეტარებინათ – ადგა და თითქმის იშვილა ისინი. მას შემდეგ ეს

მუქთახორები აქ არიან. ოჰ, დიახ, უნდა გითხრათ, ამ სახლში

უამრავი უქნარა იყრის თავს.

– ალექს რესტარიკს ჰქონდა საშუალება ქრისტიან გულბრან-

დსენი მოეკლა. ის თავის მანქანაში მარტო იყო, როცა ჭიშკრი-

დან აქეთ, სახლისკენ მოდიოდა... რას იტყვით სტივენზე?

– სტივენი ჩვენთან იყო დარბაზში. მე არ მომწონს ალექს

რესტარიკი – ის თანდათან მეტ უზრდელობას ავლენს, ისიც

წარმომიდგენია, რა უწესო ცხოვრებას ეწევა, მაგრამ მკვლე-

ლად ვერ ჩავთვლი. ვითომ რატომ უნდა მოეკლა ჩემი ძმა?

– სწორედ ამ საკითხს ვუბრუნდებით ჩვენ ყოველთვის, ასე

არ არის? – მიუგო ინსპექტორმა კარიმ გულწრფელად. – რა

იცოდა ქრისტიან გულბრანდსენმა ისეთი, რაც საბედისწერო აღ-

მოჩნდა მისთვის?

163

მკითხველთა ლიგა

– ნამდვილად უოლტერ ჰადი იქნება მკვლელი, – თქვა ქალ-

ბატონმა სტრიტმა თავგამოდებით.

– თუ ვინმე უფრო ახლობელი?

მილდრიდმა გესლიანად იკითხა:

– რას გულისხმობთ?

ინსპექტორმა კარიმ დინჯად მიუგო:

– ბატონი გულბრანდსენი შეწუხებული ჩანდა ქალბატონ სე-

როქოლდის ჯანმრთელობით, როცა აქ ჩამოვიდა.

ქალბატონი სტრიტი მოიღუშა.

– კაცები ყოველთვის ნერვიულობენ დედაზე, მით უმეტეს, თუ

მას სუსტი ჯანმრთელობა აქვს. ვფიქრობ, ეს დედასაც მოსწონს.

ასე რომ არ იყოს, ქრისტიანი ჯულიეტ ბელევერს მოუსმენდა.

– თქვენ არ გაწუხებთ დედათქვენის ჯანმრთელობა, ქალბა-

ტონო სტრიტ?

– არა, ვიმედოვნებ, ეს ჩემს კეთილგონიერებაზე მეტყვე-

ლებს. ბუნებრივია, დედა ახალგაზრდა აღარ არის.

– და სიკვდილი ყველას ეწვევა, – თქვა ინსპექტორმა კარიმ,

– მაგრამ არა დანიშნულ ვადაზე ადრე. აი, რა უნდა ავიშოროთ

თავიდან.

ინსპექტორი მრავალმნიშვნელოვნად ლაპარაკობდა. მილ-

დრიდი უეცრად წამოენთო.

– რა ბოროტებაა, ნამდვილი ბოროტება. ჩანს, აქ სხვა არავის

აწუხებს ეს ამბავი. რატომ? მე ერთადერთი სისხლით ნათესავი

ვარ ქრისტიანისა. დედასთვის ის მხოლოდ გერი იყო, ჯინასთან

მას არავითარი ნათესაური კავშირი არ ჰქონია, ის ჩემი ღვიძლი

ძმა იყო.

– ნახევარი ძმა, – სიტყვა შეაშველა ინსპექტორმა კარიმ.

– ნახევარი ძმა, დიახ. მაგრამ ჩვენ ორივე ასაკში განსხვავე-

ბის მიუხედავად, გულბრანდსენები ვიყავით.

კარიმ დაამშვიდა.

164

მკითხველთა ლიგა

– დიახ, დიახ, მესმის თქვენი...

– თვალცრემლიანმა მილდრიდ სტრიტმა ოთახი დატოვა. კა-

რიმ ლეიკს გადახედა.

– მაშასადამე, იგი დარწმუნებულია, რომ უოლტერ ჰადია

მკვლელი, – თქვა მან, – ერთი წუთითაც არ დაუშვა ის აზრი, რომ შეიძლება სხვა ვინმე იყოს.

– და შეიძლება მართალიცაა.

– რა თქმა უნდა. უოლის კანდიდატურა ემთხვევა. მარჯვე შე-

საძლებლობა და მოტივი, თუ მას სასწრაფოდ სჭირდება ფული, მისი სიდედრი უნდა მოკვდეს. ასე რომ, უოლი ჩუმად უყრის სა-

წამლავს ტონუსის მიმცემ წამალში და ქრისტიან გულბრანდსენი

რაღაცნაირად ხვდება ამას ან იგებს ამის შესახებ. დიახ, ზუსტად

ემთხვევა. – ის შეჩერდა და მერე განაგრძო: – სხვათა შორის, მილდრიდ სტრიტს ფული უყვარს... შეიძლება არ დახარჯოს, მაგრამ უყვარს. ზუსტად არ ვიცი, რატომ... შეიძლება ის ძუნწია, ძუნწივით იტაცებს ფული, ან უყვარს ის ძალაუფლება, რასაც ფუ-

ლი იძლევა. იქნებ ქველმოქმედებისათვის სჭირდება? მილდრი-

დიც გულბრანდსენია, იქნებ უნდა, მამას გაეჯიბროს.

– რთულია, არა? – თქვა სერჟანტმა ლეიკმა და თავი მოიქე-

ქა.

ინსპექტორმა კარიმ მიუგო:

– უმჯობესია, ვნახოთ ის შეშლილი ახალგაზრდა, ედგარ

ლოუსონი, და ამის შემდეგ წავიდეთ დიდ დარბაზში, გადავხე-

დოთ, ვინ სად იყო და თუ... რატომ... როდის... ჩვენ ბევრი საინ-

ტერესო რამ მოვისმინეთ ამ დილით.

ინსპექტორი კარი დარწმუნდა, რომ სხვისი შეხედულების მი-

ხედვით პიროვნების სწორი შეფასება გაუჭირდებოდა.

165

მკითხველთა ლიგა

ედგარ ლოუსონი ამ დილით ყველამ თავისებურად დაახა-

სიათა, მაგრამ ახლა კარი რომ აკვირდებოდა, მისი პირადი შე-

ხედულება საოცრად განსხვავებული იყო.

ედგარს ძალიან უნდოდა საუბარი და თავის მართლება.

– ვიცი, ძლიერ ცუდად მოვიქეცი. ვერ გეტყვით, რა დამემარ-

თა, ნამდვილად არ ვიცი. აურზაური კი ავტეხე. პისტოლეტიდან

ვესროლე ბატონ სეროქოლდს, რომელიც ასეთი კეთილი და

სულგრძელი იყო ჩემს მიმართ.

მან ხელები ნერვიულად მოიფშვნიტა. საკმაოდ შესაბრალისი

ხელები და გაძვალტყავებული მაჯები ჰქონდა. – თუკი პასუხი

უნდა ვაგო ამისთვის, ახლავე წამოგყვებით, ღირსი ვარ ამისა.

მე თავს დამნაშავედ ვცნობ.

– არავითარი ბრალდება არ არის თქვენ მიმართ წაყენებუ-

ლი, – თქვა ინსპექტორმა კარიმ მტკიცედ. – ასე რომ, ჩვენ არა-

ვითარი საფუძველი არა გვაქვს დაგაკავოთ. ბატონ სერო-

ქოლდს თუ დავუჯერებთ, პისტოლეტიდან გასროლა უბრალოდ

შემთხვევითი ამბავი იყო.

– სწორედ ამიტომ არის ის კარგი პიროვნება. ბატონი სერო-

ქოლდის მსგავსი ადამიანი არ დაბადებულა! მან ჩემთვის ყვე-

ლაფერი გააკეთა, მე კი ასე ვუხდი სამაგიეროს.

– რამ გაიძულათ ასე მოქცეულიყავით გუშინ საღამოს?

ედგარი დაიბნა.

– რა ვიცი, თავი კი გავიმასხარავე.

ინსპექტორმა კარიმ ცივად უთხრა:

– ეტყობა, ასეა. ბატონ სეროქოლდს თქვენ მოწმეების თან-

დასწრებით უთხარით, გავიგე, რომ მამაჩემი ხართო. მართალია

ეს?

– არა, არ არის მართალი.

– როგორ მოგივიდათ ეს აზრი თავში? ვინმემ შთაგაგონათ?

– იცით, ეს ცოტა ძნელი ასახსნელია.

166

მკითხველთა ლიგა

ინსპექტორი კარი მას დაფიქრებული შესცქეროდა. შემდეგ

კეთილმოსურნედ უთხრა:

– გასაგებია, რომ გეძნელებათ, მაგრამ იქნებ როგორმე

მოახერხოთ.

–კეთილი. იცით, ბავშვობაში მძიმე დღეები გადავიტანე. ბი-

ჭები დამცინოდნენ, მამა რომ არ მყავდა. მეუბნებოდნენ, ბუში

ხარო, რაც ნამდვილად ასეც იყო. დედაჩემი ხშირად სვამდა და

ყოველთვის კაცები მოდიოდნენ მასთან. მამაჩემი უცხოელი

მეზღვაური იყო, დარწმუნებული ვარ. ჩვენი ბინძური სახლი ნამ-

დვილ ჯოჯოხეთად იქცა ჩემთვის. შემდეგ დავიწყე ფიქრი, ვინ

იცის, მამაჩემი უბრალო უცხოელი მეზღვაური კი არა, ვინმე სა-

ხელოვანი კაცია-მეთქი, და რაღაც-რაღაცები შევთხზე. ბავშვუ-

რი მონაჩმახი იყო: ვითომ ახალდაბადებული შემცვალეს, სინამ-

დვილეში კი კანონიერი მემკვიდრე ვიყავი – აი რაღაც ამდაგვა-

რი მოვიგონე. შემდეგ სხვა სკოლაში გადავედი და იქაც ვცადე

ერთი-ორჯერ გადამეკრა სიტყვა, რომ მამაჩემი ნამდვილად

ბრიტანეთის ფლოტის ადმირალი იყო. თანდათან ეს მეც კი და-

ვიჯერე და, ამის შემდეგ თავი ისე ცუდად აღარ მიგრძვნია. – ედ-

გარ ლოუსონი შეჩერდა, მერე განაგრძო: – შემდგომ, მოგვიანე-

ბით, სხვა აზრები მომივიდა თავში. ვჩერდებოდი სასტუმროებში

და ვყვებოდი ათასნაირ მოგონილ ამბებს: რომ მე სამხედრო

მფრინავი ვიყავი, ან კიდევ დაზვერვაში ვმუშაობდი. შემდეგ ყვე-

ლაფერი ერთმანეთში ამერია, და ტყუილს ტყუილი ემატებოდა.

ოღონდ არასოდეს მიცდია ამით ფული მეშოვნა. მე ვტრაბახობ-

დი მხოლოდ იმიტომ, რომ ხალხს ჩემზე უფრო დიდი წარმოდგე-

ნა ჰქონოდა. მე არ მინდოდა უპატიოსნო ადამიანი ვყოფილიყა-

ვი. ბატონი სეროქოლდი და დოქტორი მავერიკიც დაგიმოწმე-

ბენ ამას, მათ მთელი ჩემი თავგადასავალი იციან.

ინსპექტორმა კარიმ თავი დაუქნია. მას უკვე შესწავლილი

ჰქონდა ედგარის საქმე და მისი ჩვენებები პოლიციაში.

167

მკითხველთა ლიგა

– ბოლოს ბატონი სეროქოლდის მეშვეობით გონს მოვეგე, აქ

ჩამომიყვანა, მითხრა, მდივანი მჭირდება, დამხმარედო. ვეხმა-

რებოდი კიდეც. მართლა ასე იყო. ოღონდ სხვები დამცინოდნენ.

ისინი ყოველთვის სასაცილოდ მიგდებდნენ.

– ვინ სხვები? ქალბატონი სეროქოლდი?

– არა. ქალბატონი სეროქოლდი არა. ის ნამდვილი ლედია –

ყოველთვის ნაზი და კეთილი. სამაგიეროდ ჯინა მექცეოდა რო-

გორც რაღაც ბინძურს, სტივენ რესტარიკიც, ქალბატონი სტრიტი

ზემოდან დამყურებდა, რაკი ჯენტლმენი არა ვარ, ასევე მის ბე-

ლევერიც. თვითონ კი რას წარმოადგენს? დაქირავებული კომ-

პანიონია, სხვა ხომ არაფერი?

კარიმ შენიშნა, რომ ედგარი თანდათან აღელდა.

– ასე რომ, მაინცდამაინც დიდ თანაგრძნობას არ იჩენდნენ

ისინი თქვენ მიმართ, არა?

ედგარმა მოუთმენლად წამოიძახა:

– ეს იმიტომ, რომ მე ნაბიჭვარი ვიყავი. მე რომ ნამდვილი მა-

მა მყავდეს, ისინი ასე არ მომექცეოდნენ...

– ამიტომ მიისაკუთრეთ რამდენიმე სახელოვანი მამა?

ედგარი გაწითლდა.

– მე ყოველთვის ვტყუოდი, – ჩაიბუტბუტა მან.

– დაბოლოს, ისიც კი თქვით, რომ ბატონი სეროქოლდი მა-

მათქვენია. რატომ?

– იმიტომ, რომ ეს მათ ერთხელ და სამუდამოდ გააჩუმებდა, ასე არ არის? ის რომ მამაჩემი ყოფილიყო, ისინი ვერაფერს გა-

მიბედავდნენ.

– დიახ. მაგრამ თქვენ მას დააბრალეთ, რომ იგი მტერია

თქვენი, და რომ გდევნით.

– ვიცი... – მან შუბლი მოისრისა. – ცუდად გამომდის ხოლმე.

ზოგჯერ მართლა არ ვიქცევი სწორად. ყველაფერი ამერია.

168

მკითხველთა ლიგა

– და თქვენ რევოლვერი ბატონ უოლტერ ჰადის ოთახიდან

გამოიტანეთ?

ედგარი დაიბნა.

– მე-ე? იქ ავიღე?

– არ გახსოვთ, სად აიღეთ?

– მინდოდა ბატონ სეროქოლდს დავმუქრებოდი. მინდოდა

შემეშინებინა. ეს ისევ ისე ბავშვურად მომივიდა.

ინსპექტორმა კარიმ მოთმინებით ჰკითხა:

– სად იშოვეთ რევოლვერი?

– თქვენ თვითონ არ თქვით ახლა – უოლტერის ოთახში.

– გაგახსენდათ?

– უთუოდ მის ოთახში ვიპოვიდი, აბა, სხვანაირად როგორ

მოხვდებოდა ჩემს ხელში?

– არ ვიცი, – მიუგო ინსპექტორმა კარიმ, – ალბათ ვიღაცამ

მოგცათ?

ედგარი გაჩუმდა. შეცბუნებული ჩანდა.

– ნუთუ ასე მოხდა? – შემდეგ გაცხარდა: – არ მახსოვს. ისე

აღელვებული ვიყავი. ბაღში რომ მიმოვდიოდი, სიბრაზისაგან

თვალები დამებინდა. მეგონა, ყველა მე მითვალთვალებდა, მყა-

რაულობდა, ჩემს დაჭერას ლამობდა. ის მშვენიერი ხანშიშესუ-

ლი ქალბატონიც კი... ახლა ვეღარ გამიგია, რა დამემართა. ალ-

ბათ გავგიჟდი. არ მახსოვს, სად ვიყავი და რას ვაკეთებდი!

– იქნებ გახსოვთ, ვინ გითხრათ, რომ ბატონი სეროქოლდი

მამათქვენია?

ედგარი კვლავ შემცბარი მიაჩერდა.

– არავის უთქვამს, – თქვა კუშტად, – მე თავად მომივიდა აზ-

რად.

ინსპექტორმა კარიმ ამოიოხრა. უკმაყოფილო იყო. მაგრამ

დაასკვნა, რომ ამჯერად ახალს მეტს ვერაფერს გაიგებდა.

169

მკითხველთა ლიგა

– კეთილი. მომავალში დაუფიქრებლად ნაბიჯს ნუ გადად-

გამთ, –უთხრა ედგარს.

– დიახ, სერ. დიახ.

როცა ედგარი გავიდა, ინსპექტორმა კარიმ თავი ნელა გააქ-

ნია.

– ეშმაკმა დალახვროს ეს პათოლოგიური ტიპები!

– თქვენ ფიქრობთ, რომ ის გიჟია, სერ?

– ბევრად უფრო ნაკლებად გიჟია, ვიდრე წარმომედგინა. გო-

ნებაჩლუნგი, ტრაბახა, მატყუარა — თან რაღაც საამოდ გულუბ-

რყვილოცაა. ამავე დროს. ჩემის აზრით, ადვილად დამყოლია.

– თქვენ ფიქრობთ, რომ ვინმე აქეზებს?

– ოჰ, დიახ, ამაში მის მარფლი მართალი იყო. ის გამჭრიახი

ქალია. ნეტა ვიცოდე, ვინ აქეზებს. ედგარი არ გვეუბნება. ეს

რომ ვიცოდეთ... წავიდეთ, ლეიკ, დაწვრილებით აღვადგინოთ

ის სცენა დარბაზში.

– აქედან შესანიშნავად ჩანს ყველაფერი.

ინსპექტორი კარი პიანინოსთან იჯდა, სერჟანტი ლეიკი კი

ფანჯარასთან, ტბას რომ გადაჰყურებდა. კარიმ განაგრძო:

– ნახევრად თუ შევბრუნდები პიანინოს სკამით და კაბინეტის

კარს მივაჩერდები, თქვენ ვეღარ დაგინახავთ.

სერჟანტი ლეიკი ფრთხილად წამოდგა და ჩუმად წავიდა

კედელ-კედელ ბიბლიოთეკის კარისაკენ.

– ოთახის ეს კუთხე ჩაბნელებული იყო. მხოლოდ კაბინეტის

კართან ენთო შუქი. არა, ლეიკ, მე თქვენ ვერ შეგნიშნეთ, რო-

გორ გახვედით. ბიბლიოთეკიდან თქვენ შეგეძლოთ გასულიყა-

ვით დერეფანში, ორ წუთში მუხის კაბინეტთან გაჩნდებოდით, ესროდით გულბრანდსენს და ბიბლიოთეკის გავლით თქვენს

ადგილას, ფანჯარასთან დაბრუნდებოდით.

- ბუხართან მსხდომი ქალები ვერ დაგინახავდნენ, რადგან

ზურგშექცევით იყვნენ, ქალბატონი სეროქოლდი აქ იჯდა, ბუხ-

170

მკითხველთა ლიგა

რის მარჯვენა მხარეს, კაბინეტის კართან ახლოს. ყველამ

დაამოწმა, რომ ის არ განძრეულა და, რომ ის ერთადერთი პი-

როვნება იყო, რომელიც ყველას ყურადღების ცენტრში ექ-

ცეოდა. მის მარფლი აქ იყო, ქალბატონ სეროქოლდთან იდგა

და კაბინეტის კარისაკენ იყურებოდა. ქალბატონი სტრიტი ბუხ-

რის მარცხნივ იჯდა – იმ კართან ახლოს, რომელიც დარბაზიდან

დერეფანში გადის და ეს ყველაზე ბნელი კუთხეა. მას შეეძლო

ჩუმად გასულიყო და შემოსულიყო. დიახ, შესაძლებელია.

კარიმ უცებ ჩაიცინა:

– და მეც შემეძლო, ის მოსწყდა პიანინოს სკამს, გვერდულად

გაჰყვა კედელს და კარებში გაუჩინარდა. – ერთადერთი, ვისაც

შეეძლო შეემჩნია, რომ მე პიანინოსთან არ ვიჯექი, ჯინა ჰადი

იყო. ხომ გახსოვთ, რა თქვა ჯინამ: სტივენი თავიდან პიანინოს-

თან იჯდა, მერე არ ვიცი სად იყოო.

– მაშ, თქვენ ფიქრობთ, ის სტივენია?

– არ ვიცი, ვინ არის, – თქვა კარიმ. – ის არც ედგარ ლოუსო-

ნი იყო, არც ლუის სეროქოლდი, არც ქალბატონი სეროქოლდი, არც მის ჯეინ მარფლი. მაგრამ, რაც შეეხება დანარჩენებს...

მან ამოიოხრა: – ალბათ ამერიკელია. შუქიც მის ბედზე გა-

მოირთო... დამთხვევაა. მიუხედავად ამისა, იცით, მე მომწონს

ეს ყმაწვილი. შუქის გამორთვა მაინც არ არის სამხილი.

ჩაფიქრებული დააცქერდა პიანინოს გვერდით დალაგებულ

ნოტებს:

- ჰინდემითი? ეს ვინ არის? არასოდეს მსმენია. შოსტაკოვიჩი!

ეს რანაირი გვარებია. – ადგა, ძველებურ პიანინოს სკამს დახე-

და და მერე თავი აჰხადა.

- აქ ძველმოდური მუსიკაა. ჰენდელის ლარგო, ჩერნის სა-

ვარჯიშოები. ამათი უმრავლესობა მოხუცი გულბრანდსენი-

სეულია. „ერთ მშვენიერ ბაღში...” – მღვდლის ცოლი მღეროდა

ხოლმე ჩემს ბავშვობაში...

171

მკითხველთა ლიგა

ის შეჩერდა – ხელში ამ სიმღერის გაყვითლებული ფურცლე-

ბი ეჭირა, დაბლა კი შოპენის პრელუდიებზე პატარა ავტომატუ-

რი პისტოლეტი ესვენა.

– სტივენ რესტარიკი! – წამოიძახა გახარებულმა სერჟანტმა

ლეიკმა.

– ახლა ნუ მოჰყვები დასკვნების გაკეთებას, – გააფრთხილა

ინსპექტორმა კარიმ. – ჩვენ შეგვიძლია მხოლოდ ვივარაუდოთ.

172

მკითხველთა ლიგა

XV თავი

მის მარფლმა კიბე აიარა და ქალბატონი სეროქოლდის სა-

წოლი ოთახის კარზე დააკაკუნა.

– შეიძლება, კერი ლუიზ?

– რა თქმა უნდა, ჯეინ, ძვირფასო.

კერი ლუიზი სარკიანი მაგიდის წინ იჯდა და ვერცხლისფერ

თმას ივარცხნიდა. მან თავი მოაბრუნა.

– პოლიციაა? რამდენიმე წუთში მზად ვიქნები.

– თავს ხომ კარგად გრძნობ?

– დიახ, რა თქმა უნდა. ჯოლიმ მაიძულა ლოგინში მესაუზმა.

ჯინა ისე შემოვიდა თითისწვერებზე საუზმით ხელში, თითქოს

მომაკვდავი ვიყო! არა მგონია, ვინმეს ესმოდეს, რომ ისეთი

ტრაგედია, როგორიც ქრისტიანის სიკვდილია, ნაკლებ შემაძ-

რწუნებელია მოხუცისათვის, რომელსაც ბევრი უნახავს მთელი

სიცოცხლის მანძილზე და იცის რომ ამქვეყნად ყველაფერი წარ-

მავალია.

– დიახ, – თქვა მის მარფლმა ყოყმანით.

– შენც ხომ ასე ფიქრობ, ჯეინ? დარწმუნებული ვარ, რომ

ასეა.

მის მარფლმა დინჯად მიუგო:

– ქრისტიანი მოკლეს.

– დიახ... მე მესმის, რასაც მეუბნები. შენ ფიქრობ, ამას რაიმე

მნიშვნელობა აქვს?

– შენ ასე არ ფიქრობ?

– ქრისტიანისთვის არა, – თქვა კერი ლუიზმა უბრალოდ, –

ამას, რა თქმა უნდა, მნიშვნელობა აქვს მკვლელისთვის.

– შენ ეჭვი გაქვს ვინმეზე?

ქალბატონმა სეროქოლდმა თავი დაბნეულად გააქნია.

173

მკითხველთა ლიგა

– არა, წარმოდგენა არა მაქვს, ვინ არის, ან რა მიზეზი უნდა

ჰქონოდა. შეიძლება ამას რაიმე კავშირი ჰქონდეს ქრიტსიანის

ერთი თვის წინა ჩამოსვლასთან. ვინაიდან, სხვა შემთხვევაში, არა მგონია, ასე მოულოდნელად უმიზეზოდ ჩამოსულიყო. ეს ამ-

ბავი ნამდვილად იქიდან იწყება. სულ ვფიქრობ და ვფიქრობ, მაგრამ უჩვეულო ვერაფერი გამიხსენებია.

– სახლში ვინ იყო მაშინ?

– ჰო! იგივე ხალხი, ვინც ახლა არის აქ – დიახ, ალექსი ლონ-

დონიდან ჩამოვიდა მაშინ და, ოჰ, დიახ, რუთიც აქ იყო.

– რუთი?

- ჩვეულებრივ შემოიქროლა.

– რუთი, – თქვა მის მარფლმა კვლავ. იგი დაძაბული ფიქ-

რობდა. ქრისტიან გულბრანდსენი და რუთი? რუთი შეწუხებული

და ცუდი წინათგრძნობით შეპყრობილი ჩამოვიდა აქედან, მაგ-

რამ არ იცოდა რატომ. რაღაც არ არის იქ საქმე კარგადო, სულ

ეს იყო, რისი თქმაც რუთს შეეძლო. ქრისტიან გულბრანდსენმა

იცოდა, ან ეჭვობდა რაღაცას, რასაც რუთი ვერ მიმხვდარიყო.

მან იცოდა ან ეჭვობდა, რომ ვიღაც კერი ლუიზის მოწამვლას

ლამობდა. როგორ დაებადა ქრისტიან გულბრანდსენს ამგვარი

ეჭვი? რა დაინახა ან რა გაიგო ასეთი? ნუთუ ის, რაც რუთმაც

დაინახა და მოისმინა, მაგრამ სათანადოდ ვერ შეაფასა? მის

მარფლს სწადდა გაეგო, რა შეიძლებოდა მომხდარიყო. საკუთ-

რივ მისი გაურკვეველი წინათგრძნობა, რომ ის რაღაცა (რაც არ

უნდა ყოფილიყო) ედგარ ლოუსონთან იყო დაკავშირებული, ნაკლებ სარწმუნო ჩანდა, რადგან რუთს ედგარი არც კი უხსენე-

ბია.

მის მარფლმა ამოიოხრა.

– ყველანი რაღაცას მიმალავთ, ასე არ არის? - თქვა კერი

ლუიზმა.

174

მკითხველთა ლიგა

მის მარფლი შეკრთა, როცა მისი მშვიდი ხმა შემოესმა. - ამას

რატომ ამბობ?

– იმიტომ, რომ მიმალავთ. არა, ჯოლი არა, დანარჩენები კი

ყველანი მიმალავთ, ლუისიც კი. ის შემოვიდა, როცა ვსაუზმობ-

დი და შევნიშნე, ძალიან უცნაურად იქცეოდა. მან ჩემი ყავა მოს-

ვა და ცოტა ნამცხვარი და მარმელადიც კი შეჭამა. ეს ძალზე უჩ-

ვეულო იყო, იმიტომ, რომ იგი ყოველთვის სვამს ჩაის, მარმე-

ლადი კი არ უყვარს. ასე რომ, ის სხვა რამეზე ფიქრობდა, და მე

მგონი, დაავიწყდა კიდეც თავისი საუზმე. მას ავიწყდება ხოლმე

ჭამა და ასეთი რაღაც-რაღაცები. თან ისეთი შეწუხებული და შე-

ფიქრიანებული ჩანდა...

– მკვლელობა... – დაიწყო მის მარფლმა.

კერი ლუიზმა სწრაფად მიუგო:

– ოჰ, მესმის. საშინელებაა. არასოდეს მქონია ასეთ საქმეებ-

თან კავშირი. შენ გქონია ასეთი შემთხვევა, არა ჯეინ?

– დიახ... დიახ... რა თქმა უნდა, მქონდა, – აღნიშნა მის მარ-

ფლმა.

- რუთმა მითხრა.

– როდის, ამას წინათ რომ იყო აქ ჩამოსული? – ჰკითხა მის

მარფლმა ცნობისმოყვარეობით.

– არა. ვფიქრობ, ეს მაშინ არ უთქვამს. არც კი მახსოვს.

კერი ლუიზი ბუნდოვნად ლაპარაკობდა, თითქოს დაბ-

ნეულად.

– რაზე ფიქრობ, კერი ლუიზ?

ქალბატონმა სეროქოლდმა ისე გაიღიმა, თითქოს ეს-ეს არის

საიდანღაც შორიდან დაბრუნდაო.

– ახლა ჯინაზე ვფიქრობდი, – თქვა მან, – და იმაზეც, რაც შენ

სტივენ რესტარიკზე მითხარი. ჯინა საყვარელი გოგონაა და მას

მართლა უყვარს უოლი. დარწმუნებული ვარ უყვარს.

175

მკითხველთა ლიგა

მის მარფლს არაფერი უთქვამს.

– ჯინასნაირ გოგონებს ცოტა ცელქობა უყვართ, – თქვა ქალ-

ბატონმა სეროქოლდმა დამტკბარი ხმით. – ისინი ახალგაზრდე-

ბი არიან და სიამოვნებთ საკუთარი ძალის შერგძნება? ეს ბუნებ-

რივია. ვიცი, უოლი ჰადი ისეთი კაცია, ვისაც ჯინას მეუღლედ

ვერც კი წარმოვიდგენდით. ჩვეულებრივ ვითარებაში, ალბათ, ვერც შეხვდებოდა მას, მაგრამ შეხვდა და შეუყვარდა კიდეც. ეჭ-

ვიც არ მეპარება, თავად უკეთ იცის თავისი საქმე.

– უეჭველია, – თქვა მის მარფლმა.

– მაგრამ აუცილებელია, ჯინა ბედნიერი იყოს.

მის მარფლმა უცნაურად გადახედა მეგობარს.

– ვფიქრობ, აუცილებელია, ყველა ბედნიერი იყოს.

– ოჰ, მართალი ხარ, მაგრამ ჯინა მაინც განსაკუთრებულია.

როცა დედამისი, პიპა, ავიყვანეთ, ჩვენ ვიცოდით, რომ ეს ექსპე-

რიმენტი აუცილებლად წარმატებით უნდა დაგვეგვირგვინებინა.

იცი, პიპას დედა...

კერი ლუიზი გაჩუმდა. მის მარფლმა ჰკითხა:

– ვინ იყო პიპას დედა?

კერი ლუიზმა განაგრძო:

– მე და ერიკი შევთანხმდით, რომ ამას არავის ვეტყოდით.

თვითონ პიპამ არაფერი იცოდა თავის წარმოშობაზე.

– ძალიან მინდა ვიცოდე, – თქვა მის მარფლმა.

ქალბატონი სეროქოლდი ყოყმანობდა.

– ეს უბრალო ცნობისმოყვარეობა არ არის, – დაიჟინა მის

მარფლმა. – მე აუცილებლად უნდა ვიცოდე. მე დუმილიც შემიძ-

ლია.

– შენ ყოველთვის შეგეძლო საიდუმლოს შენახვა, ჯეინ, –

გაიღიმა მოგონებებში წასულმა კერი ლუიზმა. – დოქტორმა

გელბრეითმა, კროუმერის ეპისკოპოსმა იცის, სხვა არავინ. პი-

პას დედა კეთრინ ელზუორთი იყო.

176

მკითხველთა ლიგა

– ელზუორთი? ეს ის ქალი ხომ არ არის, დარიშხანით რომ

მოწამლა თავისი ქმარი? საკმაოდ გახმაურებული ამბავია.

– დიახ.

– ჩამოახრჩვეს?

– დიახ. მაგრამ, დანამდვილებით არ იციან, მართლა მან მო-

წამლა თუ არა. მისი მეუღლე დარიშხანს მიირთმევდა თურმე –

მაშინ ბევრი არაფერი გაეგებოდათ მსგავსი რამეებისა.

– კეთრინ ელზუორთი ბუზის საჭერ ქაღალდებს ჟღინთავდა.

– ყოველთვის ვფიქრობდით, რომ მსახურის ჩვენება გარკვე-

ულწილად ღვარძლით იყო აღსავსე.

– და პიპა მისი ქალიშვილია?

– დიახ. მე და ერიკმა გადავწყვიტეთ ბავშვისთვის ახალი

ცხოვრება გვეჩუქებინა – სიყვარულით და მზრუნველობით აღ-

სავსე, რაც ასე სჭირდებოდა გოგონას, მივაღწიეთ კიდეც. პიპა

გახალისდა. ძნელია წარმოიდგინოთ მასზე უფრო საყვარელი

და ბედნიერი არსება.

მის მარფლი დუმდა.

კერი ლუიზმა ზურგი შეაქცია სარკეს.

– მე მზადა ვარ. ახლა შეგიძლია სთხოვო იმ ინსპექტორსა თუ

ვიღაცას. სთხოვე, ჩემს მისაღებ ოთახში მობრძანდეს. იმედი

მაქვს, უარს არ იტყვის.

ინსპექტორ კარის უარი არ უთქვამს. მოხარულიც კი იყო, რომ შემთხვევა მიეცა ქალბატონი სეროქოლდი თავის სამფლო-

ბელოში ეხილა. სანამ ელოდებოდა, იქაურობას ცნობისმოყვა-

რე თვალი მოავლო. ეს ოთახი სულაც არ შეესატყვისებოდა

იმას, რასაც ინსპექტორი „მდიდარი ქალის ბუდუარს” უწოდებ-

და.

აქ ძველებური ტახტი და საკმაოდ მოუხერხებელი ვიქტო-

რიანული დროის ხისზურგიანი სკამები იდგა. ჩითები უკვე მოძ-

ველებული და გახუნებული იყო, მაგრამ მეტად ორიგინალური: 177

მკითხველთა ლიგა

ზედ ბროლის სასახლე გამოესახათ. ეს ყველაზე პატარა ოთახი

გახლდათ ამ სახლში, თუმცა თანამედროვე სახლების მისაღებ

ოთახებზე დიდი მაინც იყო. ამ ოთახში სიმყუდროვე იგრძნობო-

და, აქ პატარა მაგიდებს, ძველებურ ნივთებსა და ფოტოსურა-

თებს მოეყარათ თავი. კარიმ შეხედა ორი პატარა გოგონას

ძველ სურათს — ერთი შავგვრემანი და მხიარული, მეორე კი

ულამაზო, შუბლზე ჩამოყრილი ხშირი თმის ქვევიდან მოღუშუ-

ლი იყურებოდა. ამ დილით ინსპექტორმა კარიმ სწორედ ეს გა-

მემეტყველება დაიჭირა. „პიპა და მილდრიდი” ეწერა ფოტოზე.

აქვე ერიკ გულბრანდსენის ფოტოც ეკიდა კედელზე, ოქროსფერ

მუყაოზე დაკრული და მძიმე შავი ხის ჩარჩოში ჩასმული. კარიმ

ახლა სასიამოვნო გარეგნობის მამაკაცის ფოტო შენიშნა, რო-

მელსაც თვალები სიცილისაგან მოჭუტული ჰქონდა, და ივა-

რაუდა, რომ ეს ჯონ რესტარიკი უნდა ყოფილიყო. ამ დროს კარი

გაიღო და ქალბატონი სეროქოლდი შემოვიდა.

ქალს თალხი ემოსა, მოლივლივე და გამჭვირვალე თალხი.

მისი პატარა მოვარდისფრო თეთრი სახე კიდევ უფრო უჩ-

ვეულოდ პატარა ჩანდა ვერცხლისფერი თმის გვირგვინქვეშ. კე-

რი ლუიზის სისუსტის ხილვამ გული მოუწურა ინსპექტორ კარის.

ახლა მისთვის ბევრი რამ ნათელი გახდა, რამაც დილას განაც-

ვიფრა. მიხვდა, რატომ იყო ხალხი ასე მოწადინებული დაეცვათ

კაროლინ ლუის სეროქოლდი ყველაფრისაგან, რაც მას ააღელ-

ვებდა.

და მაინც ინსპექტორი კარი ფიქრობდა, რომ კერი ლუიზი

ისეთი ქალი არ იყო, რომელიც ადვილად აღელდებოდა...

ქალბატონი სეროქოლდი მიესალმა და დაჯდომა შესთავაზა, მერე თავადაც გვერდით მიუჯდა. ინსპექტორი კარი უფრო ნაკ-

ლებ ცდილობდა მის თანამოსაუბრეს თავისუფლად ეგრძნო თა-

ვი, ვიდრე ქალბატონი სეროქოლდი. ინსპექტორმა შეკითხვები

დაიწყო. ქალბატონი სეროქოლდი ძალდაუტანებლად და უყოყ-

178

მკითხველთა ლიგა

მანოდ პასუხობდა. შუქის ჩაქრობა, ედგარ ლოუსონსა და მის

მეუღლეს შორის ჩხუბი, გასროლის ხმა, რომელიც მათ გაიგეს...

– ხომ არ მოგეჩვენათ, რომ გასროლა სახლში იყო?

– არა, მე გავიფიქრე, რომ გარედან გაისმა. ვიფიქრე, ალბათ

მანქანის ძრავის ხმაა-მეთქი.

– როცა თქვენი მეუღლე და ის ყმაწვილი ლოუსონი ჩხუბობ-

დნენ კაბინეტში, ხომ არ შეგიმჩნევიათ ვინ გავიდა ოთახიდან?

– უოლი უკვე გასული იყო სინათლის შესაკეთებლად. მის ბე-

ლევერიც მალე ფეხდაფეხ გაჰყვა რაღაცის მოსაძებნად, მაგრამ

არ მახსოვს, რას ეძებდა.

– კიდევ ვინ გავიდა დარბაზიდან?

– რამდენადაც ვიცი, სხვა არავინ.

– რომ გასულიყო, გაიგებდით, ქალბატონო სეროქოლდ?

ის ერთი წუთით ჩაფიქრდა.

– არა, ვფიქრობ ვერა.

– თქვენ მთლიანად ჩართული იყავით იმ ამბებში, რაც კაბი-

ნეტში ხდებოდა?

– დიახ.

– და თქვენ წინათგრძნობამ გიკარნახათ, რა შეიძლებოდა

მომხდარიყო იქ?

– არა, არა, ამას ვერ ვიტყოდი. მე არ ვფიქრობდი, რომ იქ

რაიმე მართლა მოხდებოდა.

– მაგრამ ლოუსონს ხომ რევოლვერი ჰქონდა?

– დიახ.

– და თქვენს მეუღლეს ემუქრებოდა?

– დიახ. მაგრამ ედგარს არ უნდოდა.

ამ სიტყვებზე ინსპექტორმა კარიმ ისევ ის ჩვეული გაღიზიანე-

ბა იგრძნო, ამჯერად ქალბატონი სეროქოლდის მიზეზით.

– შეუძლებელია ამაში დარწმუნებული ყოფილიყავით, ქალ-

ბატონო სეროქოლდ.

179

მკითხველთა ლიგა

– მაგრამ მე ხომ დარწმუნებული ვიყავი, ჩემს გულში, რა

თქმა უნდა. ახალგაზრდები რას ეძახიან – სცენის გათამაშებას?

მეც სწორედ ეს ვიფიქრე. ედგარი ხომ ჯერ ბიჭია, ზედმეტად ემო-

ციური, სულელი და თავი რომანის თავზეხელაღებულ გმირად

წარმოიდგინა. დარწმუნებული ვიყავი, არასოდეს ისროდა იმ

რევოლვერიდან.

– მაგრამ ხომ გაისროლა, ქალბატონო სეროქოლდ.

კერი ლუიზმა გაიღიმა.

– ვფიქრობ, შემთხვევით გაუვარდა.

ისევ გაღიზიანდა ინსპექტორი კარი.

– ეს შემთხვევით არ მომხდარა. ლოუსონმა ორჯერ გაისრო-

ლა და თქვენს მეუღლეს დაუმიზნა; ტყვიები მას ოდნავ აცდა.

კერი ლუიზი ჯერ აღელდა, მერე კი დანაღვლიანდა.

– ამას ვერ დავიჯერებ, ოჰ, დიახ... – თქვა მან, მაგრამ მიხ-

ვდა, ინსპექტორი შეედავებოდა და სასწრაფოდ დაუმატა: – რა-

საკვირველია, უნდა დავიჯერო, რადგან თქვენ მეუბნებით, ასეაო. მაგრამ მე მაინც ვფიქრობ, ამას უბრალო ახსნა უნდა

ჰქონდეს. იქნებ დოქტორმა მავერიკმა ამიხსნას.

– ოჰ, დიახ. დოქტორი მავერიკი კარგად აგიხსნით, – მიუგო

კარიმ მკაცრად. – დოქტორ მავერიკს ყველაფრის ახსნა შეუძ-

ლია, დარწმუნებული ვარ.

მოულოდნელად ქალბატონმა სეროქოლდმა თქვა:

– ვიცი, ბევრი რამ, რასაც ჩვენ აქ ვაკეთებთ, თქვენ სისულე-

ლედ და უაზრობად მიგაჩნიათ, ფსიქიატრებიც ზოგჯერ ძალიან

გამაღიზიანებლები არიან. მაგრამ, იცით, ჩვენ წარმატებებს

ვაღწევთ. ჩავარდნებიც გვაქვს, და ამავე დროს წარმატებებიც.

და რის გაკეთებასაც ჩვენ ვცდილობთ, ფასეულია. თუმცა, შესაძ-

ლოა, თქვენ არც დაიჯეროთ, ედგარი ჩემი მეუღლის ერთგულია.

ის სულელური აზრი, რომ ლუისი მამამისია, იმიტომ აიკვიატა, რომ ასეთი მამა უნდოდა ჰყოლოდა. მაგრამ ჩემთვის გაუგება-

180

მკითხველთა ლიგა

რია, ასე მოულოდნელად რატომ უნდა გამძვინვარებულიყო. ის

ბევრად უკეთ გრძნობდა თავს, პრაქტიკულად ნორმალურად. მე

მას ყოველთვის ნორმალურ პიროვნებად ვთვლიდი.

ინსპექტორს ამ საკითხზე კამათი არ დაუწყია. მან თქვა:

– რევოლვერი, რომელიც ედგარ ლოუსონს ჰქონდა, თქვენი

შვილიშვილის მეუღლეს ეკუთვნის. სავარაუდოა, ლოუსონმა

უოლტერ ჰადის ოთახიდან გამოიტანა. ახლა მითხარით, ოდეს-

მე გინახავთ ეს იარაღი?

ინსპექტორმა პატარა შავი რევოლვერი გაუწოდა.

კერი ლუიზმა დახედა:

– არა, მე მგონი, არა.

– პიანინოს სკამში ვიპოვე, ახალგასროლილი იყო. ჩვენ ჯერ

არ მოგვეცა საშუალება გულდასმით შეგვემოწმებინა, მაგრამ

ვფიქრობ, ეს სწორედ ის იარაღია, რომლითაც ბატონ გულბრან-

დსენს ესროლეს.

ქალი უნდობლად უყურებდა.

– და თქვენ ეს პიანინოს სკამში იპოვეთ?

– ძველი ნოტების ქვეშ. ეს ნოტები, უნდა გითხრათ, დიდი

ხნის გადაუშლელია.

– დამალული იყო?

– დიახ. გახსოვთ, ვინ იჯდა პიანინოსთან წუხელ?

– სტივენ რესტარიკი.

– ის უკრავდა?

– დიახ. ჩუმად. მშვენიერ მელანქოლიურ მელოდიას უკრავ-

და.

– როდის შეწყვიტა დაკვრა, ქალბატონო სეროქოლდ?

– როდის შეწყვიტა? არ ვიცი.

– მაგრამ ხომ შეწყვიტა? მთელი ამ ჩხუბის განმავლობაში

ხომ არ უკრავდა?

– არა, მუსიკის ხმა მიწყდა.

181

მკითხველთა ლიგა

– ის პიანინოს სკამიდან ადგა?

– არ ვიცი. წარმოდგენა არა მაქვს, რას აკეთებდა, სანამ კა-

ბინეტის კართან მივიდოდა გასაღების მოსარგებად.

– როგორ ფიქრობთ, რა მიზეზით შეიძლებოდა სტივენ რეს-

ტარიკს ესროლა ბატონი გულბრანდსენისათვის?

– ვერავითარ მიზეზს ვერ ვხედავ, – თქვა ჩაფიქრებულმა

ქალმა, – მე არ მჯერა, რომ მან ეს გააკეთა.

– შესაძლოა, გულბრანდსენმა რაღაც ისეთი აღმოაჩინა, რაც

მას გამოააშკარავებდა.

– ვფიქრობ, შეუძლებელია.

ინსპექტორ კარის დიდი სურვილი ჰქონდა ეთქვა, ზოგჯერ

ღორებიც ფრინავენ, თუმცა ჩიტები არ არიანო. ეს ბებიამისის

ანდაზა იყო, მის მარფლს, გაიფიქრა მან, ეს უეჭველად ეცოდი-

ნებაო.

კერი ლუიზი განიერ კიბეზე ჩამოვიდა. კიბის ძირში სამი ადა-

მიანი შემოეყარა სხვადასხვა მიმართულებიდან: ჯინა გრძელი

დერეფნიდან მოდიოდა, მის მარფლი – ბიბლიოთეკიდან, ხო-

ლო ჯულიეტ ბელევერი დიდი დარბაზიდან.

ჯინამ პირველმა დაილაპარაკა.

– ძვირფასო! – წამოიძახა მხურვალედ. – ხომ კარგადა

ხართ? ხომ არ შეგაშინეს, ან დაკითხვის დროს ხომ არ გაწამეს?

– რა თქმა უნდა, არა, ჯინა. რა უცნაური აზრები გაწუხებს! ინ-

სპექტორი კარი მეტად მომხიბვლელი და თავაზიანი აღმოჩნდა.

– ასეც უნდა ყოფილიყო, – თქვა მის ბელევერმა. – ახლა, კე-

რი, მე თქვენი ყველა წერილი და ამანათი აქა მაქვს. თქვენთან

ამოტანას ვაპირებდი.

– ბიბლიოთეკაში შემოიტანეთ, – უთხრა კერი ლუიზმა.

ოთხივენი ბიბლიოთეკაში შევიდნენ.

კერი ლუიზი დაჯდა და წერილების გახსნა დაიწყო. ოცი--

ოცდაათი იქნებოდა.

182

მკითხველთა ლიგა

გახსნილ წერილს კერი ლუიზი მის ბელევერს აწოდებდა, ის

კი ახარისხებდა, თან მის მარფლს უხსნიდა:

– სამი ძირითადი კატეგორიაა, ერთი – ბიჭების ნათესავების-

გან. იმათ დოქტორ მავერიკს გადავცემ ხოლმე. თხოვნის წერი-

ლებს მე თავად ვპასუხობ. დანარჩენი კი პირადია. კარა მითითე-

ბას მაძლევს, როგორ ვუპასუხო მათ.

წერილები რომ დაახარისხა, ქალბატონმა სეროქოლდმა ყუ-

რადღება ამანათს მიაქცია. ზონარი მაკრატლით გაჭრა და სუფ-

თა ქაღალდი შემოაცალა შოკოლადის მიმზიდველ კოლოფს, რომელიც ოქროსფერი ბაბთით იყო შემოკრული.

– ვიღაცას ჩემი დაბადების დღე ეგონა, – ღიმილით თქვა

ქალბატონმა სეროქოლდმა.

მან ბაბთა შეხსნა და კოლოფს თავი ახადა. შიგ სავიზიტო ბა-

რათი იდო. კერი ლუიზი, ცოტა არ იყოს, გაოცებული დასცქერო-

და.

„სიყვარულით, ალექსისაგან”, – წაიკითხა მან. – რა უც-

ნაურია, ფოსტით მიგზავნის შოკოლადს, როცა იმავე დღეს ჩა-

მოსვლას აპირებს.

მის მარფლი აწრიალდა. სწრაფად თქვა:

– ერთი წუთით მოიცადეთ, კერი ლუიზ. ჯერ არ შეჭამოთ.

ქალბატონი სეროქოლდი შეცბა.

– მე ვაპირებდი ყველასთვის შემომეთავაზებინა.

- მოითმინე, ჯერ არა. დაიცადე, სანამ ვიკითხავდე... ხომ არ

იცით, ალექსი სახლშია, ჯინა?

ჯინამ სწრაფად მიუგო – მგონი, ახლახან დარბაზში იყო.

ჯინა წავიდა, კარი შეაღო და ალექსს დაუძახა.

ალექს რესტარიკი მაშინვე ზღურბლზე გამოჩნდა.

– ძვირფასო მადონა! თქვენ უკვე ფეხზე ხართ. კიდევ ხომ

არაფერი მომხდარა? – ქალბატონ სეროქოლდისაკენ გაემართა

და ნაზად აკოცა ორივე ლოყაზე.

183

მკითხველთა ლიგა

მის მარფლმა უთხრა:

– კერი ლუიზს სურს მადლობა გადაგიხადოთ შოკოლადის-

თვის.

ალექსი გაოცდა.

– რომელი შოკოლადისთვის?

- ამ შოკოლადისთვის, – მიუგო კერი ლუიზმა.

– მაგრამ, მე არ გამომიგზავნია თქვენთვის შოკოლადი, ძვირფასო.

– ყუთში თქვენი ბარათია, – უთხრა მის ბელევერმა.

ალექსმა შიგ ჩაიხედა.

– მართლაც ასეა. უცნაურია, ძალზე უცნაური... მე ნამდვი-

ლად არ გამომიგზავნია.

– განსაცვიფრებელი ამბავია, – თქვა მის ბელევერმა.

– რა საუცხოო შოკოლადია, – თქვა ჯინამ და ყუთში ჩაიხედა,

– შეხედეთ, დიდედ, შუაში, თქვენ რომ ალუბლის ლიქიორიანი

შოკოლადი გიყვართ, ისეთებია.

მის მარფლმა ფრთხილად, მაგრამ გაბედულად გამოართვა

მას კოლოფი, უსიტყვოდ გაიტანა ოთახიდან და ლუის სერო-

ქოლდის საძებნელად წავიდა. საკმაო დრო დასჭირდა ამის-

თვის, რადგან ბატონი სეროქოლდი კოლეჯში გადასულიყო –

იგი დოქტორ მავერიკის ოთახში იპოვა. მის მარფლმა ყუთი მის

წინ მაგიდაზე დადო და მოკლედ აცნობა, რაც მოხდა. ლუის სე-

როქოლდს სახეზე მოულოდნელად სიმკაცრე და სიმტკიცე აღე-

ბეჭდა. ის და დოქტორი მავერიკი ფრთხილად იღებდნენ შოკო-

ლადებს ერთიმეორის მიყოლებით და თან ყურადღებით სინჯავ-

დნენ.

– ვფიქრობ, – თქვა დოქტორმა მავერიკმა, – რომ ამათში, რომლებიც გვერდზე გადავდე, ნამდვილად რაღაცაა შერეული.

ხედავთ, როგორი ხორკლიანია შიგნიდან? ახლა კი მათი ანა-

ლიზი უნდა გაკეთდეს.

184

მკითხველთა ლიგა

– კი მაგრამ, ეს წარმოუდგენელია, – თქვა მის მარფლმა, –

ყველა რატომ უნდა მოწამლულიყო ამ სახლში!

ლუისმა თავი დაუქნია. სახე კვლავ გაფითრებული და მკაცრი

ჰქონდა.

– დიახ. ეს ულმობლობაა, ადამიანის არად მიჩნევა! – წა-

მოიძახა მან. – უეჭველია, ყველა ცალკე გადადებული შოკოლა-

დი ალუბლის ლიქიორითაა სავსე. ეს კეროლაინის საყვარელი

შოკოლადია. ასე რომ, ხომ ხედავთ, ვიღაცამ იცოდა ამის შესა-

ხებ.

მის მარფლმა წყნარად თქვა:

– თუ ეს ასეა, როგორც თქვენ ეჭვობთ, თუ ამ შოკოლადში სა-

წამლავია, მაშინ, ვფიქრობ, კერი ლუიზმა უნდა გაიგოს, რაც

ხდება, და ფრთხილად იქნება.

ლუის სეროქოლდმა დინჯად თქვა:

– დიახ, უნდა გაიგოს, რომ ვიღაცა მის მოკვლას ლამობს.

ვფიქრობ, ამის დაჯერება გაუჭირდება.

185

მკითხველთა ლიგა

XVI თავი

– მოიცათ, მის. მართალია, რომ ვიღაც საზიზღარი საწამლავ-

ში ურევს ხელს?

ჯინამ შუბლიდან თმა უკან გადაიყარა და იქით გაიხედა, საიდანაც ხრინწიანი ჩურჩული შემოესმა. ჯინას ლოყები და შარ-

ვალი საღებავით დაეთხუპნა. ის და მისი რჩეული თანაშემწეები

მომავალი წარმოდგენის – „დაისი მდინარე ნილოსზე“ – დეკო-

რაციებს ხატავდნენ.

ვინც ახლა ეს იკითხა, ერთ-ერთი ამ თანაშემწეთაგანი გახ-

ლდათ. ერნი ის ბიჭი იყო, რომელმაც ჯინას ასე კარგად ასწავლა

საკეტის გაღება. ერნი ხურო იყო და საოცრად მოქნილი თითები

ჰქონდა. დეკორაციების დამზადებისას ყველაზე მეტად ენთუზი-

აზმით გამოირჩეოდა. ახლა წვრილი თვალები სასიამოვნო მო-

ლოდინით გაბრწყინებოდა და უციმციმებდა.

- ეს აზრი საიდან მოგივიდა? – ჰკითხა აღშფოთებულმა ჯინამ.

ერნიმ ცალი თვალი მოჭუტა.

– მთელი საერთო საცხოვრებელი ამაზე ლაპარაკობს, –

თქვა მან, – მაგრამ მოიცათ, მის, ჩვენგან ამას არავინ ჩაიდენ-

და, შეუძლებელია. ქალბატონ სეროქოლდს არავინ არაფერს

დაუშავებს – თვით ჯენკინზიც კი. სხვა საქმეა, ის ბებერი ძუკნა

რომ ყოფილიყო. ქალბატონს კი ვერავინ გაიმეტებდა მოსაწამ-

ლად. ვერც მე.

– მის ბელევერზე ასე ნუ ლაპარაკობ.

– მაპატიეთ, მის, წამომცდა. რომელი საწამლავი იყო, მის?

სტრიქნინი ხომ არა? კაცს წელში ღუნავს და ტანჯვით კლავს. ან

იქნებ ციანიდმჟავა იყო?

– არ ვიცი, რაზე ლაპარაკობ, ერნი.

ერნიმ კვლავ თვალი ჩაუკრა.

186

მკითხველთა ლიგა

– ვერ ხვდებით! ასე ამბობენ, ბატონი ალექსის ხელი ურე-

ვიაო. ლონდონიდან შოკოლადები ჩამოუტანიაო, მაგრამ ეს

ტყუილია. ბატონი ალექსი ასეთ რამეს არ ჩაიდენდა, არა მის?

– რა თქმა უნდა, არა, – თქვა ჯინამ.

– ამის ჩამდენი უფრო ბატონი ბაუმგარტენი იქნება. ფიზმომ-

ზადების გაკვეთილზე ისე საზარლად იმანჭება ხოლმე, რომ

ვფიქრობ, გიჟი ხომ არ არის-მეთქი.

– ამაცალე ეს სკიპიდარი გზიდან.

ერნიმ რაღაც ჩაიდუდუნა და დაემორჩილა!

– აქ რანაირად ცხოვრობენ? გუშინ მოხუცი გულბრანდსენი

გაასაღეს, ახლაც ვიღაც მომწამვლელი გამოჩნდა. როგორ გგო-

ნიათ, ერთი და იგივე პიროვნება ხომ არ არის? რას იტყოდით, მის, რომ გითხრათ, მე ვიცი, ვინც ჩაიდინა-მეთქი ეს?

– შეუძლებელია, შენ რაიმე იცოდე ამის შესახებ.

– ოჰ, ვითომ რატომ? წარმოიდგინეთ, წუხელ გარეთ ვიყავი

და რაღაც დავინახე.

– როგორ იქნებოდი გარეთ? შვიდი საათი რომ დარეკავს, კოლეჯი იკეტება.

– რომ დარეკავს... როცა მინდა, მაშინ მოვახერხებ გასვლას, მის. ბოქლომი ვერ დამაკავებს. გავდივარ და ვსეირნობ ბაღში.

ჯინამ უთხრა:

– ტყუილებს თავი დაანებე, ერნი.

– ვინ ტყუის?

– შენ, შენ სტყუი და ისეთ რამეს იკვეხნი, რაც არასოდეს გა-

გიკეთებია.

– თქვენ ასე გგონიათ, მის. დაიცადეთ, სანამ პოლიციელები

მოვლენ და გამომკითხავენ ყველაფერს, რაც წუხელ ვნახე.

– კეთილი, რა ნახე?

- ა-ა – თქვა ერნიმ, – ხომ არ გინდათ, გაიგოთ?

187

მკითხველთა ლიგა

ჯინა მიეჭრა ერნის, მაგრამ ერნიმ უკან დაიხია. ამ დროს

მეორე მხრიდან სტივენი შემოვიდა და ჯინას მიუახლოვდა. მათ

დეკორაციებზე დაიწყეს ლაპარაკი. შემდეგ სახლისკენ ერთად

წავიდნენ.

– ყველამ გაიგო დიდედასა და იმ შოკოლადების ამბავი, –

თქვა ჯინამ. – მე ბიჭებს ვგულისხმობ. ნეტა, როგორ მოახერხეს?

– ერთგვარი ადგილობრივი სიგნალების მეშვეობით.

– თანაც მათ ალექსის ბარათის შესახებ იციან. სტივენ, უეჭვე-

ლია, სისულელეა. ალექსი რატომღა ჩადებდა ბარათს ყუთში, თუკი უკვე აქ მოდიოდა.

– დიახ, მაგრამ ვინ იცოდა, აქ რომ მოდიოდა? მან ეს

მოულოდნელად გადაწყვიტა და დეპეშაც გამოაგზავნა. შესაძ-

ლოა, ყუთი იმ დროისთვის უკვე გამოგზავნილი იყო. და რომ არ

ჩამოსულიყო, იმ ბარათის ჩადება მშვენიერი იდეა იქნებოდა, რადგან ალექსი მართლაც უგზავნის ხოლმე კეროლაინს შოკო-

ლადებს... ვერ გამიგია, უბრალოდ, ის...

– თუ რატომ დასჭირდათ დიდედას მოწამვლა, – ჩაურთო ჯი-

ნამ, – ვიცი, წარმოუდგენელია! ის ისეთი სათნოა, რომ უკლებ-

ლივ ყველა თაყვანს სცემს.

სტივენმა არაფერი უპასუხა. ჯინამ გამგმირავად გადახედა.

– ვიცი, რასაც ფიქრობ, სტივ!

– საინტერესოა.

– შენ ფიქრობ, რომ უოლი თაყვანს არ სცემს, მაგრამ, იცო-

დე, უოლი არავის არ მოწამლავს. ამაზე ფიქრიც კი სასაცილოა.

– ერთგული მეუღლე!

– ნუ მელაპარაკები ასე დამცინავად.

– დაცინვა არც მიფიქრია. მე მართლა მგონია, რომ ერთგუ-

ლი ხარ, ამიტომაც გეთაყვანები. მაგრამ, ძვირფასო ჯინა, რო-

დემდე გაძლებ ასე?

– რას გულისხმობ, სტივ?

188

მკითხველთა ლიგა

– შესანიშნავად იცი, რასაც ვგულისხმობ. შენ და უოლი ერ-

თმანეთს ვერ შეეთვისეთ. არ გაგიმართლათ. ეს მანაც კარგად

უწყის. თქვენ შორის განხეთქილება ყოველდღეა მოსალოდნე-

ლი. რის შემდეგაც ორივე უფრო ბედნიერები იქნებით.

ჯინა აღშფოთდა:

– რა სისულელეს ამბობ.

სტივენმა გაიცინა.

– უნდა დამეთანხმო, რომ თქვენ ვერავის მოატყუებთ, თით-

ქოს შეხმატკბილებულად ცხოვრობდეთ, ან თითქოს უოლი აქ

ბედნიერი იყოს.

– ო-ო, არ ვიცი, რა დაემართა, – ჯინა ატირდა, – სულ გაბრა-

ზებულია. ცოტას ლაპარაკობს. არ ვიცი, რით დავეხმარო. რა-

ტომ ვერ ერთობა აქ? ერთ დროს ისე მხიარულად ვიყავით, ყვე-

ლაფრით ვხარობდით, ახლა კი ისე შეიცვალა, სხვა მგონია. ასე

რატომ იცვლებიან ადამიანები?

– მე ვიცვლები?

– არა, ძვირფასო სტივ. შენ ყოველთვის სტივი ხარ. გახსოვს, არდადეგებზე როგორ დაგდევდი კუდში?

– და რა დასანანია, რომ მაშინ შენზე ასე ვფიქრობდი – საბ-

რალო პატარა ჯინა-მეთქი. ჰო, ახლა როლები შეიცვალა და შენ

სამაგიეროს მიხდი, ასე არ არის, ჯინა?

ჯინამ სწრაფად უპასუხა:

– ნამდვილი იდიოტი ხარ, – და სწრაფადვე განაგრძო, – რო-

გორ ფიქრობ, ერნი ტყუოდა? მან თქვა, თითქოს წუხელ ნისლში

დაეხეტებოდა, თან გადამიკრა, რომ მკვლელის შესახებ რაღაც-

რაღაცები იცის. როგორ ფიქრობ, შეიძლება ეს სიმართლე

იყოს?

– სიმართლე? რა თქმა უნდა, არა. ხომ იცი, როგორი ტრაბა-

ხაა. რას არ მოიგონებს, ოღონდ ყურადღება მიიქციოს...

– ჰო, ვიცი. მაინც მაინტერესებდა.

189

მკითხველთა ლიგა

ისინი ერთად, გვერდიგვერდ, უსიტყვოდ მიდიოდნენ.

ჩამავალი მზის სხივებმა სახლის დასავლეთი ფასადი გაანა-

თა. ინსპექტორმა კარიმ იქითკენ გაიხედა.

– ეს ის ადგილია, სადაც თქვენ მანქანა გააჩერეთ წუხელ? –

იკითხა მან.

ალექს რესტარიკმა უკან დაიხია, თითქოს უნდოდა შეემოწმე-

ბინა.

– ეს ძალიან ახლოა, – თქვა მან. – ზუსტად ძნელი სათქმე-

ლია, რადგან ნისლი იყო ჩამოწოლილი. თუმცა, შესაძლოა, ნამ-

დვილად ის ადგილი იყოს.

ინსპექტორმა კარიმ მოათვალიერა იქაურობა, რათა საკუთა-

რი თვალით შეეფასებინა.

მოკირწყლული ხეივანი თანდათან უხვევდა და ამ ადგილას

შქერის საფარველიდან სახლის დასავლეთი ფასადი მოჩანდა

თავისი ტერასით, ურთხმელის ღობეებითა და კიბით, რომელიც

გაზონებში ეშვებოდა. ამის შემდეგ გზა ისევ იკლაკნებოდა, ხეების რიგში გადიოდა, ტბასთან უხვევდა და სახლის აღმოსავ-

ლეთით მთავრდებოდა.

– დოჯეთ! – დაიძახა ინსპექტორმა კარიმ.

პოლიციის კონსტებლი დოჯეთი, რომელიც ყოველთვის

მზადყოფნაში იყო, ადგილს მოსწყდა, შეიჭრა გაზონებში, რომ-

ლებიც სახლის დიაგონალურად იყო გაშენებული, ტერასას

მიუახლოვდა და გვერდით კარით შინ შევიდა. რამდენიმე წამში

ერთ-ერთი ფანჯრის ფარდა ძლიერად შეტოკდა. შემდეგ კონ-

სტებლი დოჯეთი კვლავ გამოჩნდა ბაღის კართან და სირბილით

ისევ მათთან დაბრუნდა, თან ორთქლმავალივით ქშინავდა.

– ორი წუთი და ორმოცდაორი წამი, – თქვა ინსპექტორმა კა-

რიმ და წამმზომი გააჩხაკუნა, რომლითაც დრო ჰქონდა დანიშ-

ნული. – მეტი დრო ამ საქმეს არ დასჭირდებოდა, ასე არ არის?

იგი სასიამოვნო კილოთი ლაპარაკობდა.

190

მკითხველთა ლიგა

– მე ისე სწრაფად ვერ დავრბივარ, როგორც თქვენი კონ-

სტებლი, – აღნიშნა ალექსმა. – ვხვდები, თქვენ ჩემი სავარაუდო

მოქმედება დააფიქსირეთ.

– მე მხოლოდ ის დავაფიქსირე, რომ თქვენ გქონდათ შესაძ-

ლებლობა მკვლელობა ჩაგედინათ. სულ ეს არის, ბატონო რეს-

ტარიკ. მე თქვენ არავითარ ბრალდებას არ გიყენებთ, ჯერჯერო-

ბით.

ალექს რესტარიკმა თავაზიანად მიმართა კონსტებლ დო-

ჯეთს, რომელიც ისევ ქშინავდა.

– მე ასე სწრაფად სირბილი არ შემიძლია, მაგრამ უკეთესად

ნავარჯიშევი კი ვარ.

– შარშან ზამთარში გადატანილი ბრონქიტის შემდეგ ასე

ვარ, – თავი იმართლა დოჯეთმა.

ალექსი ინსპექტორს მიუბრუნდა.

– მართალია, ცდილობთ უხერხულ მდგომარეობაში ჩამაყე-

ნოთ და შეამოწმოთ ჩემი რეაქცია (უნდა გახსოვდეთ, რომ ჩვენ

მსახიობები, ო-ო, ძალზე მგრძნობიარე ხალხი ვართ! ფაქიზი

მცენარეები!), – ხმაში მას დამცინავი კილო შეეპარა, – მაგრამ

ნუთუ გჯერათ, რომ მე ამ საქმესთან რაიმე კავშირი მაქვს? ამას

როგორ გავაკეთებდი, რომ მოწამლული შოკოლადებით სავსე

ყუთი გამეგზავნა ქალბატონი სეროქოლდისათვის და შიგ ჩემი

ბარათი ჩამედო.

– ჩვენც სწორედ ასე ვფიქრობთ. აქ ისეთი საქმეა, რასაც ორ-

მაგ ბლეფს ეძახიან, ბატონო რესტარიკ.

– ოჰ, მესმის. რა გამჭრიახი ბრძანდებით. ჰო, მართლა, ის

შოკოლადები მოწამლულია?

– ექვსი შოკოლადი, რომელიც ალუბლის ლიქიორით იყო

გაჟღენთილი, მოწამლული აღმოჩნდა, დიახ, ისინი აკონიტს

შეიცავდა.

191

მკითხველთა ლიგა

– მე ეს საწამლავი არ მიყვარს, ინსპექტორო, პირადად მე კუ-

რარეს ვამჯობინებ.

– კურარე სისხლში შესაყვანია, ბატონო რესტარიკ, და არა

კუჭში.

– რა კარგადაა გათვითცნობიერებული პოლიცია, – თქვა აღ-

ფრთოვანებულმა ალექსმა.

ინსპექტორმა კარიმ ერთი ჩუმად გადახედა ყმაწვილს და შე-

ამჩნია, რომ მას ოდნავ წვეტიანი ყურები და არაინგლისური, უფრო სწორად კი მონღოლური ტიპის სახე ჰქონდა, თვალები

ეშმაკურად უციმციმებდა. ვერ ამოიცნობდით, რას ფიქრობდა

ალექს რესტარიკი. სატირი იყო, თუ ფავნი? ალბათ, ნაპატივები

ფავნიო, გაიფიქრა უცებ ინსპექტორმა კარიმ და რაღაც

უსიამოვნო გრძნობა დაეუფლა.

ჭკვიანი მატყუარა – ასე შეაფასა მან ალექს რესტარიკი. თა-

ვის ძმაზე უფრო ჭკვიანიაო. დედა რუსი ჰყავს თუ ვიღაც ამდაგ-

ვარი, როგორც გაიგო. „რუსები“ ინსპექტორ კარისთვის იგივე

იყო, რაც „ბონები“ იყვნენ ადრეულ მეცხრამეტე საუკუნეში და

რაც „ჰუნები“ მეოცე საუკუნის დასაწყისში. ყველაფერი, რაც რუ-

სეთს უკავშირდებოდა, ინსპექტორი კარის აზრით ცუდი იყო, და

თუ ალექს რესტარიკი გულბრანდსენის მკვლელი აღმოჩნდებო-

და, ინსპექტორი დიდ კმაყოფილებას იგრძნობდა. მაგრამ, სამ-

წუხაროდ, კარი არ იყო დარწმუნებული, რომ მკვლელი სწორედ

ალექსი იყო.

კონსტებლმა დოჯითმა სული რომ მოითქვა, ალაპარაკდა:

– როგორც მითხარით, ფარდები ჩამოვაფარე, სერ, და ოც-

დაათამდეც დავითვალე. შევამჩნიე, რომ ფარდა ერთგან კაუჭზე

არ ეკიდა და ჩამოწეული იყო. ეს იმას ნიშნავს, რომ გარედან შუ-

ქის დანახვა შეიძლებოდა.

ინსპექტორმა კარიმ ალექსს ჰკითხა:

192

მკითხველთა ლიგა

– სახლი საერთოდ არ დამინახავს, ისეთი ნისლი იყო, ხომ

გეუბნებით.

– ნისლი არათანაბარია, სხვათა შორის. ზოგჯერ ერთი წუ-

თით ალაგ-ალაგ გადაიწმინდება.

– ისე არ გადაწმენდილა, რომ სახლი ანუ მისი – მთავარი ნა-

წილი დამენახა, გიმნაზიის შენობა კი იქვე ახლოს ნისლში ბუნ-

დოვნად მოჩანდა, თითქმის არარეალურად, ნავსადგურის საწ-

ყობების ილუზიას ქმნიდა. როგორც გითხარით, მე „ლაიმჰაუზს“

ვდგამ და...

– დიახ, მითხარით, – დაეთანხმა ინსპექტორი კარი.

– ზოგს ჩვეულებად აქვს, იცით, ყველაფერი თეატრალურ დე-

კორაციად აღიქვას, და არა რეალობად.

– ალბათ ასეა. და მაინც დეკორაციები საკმაოდ რეალურია, ასე არ არის, ბატონო რესტარიკ?

– არ ვიცი, ზუსტად რას გულისხმობთ, ინსპექტორო.

– კეთილი, გეტყვით. დეკორაციები ხომ რეალური მასალისა-

გან კეთდება: ტილო იქნება, ხე, საღებავი თუ მუყაო. ილუზიად

მხოლოდ მაყურებლის თვალი აღიქვამს, თორემ თავისთავად

დეკორაცია ილუზია არაა, როგორც მოგახსენეთ, საკმაოდ

რეალურია.

ალექსი მას მიაჩერდა.

– იცით, ძალიან საგულისხმოა თქვენი შენიშვნა, ინსპექტო-

რო. ამან ერთი იდეა მომაწოდა.

– მომავალი ბალეტისთვის?

– არა, მომავალი ბალეტისთვის არა... ღმერთო ჩემო, ნუთუ

ყველანი სულელები ვართ?

ინსპექტორმა და დოჯეთმა მდელობი გადაიარეს და სახლში

დაბრუნდნენ (ალექსმა თავისთვის გაიფიქრა, ალბათ ნაკვა-

ლევს ეძებენო, მაგრამ შეცდა. ნაკვალევის სანახავად დილაად-

რიანვე გამოვიდნენ ისინი, მაგრამ უშედეგოდ, რადგან 2 საათზე

193

მკითხველთა ლიგა

კოკისპირულად გაწვიმებულიყო და ნაფეხურები წაეშალა).

ალექსმა ნელა აიარა გზა, თან ინსპექტორთან საუბრისას დაბა-

დებულ იდეაზე ფიქრობდა, რამდენად შესაძლებელია მისი ხორ-

ცშესხმაო.

ამ დროს მისი ყურადღება ჯინამ მიიპყრო, ტბასთან ბილიკზე

რომ სეირნობდა. სახლი ოდნავ შემაღლებულზე იდგა და ხრე-

შით დაფარული გზა თანდათან დაბლა ეშვებოდა ტბისაკენ, რო-

მელიც გარშემორტყმული იყო შქერითა და სხვა ბუჩქებით.

ალექსი დაეშვა ამ ხრეშიან ბილიკზე და ჯინა მოძებნა.

– რომ შეიძლებოდეს მაგ უაზრო ვიქტორიანული ურჩხულის

გაქრობა, – თქვა მან, თან თვალებს ჭუტავდა, – შესანიშნავი გე-

დის ტბა იქნებოდა, ხოლო შენ გედი იქნებოდი. თუმცა, რომ დავ-

ფიქრდები, თოვლის დედოფლობა უფრო მოგიხდებოდა. ისეთი-

ვე ულმობელი ხარ. სხვას არას დაეძებ, ოღონდ შენი გაიტანო.

არც სიბრალული გაგაჩნია, - არც სიკეთე და არც - თანაგრძნო-

ბა. ნამდვილი ქალი ხარ, ჯინა, ძვირფასო.

– რა ღვარძლიანი ხარ, ძვირფასო ალექს!

– იმიტომ, რომ თავს არ გატყუებინებ? საკუთარი თავით კმა-

ყოფილი ხარ, არა, ჯინა? ყველას შენს ნებაზე გვატარებ.-მეც, სტივენსაც და იმ შენს ზორბა, გულუბრყივილო ქმარსაც.

– სისულელეს ამბობ.

– ოჰ, არა. სტივენს უყვარვარ, მეც მიყვარხარ, უოლი კი სა-

შინლად უბედურია, სხვა რა უნდა სურდეს ქალს?

ჯინამ შეხედა და გაიცინა.

ალექსმაც თავი დაუკრა.

– შენში არის პატიოსნების მარცვალი, რაც მე ასე მახარებს.

პატიოსნება ლათინთა თვისებაა და იმათი მოგდგამს. ტყუილად

იკატუნებ თავს, თითქოს გამომწვევი არ იყო, და, რომ თითქოს

ძალიან წუხხარ, როცა კაცებს ატყუებ. ხომ მოგწონს მამაკაცებს

რომ უყვარხარ? იმ საბრალო პატარა ედგარ ლოუსონსაც კი!

194

მკითხველთა ლიგა

ჯინა დაჟინებით მიაჩერდა, შემდეგ დინჯად, სერიოზულად

დაიწყო:

– ეს დიდხანს არ გრძელდება, ხომ იცი. ქალები ბევრად უფ-

რო ცუდ დღეში არიან, ვიდრე მამაკაცები. ისინი ყველაფერს უფ-

რო მტკივნეულად განიცდიან. შვილები ჰყავთ და მეტისმეტად

ზრუნავენ მათზე. როგორც კი მომხიბვლელობა დაეკარგებათ, მათ საყვარელ მამაკაცებს გული უცივდებათ. ღალატობენ, ყუ-

რადღებას აღარ აქცევენ და თავიდან იშორებენ. მე არ ვადანა-

შაულებ მამაკაცებს. ალბათ, მეც ასე მოვიქცეოდი. არ მიყვარს

ბებერი, მახინჯი ან ავადმყოფი ადამიანები, ან კიდევ ისინი სულ

მუდამ რომ წუწუნებენ, ან ედგარივით სასაცილონი არიან თავი-

ანთი მედიდურობითა და ქედმაღლობით. შენ ამბობ, რომ ულ-

მობელი ვარ? თვით სამყაროც ულმობელია! ადრე თუ გვიან

ჩემს მიმართაც ულმობელი იქნება! მაგრამ ჯერ ახალგაზრდა

ვარ, სასიამოვნო გარეგნობის, მიმზიდველ ქალად მთვლიან, –

სახე საოცრად თბილმა ღიმილმა გაუნათა, – დიახ, მე ეს

მსიამოვნებს, ალექს, რატომაც არა?

– მართლაც, რატომაც არა? – თქვა ალექსმა. – ყველაზე ძა-

ლიან მაინტერესებს, გავიგო, რას აპირებ. სტივენს გაჰყვები ცო-

ლად, თუ მე?

– მე უკვე უოლისთან ვარ დაქორწინებული.

– ეს დროებითია. ნებისმიერმა ქალმა შეიძლება ერთი შეც-

დომა დაუშვას, მაგრამ აუცილებელი არ არის იმ ქორწინებას

მიეჯაჭვოს. პროვინციებში ამან გამოცდა უკვე გაიარა, დადგა

დრო უესტ ენდშიც გავრცელდეს.

– და შენ უესტ ენდში ითვლები?

– უეჭველად.

– მართლა გინდა ცოლად შემირთო? ვერ წარმომიდგენიხარ

ცოლიანი.

195

მკითხველთა ლიგა

– დაჟინებით მოვითხოვ ცოლად გამომყვე. მე მუდამ ვფიქ-

რობდი, რომ საყვარლის ყოლა საოცრად მოძველებულია. თან

რამდენ სიძნელესთანაა დაკავშირებული, პასპორტებიო, სას-

ტუმროო და, ვინ იცის, კიდევ რამდენი რამ. არა, ამ გზით მე საყ-

ვარელ ქალს ვერასოდეს მოვიპოვებ.

ჯინამ მხიარულად გადაიკისკისა.

– ძალიან გამამხიარულე, ალექს.

- ეს ჩემი მთავარი ღირსებაა. სტივენს ჩემზე უკეთესი გარეგ-

ნობა აქვს. მომხიბვლელიც არის და ძალიან მგრძნობიარეც, რაც ქალებს, რა თქმა უნდა, მოსწონთ. მაგრამ მგრძნობიარე

ადამიანი დამქანცველია ოჯახში. ჯინა, შენი ცხოვრება ჩემთან

სასიამოვნო იქნება.

– იმის თქმა ხომ არ გინდა, რომ გაგიჟებით გიყვარვარ?

– თუნდაც მართალი იყოს, მაინც არ გეტყვი. ეს რომ გავაკე-

თო, ერთით ნოლი იქნება შენს სასარგებლოდ. ერთადერთი, რა-

საც ვაპირებ, ის არის, მხოლოდ და მხოლოდ ქორწინების საქ-

მიანი წინადადება შემოგთავაზო.

– ამაზე უნდა ვიფიქრო, – ღიმილით თქვა ჯინამ.

– რა თქმა უნდა. გარდა ამისა, უოლის ამ წამებისაგან იხსნი.

მე სიმპათიურადა ვარ განწყობილი უოლის მიმართ. მისთვის

ნამდვილი ჯოჯოხეთია ალბათ თქვენი ცოლ - ქმრობა ფილან-

თროპიის ამ მძიმე ოჯახურ გარემოში.

– რა პირუტყვი ხარ, ალექს!

– გამჭრიახი პირუტყვი.

– ხანდახან, – თქვა ჯინამ, – ვფიქრობ, უოლის სულაც არ ვე-

ნაღვლები.

– შენ გინდა რამენაირად გააღიზიანო, გამოიწვიო, ის კი პა-

სუხს არ გაძლევს, არა? რა საწყენია.

მოულოდნელად ჯინას ხელმა ჰაერში გაიელვა და ალექსს

გაპარსულ ლოყაზე სილა გააწნა.

196

მკითხველთა ლიგა

– თოუცე?!1 — იყვირა ალექსმა.

მან სწრაფი, მარჯვე მოძრაობით ქალი მკლავებში მოიგდო

და სანამ ის წინააღმდეგობას გაუწევდა, ტუჩებით დაეკონა და

დიდხანს ვნებიანად კოცნიდა. ქალმა ცოტა გაიბრძოლა და მო-

ეშვა...

– ჯინა!

ისინი ერთმანეთს გაეცალნენ. მილდრიდ სტრიტს სახე წამო-

ჭარხლოდა, ტუჩები უცახცახებდა, მათ გაბოროტებული მისჩე-

რებოდა, ისე იყო გაცეცხლებული, ჯინას და ალექსს ენა ჩაუვარ-

დათ.

– რა საზიზღრობაა... რა საზიზიღრობაა... შენ ქარაფშუტა, თავზეხელაღებული გოგო ხარ... სულ დედაშენს გავხარ... უსინ-

დისო ხარ... ყოველთვის ვიცოდი, რა უსინდისოც იყავი... მეტის-

მეტად გარყვნილი... შენ მარტო ქმრის მოღალატე კი არა, მკვლელიცა ხარ. დიახ, მკვლელი ხარ. ნამდვილად ვიცი!

– რა იცით? ნუ ხართ ასეთი სასაცილო, დეიდა მილდრიდ.

– მე შენი დეიდა არა ვარ, მადლობა ღმერთს, სისხლით ნა-

თესაობა არ გვაკავშირებს. შენ ისიც კი არ იცი, ვინ იყო დედაშე-

ნი ან სადაური იყო! სამაგიეროდ, კარგად იცი, როგორი იყო დე-

დაჩემი და მამაჩემი. როგორ ფიქრობ, როგორ ბავშვს აიყვან-

დნენ ისინი? ვიღაც დამნაშავის ან გარყვნილი ქალის შვილს!

მათ უნდა სცოდნოდათ, რომ ცუდი სისხლი მაინც თავს იჩენდა.

თუმცა, უნდა ვთქვა, რომ იმ იტალიური სისხლის დამსახურებაა, მოწამვლა რომ გაფიქრებინა.

– როგორ ბედავთ ამის თქმას?

– რასაც მინდა, იმას ვიტყვი. შენ ვერ უარყოფ ახლა, რომ ვი-

ღაცა დედაჩემის მოწამვლას ლამობდა. და ვინ უფრო გააკეთებ-

და ამას? ვისაც უზარმაზარი ქონება დარჩება დედაჩემის სიკდვი-

ლის შემდეგ. შენ, ჯინა, და დარწმუნებული იყავი, პოლიციას ეს

არ გამოპარვია.

197

მკითხველთა ლიგა

აცახცახებული მილდრიდი სწრაფად წავიდა.

– ავადმყოფია, – თქვა ალექსმა, – აშკარად ავადმყოფი. მარ-

თლაც საინტერესოა. საინტერესოა იმ გარდაცვლილი მღვდლის

– სტრიტის საქმე... თუნდაც მისი რელიგიური კეთილსინდი-

სიერება... ან იმპოტენტი ხომ არ იყო?

– რა საზიზღარი ხარ, ალექს. ოჰ, როგორ მძულს, როგორ მე-

ჯავრება ეს ქალი, როგორ მეჯავრება.

ჯინამ დამუშტული ხელები სიბრაზით ჰაერში მოიქნია.

– რა ბედნიერებაა, რომ დანა არა გაქვს წინდაში ჩადებული,

– თქვა ალექსმა. – რომ გქონოდა, ძვირფასი ქალბატონი სტრი-

ტი უეჭველად საკუთარ თავზე იწვნევდა, რას ნიშნავს მკვლელო-

ბა. დამშვიდდი, ჯინა. ნუ იქნები ასე თეატრალური, ნუ დაემსგავ-

სები იტალიური ოპერის გმირს.

– როგორ ბედავს, მითხრას, რომ მე დიდედას მოწამვლას

ვცდილობდი?

– დამშვიდდი, ძვირფასო, ვიღაც ხომ ცდილობდა მის მოწამ-

ვლას. და მიზეზებს თუ გავითვალისწინებთ, შენ ყველაზე საეჭვო

ჩანხარ ამ ფონზე, ასე არ არის?

– ალექს, – ჯინა შეძრწუნებული მიაჩერდა, – პოლიცია ასე

ფიქრობს?

– ძალიან ძნელია იმის გაგება, რას ფიქრობს პოლიცია...

ისინი საგულდაგულოდ ინახავენ საიდუმლოს, ხომ იცი, სულე-

ლები კი არ არიან. ამან ერთი რაღაც გამახსენა...

– სად მიდიხარ?

– ერთი იდეა უნდა შევამოწმო.

198

მკითხველთა ლიგა

XVII თავი

– შენ ამბობ, ვიღაც ჩემს მოწამვლას ლამობს? – კერი

ლუიზის ხმაში გაოცება და უნდობლობა იგრძნობოდა. – ამას

ნამდვილად ვერ დავიჯერებ... – მან თვალები მილულა და

გაირინდა.

ლუისმა წყნარად უთხრა:

– მინდოდა, ეს ამბავი შენთვის ამეცილებინა, ძვირფასო.

დაბნეულმა კერი ლუიზმა ხელი გაუწოდა მას, ლუისიც ნაზად

შეეხო ხელზე. მის მარფლი იქვე იჯდა და თანაგრძნობის ნიშნად

თავს აქნევდა.

კერი ლუიზმა თვალი გაახილა.

– ეს მართალია, ჯეინ? – იკითხა მან.

– ვშიშობ, ასეა, ძვირფასო.

– მაშინ, ყველაფერი... – ხმა ჩაუწყდა კერი ლუიზს. შემდეგ

განაგრძო: – მეგონა, ვიცოდი, რა იყო ჭეშმარიტება და რა არა...

ეს არ ჰგავს ჭეშმარიტებას, მაგრამ ჭეშმარიტებაა. ასე რომ, შე-

იძლება მე ყველაფერში ვცდებოდე... მაგრამ ვის შეიძლებოდა

ამის ჩადენის სურვილი გასჩენოდა. ნუთუ ამ სახლში შეიძლება

ისეთი ვინმე იყოს, ვისაც უნდა... ჩემი სიკვდილი? – მის ხმაში

ისევ უნდობლობა გაისმა.

– სწორედ ასე ვფიქრობდი მეც, – თქვა ლუისმა. – თურმე

ვცდებოდი.

– და ქრისტიანმა იცოდა ამის შესახებ? მაშინ ეს ნათელს

ჰფენს ყველაფერს.

– რას ჰფენს ნათელს? – იკითხა ლუისმა.

– მის საქციელს, – თქვა კერი ლუიზმა. – უცნაურად იქ-

ცეოდა. თითქოს სხვა ადამიანი იყო. შევამჩნიე, რომ ჩემს გამო

ღელავდა, რაღაც უნდოდა ეთქვა ჩემთვის, მაგრამ გადაიფიქრა.

199

მკითხველთა ლიგა

მერე მკითხა, გული ხომ არ მაწუხებდა, კარგად თუ ვიყავი ბო-

ლო ხანებში. უეჭველია, ცდილობდა რაღაც ეგრძნობინებინა

ჩემთვის. მაგრამ რატომ პირდაპირ არ მითხრა, პირდაპირ ლა-

პარაკი ხომ ბევრად უფრო ადვილია.

– მას არ უნდოდა... ტკივილი მოეყენებია შენთვის, კეროლა-

ინ.

– ტკივილი? მაგრამ, რატომ... ოჰ, გასაგებია... – ქალს თვა-

ლები გაუფართოვდა. – მაშ, შენც გჯერა ეს ამბავი, მაგრამ ცდე-

ბი, ლუის, ძალიან ცდები. შემიძლია დაგარწმუნო ამაში.

მეუღლემ ქალს თვალი აარიდა.

– ვწუხვარ, – თქვა ქალბატონმა სეროქოლდმა ცოტა ხნის

შემდეგ, – მაგრამ არ მჯერა, რომ, რაც ამ ბოლო დროს მოხდა, სინამდვილეა. არც ის, რომ ედგარმა გესროლა, არც ჯინასა და

სტივენის ამბავი, არც იმ უცნაური შოკოლადის კოლოფისა. ყვე-

ლაფერი ტყუილია.

ხმა არავის ამოუღია.

კეროლაინ ლუის სეროქოლდმა ამოიოხრა:

– ვფიქრობ, დიდი ხანია სინამდვილეს მოწყვეტილი ვცხოვ-

რობ... გეთაყვა, ორივეს გთხოვთ, მარტო დამტოვოთ... უნდა

ვცადო გავერკვე...

მის მარფლი კიბეზე დაეშვა და დიდი დარბაზისაკენ გაემარ-

თა. დიდი, თაღიანი კარის ახლოს ალექს რესტარიკი შეამჩნია, რომელმაც მის დანახვაზე ხელები რაღაცნაირად ლაღად გაშა-

ლა და მიეგება.

– მობრძანდით, მობრძანდით, – მხიარულად უთხრა ალექ-

სმა, თითქოს ამ დიდი დარბაზის მფლობელი ყოფილიყოს. –

სწორედ ახლა ვფიქრობდი წუხელ მომხდარ ამბებზე.

ლუის სეროქოლდმა, რომელიც ფეხდაფეხ გამოჰყვა მის

მარფლს კერი ლუიზის ოთახიდან, გადაჭრა დიდი დარბაზი, თა-

ვისი კაბინეტისაკენ გაემართა, შევიდა და ჩაიკეტა.

200

მკითხველთა ლიგა

– დანაშაულის გარემოების აღდგენას ხომ არ აპირებთ? –

იკითხა მის მარფლმა დაფარული ინტერესით.

– ა-ა? – ალექსმა კუშტად შეხედა. შემდეგ შუბლი გაიხსნა.

– ოჰ, არა, მთლად არა. ყველაფერი ამას სრულიად განსხვა-

ვებული კუთხით ვხედავ – თეატრალური თვალთახედვით, რო-

გორც სინამდვილეს კი არა, როგორც ხელოვნებას! აბა, დაუკ-

ვირდით. წარმოიდგინეთ, რომ ეს დარბაზი სცენაა. განათება, შესასვლელები, გასასვლელები, მოქმედი პირნი, ხმაური. ძალ-

ზე საინტერესოა. მთლად ჩემი იდეა არ არის, ინსპექტორმა მო-

მაწოდა. ვფიქრობ, ძალიან ვერაგი კაცია. ყოველნაირად ეცადა

ამ დილით შევეშინებინე.

– და შეგაშინათ?

– არა ვარ დარწმუნებული.

ალექსმა აღწერა ინსპექტორის ექსპერიმენტი, თუ როგორ

დანიშნა დრო, რომლის განმავლობაშიც კონსტებლი დოჯეთი

ფანჯრიდან გადაძვრა სახლში და აქოშინებული ისევ უკან დაბ-

რუნდა.

– დრომ, – თქვა მან, – შეიძლება შეცდომაში შეიყვანოს ადა-

მიანი. შეიძლება იფიქროს, რომ დიდი დრო იყოს რაღაცისათვის

საჭირო, მაგრამ სინამდვილეში კი არც იმდენი.

– დიახ, – თქვა მის მარფლმა.

წარმოიდგინა რა აუდიტორია, მის მარფლმა ადგილი შეიცვა-

ლა. ახლა სცენაზე ასეთი დეკორაცია იყო: კედელზე ჩამოეფარე-

ბინათ უზარმაზარი გობელენი, რომელიც ბინდბუნდში უჩინარ-

დებოდა, მარცხნივ როიალი იდგა, ხოლო მარჯვნივ ფანჯარას-

თან – დივანი. იქვე დივანთან ბიბლიოთეკაში გამავალი კარი

მოჩანდა. პიანინოს სკამი მხოლოდ რვა ფუტით იყო დაშორებუ-

ლი კარიდან, რომელიც კვადრატულ ფოიეში გადიოდა, საიდა-

ნაც შეიძლებოდა დერეფანში მოხვედრილიყავით. ეს ორი მო-

ხერხებული გასასვლელი გახლდათ.

201

მკითხველთა ლიგა

ოთახში მყოფნი, რა თქმა უნდა, შესანიშნავად ხედავდნენ

ორივეს...

მაგრამ წინა ღამით, აქ მაყურებელი არ იყო. არავინ, ასე

ვთქვათ, არ იჯდა პირით სცენისკენ, რომელსაც ახლა მის მარ-

ფლი უყურებდა. დარბაზში მყოფნი წინა ღამით ზურგშექცევით

ისხდნენ.

რა დრო დასჭირდებოდა ოთახიდან გაპარვას, დერეფანში

გარბენას, გულბრანდსენის მოკვლას და უკან დაბრუნებას –

აინტერესებდა მის მარფლს. არც ისე დიდი ხანი, როგორც შეიძ-

ლება იფიქრო. წუთებსა და წამებში რომ გაიზომოს, უეჭველად

ძალიან ცოტა დრო მოუნდებოდა...

რას გულისხმობდა კერი ლუიზი, როცა თავის მეუღლეს უთ-

ხრა: – მაშ, შენც გჯერა ეს ამბავი? იცოდე, ცდები, ლუის!

– უნდა გითხრათ, რომ მეტად შორსმჭვრეტელურად შენიშნა

ინსპექტორმა, – ფიქრი შეაწყვეტინა ალექსმა, – დეკორაციების

რეალურობის თაობაზე, რომლებიც ხისა და მუყაოსაგან არის

გამოჭრილი და წებოთი შეერთებული და რომელთა მოუხატავი

მხარეც ისევე რეალურია, როგორც მოხატული. ილუზიად მაყუ-

რებლის თვალი აღიქვამს, – ასე აღნიშნა მან.

– ეს ილუზიონისტის ოინივითაა, – გაურკვევლად ჩაილაპა-

რაკა მის მარფლმა. – „სარკეებით თამაშობენო“, რომ ამბობენ, დარწმუნებული ვარ, სლენგია.

სტივენ რესტარიკი აქოშინებული შემოვარდა.

– გამარჯობა, ალექს, – მიესალმა ძმას – ის ვირთხა, ერნი

გრეგი... არ ვიცი, გახსოვს თუ არა?

– რომელი გრეგი, ფესტის როლს რომ თამაშობდა შენს „მე-

თორმეტე ღამეში“? მე მგონი, ნიჭიერი ბიჭია.

– ჰო, რაღაც ნიჭი კი აქვს. თანაც კარგი ხელოსანია, სადურ-

გლო სამუშაოს თითქმის სულ ეგ ასრულებს. თუმცა ახლა ამას

არა აქვს მნიშვნელობა. ჯინასთან დაუტრაბახია, ღამით გარეთ

202

მკითხველთა ლიგა

გამოვდივარ და ბაღში ვსეირნობთ, წუხელაც ბაღში ვიყავი და

რაღაცა დავინახეო.

ალექსი აწრიალდა.

– რა დაინახა?

– ამბობს, ამის თქმას არ ვაპირებო. თუმცა, დარწმუნებული

ვარ, ბაქიაობს, უნდა, რომ ყურადღება მიიქციოს. საშინელი მატ-

ყუარაა, მაგრამ, ვფიქრობ, მაინც უნდა დავკითხოთ.

ალექსმა გონივრულად თქვა: – ცოტა ხნით უყურადღებოდ

დავტოვოთ, არ ვაგრძნობინოთ, რომ დაინტერესებული ვართ.

– შეიძლება შენ მართალიც ხარ, საღამომდე მოვიცადოთ.

სტივენი ბიბლიოთეკისკენ გაემართა.

მის მარფლი დარბაზში ნელა სცემდა ბოლთას, როცა ალექს

რესტარიკს შეეჯახა, რომელმაც მოულოდნელად უკან დაიხია.

– უკაცრავად, – უთხრა მის მარფლმა.

ალექსმა ერთი კუშტად შეხედა და დაბნეულმა მიუგო:

– მაპატიეთ, – შემდეგ გაოცებულმა დაუმატა: – ოჰ, ეს თქვე-

ნა ხართ?

მის მარფლს ეს უცნაურად მოეჩვენა, რადგან წუთის წინ ერ-

თად საუბრობდნენ ის და ალექსი.

- სხვა რამეზე ვფიქრობდი, – თქვა ალექს რესტარიკმა. – ის

ბიჭი, ერნი... – მან რაღაც უაზროდ აიქნია ხელები. შემდეგ, თითქოს გონს მოეგოო, გაიარა, ბიბლიოთეკაში შევიდა და კარი

გაიხურა.

დაკეტილი ოთახიდან ჩურჩული ისმოდა, მაგრამ მის

მარფლს ყური არ მიუგდია. მას არ აინტერესებდა ის ნიჭიერი

ერნი და არც ის, რაც მან ნახა ან ამბობდა, რომ ნახა. გუმანით

გრძნობდა, რომ ერნის არაფერი დაუნახავს. ერთი წუთითაც არ

უფიქრია, რომ ისეთ ცივ, ნისლიან ღამით, როგორიც წუხელ

იყო, ერნი თავს შეიწუხებდა ჩაკეტილი კარის გაღებით, რათა

203

მკითხველთა ლიგა

პარკში გაესეირნა. შესაძლოა, არც არასოდეს გასულა ღამით

გარეთ; ეს ყველაფერი მხოლოდ სატრაბახოდ დასჭირდა.

– ჯონი ბექჰაუზის მსგავსად, – გაიფიქრა მის მარფლმა, რო-

მელსაც ყოველთვის მზად ჰქონდა რაიმე შედარება სენტ მერი

მიდის ცხოვრებიდან ამოკრებილი პარალელების საგანძური-

დან.

„მე თქვენ წუხელ გნახეთ“, ასე აქილიკებდა იმათ, ვისაც, იცოდა, გულზე მოხვდებოდა მისი ნათქვამი.

საოცრად ჭკვიანური დაკვირვებაა. მართლაც, ფიქრობდა მის

მარფლი, ხომ ხდება, რომ ადამიანს სიკვდილი ურჩევნია, ოღონდ მავან და მავან ადგილს ვინმემ არ დაინახოს.

მის მარფლმა შეწყვიტა ჯონიზე ფიქრი და მთელი გულისყური

მიაპყრო იმ რაღაც ბუნდოვანსა და გაურკვეველს, რასაც ალექ-

სის ნათქვამმა ინსპექტორ კარის დაკვირვებაზე ერთგვარი ნა-

თელი მოჰფინა. ამ დაკვირვებამ ალექსს ერთი იდეა მიაწოდა.

როგორც მის მარფლი ფიქრობდა, თავად მასაც დაებადა რაღაც

იდეა. მაგრამ იგივე იდეა, თუ განსხვავებული?

მის მარფლმა ახლა მიაგნო იმ აზრს, რომლისთვისაც უკვე

მიეკვლია ალექს რესტარიკს. ქალი თავისთვის ფიქრობდა: „ეს

არ არის ნამდვილი დარბაზი, ეს მხოლოდ მუყაო, ტილო და ხეა.

ეს დეკორაციაა...“ ნაწყვეტ-ნაწყვეტმა ფრაზებმა გაიელვა მის

მარფლის გონებაში. „ილუზია...“ – „მაყურებლის თვალში“ – „ა-

მას სარკეებით აკეთებენ...“ ოქროს თევზებიანი აკვარიუმი...

უსასრულო ფერადი ლენტები... გაუჩინარებული ქალები... ილუ-

ზიონისტის თვალთმაქცობა...

რაღაც გაცოცხლდა მის მარფლის თვალწინ – სურათი... რაც

ალექსმა დაანახა... რაც ალექსმა აღუწერა... აქოშინებული კონ-

სტებლი დოჯეთი... აქოშინებული... რაღაცამ გამოაფხიზლა ქა-

ლის გონება, მოულოდნელად განათდა...

„რა თქმა უნდა! – წამოიძახა მის მარფლმა. – ასეც იქნება...“

204

მკითხველთა ლიგა

XVIII თავი

– ოჰ, უოლი, როგორ შემაშინე! – უკან გადახტა თეატრის

ჩრდილიდან გამოსული ჯინა, როცა უოლი ჰადის ფიგურა სიბნე-

ლეში გამოიკვეთა. ჯერ კარგად არ დაღამებულიყო, მაგრამ ისე-

თი ბინდი იდგა, გაურკვეველ შიშს რომ აღუძრავს ადამიანს; ამ

დროს საგნებიც თავიანთ ნამდვილ სახეს კარგავენ და კოშმა-

რულ მოჩვენებებს ემსგავსებიან.

– აქ რას აკეთებ? შენ ხომ თეატრს სათოფეზეც არ ეკარები?

– იქნებ შენ გეძებ, ჯინა. აბა, სხვაგან სად გიპოვიდი, ასე არ

არის?

უოლის რბილ ხმაში, მის ოდნავ შენელებულ ლაპარაკში გა-

დაკვრით ნათვქამი არ იგრძნობოდა, და მაინც, ჯინა შეკრთა.

– მე ეს საქმე მიყვარს, მომწონს საღებავისა და ტილოს გარე-

მოცვა... საერთოდ, კულისებში ტრიალი.

– დიახ. შენთვის ეს ბევრს ნიშნავს, მე უკვე შევნიშნე; მითხა-

რი, ჯინა, რამდენ ხანს გასტანს, როგორ ფიქრობ, ამ საქმის გა-

მოძიება?

– გამოძიება ხვალ იწყება. დამთავრდება ალბათ ორი კვი-

რის, ან ცოტა მეტის შემდეგ. ყოველ შემთხვევაში, ინსპექტორმა

კარიმ ასე მიგვანიშნა.

– ორი კვირა, – თქვა ჩაფიქრებულმა უოლიმ. – გასაგებია, ვთქვათ, სამი კვირა. და ამის შემდეგ ჩვენ თავისუფალი ვართ.

შემდეგ მე შტატებში დავბრუნდები.

– ოჰ! მაგრამ მე ვერ წამოვალ ახლა, – იყვირა ჯინამ. – დი-

დედას ვერ მივატოვებ. თანაც ეს ორი პიესა უნდა დავასრუ-

ლოთ...

– მე არ მითქვამს „ჩვენ”, მე ვთქვი, მე ვაპირებ-მეთქი.

205

მკითხველთა ლიგა

ჯინა გაჩერდა და მეუღლეს ახედა. ბინდბუნდში უოლი რაღაც

ვეება მოეჩვენა. და ეს ვეება მშვიდი ფიგურა თითქოს ემუქრებო-

და ან შეიძლება ქალს მოეჩვენა ასე... თავს წამოსდგომოდა და

ემუქრებოდა... მაგრამ რას ემუქრებოდა?

– ეს იმას ნიშნავს, რომ არ გინდა... – ქალი შეყოვნდა, – თან

წამიყვანო?

– როგორ არა... მე ეგ არ მითქვამს.

– შენთვის სულ ერთია, მე წამოვალ თუ არა? ასეა? – უცებ

აღშფოთდა ჯინა.

– მისმინე, ჯინა. ახლა შეგვიძლია გულახდილად ვისაუბროთ.

ჩვენ კარგად არ ვიცნობდით ერთმანეთს, როცა დავქორწინდით

– ბევრი არაფერი ვიცოდით არც ერთმანეთის წარსულზე, არც

ნათესაობაზე. ვფიქრობდი, რომ ამას მნიშვნელობა არ ჰქონდა.

ვფიქრობდით, რომ არაფერს არ ჰქონდა მნიშვნელობა, ოღონდ

ჩვენ ვყოფილიყავით ერთად. კეთილი, პირველი ხანა დამთავ-

რდა. თქვენიანები დიდი აზრისა არც ყოფილან და არც ახლა უნ-

და იყვნენ ჩემზე. შეიძლება მართალნიც არიან. მე მათ არ ვგა-

ვარ. მაგრამ, თუ შენ ფიქრობ, რომ მე აქ ამაოდ დავრჩი, თანაც

მაკეთებინებენ იმ უცნაურ საქმეს, რაც სიგიჟედ მიმაჩნია – კე-

თილი, შენი ნებაა, ასე იფიქრე! მე მსურს ჩემს ქვეყანაში ცხოვ-

რება, მსურს ვაკეთო ის, რაც მე მინდა, და რაც შემიძლია. ჩემი

წარმოდგენით ცოლი ისეთი უნდა იყოს, პირველ ახალმოსახლე-

ებს რომ ჰყავდათ. მუდამ მხარში ედგნენ თავიანთ ქმრებს, მზად

იყვნენ აეტანათ ყოველგვარი გაჭირვება, არ უშინდებოდნენ ხი-

ფათს, უცხო ქვეყანას, უცხო გარემოს... მართალია, ძალიან ძნე-

ლია ეს ყველაფერი შენ მოგთხოვო, მაგრამ ან ასე უნდა იყოს, ან არაფერი! იქნებ დაგაჩქარე ცოლად გამომყოლოდი. თუ ასეა, უმჯობესია გათავისუფლდე და ცხოვრება თავიდან დაიწყო. ეს

შენზეა დამოკიდებული. თუ შენ რომელიმე იმ მსახიობთაგანი

206

მკითხველთა ლიგა

გირჩევნია – ეს შენი ცხოვრებაა და არჩევანი შენზეა. მე კი შინ

მივდივარ.

– ჩემი აზრით, ნამდვილი ღორი ხარ, – თქვა ჯინამ. – მე აქ

მხიარულად ვარ.

– მართლა? კეთილი, მე – არა. შენ მკვლელობაც გამხიარუ-

ლებს, მე მგონი.

ჯინამ ერთი ღრმად ჩაისუნთქა:

– ამას როგორ მეუბნები, რა სასტიკი და ღვარძლიანი ხარ. მე

ძალიან მიყვარდა ძია ქრისტიანი. და ნუთუ ვერ ხვდები, რომ ვი-

ღაც ჩუმად წამლავდა დიდედას თვეების განმავლობაში. ეს სა-

შინელებაა!

– გითხარი, არ მომწონს აქაურობა – ყველაფერი ის, რაც აქ

ხდება. მე მივდივარ.

– კი, წახვალ, თუ ნება დაგრთეს! ნუთუ ვერ ხვდები, რომ შე-

იძლება დაგაპატიმრონ ძია ქრისტიანის მკვლელობის გამო? მე-

ზიზღება ინსპექტორი კარი, ასეთი თვალით რომ გიყურებს. კა-

ტასავითაა ჩასაფრებული, თაგვს რომ უთვალთვალებს და სა-

ზიზღარი ბასრი ბრჭყალებით მის დაჭერას ლამობს. და ეს მხო-

ლოდ იმიტომ, რომ დარბაზიდან გახვედი შუქის შესაკეთებლად, კიდევ იმიტომ, რომ ინგლისელი არა ხარ. დარწმუნებული ვარ, ყველაფერს შენ დაგაბრალებენ.

– ეგ ჯერ უნდა დამიმტკიცონ.

ჯინა აქვითინდა.

– მე შენი დარდი მაქვს, უოლი. სულ შენზე ვდარდობ.

– რა გაშინებს. ხომ გეუბნები, ჩემ წინააღმდეგ არავითარი

საბუთი არა აქვთ-მეთქი.

ისინი ჩუმად გაემართნენ სახლისაკენ. ჯინამ თქვა:

– არ მჯერა, რომ ნამდვილად ჩემთან ერთად გინდა ამერიკა-

ში დაბრუნება...

უოლტერ ჰადმა არაფერი უპასუხა.

207

მკითხველთა ლიგა

ჯინა ჰადი გამწარებული მიუბრუნდა და ფეხების ბაკუნს მოჰ-

ყვა.

- მეზიზღები. მეზიზღები. რა საშინელი პირუტყვი ხარ, საზიზ-

ღარი, უგულო პირუტყვი. ბოლოს და ბოლოს, მე ვცდილობდი

მეზრუნა შენზე, შენ კი ჩემი თავიდან მოშორება გინდა. სულაც

არ გაწუხებს, რომ იქნებ ვეღარასოდეს მნახო. კეთილი, არც მე

მაწუხებს, გნახავ თუ არა! რა სულელი გოგო ვიყავი, შენ რომ გა-

მოგყევი. როგორც კი შესაძლებელი იქნება, განქორწინებას მი-

ვაღწევ და სტივენს ან ალექსს გავყვები ცოლად, და ბევრად უფ-

რო ბედნიერი ვიქნები, ვიდრე — შენთან ოდესმე. იმედი მაქვს, შტატებში დაბრუნდები და ვინმე საზიზღარ გოგოს შეირთავ, რო-

მელიც ნამდვილად გაგაუბედურებს.

- შესანიშნავია! — თქვა უოლიმ. — ახლა უკვე გასაგებია

ყველაფერი!

მის მარფლმა დაინახა, ჯინა და უოლი სახლში ერთად რომ

შედიოდნენ. ის იდგა იმ ადგილას, სადაც ინსპექტორმა კარიმ

კონსტებლ დოჯეთთან ერთად ნაშუადღევს ექსპერიმენტი ჩაატა-

რა.

უეცრად მის ბელევერის ხმამ შეაკრთო, უკნიდან რომ მოეს-

მა.

– გაცივდებით, მის მარფლ, ასე რომ დგახართ, უკვე მოსაღა-

მოვდა.

მის მარფლი მას ფეხდაფეხ გაჰყვა და მარდად შევიდნენ სახ-

ლში.

– ახლა ფოკუსების ჩვენებაზე ვფიქრობდი, – თქვა მის მარ-

ფლმა. – რა ძნელია, როცა თვალყურს ადევნებ, გაიგო, თუ რო-

გორ კეთდება ესა თუ ის ფანდი, თუმცა, საკმარისია აგიხსნან, რომ მაშინვე ძალზე იოლი მოგეჩვენოს (მიუხედავად ამისა, მა-

ინც ვერ ვხვდები საიდან გააჩენს ხოლმე ილუზიონისტი ოქროს

თევზებიან აკვარიუმს!), გინახავთ ოდესმე შუაზე გადახერხილი

208

მკითხველთა ლიგა

ქალი? ჟრუანტელის მომგვრელი ფოკუსია. აი ამან მომაჯადოვა; მახსოვს, თერთმეტი წლის ვიყავი. ვფიქრობდი, მაგრამ ვერაფ-

რით მივხვდი, როგორ კეთდებოდა ეს. ამას წინათ კი გაზეთში

დაიბეჭდა ერთი წერილი, სადაც მთელი საიდუმლო იყო გამ-

ჟღავნებული. მე მგონი, გაზეთმა მსგავსი რამ არ უნდა დაბეჭ-

დოს, ასე არ არის? როგორც ჩანს, ერთი გოგონა კი არა, ორია.

ერთის თავია, მეორის კი-ფეხები. გგონია, რომ ერთი გოგოა, სი-

ნამდვილეში კი ორი ყოფილა. ანდა, პირიქითაც რომ იყოს, მა-

ინც გამოვა ფოკუსი, ასე არ არის?

მის ბელევერი შეცბუნებული შესცქეროდა მას. ასეთი დაბ-

ნეული და უთავბოლოდ მოლაპარაკე მის მარფლი ჯერ არ ენა-

ხა. „ალბათ ამ ამბებმა ძლიერ იმოქმედა ხნიერ ქალზე”, –

გაიფიქრა მან.

– როცა რაღაცას ერთი მხრიდან უყურებ, მხოლოდ იმ მხარეს

ხედავ, – განაგრძო მის მარფლმა, – მაგრამ ესეც სავსებით საკ-

მარისია, თუ შეგიძლია გაარკვიო, რა არის სინამდვილე და რა

არის ილუზია. – მერე მოულოდნელად იკითხა: – კერი ლუიზი

ხომ კარგად გრძნობს თავს?

– დიახ, – თქვა მის ბელევერმა, – კარგად არის, მაგრამ დი-

დი დარტყმა მიიღო, როცა გაიგო, რომ ვიღაცა მის მოკვლას

ლამობდა, ნამდვილი შოკი იყო, რადგან მისთვის ძალადობა

გაუგებარია.

- კერი ლუიზს ზოგიერთი რამ ჩვენზე უკეთ ესმის, – თქვა ფიქ-

რებში წასულმა მის მარფლმა, – ყოველთვის ასე იყო.

– მე მესმის, რასაც გულისხმობთ, მაგრამ ის ამ ცხოვრებით

არ ცხოვრობს.

– ნუთუ?

გაოცებულმა მის ბელევერმა შეხედა მას.

– არ არსებობს ამქვეყნად კერიზე უფრო არამიწიერი პიროვ-

ნება...

209

მკითხველთა ლიგა

– თქვენ ხომ არ ფიქრობთ, რომ... მის მარფლმა შეწყვიტა

ლაპარაკი, ედგარ ლოუსონმა მათ სწრაფად ჩაუარა, მორცხვად

დაუკრა ქალებს თავი და პირი იბრუნა. – ახლა გამახსენდა, ვის

მაგონებს ის, – თქვა მის მარფლმა. – სრულად მოულოდნელად

გამიელვა გონებაში. ის მაგონებს ერთ ახალგაზრდას, რომელ-

საც ლეონარდ უაილი ჰქვია. მამამისი კბილის ექიმი იყო, როცა

მოხუცდა, თვალთ დააკლდა და ხელების კანკალი დასჩემდა, პა-

ციენტებმა შვილთან დაიწყეს სიარული. მოხუცი ამან გააუბედუ-

რა და დაადარდიანა. ამბობდა, არაფრის მაქნისი აღარა ვარო, ჰოდა, ლეონარდმა, რომელიც საოცრად გულჩვილი იყო და საკ-

მაოდ სულელიც, ხალხს ისე მოაჩვენა თავი, თითქოს ზომაზე

მეტს სვამდა. მას მუდამ ვისკის სუნი ასდიოდა და ისე იქცეოდა

პაციენტებთან, თითქოს მთვრალი იყო. ეს იმ მიზნით გააკეთა, რომ ისინი კვლავ მამასთან წასულიყვნენ სამკურნალოდ და ეთ-

ქვათ, ახალგაზრდა ექიმი არ ვარგაო.

– ასეც მოხდა?

– რა თქმა უნდა, არა, – თქვა მის მარფლმა. – მოხდა ის, რაც

ნებისმიერ გონიერ ადამიანს შეეძლო ეთქვა მისთვის, რომ მოხ-

დებოდა. პაციენტები წავიდნენ ბატონ რაილისთან, მათ კონკუ-

რენტთან. ასე რომ, ბევრ კეთილშობილ ადამიანს ჭკუა არა აქვს.

გარდა ამისა, ლეონარდ უაილის ქცევა არ იყო დამაჯერებელი...

მისი სიმთვრალის იდეა სულაც არ ჰგავდა ნამდვილ სიმთვრა-

ლეს, და მან მთლად გადაამლაშა – ვისკის ტანსაცმელზე ისხამ-

და, წარმოგიდგენიათ, რაღაც უზომო რაოდენობით.

ისინი სახლში გვერდითა კარიდან შევიდნენ.

210

მკითხველთა ლიგა

XIX თავი

სახლში რომ შევიდნენ, მთელი ოჯახი ბიბლიოთეკაში დაუხ-

ვდათ თავშეყრილი. ლუისი ბოლთას სცემდა, ირგვლივ დაძაბუ-

ლობა სუფევდა.

– მოხდა რამე? – იკითხა მის ბელევერმა.

– ლუისმა მოკლედ მოუჭრა: „ერნი გრეგი არ ჩანს ამ საღა-

მოს!”

– ხომ არ გაიპარა?

– არ ვიცით. მავერიკი და რამდენიმე თანამშრომელი ეზოს

ათვალიერებენ. თუ ვერ ვიპოვეთ, პოლიციას უნდა შევატყობი-

ნოთ.

– დიდედ! – კერი ლუიზის გაფითრებული სახე რომ დაინახა, ჯინა შეშფოთებული მიიჭრა მასთან. – ავად ხომ არა ხართ?

– სევდა შემომაწვა. საბრალო ბიჭი...

ლუისმა თქვა: – ამ საღამოს ვაპირებდი გამომეკითხა, რაიმე

ყურადსაღები ხომ არაფერი შეუნიშნავს წუხელ. კარგი ადგილი

მინდოდა შემეთავაზებინა მისთვის და ვფიქრობდი, საუბრის და-

სასრულს ამაზედაც დავლაპარაკებოდი. ახლა... – მან შეწყვიტა

ლაპარაკი.

მის მარფლმა ჩაიჩურჩულა:

– რა სულელი ბიჭია... საბრალო სულელი ბიჭი... მან თავი

გადააქნია, ქალბატონმა სეროქოლდმა კი ალერსით ჰკითხა:

– მაშ, შენც ასე ფიქრობ, ჯეინ...?

ოთახში სტივენ რესტარიკი შემოვიდა და თქვა: – თეატრში

გელოდებოდი, ჯინა. ვფიქრობდი... გამარჯობათ, რა ხდება?

ლუისმა კვლავ გაიმეორა თავისი ინფორმაცია და როცა და-

ამთავრა, დოქტორი მავერიკი შემოვიდა, თან შემოიყვანა ქე-

რათმიანი, ვარდისფერლოყება ბიჭი, რომელსაც საეჭვოდ ანგე-

211

მკითხველთა ლიგა

ლოსური გამომეტყველება ჰქონდა. მის მარფლს გაახსენდა, რომ იგი სადილზე ნახა იმ საღამოს, სტოუნიგეითში რომ ჩამო-

ვიდა.

– ართურ ჯენკინსი წამოვიყვანე თან, – თქვა დოქტორმა მა-

ვერიკმა. – როგორც ჩანს, სულ ბოლოს ეგ ელაპარაკა ერნის.

– ახლა, ართურ, – თქვა ლუის სეროქოლმა, – გეთაყვა, დაგ-

ვეხმარე, თუ შეგიძლია. სად წავიდა ერნი? იხუმრა, ხომ?

– არ ვიცი, სერ, ნამდვილად არ ვიცი. ჩემთვის არაფერი უთ-

ქვამს, ნამდვილად არაფერი. სულ სპექტაკლზე ლაპარაკობდა, ეგ არის და ეგ. მითხრა, შესანიშნავი დეკორაცია მოვიფიქრე, ქალბატონი ჰადი და ბატონი სტივენი აღფრთოვანებული

არიანო.

– კიდევ ერთი რამ, ართურ. ერნი ირწმუნებოდა, რომ წუხელ, როცა კარი დაკეტილი იყო, ის ეზოში სეირნობდა. მართალია?

– რა თქმა უნდა, არა. ის ტრაბახობდა, მეტი არაფერი. ერნი

საშინელი მატყუარაა. ღამით არასოდეს გადიოდა გარეთ. მხო-

ლოდ ტრაბახობდა. მან ხომ არ იცოდა ჩაკეტილი კარის გახსნა!

კლიტეს ვერაფერს დააკლებდა. თანაც, ნამდვილად ვიცი, წუ-

ხელ შინ იყო.

– შენ ამას მხოლოდ იმისთვის ხომ არ ამბობ, რომ დაგვამ-

შვიდო, ართურ?

– მე მოვკვდე... – თქვა ართურმა შემართებით.

ლუისი მაინცდამაინც კმაყოფილი არ ჩანდა.

– ყური დაუგდეთ, – თქვა დოქტორმა მავერიკმა, – რა არის

ეს?

ჩურჩული თანდათან ახლოვდებოდა. კარი ფართოდ გაიღო

და ოთახში ბარბაცით შემოვიდა გადაფითრებული ბატონი ბაუმ-

გარტენი.

ქოშინით თქვა: „ვიპოვეთ ის... ისინი. რა საზარელია... იგი

სკამზე დაეშვა და შუბლი მოიწმინდა.

212

მკითხველთა ლიგა

მილდრიდ სტრიტმა უხეშად ჰკითხა:

– რას ნიშნავს... ისინი ვიპოვეთო?

ბაუმგარტენი მთელი ტანით ცახცახებდა.

– იქ, თეატრში, – თქვა მან. – თვალები გაჭყლეტილი აქვთ –

საპირწონე დასცემიათ. ალექს რესტარიკი და ის ბიჭი – ერნი

გრეგი, ორივენი მკვდრები არიან...

213

მკითხველთა ლიგა

XX თავი

– წვნიანი მოგიტანე, კერი ლუიზ, – უთხრა მის მარფლმა, –

დალიე, გეთაყვა.

ქალბატონი სეროქოლდი დიდ ჩუქურთმიან მუხის საწოლში

წამოჯდა. იგი მთლად ბავშვს ჰგავდა. ვარდისფერი ლოყები გა-

ფითრებოდა და თვალებში უჩვეულო დაბნეულობა ჩასდგომო-

და. წვნიანი მორჩილად გამოართვა მის მარფლს. სანამ წვნიანს

ხვრეპდა, მის მარფლი იქვე, საწოლის გვერდით სკამზე იჯდა.

– პირველად, ქრისტიანი, – თქვა კერი ლუიზმა, – ახლა

ალექსი და ის საბრალო, მკვირცხლი, პატარა სულელი ერნი.

ნუთუ მართლა იცოდა რამე?

– არა მგონია, – თქვა მის მარფლმა, – იტყუებოდა, ვითომ

რამე დაენახოს ან სცოდნოდეს – ამით ცდილობდა ყურადღება

მიექცია. მთელი ტრაგედია კი ის არის, რომ ვიღაცამ ეს ტყუილი

მართლა დაიჯერა...

კერი ლუიზი ცახცახებდა. მის თვალებს კვლავ დაბრუნებოდა

მეოცნებე გამომეტყველება.

– ჩვენ იმდენი რამის გაკეთებას ვაპირებდით ამ ბიჭების-

თვის... ცოტა რამ მართლაც გავაკეთეთ. ზოგიერთი შესანიშნა-

ვად მოეწყო, რამდენიმე მათგანი ნამდვილად პასუხსაგებ ად-

გილზეა. ძალიან ცოტას არ გაუმართლა – მაგრამ რას იზამ. თა-

ნამედროვე ცივილიზებული სამყარო ისე გართულდა... მეტად

რთულია ზოგიერთი გულუბრყვილო, მარტივი ბუნების ადა-

მიანისათვის. ხომ იცი, რომ ლუისს დიდი გეგმები აქვს? მას ყო-

ველთვის მიაჩნდა, რომ ხალხის გადასახლება სხვა ქვეყნებში

დიდი საქმეა, რამაც ოდესღაც ბევრი პოტენციური დამნაშავე გა-

დაარჩინა. ისინი ოკეანეგაღმა გადაჰყავდათ გემით, სადაც ახალ

ცხოვრებას იწყებდნენ შედარებით უბრალო გარემოში. ლუისს

214

მკითხველთა ლიგა

უნდა ამის საფუძველზე ახალი პროექტი განახორციელოს, შეის-

ყიდოს საკმაოდ დიდი ტერიტორია, ან კუნძულები დააფინანსოს

რამდენიმე წლით, შექმნას თავისუფალი, დამოუკიდებელი

კოოპერაციული ერთობა, სადაც თითოეულ ადამიანს თავისი

წილი ექნება. მაგრამ ეს ერთობა ისე უნდა იყოს მოწყვეტილი

სხვა სამყაროს, რომ ქალაქებში დაბრუნებისა და ძველებურად

ცხოვრების ცდუნებას ვეღარ აჰყვნენ. ეს მისი ოცნებაა. მაგრამ

ეს, რა თქმა უნდა, დიდ თანხებს მოითხოვს, მეოცნებე ფილან-

თროპები კი... იშვიათად თუ გამოჩნდებიან. ახლა მეორე ერიკი

გვჭირდება. ერიკი აღტაცებული იქნებოდა ამ პროექტით.

მის მარფლმა პატარა მაკრატელი აიღო და ცნობისმოყვა-

რეობით შეათვალიერა.

– რა უცნაური მაკრატელია, – თქვა მან, – ერთ მხარეს ორი

სათითური აქვს, მეორეზე კი ერთი.

კერი ლუიზის მზერა იმ შემაშფოთებელი შორეთიდან დაბ-

რუნდა.

– ალექსმა ამ დილით მომიტანა, – თქვა მან. – ეს გათვალის-

წინებულია იმისათვის, რომ მარჯვენა ხელის თითებზე ფრჩხი-

ლების მოჭრა გაიადვილო. რა საყვარელი ბიჭი იყო, როგორი

გულიანი. მაშინვე დამაჭრევინა.

– და, ალბათ შეაგროვა დაჭრილი ფრჩხილები და ფრთხი-

ლად გაიტანა, – თქვა მის მარფლმა.

– დიახ, – მიუგო კერი ლუიზმა, – მან.. – ის უცებ შეჩერდა. –

ეს რატომ თქვი?

– ალექსზე ვფიქრობდი. ის გონიერი ყმაწვილი იყო. დიახ, ის

მართლაც გონიერი იყო.

– შენ ფიქრობ... ამიტომაც დაიღუპა?

– ასე ვფიქრობ... დიახ.

– ის და ერნი... აუტანელია ამაზე ფიქრი. რას ამბობენ, რო-

დის უნდა მომხდარიყო ეს?

215

მკითხველთა ლიგა

– გვიან საღამოს. დაახლოებით ექვსიდან შვიდ საათამდე...

– სამუშაოს დამთავრების შემდეგ.

– დიახ.

– ჯინა იქ იყო ამ საღამოს, უოლი ჰადიც. სტივენმაც თქვა, რომ იქ იყო, ჯინას ეძებდა... მაგრამ, როცა ეს ხდებოდა, ნებისმი-

ერს შეეძლო... მის მარფლის ფიქრების ჯაჭვი შეწყდა.

მოულოდნელად კერი ლუიზმა მშვიდად წარმოთქვა:

– ბევრი იცი, ჯეინ?

მის მარფლმა გამჭრიახი მზერა მიაპყრო. ქალების თვალები

ერთმანეთს შეხვდა. მის მარფლმა ნელა თქვა:

– მე რომ დარწმუნებული ვიყო...

– ვფიქრობ, დარწმუნებული ხარ, ჯეინ!

ჯეინ მარფლმა კვლავ ნელა უთხრა:

– როგორ მოვიქცე?

კერი ბალიშზე გადაწვა:

– ეგ შენი ნებაა, ჯეინ, ისე მოიქეცი, როგორც სწორად მიგაჩ-

ნია.

მან თვალები დახუჭა.

– ხვალ, – შეყოვნდა მის მარფლი, – ვეცდები ინსპექტორ კა-

რის დაველაპარაკო, თუ მომისმინა...

216

მკითხველთა ლიგა

XXI თავი

ინსპექტორმა კარიმ მოუთმენლად თქვა:

– დიახ, მის მარფლ?

– შეიძლება დიდ დარბაზში შევიდეთ?

ინსპექტორი კარი განცვიფრდა.

– ცალკე გინდათ მელაპარაკოთ? უთუოდ აქაც... – მან კაბი-

ნეტს მოავლო თვალი.

– არა, არც მიფიქრია მაგაზე. რაღაც მინდა განახოთ. ის, რაც

ალექს რესტარიკმა დამანახა...

ინსპექტორ კარის სუნთქვა შეეკრა. ადგა და მის მარფლს

გაჰყვა.

– ვინმე გელაპარაკათ? – ჰკითხა დაიმედებულმა.

– არა, – თქვა მის მარფლმა, – საქმე ის კი არ არის, ვინმე მე-

ლაპარაკა თუ არა, საქმე ის არის, რომ აქ ილუზიონისტის ოინის

მსგავსი რაღაც ხდება. ამას სარკეებით აკეთებენ, ხომ იცით —

ასეთ რამეებს — თუ გესმით ჩემი...

ინსპექტორმა კარიმ ვერ გაიგო. მის მარფლს მიაჩერდა, სრულ ჭკუაზე თუ არისო.

მის მარფლი მოხერხებულად დადგა და ხელით ანიშნა ინ-

სპექტორს, გვერდით დამიდექითო.

– მე მინდა, ინსპექტორო, თქვენ წარმოიდგინოთ, რომ ეს

სცენაა, სადაც ისევეა დეკორაცია განლაგებული, როგორც იმ

ღამეს, ქრისტიან გულბრანდსენი რომ მოკლეს. თქვენ აქ მაყუ-

რებელთა შორის ხართ და თვალყურს ადევნებთ სცენაზე მოქ-

მედ პირებს: ქალბატონ სეროქოლდს, მე, ქალბატონ სტრიტს, ჯინას და სტივენს, და ისევე როგორც სცენაზე, აქაც არის შესას-

ვლელები და გასასვლელები და გმირები სხვადასხვა ადგილას

გადიან. ოღონდ, როცა მაყურებელთა შორის ხართ, არ ფიქ-

217

მკითხველთა ლიგა

რობთ, სად გადიან სინამდვილეში. ისინი გადიან „წინკარში” ან

„სამზარეულოში”, და როცა კარი იღება, თქვენ წამით უკანა დე-

კორაციას ხედავთ. მაგრამ სინამდვილეში, რა თქმა უნდა, ისინი

გადიან კულისებში, ამ სცენის უკან, სადაც ტრიალებენ დურ-

გლები და ელექტრიკოსები, აგრეთვე სხვა მოქმედი პირნი, რო-

მელნიც თავიანთ რიგს ელოდებიან. ხოლო ისინი, ვინც უკვე კუ-

ლისებში გავიდნენ, სხვა სამყაროში ხვდებიან.

– კარგად არ მესმის, მის მარფლ...

– ოჰ, რასაკვირველია. ვფიქრობ, ჩემი ნათქვამი მეტად სუ-

ლელურად ჟღერს, მაგრამ, აბა, ყოველივე წარმოიდგინეთ სპექ-

ტაკლად, სადაც სტოუნიგეითის „დიდი დარბაზი” სცენაა. რა

არის სინამდვილეში სცენის უკან? მე ვგულისხმობ, რას წარმო-

ადგენს სცენის უკანა მხარე? ტერასას, არა? ტერასას, რომელ-

საც უამრავი ღია ფანჯარა გადაჰყურებს... და, იცით, აი ასე ჩა-

ტარდა ეს ფოკუსი. მაგრამ ეს შუაზე გადახერხილი ქალის სა-

ცირკო ნომერმა მაფიქრებინა.

– შუაზე გადახერხილი ქალი? – ინსპექტორი კარი ახლა კი

დარწმუნდა, რომ მის მარფლი სრულ ჭკუაზე არ იყო.

– ჟრუანტელის მომგვრელი ოინია. თქვენ ალბათ ნანახი გექ-

ნებათ, მაგრამ სინამდვილეში ერთი კი არა, ორი გოგონაა. ერ-

თის თავია და მეორის – ფეხები. თითქოს ერთი ადამიანია, სი-

ნამდვილეში კი ორია. ასე რომ, ვიფიქრე, აქ შეიძლება პირიქი-

თაა – ორი ადამიანი შეიძლება სინამდვილეში ერთი პიროვნება

იყოს-მეთქი.

– ორი ადამიანი სინამდვილეში ერთი იყოს? – ინსპექტორი

კარი გაოგნდა.

– დიახ. ოღონდ დიდი ხნით არა. რა დრო დასჭირდა თქვენს

კონსტებლს პარკში, რომ სახლისკენ გაქცეულიყო და ისევ უკან

დაბრუნებულიყო? ორი წუთი და ორმოცდახუთი წამი, არა? ამას

კი უფრო ნაკლები დასჭირდებოდა, ორ წუთამდე.

218

მკითხველთა ლიგა

– რას დასჭირდებოდა ორ წუთზე ნაკლები?

– იმ ოინს-მეთქი, ფოკუსს, როცა ორი ადამიანი კი არა, ერთი

ადამიანი იყო, იქ – კაბინეტში. ჩვენ მხოლოდ სცენის ხილულ

ნაწილს ვუყურებთ. სცენის უკან კი ტერასა და ფანჯრების რიგია.

რა ადვილია, როცა კაბინეტში ორი ადამიანია, ერთმა გააღოს

ფანჯარა, გადავიდეს, გაირბინოს ტერასა (ალექსმა სწორედ იმ

ნაბიჯების ხმა გაიგონა), შევიდეს გვერდით კარიდან, ესროლოს

ქრისტიან გულბრანდსენს და ისევ უკან გამოიქცეს. ამ ხნის გან-

მავლობაში კი მეორე პიროვნება კაბინეტში ქმნის ორივე ხმის

ილუზიას ისე, რომ ჩვენ ყველა დარწმუნებული ვართ, იქ ორი

ადამიანია. ნამდვილად ასეცაა, მთელი ამ ამბის განმავლობაში

კაბინეტში ორი ადამიანი იყო, გარდა იმ ორ წუთზე ნაკლები პე-

რიოდისა.

ინსპექტორმა კარიმ სული მოითქვა და ხმაც ამოიღო.

– თქვენ ფიქრობთ, რომ სწორედ ედგარ ლოუსონმა გაირბი-

ნა ტერასა და ესროლა გულბრანდსენს? სწორედ ედგარ

ლოუსონმა მოწამლა ქალბატონი სეროქოლდი?

– იცით რა, ინსპექტორო, ქალბატონი სეროქოლდი არავის

მოუწამლავს. ეს მხოლოდ და მხოლოდ გზის ასაბნევადაა მოგო-

ნილი. ვიღაცამ ძალიან ჭკვიანურად გამოიყენა ის ფაქტი, რომ

ქალბატონი სეროქოლდის დაავადების ნიშნები ემთხვეოდა და-

რიშხანით მოწამვლის ნიშნებს. ეს ცნობილი ფანდია – ადამიანს

გზაკვალი აურიო. ტონუსის მიმცემ წამალში დარიშხანის ჩამა-

ტებას რა უნდა. არც ისაა ძნელი, ერთი-ორი სტრიქონი მიუმატო

ნაბეჭდ წერილს. მაგრამ ბატონი გულბრანდსენის ჩამოსვლის

ნამდვილი მიზეზი, სავარაუდოა, დაკავშირებული იყოს გულ-

ბრანდსენის მეურვეობის მოგვარებასთან. ფაქტობრივად, ფულს

ეხება საქმე, გაფლანგვას, ძალიან დიდი თანხის გაფლანგვას.

გესმით, ეს ვისზე მიგვანიშნებს? მხოლოდ ერთ პიროვნებაზე...

219

მკითხველთა ლიგა

ინსპექტორმა კარიმ განცვიფრებისაგან პირი დააღო: – ლუ-

ის სეროქოლდს გულისხმობთ? — უნდობლად წაიჩურჩულა.

– ლუის სეროქოლდს... — თქვა მის მარფლმა.

220

მკითხველთა ლიგა

XXII თავი

ნაწყვეტი ჯინა ჰადის წერილიდან თავისი დეიდის, ქალბატონ

ვენ რიდოკისადმი:

...ასე რომ, როგორც ხედავთ, ძვირფასო დეიდა რუთ, მთელი

ეს ამბავი რაღაცნაირად კოშმარული იყო, განსაკუთრებით და-

სასრული. მე თქვენ ყველაფერი გიამბეთ იმ სასაცილო ედგარ

ლოუსონზე. ისედაც ძალიან მშიშარა იყო, ხოლო როცა ინსპექ-

ტორმა მისი დაკითხვა დაიწყო და გატეხა, უარესად შეშინდა და

კურდღელივით ცახცახს მოჰყვა. ნერვებმა უმტყუნა და გაიქცა, სრული ამ სიტყვის მნიშვნელობით. გადახტა ფანჯრიდან, სახლს

შემოურბინა და ბილიკზე დაეშვა. იქ კი პოლიციელი გადაუდგა.

მან გადაუხვია და, რაც ძალი და ღონე ჰქონდა, ტბისკენ მოკურ-

ცხლა. ჩახტა ერთ ძველ, დამპალ ნავში, რომელიც წლების მან-

ძილზე იქ ეგდო, და ნაპირს მოსწყდა. ეს სიგიჟე იყო, რა თქმა უნ-

და, მაგრამ, როგორც ვამბობ, თავზარდაცემული კურდღელი-

ვით იქცეოდა. ამ დროს ლუისმა ერთი ძლიერად დაიყვირა, ეს

ნავი დამპალიაო, და თვითონაც ტბისაკენ დაეშვა. ნავი ჩაიძირა, ედგარი კი წყალში ფართხალებდა. მან ცურვა არ იცოდა. ლუისი

გადახტა და მასთან მიცურდა, მაგრამ ორივეს გაუჭირდა, რად-

გან ლელქაშში გაიხლართნენ. ინსპექტორის ერთ-ერთი თანა-

შემწე წელზე თოკშემობმული შევიდა წყალში, მაგრამ ისიც გა-

იხლართა და ძლივს ამოათრიეს. დეიდა მილდრიდი უაზროდ

იმეორებდა: „დაიხრჩობიან... დაიხრჩობიან... ორივე დაიხრჩო-

ბა...” დიდედამ მხოლოდ ეს თქვა: „დიახ”. ვერაფრით აგიწერთ, როგორ წარმოთქვა მან ეს ერთი სიტყვა „დიახ”, თითქოს დაშნა

გამიყარესო.

სულელი და ზედმეტად ემოციური ვარ, არა? მე მგონი, ვარ.

მაგრამ ნამდვილად ასე აღვიქვი...

221

მკითხველთა ლიგა

და მერე, როცა ყველაფერი დამთავრდა, როცა ისინი ამოიყ-

ვანეს და სცადეს ხელოვნურად ესუნთქებინათ (მაგრამ ამაოდ), ინსპექტორი მოგვიახლოვდა და დიდედას მიმართა:

- ვშიშობ, ქალბატონო სეროქოლდ, ამათ არაფერი ეშველე-

ბათ.

დიდედამ მშვიდად მიუგო:

- მადლობთ, ინსპექტორო.

შემდეგ ყველას გადმოგვხედა: მე, რომელსაც მწყუროდა მი-

სი დახმარება, მაგრამ არ ვიცოდი როგორ დავხმარებოდი; ჯო-

ლის — ერთდროულად სიმკაცრეცა და სინაზეც რომ ეწერა სა-

ხეზე და, როგორც ყოველთვის, მზად იყო სამსახური გაეწია მის-

თვის; სტივენს — ხელები რომ გაეწვდინა მისთვის; იმ სასაცი-

ლო მოხუც მის მარფლს, ასეთი ნაღვლიანი და დაქანცული რომ

იყო; და უოლისაც, რომელიც აღელვებული ჩანდა. ყველას ძა-

ლიან გვიყვარდა, იგი, ყველანი მისი დახმარების სურვილით ვი-

ყავით შეპყრობილნი.

დიდედამ კი მხოლოდ ეს თქვა: „მილდრიდ”, დეიდა მილ-

დრიდსაც ერთი სიტყვა აღმოხდა: „დედა”. და ისინი ერთად

გაემართნენ სახლისკენ. დიდედა — დაჩიავებული, უსუსური —

დეიდა მილდრიდს ეყრდნობოდა. აქამდე არ ვიცოდი, თუ ასე უყ-

ვარდათ ერთმანეთი. ეს არ შეიმჩნეოდა, იცით, მაგრამ თურმე

ყოველთვის ასე იყო.

ჯინამ შეისვენა და კალმის ბოლო ჩაიდო პირში. მან ასე და-

ამთავრა:

რაც შეგვეხება უოლისა და მე, შტატებში დაბრუნებას ვაპი-

რებთ, როგორც კი ამის შესაძლებლობა იქნება...

222

მკითხველთა ლიგა

XXIII თავი

– როგორ მიხვდი, ჯეინ?

მის მარფლი შეყოვნდა, სანამ პასუხს გასცემდა. დაფიქრე-

ბულმა შეხედა ორ ადამიანს. კერი ლუიზს – სიფრიფანა, უსუსურ

და თანაც საოცრად მშვიდ, აუღელვებელ ქალს და კეთილად

მომღიმარ, თეთრ ხშირთმიან ხნიერ მამაკაცს, დოქტორ გელ-

ბრეითს, კროუმერის ეპისკოპოსს.

ეპისკოპოსმა კერი ლუიზის ხელი თავის ხელში მოიქცია.

– დიდი უბედურება დაგატყდათ, საბრალო შვილო ჩემო, თავზარდამცემი.

– დიახ, უბედურება დამატყდა, მაგრამ თავზარი არ დამცემია.

– არა, – თქვა მის მარფლმა, – იცით, სწორედ ეს აღმოვაჩი-

ნე. ყველა ამას ამბობდა, კერი ლუიზი სხვა სამყაროში ცხოვ-

რობს, სინამდვილესთან არავითარი შეხების წერტილი არა აქ-

ვსო. მაგრამ, კერი ლუიზ, რასთანაც შენ გქონდა შეხების წერტი-

ლი, სწორედ ისაა სინამდვილე და არა ილუზია. შენ სხვებივით

არასოდეს მოტყუებულხარ ილუზიით. როცა ამას მოულოდნე-

ლად მივხვდი, დავინახე, რომ იმას უნდა ჩავჭიდებოდი, რასაც

შენ ფიქრობდი და გრძნობდი. შენ სრულიად დარწმუნებული

იყავი, რომ არავინ ცდილობდა შენს მოწამვლას, არ გჯეროდა

და მართალიც იყავი, რომ არ გჯეროდა, რადგან ეს ასე არ იყო!

არ გჯეროდა, რომ ედგარი ლუისს რამეს დაუშავებდა – და

კვლავ მართალი გამოდექი. ის ლუისს არასოდეს არაფერს

დაუშავებდა. შენ გწამდა, რომ ჯინას თავისი მეუღლის გარდა

არავინ უყვარდა – და ესეც სრული სიმართლე გამოდგა.

- ამიტომ, როცა შენს ალღოს მივენდე, ყველაფერი ის, რაც

სინამდვილე მეგონა, მხოლოდ ილუზია აღმოჩნდა, გარკვეული

მიზნით შექმნილი ილუზია – ისევე, როგორც ილუზიონისტი

223

მკითხველთა ლიგა

ქმნის ილუზიას მაყურებლის მოსატყუებლად. ჩვენ მაყურებელი

ვიყავით.

ალექს რესტარიკმა პირველმა მიაგნო სიმართლის ნაპერ-

წკალს, რადგან მას საშუალება ჰქონდა ყველაფერი სულ სხვა

მხრიდან დაენახა – გარედან. ის ინსპექტორთან ერთად იყო ბი-

ლიკზე და როცა სახლს შეხედა, დარწმუნდა, რომ მკვლელი შე-

იძლება ფანჯრიდან გადასულიყო, და გაახსენდა გაქცეული ადა-

მიანის ნაბიჯების ხმა, რომელიც მან იმ ღამით გაიგონა. შემდეგ

გაახსენდა ექსპერიმენტი: კონსტებლი რომ გადაძვრა სახლში

ფანჯრიდან და ისევ უკან დაბრუნდა. ექსპერიმენტმა დაანახვა, რომ ამას ბევრად უფრო მცირე დრო დასჭირდა, ვიდრე კაცი

წარმოიდგენდა. კონსტებლი ქშინავდა, და მოგვიანებით, როცა

ამ აქოშინებულ კონსტებლზე ვფიქრობდი, გამახსენდა ლუის სე-

როქოლდის გახშირებული სუნთქვა, როცა კაბინეტის კარი

გააღო. ის ნარბენი იყო, გესმით?..

– მაგრამ ჩემთვის ედგარ ლოუსონი იყო ამ ამბავში მთავარი.

რაღაც არ მომწონდა მასში. ყველაფერი, რასაც ამბობდა და აკე-

თებდა, თავისთავად სარწმუნო იყო, მაგრამ თვითონ ედგარი არ

იყო დარწმუნებული, რადგან ის, ფაქტობრივად ნორმალური

ახალგაზრდა კაცი, შიზოფრენიით დაავადებულის როლს თამა-

შობდა – მაგრამ გადააჭარბა.

– ყველაფერი ძალიან ფრთხილად და მოფიქრებულად უნდა

ყოფილიყო დაგეგმილი. ქრისტიანის უკანასკნელი ვიზიტის

დროს ლუისი, ეტყობა, მიხვდა, რომ მას რაღაცამ ეჭვი აღუძრა, არაფრით არ მოისვენებდა, სანამ არ დარწმუნდებოდა, რომ მი-

სი ეჭვი ან საფუძვლიანი ან კიდევ უსაფუძვლო იყო.

კერი ლუიზი შეირხა.

– დიახ, – დაეთანხმა იგი, – ქრისტიანი ასეთი იყო, დინჯი და

გულმოდგინე, და თანაც ძალიან გონიერი. არ ვიცი, რამ აღუძრა

ეჭვი, მაგრამ მან დაიწყო ძიება და აღმოაჩინა კიდეც სიმართლე.

224

მკითხველთა ლიგა

ეპისკოპოსმა თქვა: – თავს დამნაშავედ ვთვლი, რომ უფრო

კეთილსინდისიერი მეურვე არ გამოვდექი.

– თქვენ არ მოგეთხოვებოდათ ფინანსებში გარკვევა, – უპა-

სუხა კერი ლუიზმა. თავიდან ეს ბატონი გილფოის საქმე იყო.

შემდეგ, როცა ის გარდაიცვალა, ლუისმა ჩაიბარა, რადგან დიდი

გამოცდილება ჰქონდა, და მთელი ფინანსები მის ხელში მოექ-

ცა. რა თქმა უნდა, სწორედ ამ სურვილით იყო იგი შეპყრობილი.

– კერი ლუიზს ლოყები შეეფაკლა. – ლუისი დიდი პიროვნება

იყო, ფართო ჰორიზონტის კაცი, და მტკიცედ სწამდა ფულის

ყოვლისშემძლეობა. ფული თავისთვის არ სჭირდებოდა – ყო-

ველ შემთხვევაში, სიხარბე არ ამოძრავებდა – მას მხოლოდ ძა-

ლაუფლება უნდოდა, რასაც ფული ანიჭებს ადამიანს; მას უნდო-

და ძალაუფლება, რათა დიდი და კეთილი საქმეები ეკეთებინა...

– მას უნდოდა, – თქვა ეპისკოპოსმა, – ღმერთი ყოფილიყო,

– მოულოდნელად ხმაში სიმკაცრე შეერია. – მას დაავიწყდა, რომ ადამიანი მხოლოდ ღვთის ნების აღმსრულებელი იარაღია.

– და ასე გაფლანგა მან სამეურვეო ფონდი? – თქვა მის მარ-

ფლმა.

დოქტორ გელბრეითმა ეჭვი გამოთქვა:

– მხოლოდ ეს არ იყო...

– უთხარით, – თქვა კერი ლუიზმა, – იგი ჩემი ძველი მეგობა-

რია.

ეპისკოპოსმა დაიწყო:

– ლუის სეროქოლდი იყო ის პიროვნება, ვისაც შეიძლება ფუ-

ლის ჯადოქარი უწოდო. იმ წლებში, როცა საბუღალტრო საქმე

უმაღლეს დონეზე ჰქონდა დაყენებული, თავს იმით იქცევდა, რომ მოტყუებისა და ფულის გამოძალვის ათასგვარ მეთოდს

ამუშავებდა, რაც პრაქტიკულად უწყინარი რამ გახლდათ. ეს

იყო წმინდა თეორია. მაგრამ, როცა ერთხელ ის შესაძლებლო-

ბანი გაითვალისწინა, რაც უზარმაზარ თანხას გააჩნდა, მან

225

მკითხველთა ლიგა

ცხოვრებაში თავისი მეთოდები განახორციელა. იცით, მის გან-

კარგულებაში პირველი კლასის მასალა იყო: იმ ბიჭებიდან, ვი-

საც მის ხელში გაუვლია, ერთი პატარა ჯგუფი შეადგინა. ესენი

ის ბიჭები იყვნენ, რომელთაც მიდრეკილება ჰქონდათ დანა-

შაულისაკენ, რომელთაც მღელვარე ცხოვრება იტაცებდათ და

დიდი გამჭრიახობით იყვნენ დაჯილდოვებულნი. ჩვენ ჯერ სა-

ფუძვლიანად არ ვიცით ყველაფერი, მაგრამ ნათლად ჩანს, რომ

ეს ჯგუფი გასაიდუმლოებული და საგანგებოდ გამოწვრთნილი

იყო, ხოლო მოგვიანებით მისმა წევრებმა პოსტები დაიკავეს და, ლუისის განკარგულებებს რომ ასრულებდნენ, ისე ოსტატურად

შეთითხნეს საბუთები, ეჭვიც არავის გასჩენია, უზარმაზარი თან-

ხები თუ იფლანგებოდა. მე მივხვდი, ეს ფინანსური ოპერაციები

და მათი შედეგები ისეა ჩახლართული, რომ თვეებია საჭირო, სანამ რევიზორი ყველაფერს გამოარკვევდეს. მაგრამ შედეგი ამ

ოპერაციებისა ისაა, რომ სხვადასხვა სახელის, საბანკო ანგარი-

შისა და კომპანიის მეშვეობით, ეტყობა, ლუის სეროქოლდმა

ხელში ჩაიგდო კოლოსალური თანხები, რითაც ოკეანის გაღმა

ექსპერიმენტული კოლონიის დაარსებას აპირებდა, სადაც ყმაწ-

ვილი დამნაშავეები უსათუოდ მთელი ტერიტორიის ბატონ--

პატრონები გახდებოდნენ და მის მართვას შეუდგებოდნენ. ფან-

ტასტიკური ოცნებაა...

– ეს ის ოცნებაა, რომელიც შეიძლება სინამდვილედ

ქცეულიყო, — თქვა კერი ლუიზმა.

– დიახ, შეიძლებოდა სინამდვილედ ქცეულიყო, მაგრამ ის

თანხები, ლუის სეროქოლდმა რომ მიითვისა, უპატიოსნო თან-

ხები იყო. ქრისტიან გულბრანდსენმა სწორედ ეს აღმოაჩინა. ის

საშინლად აღელდა, განსაკუთრებით მაშინ, როცა მიხვდა, თუ

როგორ ტკივილს მოგაყენებდათ თქვენ, კერი ლუიზ, ეს აღმოჩე-

ნა და ლუისის მიმართ ბრალდების წაყენება.

226

მკითხველთა ლიგა

– სწორედ ამიტომ მეკითხებოდა, გულს ხომ არ უჩივიო, ეტ-

ყობა, ჩემი ჯანმრთელობა აწუხებდა, – თქვა კერი ლუიზმა, – მე

კი ვერაფერს მივხვდი.

– შემდეგ ლუის სეროქოლდი დაბრუნდა ჩრდილოეთიდან, ქრისტიანიც გარეთ, ეზოში შეხვდა და აცნობა, რომ იცოდა, რა

ხდებოდა. ვფიქრობ, ლუისმა ეს მშვიდად მიიღო. ორივენი შე-

თანხმდნენ, რომ უნდა ყველაფერი ეღონათ, ოღონდ თქვენ არ

გაგეგოთ ეს ამბავი: ქრისტიანმა უთხრა, რომ მე წერილს მომ-

წერდა და მთხოვდა, ჩამოვსულიყავი როგორც თანამეურვე, რა-

თა გამოსავალი გვეპოვა.

– მაგრამ, რა თქმა უნდა, – თქვა მის მარფლმა, – ლუის სე-

როქოლდისათვის ეს მოულოდნელი ამბავი არ იყო. ყველაფერი

დაგეგმილი ჰქონდა. მან სახლში მოიყვანა ახალგაზრდა, რო-

მელსაც ედგარ ლოუსონის როლი უნდა ეთამაშა. არსებობდა

ნამდვილი ედგარ ლოუსონი, რა თქმა უნდა, იმ შემთხვევაში, თუ

პოლიცია მისი ვინაობით დაინტერესდებოდა. ამ ცრუ ედგარმა

ზუსტად იცოდა, რა უნდა გაეკეთებინა – უნდა ეთამაშა შიზოფრე-

ნიით შეპყრობილი არსების როლი, რომელსაც აკვიატებული

ექნებოდა, რომ სდევნიდნენ, და ლუის სეროქოლდისთვის რამ-

დენიმე წუთის ალიბი უნდა მიეცა. შემდეგი ნაბიჯიც მოფიქრებუ-

ლი ჰქონდა: ლუისმა მოიგონა, რომ შენ, კერი ლუიზ, ნელ-ნელა

ვიღაც გწამლავდა – თუ კაცი ჩაუფიქრდება, შერჩება მხოლოდ

ლუისის ნათქვამი, ქრისტიანმა მითხრა ეს ამბავიო, – და კიდევ, პოლიციის მოლოდინში რამდენიმე სტრიქონი მიაბეჭდა წე-

რილს. ტონუსის ამწევი საშუალებისთვის დარიშხანის დამატე-

ბას რაღა უნდოდა. შენთვის სახიფათო არაფერი იყო, ვინაიდან

მას ხელი უნდა შეეშალა, რომ მართლა არ დაგელია. ამას

დაემატა შოკოლადებიც – რა თქმა უნდა, თავიდან შოკოლადი

მოწამლული არ იყო – ლუისმა მხოლოდ რამდენიმე ცალი შეც-

227

მკითხველთა ლიგა

ვალა მოწამლულით, ვიდრე კოლოფი ინსპექტორ კარისთან

მოხვდებოდა.

– და ალექსი მიხვდა, – აღნიშნა კერი ლუიზმა.

– დიახ... ამიტომაც მოაგროვა შენი დაჭრილი ფრჩხილები.

ამით გაიგებდნენ, მართლა დიდი ხანი იყო, რაც დარიშხანს გაძ-

ლევდნენ თუ არა.

– საბრალო ალექსი... საბრალო ერნი.

წუთით სიჩუმე ჩამოვარდა, რადგან მის მარფლი და ეპისკო-

პოსი ორივე ქრისტიან გულბრანდსენზე, ალექს რესტარიკზე და

იმ ბიჭზე — ერნიზე ფიქრობდნენ, და კიდევ იმაზე, თუ რა სწრა-

ფად ასხვაფერებს და ამახინჯებს მკვლელობა ყველაფერს.

– მაგრამ, უეჭველია, – თქვა ეპისკოპოსმა, – ლუისმა დიდი

რისკი გასწია, როცა ედგარი თანამზრახველად გაიხადა – თუმ-

ცა ედგარი მისი მონა-მორჩილი იყო...

კერიმ თავი გააქნია:

– მონა-მორჩილი არ ყოფილა. ედგარი ლუისის ერთგული

იყო.

– დიახ, – თქვა მის მარფლმა, – ისევე, როგორც ლეონარდ

უაილი იყო მამამისის ერთგული. ვინ იცის, იქნებ... – მან დელი-

კატურად შეიკავა თავი.

– მგონი, მსგავსება შენიშნე, არა? – ჰკითხა კერი ლუიზმა.

– მაშ, შენ უკვე იცოდი ყველაფერი?

– მივხვდი. ვიცოდი, ჩემამდე ლუისი ერთი მსახიობი ქალით

იყო გატაცებული. თვითონ მიამბო, მაგრამ ეს ნამდვილ სიყვა-

რულს სულაც არ ჰგავდა. ის ავანტიურისტი, გამომძალველი ქა-

ლი გახლდათ და სულაც არ უყვარდა ლუისი, მაგრამ ეჭვიც არ

მეპარება, რომ ედგარი ნამდვილად ლუისის ვაჟი იყო...

- დიახ, – თქვა მის მარფლმა, – ეს ნათელს ჰფენს ყველა-

ფერს...

228

მკითხველთა ლიგა

– აკი ბოლოს თავი შესწირა კიდეც ლუისმა, – თქვა კერი ლუ-

იზმა და მუდარით აღსავსე თვალები მიაპყრო ეპისკოპოსს, –

თქვენ ხომ იცით, რომ თავი გასწირა.

სიჩუმე ჩამოვარდა. კერი ლუიზმა კვლავ განაგრძო:

– მოხარული ვარ, რომ ასე დამთავრდა... სიცოცხლე გასწი-

რა ბიჭის გადასარჩენად... ის, ვისაც შეუძლია ძალიან კარგი

იყოს, შეუძლია ძალიან ცუდიც იყოს. ყოველთვის ვიცოდი, რომ

სინამდვილეში ლუისიც ასეთი იყო... მაგრამ მას ძალიან ვუყ-

ვარდი და მეც მიყვარდა.

– ოდესმე თუ გაგჩენია რაიმე ეჭვი? – ჰკითხა მის მარფლმა.

– არა, – უპასუხა კერი ლუიზმა, – ამიტომაც გამაოცა მოწამ-

ვლის ვერსიამ. მე მჯეროდა, ლუისი არასოდეს მომწამლავდა, არადა, ქრისტიანის წერილში გარკვევით ეწერა, რომ ვიღაც

ცდილობდა ჩემს მოწამვლას. მაშინ ვიფიქრე, ეტყობა, კარგად

არ ვიცნობ-მეთქი ადამიანებს...

მის მარფლმა უთხრა:

– მაგრამ, როცა ალექსი და ერნი მკვდრები იპოვეს, მაშინაც

არ შეგეპარა ეჭვი?

- შემეპარა, – თქვა კერი ლუიზმა, – ვინაიდან, ვფიქრობდი, ლუისის გარდა ამას ვერავინ გაბედავდა. შიშმა შემიპყრო, კი-

დევ რას ჩაიდენს-მეთქი... - მას შეაჟრჟოლა. – მე თაყვანს ვცემ-

დი ლუისს. მე ვეთაყვანებოდი მის – რა ვუწოდო არც კი ვიცი –

სიკეთეს? მაგრამ, კარგად მესმის, რომ თუ კეთილი ხარ, სათნოც

უნდა იყო.

დოქტორმა გელბრეითმა ალერსიანად უთხრა:

– სწორედ ამას ვცემ თაყვანს თქვენში, კერი ლუიზ, თქვენს

სათნოებას.

ქალბატონ სეროქოლდს მშვენიერი ცისფერი თვალები გან-

ცვიფრებისაგან გაუფართოვდა.

229

მკითხველთა ლიგა

– კარგი, მაგრამ მე ხომ ჭკვიანი არა ვარ, არც განსაკუთრე-

ბულად კეთილი. მე მხოლოდ სხვა ადამიანებში მხიბლავს სიკე-

თე.

– საყვარელო კერი ლუიზ... – მოეფერა მის მარფლი.

230

მკითხველთა ლიგა

ეპილოგი

– ვფიქრობ, დიდედა კარგად იქნება დეიდა მილდრიდთან

ერთად, – თქვა ჯინამ. – დეიდა მილდრიდი ახლა უფრო კარგი

და საყვარელი ჩანს, ისეთი უცნაური აღარ არის, თუ იცით, რა

მაქვს მხედველობაში.

– ვიცი, რასაც გულისხმობთ, – უთხრა მის მარფლმა.

– ასე რომ, მე და უოლი ორ კვირაში შტატებში ვბრუნდებით.

- ჯინამ მეუღლეს გადახედა - ვეცდები, დავივიწყო ყველაფე-

რი, რაც სტოუნიგეითსა და იტალიას ეხება, დავივიწყო ჩემი სიყ-

მაწვილის წლები და ნამდვილი ამერიკელი გავხდე. ჩვენს ვაჟს

უოლტერ ჰად უმცროსს დაუძახებენ. არ ვიცი, ამაზე უკეთესი რა-

ღა გითხრა, უოლი?

– უკეთესს ნამდვილად ვერაფერს ეტყვი, კეიტ, – თქვა მის

მარფლმა.

უოლიმ თავაზიანად გაუღიმა ხნიერ ქალბატონს, რომელსაც

სახელი შეეშალა და ფრთხილად გაუსწორა:

– ჯინა, და არა კეიტი.

ჯინას გაეცინა.

– მან იცის, რასაც ამბობს! შეიძლება შენც პეტრუჩიო დაგიძა-

ხოს.

- ვფიქრობ, – უთხრა მის მარფლმა უოლტერს, – თქვენ

ჭკვიანურად მოიქეცით, ჩემო ძვირფასო.

– მის მარფლი ფიქრობს, რომ შენ შესაფერისი მეუღლე ხარ

ჩემთვის, – თქვა ჯინამ.

მის მარფლი ხან ერთს შეხედავდა, ხან მეორეს. რა სასიამოვ-

ნოა, ფიქრობდა ის, ამ ორი ახალგაზრდის ცქერა, რომელთაც

ასე უყვარდათ ერთმანეთიო. ის ბრაზიანი უოლტერ ჰადი, რომე-

231

მკითხველთა ლიგა

ლიც მას პირველად შეხვდა, მხიარულ, ღიმილიან გოლიათად

ქცეულიყო...

– ორივენი მაგონებთ... – წამოიწყო მის მარფლმა.

ჯინა მიეჭრა და პირზე ხელი ააფარა.

– არა, ძვირფასო, ნუ იტყვით. მე ეჭვის თვალით ვუყურებ ამ-

გვარ სოფლურ პარალელებს. მათ ყოველთვის უსიამოვნო და-

სასრული აქვთ. თქვენ ძალიან გამჭრიახი მოხუცი ბრძანდებით, იცით, – თვალები ცრემლებმა დაუბინდა: – როცა თქვენზე, დეიდა რუთზე და დიდედაზე ვფიქრობ, ახალგაზრდები რომ იყა-

ვით... როგორ მაინტერესებს, როგორები იყავით! რაღაცნაირად

ვერ წარმომიდგენია...

– დარწმუნებული ვარ, ვერც წარმოიდგენ, – თქვა მის მარ-

ფლმა, – ეს ისე დიდი ხნის წინ იყო...

232

მკითხველთა ლიგა

მოთხრობები-იქ, სადაც ანდერძია...

- უპირველეს ყოვლისა, უნდა ერიდოთ უმიზეზო წუხილსა და

მღელვარებას, - დაარიგა ექიმმა მეინელმა პროფესიული სი-

დინჯით.

ქალბატონი ჰარტერი ამ სიტყვებმა უფრო შეაფიქრიანა, ვიდ-

რე დაამშვიდა, როგორც ეს ყველა ადამიანს სჩვევია, როცა

მსგავს დამამშვიდებელ, მაგრამ არაფრისმთქმელ სიტყვებს მო-

ისმენს.

- უეჭველია, გულის ერთგვარი სისუსტე აღინიშნება, - განაგ-

რძო ექიმმა სხვათა შორის, - მაგრამ შემიძლია დაგარწმუნოთ, საშიში არაფერია; მიუხედავად ამისა, - დაუმატა მან, - მაინც სა-

ჭიროა ლიფტის მოწყობა. აბა, ამაზე რას იტყვით?

ქალბატონი ჰარტერი დაღონდა.

ექიმი მეინელი კი, პირიქით, კმაყოფილი დარჩა საკუთარი

თავით. თუ რატომ ამჯობინებდა იგი მდიდარ პაციენტებთან ვი-

ზიტს, ამის მიზეზი ის გახლდათ, რომ მდიდრებთან, მათთვის დი-

აგნოზის დასმისას, შეეძლო გამოემჟავნებინა თავისი ფართო

შემოქმედებითი ფანტაზია.

- დიახ, საჭიროა ლიფტი მოვაწყოთ აქ, - თქვა ბატონმა

მეინელმა და თან ეტყობოდა, უფრო სახიფათო და უიმედო

მდგომარეობას ვარაუდობდა, - მხოლოდ ამის შემდეგ ავიცი-

ლებთ თავიდან შემდგომ გართულებებს. სასურველია ყოველ-

ღიური ვარჯიშები სუფთა ჰაერზე, მაგრამ ერიდეთყაღმართზე

სიარულს. და, მთავარია, გონების განტვირთვა, ნუ შემოიფარ-

გლებით მხოლოდ თქვენს ავადმყოფობაზე ფიქრით.

ჩარლზ რიჯუეისთან კი, ამ მოხუცი ლედის დისწულთან, ექიმი

შედარებით უფრო გულახდილი იყო.

233

მკითხველთა ლიგა

- ყური მიგდეთ, - დაიწყო მან, - თქვენი დეიდა კიდევ რამდე-

ნიმე წელიწადს უეჭველად იცოცხლებს, თუ თავიდან აიცილებს

ყოველგვარ დაძაბულობასა და მეტისმეტ მღელვარებას, - ექიმი

ისე ლაპარაკობდა, რიჯუეი არც აქცევდა ყურადღებას. - მან

მშვიდი ცხოვრებით უნდა იცხოვროს: არავითარი მღელვარება, არავითარი დაქანცულობა. მაგრამ, რა თქმა უნდა, არც უნდა

მოაწყინოთ. იგი მუდამ ხალისიანი უნდა იყოს და ყურადღება

სხვა რამეზე გადაიტანოს.

-სხვა რამეზე გადაიტანოს, - გაიმეორა ფიქრებში წასულმა

ჩარლზ რიჯუეიმ.

ჩარლზი ფიქრიანი ყმაწვილი გახლდათ. ამავე დროს, თუკი

რაიმეს გულში ჩაიდებდა, ხელსაყრელ მომენტს ხელიდან არ

გაუშვებდა...

იმ საღამოს მან ქალბატონ ჰარტერს რადიოგაყვანილობის

მოწყობა შესთავაზა.

ქალბატონი ჰარტერი, უკვე სერიოზულად შეწუხებული იმის

გაგონებაზეც კი, რომ ლიფტი უნდა მოუწყონ, განერვიულებული

იყო და ცუდ გუნებაზე გახლდათ. ჩარლზი კი თავისას არ იშლი-

და.

- არა მგონია, ოდნავადაც მოვიხიბლო ამ თანამედროვე რა-

ღაცებით, - შესჩივლა ქალბატონმა ჰარტერმა. - იცი, იმ ტალღებ-

მა, ის რაღაც ელექტროტალღები რომ არის, შეიძლება ჩემზე ცუ-

დად იმოქმედოს.

ჩარლზი, მისთვის ჩვეული კეთილშობილებით, ცდილობდა

ეს მცდარი აზრი გაეფანტა მისთვის.

ქალბატონი ჰარტერი, მიუხედავად იმისა, რომ მეტად ბუნდო-

ვანი წარმოდგენა ჰქონდა ამ საკითხზე, მაინც მტკიცედ იდგა თა-

ვის აზრზე.

- ეს შენი ელექტრობა... - წაილუღლუღა ქალმა მოკრძალე-

ბით, - რაც გინდა ის თქვი, ჩარლზ, მაგრამ ბევრი ცუდად ხდება

234

მკითხველთა ლიგა

ამ ელექტროობისაგან. მეც თავის ტკივილი დამჩემდა ჭექა--

ქუხილის წინ, დარწმუნებული ვარ, იმისი ბრალია, - თქვა ქალმა

და მედიდურად დაუკრა თავი.

მაგრამ ჩარლზი ნებისყოფიანი ყმაწვილი გახლდათ, თანაც

შეუდრეკელი.

- ჩემო ძვირფასო დეიდა მერი, - მიმართა მან, - თავს ნებას

მივცემ, აგიხსნათ...

ის, ასე თუ ისე, განსწავლული იყო ამ საკითხში და ლექციებ-

საც კი ატარებდა ამ თემაზე. იმისათვის, რომ უფრო საინტერესო

გაეხადა საგანი და მსმენელებიც მიეზიდა, ერთთავად საუბრობ-

და ხმის გამაძლიერებლებზე, მაღალ და დაბალ სიხშირეებზე, ტრანსფორმატორებსა და კონდენსატორებზე.

სიტყვების კორიანტელით თავბრუდახვეული ქალბატონი

ჰარტერი, რომელმაც მაინც ვერაფერი გაიგო, ბოლოს დანებდა.

- რა თქმა უნდა, ჩარლზ, - წაილუღლუღა მან, - თუ შენ ნამ-

დვილად ასე ფიქრობ...

- ძვირფასო დეიდა მერი! - თქვა ჩარლზმა აღტაცებით, - ეს

ერთადერთი საშუალებაა მოწყენილობის თავიდან ასაცილებ-

ლად.

ლიფტი, რომელიც ექიმმა მეინელმა ურჩია, ამ საუბრის შემ-

დეგ სულ მოკლე ხანში მოაწყვეს, რაც თითქმის სიკვდილის

ტოლფასი იყო ქალბატონი ჰარტერისათვის, ვინაიდან, როგორც

ყველა მოხუც ქალბატონს სჩვევია, მასაც გვარიანი შეკამათება

მოუხდა ამ დროს იმ უცხო ხალხთან მის საკუთარ სახლში რომ

მუშაობდნენ, ვინაიდან მოეჩვენა, რომ მათ მის ძველებურ ვერ-

ცხლეულს დაადგეს თვალი. ლიფტს რადიოგაყვანილობაც მოჰ-

ყვა. ქალბატონი ჰარტერი იძულებული გახდა თავისთვის გან-

მარტოებით ეფიქრა ამ საზიზღარ საგანზე - უზარმაზარ, უშნო

მოყვანილობის ყუთზე, რომელსაც უცნაური ჩამრთველები

ჰქონდა.

235

მკითხველთა ლიგა

ჩარლზმა მთელი თავისი უნარი და გამოცდილება მოიშვე-

ლია, რათა ქალბატონი ჰარტერი როგორმე შეერიგებინა ამ სა-

ოცრებასთან. ჩარლზი თავის სტიქიაში იყო, როცა ჩამრთვე-

ლებს ატრიალებდა და თან ლექციას უკითხავდა.

ქალბატონი ჰარტერი მოთმინებით და მორჩილად დაეშვა

თავის მაღალზურგიან სკამზე, თან ერთთავად არწმუნებდა საკუ-

თარ თავს, რომ ეს რაღაც თანამედროვე ხრიკები, არც მეტი არც

ნაკლები, აბსურდი იყო.

- უსმინეთ, დეიდა მერი, ბერლინში გავედით! გასაოცარია, არა? გესმით იმ ბიჭის ლაპარაკი?

- ყურისწამღები ზუზუნისა და ჩხაკუნის მეტი არაფერი მესმის,

- თქვა ქალბატონმა ჰარტერმა.

- ჩარლზმა ჩამრთველების ტრიალი განაგრძო: - ეს კი

ბრიუსელია, - წამოიყვირა აღფრთოვანებულმა.

- მართლა? - წარმოთქვა ქალბატონმა ჰარტერმა, მაგრამ ამ

სიტყვებში უბრალო ინტერესის ნაპერწკალიც კი არ ჩანდა.

ჩარლზმა კვლავ გადაატრიალა ჩამრთველები და ოთახი

არაამქვეყნიური ხმით აივსო.

- ახლა კი, ასე მგონია, ძაღლების სანაშენეში ვიმყოფები, -

დიდსულოვნად აღნიშნა ქალბატონმა ჰარტერმა.

- ჰა, ჰჰა! - გადაიხარხარა ჩარლზმა, - ხუმრობთ, არა, დეიდა

მერი? – შესანიშნავია!

ქალბატონმა ჰარტერმა თავი ვერ შეიკავა და გაუღიმა. მას

ძალიან უყვარდა ჩარლზი. ადრე, რამდენიმე წელიწადს, მისი

ძმისშვილი, მირიამ ჰარტერი ცხოვრობდა მასთან. ქალბატონ

ჰარტერს გადაწყვეტილი ჰქონდა ეს გოგონა მისი მემკვიდრე

გამხდარიყო, მაგრამ მირიამმა არ გაუმართლა. ის მეტად

დაუდეგარი გოგონა აღმოჩნდა და აშკარად ეტყობოდა, მობეზ-

რდა მამიდამისის საზოგადოება; შინ ვერ გააჩერებდით და, რო-

გორც ქალბატონი ჰარტერი ამბობდა, „გარე-გარე დაეხეტებო-

236

მკითხველთა ლიგა

და“. ბოლოს, ერთ ყმაწვილს გადაეყარა, რომელიც მამიდას

სრულებით არ მოსწონდა. ამის გამო მირიამი ნათხოვარი ნივ-

თივით დედას უკან დაუბრუნეს. მირიამმა იმ ხსენებულ ყმაწვილ-

ზე მაინც იქორწინა. ქალბატონი ჰარტერი კი მას საშობაო დღე-

სასწაულებზე ცხვირსახოცების პატარა შეკვრას ან ნაქარგ სუფ-

რას უგზავნიდა.

ძმისშვილისაგან იმედგაცრუებულმა ქალბატონმა ჰარტერმა

ახლა ყურადღება დისშვილისკენ გადაიტანა. თავიდან ჩარლზი

შეუფერებელი ეჩვენა, მიუხედავად იმისა, რომ მუდამ თავაზიანი

და მოკრძალებული იყო დეიდამისის მიმართ და უდიდესი პატი-

ვისცემით ისმენდა მისი ახალგაზრდობის მოგონებებს, რითაც

ძალზე განსხვავდებოდა მირიამისაგან, რომელსაც გულწრფე-

ლად მობეზრდა მოხუცი ქალბატონის მოსმენა; და არც მალავ-

და. ჩარლზი მოთმინებით იტანდა ყველაფერს; ის ყოველთვის

მშვიდი და ხალისიანი ჩანდა. ხშირად ეუბნებოდა დეიდას, რომ

მოხიბლული იყო მასთან საუბრით.

ახალი აღმოჩენით მეტისმეტად კმაყოფილმა ქალბატონმა

ჰარტერმა თავის ადვოკატს მისწერა, რომ ახალი ანდერძი შეედ-

გინა მისი მითითების მიხედვით. ეს ანდერძი გამოუგზავნეს

ქალბატონ ჰარტერს, მან ის სათანადოდ დაამოწმა და ხელიც

მოაწერა.

ახლა, რაც შეეხება რადიოს, ჩარლზი უკვე მიხვდა, რომ მას

„დაფნის გვირგვინი“ ელოდა ამ საქმისათვის.

თავიდან უნდობლად განწყობილი ქალბატონი ჰარტერი თან-

დათან ეგუებოდა ამ საოცრებას და ბოლოს მოხიბლულიც კი

დარჩა. იგი შესანიშნავად ერთობოდა, როცა ჩარლზი შინ არ

იყო. ჩარლზს მხოლოდ ის აწუხებდა, დეიდას რომ უყურადღე-

ბოდ ტოვებდა ამ „მანქანასთან“. თავის სკამზე მოხერხებულად

მოკალათებული ქალბატონი ჰარტერი კი მიუჯდებოდა რადიოს

და ხან სიმფონიური მუსიკის კონცერტს უსმენდა, ხან ლუკრეცია

237

მკითხველთა ლიგა

ბორჯიას ლექციას, ან კიდევ წყლის ბინადართა ცხოვრებასა და

ამით სავსებით ბედნიერად და მშვიდად გრძნობდა თავს. როცა

ჩარლზი შინ იყო, ამ ჰარმონიას არღვევდა გულისგამაწვრილე-

ბელი ხმაური, რადგან ის გაუთავებლად ეძებდა უცხოეთის რა-

დიოსადგურებს; მაგრამ თუ საღამოს ჩარლზი თავის მეგობრებ-

თან ატარებდა, ქალბატონი ჰარტერი მართლაც დიდ სიამოვნე-

ბას იღებდა რადიოს მოსმენით. კარგად რომ მოეწყობოდა თა-

ვის მაღალზურგიან სკამზე, ჩართავდა ორ ჩამრთველს და

სიამოვნებით უსმენდა მთელი საღამოს პროგრამას.

უკვე სამი თვე იყო გასული მას შემდეგ, რაც რადიო დაუდგეს, როცა ეს საშინელი ამბავი მოხდა. ჩარლზი ამ დროს ბრიჯის სა-

თამაშოდ იყო მიწვეული.

იმ საღამოს პროგრამაში კონცერტს გადმოსცემდნენ. ცნობი-

ლი სოპრანო ენი ლორის პარტიას მღეროდა და სწორედ ამ

დროს მოხდა ის უცნაური რამ. უცებ, თითქოს რადიოში რაღაც

გასკდა, მუსიკა მიწყდა, გაისმა ზუზუნი და ჩხაკუნი, ბოლოს ისიც

ჩაკვდა. ცოტა ხნით სიჩუმე ჩამოვარდა, შემდეგ კვლავ სუსტი ზუ-

ზუნი გაისმა.

ქალბატონ ჰარტერს ისეთი შეგრძნება დაეუფლა, თავადაც

ვერ ხვდებოდა რატომ, თითქოს ამ მანქანას ვიღაც შორიდან

მართავდა, შემდეგ უფრო ნათლად და გარკვევით მოესმა ხმა. ეს

იყო მამაკაცის ხმა მსუბუქი ირლანდული აქცენტით.

`მერი, გესმის ჩემი, მერი? პატრიკი ვარ... მალე შენთან მო-

ვალ. მზად იქნები მერი?!“

შემდეგ, ერთბაშად ოთახში ენი ლორის სიმღერა დაიღვარა.

ქალბატონი ჰარტერი შიშისაგან თავისსავე მკლავებს

ძლიერად ჩაეჭიდა. იჯდა ასე გაუნძრევლად. ნუთუ ეს ზმანება

იყო? პატრიკი! პატრიკის ხმა! პატრიკის ხმა სწორედ მის ოთახში

გაისმა. არა, უთუოდ ზმანება იყო, შესაძლოა ჰალუცინაციაც.

ალბათ, ერთი-ორი წუთით თუ ჩამთვლიმა; რა საშინელი რამ

238

მკითხველთა ლიგა

ესიზმრა: - მისი აწ გარდაცვლილი მეუღლე რადიოთი ელაპარა-

კებოდა. ცოტათი კი შეშინდა. როგორ თქვა? „მალე შენთან მო-

ვალ. მზად იქნები მერი?“

ნუთუ შეიძლებოდა ეს წინათგრძნობა ყოფილიყო? გულის სი-

სუსტე... ჰო, გული... ბოლოს და ბოლოს, ის ხომ უკვე ხანში შე-

სული იყო. „ეს გაფრთხილებაა... აი რა არის“, - თქვა ქალბატონ-

მა ჰარტერმა გულისტკივილით, სკამიდან ნელა წამოიწია და

მშვიდად დაუმატა, -„მთელი ფული ამ რაღაც ლიფტზე დაიხარ-

ჯა!“

ქალბატონ ჰარტერს არავისთვის გაუმხელია თავისი განცდე-

ბი, მაგრამ ერთი-ორი დღე მეტად შეფიქრიანებული და ერთგვა-

რად შეწუხებულიც ჩანდა.

მერე იგივე განმეორდა; ისევ მარტო იჯდა ოთახში. რადიოში

სიმფონიური მუსიკის ხმა მოულოდნელად მიწყდა, როგორც წი-

ნათ. ისევ სამარისებური სიჩუმე; ბოლოს, პატრიკის შორეული

ხმა, არა ისეთი, როგორიც სიცოცხლეში ჰქონდა, უფრო მკაფიო, შორეული და უცნაური, თანაც არამიწიერი.

`პატრიკი გელაპარაკება, მერი. მე მალე მოვალ შენთან...“

შემდეგ ისევ ჩხაკუნი, ზუზუნი და სიმფონიური მუსიკა ხელახ-

ლა მთელი ძალით გაისმა.

ქალბატონმა ჰარტერმა საათს შეხედა. არა, ამჯერად არ ეძი-

ნა. ფხიზელი და სრულ გონებაზე მყოფი, პატრიკის ხმას ისმენ-

და. დარწმუნდა, რომ არავითარი ჰალუცინაცია არ იყო. ასე შემ-

ცბარმა სცადა გაეხსენებინა ყველაფერი, რაც ჩარლზმა აუხსნა

რადიოტალღების შესახებ.

ნუთუ შეიძლებოდა მას პატრიკი სინამდვილეში დალაპარა-

კებოდა. ნუთუ შესაძლებელია მისი ხმა ატმოსფეროში

ტრიალებდეს? კვლავ გაისმა წყვეტილი ტალღებისმაგვარი რა-

ღაც. მას გაახსენდა ჩარლზის ნაამბობი „სკალასა და რადიო

ხარვეზების“ შესახებ. ნუთუ ეს წყვეტილი ტალღებიც, ეგრეთ წო-

239

მკითხველთა ლიგა

დებულ ფსიქოლოგიურ ფაქტორს ხსნიდა? არა, სინამდვილეში

ამ მოსაზრებაში არაფერი იყო უჩვეულო. პატრიკი ხომ მას

დაელაპარაკა. მან ისარგებლა შემთხვევით და თანამედროვე

მეცნიერება გამოიყენა, რათა შეემზადებინა ქალი იმისათვის, რაც ადრე თუ გვიან უნდა მომხდარიყო.

ქალბატონმა ჰარტერმა ზარი დარეკა და თავის მსახურს, ელიზაბეთს უხმო.

ელიზაბეთი მაღალი, გოროზი, სამოცს მიტანებული ქალი

იყო. ამ ცივი გარეგნობის მიღმა თავისი ქალბატონის მიმართ

უზომო სიყვარულსა და სინაზეს ფარავდა.

- ელიზაბეთ, - მიმართა ქალბატონმა ჰარტერმა, როცა მისი

ერთგული მსახური გამოჩნდა,- ხომ გახსოვს, რაც გითხარი? ჩე-

მი საწერი მაგიდის ზემოთა მარცხენა უჯრა დაკეტილია გრძელი, თეთრი გასაღებით. იქ ყველაფერი გამზადებულია.

- რისთვის, ქალბატონო?

- ჩემი დასაფლავებისთვის, - ჩაიბუზღუნა ქალბატონმა ჰარ-

ტერმა, - ელიზაბეთ, შენ შესანიშნავად გესმის, რასაც ვგულის-

ხმობ; შენ თვითონ მეხმარებოდი იმათ ჩალაგებაში.

ელიზაბეთს სახე უცნაურად შეუტოკდა.

- ოჰ, ქალბატონო! - წამოიკივლა მან, – ამას ნუღარ აიკ-

ვიატებთ. მეგონა, უკეთესად გრძნობდით თავს.

-ადრე თუ გვიან, ყველას მოგვიწევს იქ წასვლა! - მიუგო ქალ-

ბატონმა ჰარტერმა გონივრულად.- მე უკვე შვიდ ათეულ წელი-

წადს გადავაბიჯე, ელიზაბეთ. აბა, აბა, ნუ სტირი, თავს ნუ ისუ-

ლელებ, თუ ტირილი გინდა, წადი და სხვასთან იტირე.

ელიზაბეთი ფლუკუნით გავიდა გარეთ.

ქალბატონმა ჰარტერმა უდიდესი სიყვარულით გაადევნა

თვალი.

240

მკითხველთა ლიგა

- ბრიყვი მოხუცია, მაგრამ ერთგული, - ჩაილაპარაკა მან, -

ძალიან ერთგული. ერთი ვნახო რამდენი დავუტოვე მას, ასი თუ

ორმოცდაათი გირვანქა სტერლინგი? ასი უნდა იყოს.

ამ საკითხმა ძალიან ააფორიაქა მოხუცი ლედი და მეორე

დღეს თავის ადვოკატს მისწერა, მისი ანდერძი უკან გამოეგზავ-

ნა, რათა კვლავ გადაეხედა. ეს სწორედ ის დღე იყო, როცა ჩარ-

ლზმა ვახშმისას ქალი თავისი შეკითხვით ასე შეაშფოთა.

- რაღაც მინდოდა მეკითხა, დეიდა მერი, - თქვა მან. - ვინ

არის ის კაცი სურათზე, ზემოთ, სასტუმრო ოთახში? იმ სურათზე

გეკითხებით, ბუხრის თავზე რომ კიდია - ქილვაშებიანი კაცი ცი-

ლინდრით?

ქალბატონმა ჰარტერმა მკაცრად შეხედა.

- ის ბიძაშენია ახალგაზრდობაში, - მიუგო მან.

- ოჰ, მართლა? დეიდა მერი, ძალიან ვწუხვარ... ბოდიშს ვიხ-

დი უხეშობისათვის.

ქალბატონმა ჰარტერმა მიიღო ბოდიშები და თავი ღირ-

სეულად დაუკრა.

ჩარლზმა საკმაოდ გაურკვევლად განაგრძო, - მე მხოლოდ

მაინტერესებდა, იცით...

მას ყოყმანი დაეტყო, მაგრამ ქალბატონმა ჰარტერმა გეს-

ლიანად ჰკითხა:

-აბა, რის თქმას აპირებდი?

-არაფრის, -სწრაფად მიუგო ჩარლზმა, - არაფერი მნიშვნე-

ლოვანი.

ამჟამად მოხუც ქალბატონს აღარაფერი უთქვამს, მაგრამ იმ

საღამოს მოგვიანებით, როცა მარტონი დარჩნენ, ისევ იმ სა-

კითხს დაუბრუნდა.

-ჩარლზ, მითხარი, რატომ მკითხე იმ სურათის შესახებ?

ჩარლზი შეცბა.

241

მკითხველთა ლიგა

- ხომ გითხარით, დეიდა მერი, ისე, უბრალოდ, რაღაც სულე-

ლური აზრი ამეკვიატა, მეტად აბსურდული.

- ჩარლზ, - დაიწყო ქალბატონმა ჰარტერმა თავისებური, მბრძანებლური ტონით, - მე მოვითხოვ, გამაგებინო.

-კეთილი, ძვირფასო დეიდა, თუ გაინტერესებთ... მე მომეჩვე-

ნა, თითქოს უკვე ვნახე ის კაცი; აი, ის კაცი, სურათზე რომ გკით-

ხე... გუშინ ღამით მანქანა რომ დავაყენე, ფანჯრიდან იყურებო-

და; შეიძლება სანთლის ჩრდილები იყო. ძალიან დამაინტერესა, ვინ უნდა ყოფილიყო; ისეთი სახე ჰქონდა... აი, ადრეული ვიქ-

ტორიანულის მსგავსი; ალბათ ხვდებით, რასაც ვგულისხმობ.

ელიზაბეთმა მითხრა, რომ სახლში არავინ მოსულა, არც სტუმა-

რი და არც ვინმე უცხო. მერე, საღამოს მოგვიანებით მოულოდ-

ნელად გულმა გამიწია იმ ცარიელი ოთახისაკენ და ბუხრის თავ-

ზე სურათი რომ შევნიშნე, მივხვდი, ეს ის კაცი უნდა ყოფილიყო, ფანჯარაში რომ დავინახე. ვფიქრობ, ეს სრულიად მარტივად

ასახსნელი მოვლენაა; ქვეცნობიერია და სხვა არაფერი. უთუოდ

ადრე შევნიშნავდი იმ სურათს, ოღონდაც გაუცნობიერებლად, ხოლო შემდეგ იგივე სახე წარმომიდგა თვალწინ ფანჯარაში.

- ბოლო ფანჯარაში? -მკვახედ იკითხა ქალბატონმა ჰარტერ-

მა.

- დიახ, რა მოხდა?

- არაფერი, - თქვა ქალბატონმა ჰარტერმა.

მაგრამ, ის აშკარად შეშფოთებული ჩანდა. იქ ხომ მისი მეუღ-

ლის საგარდერობო ოთახი იყო.

იმავე საღამოს, როცა ჩარლზი კვლავ წავიდა სახლიდან, აღელვებული ქალბატონი ჰარტერი მოუთმენლად მიუჯდა რა-

დიომიმღებს. თუ მესამეჯერაც გაიგებს იმ იდუმალ ხმას, მაშინ, ბოლოს და ბოლოს, დარწმუნდება და ეჭვიც აღარ ექნება, რომ

მას მართლაც კავშირი აქვს იმ სამყაროსთან.

242

მკითხველთა ლიგა

თუმცა გულისცემა აუჩქარდა, მაგრამ სულაც არ გაჰკვირვე-

ბია, როცა კვლავ შეწყდა გადაცემა და იმ ჩვეულებრივი სამარი-

სებული სიჩუმის შემდეგ ისევ ის სუსტი, შორეული ხმა გაისმა

ირლანდიული აქცენტით.

`მერი, უკვე მზადა ხარ?... პარასკევს მოვალ შენს წასაყვა-

ნად... პარასკევს ათის ნახევარზე... ნუ გეშინია, ტკივილს ვერ იგ-

რძნობ... მზად იყავი...“

უკანასკნელი სიტყვა საორკესტრო მუსიკამ გაწყვიტა -

ხმაურიანი და დისონირებული ბგერები გაისმა.

ქალბატონი ჰარტერი ერთი-ორი წუთით გაიყინა; სახე

გაუფითრდა, ბაგე გაულურჯდა და დაეღარა. წამოდგა, საწერ მა-

გიდას მიუჯდა და აკანკალებული ხელით შემდეგი სტრიქონები

დაწერა:

„ამ საღამოს, ცხრა საათსა და თხუთმეტ წუთზე, გარკვევით

გავიგონე ჩემი გარდაცვლილი მეუღლის ხმა. მან მითხრა, რომ

პარასკევს, ცხრა საათსა და ოცდაათ წუთზე მომაკითხავს. თუ ამ

დღეს, ზუსტად ამ დროს გარდავიცვლები, მინდა, რომ ეს ფაქტი

ცნობილი გახდეს, როგორც საბუთი იმისა, რომ შესაძლებელია

კონტაქტი სულების სამყაროსთან.

მერი ჰარტერი.“

ქალბატონმა ჰარტერმა ხელახლა გადაიკითხა ნაწერი, კონ-

ვერტში მოათავსა და მისამართი დააწერა. შემდეგ ზარი დარე-

კა, რაზედაც ელიზაბეთი დაუყოვნებლივ გამოეხმაურა. ქალბა-

ტონი ჰარტერი წამოდგა და ქალს წერილი გაუწოდა.

-ელიზაბეთ, - დაიწყო მან, თუ პარასკევ ღამით გარდავიც-

ლვები, ჩემი სურვილია, ეს წერილი დოქტორ მეინელს გადასცე.

არა ... - თქვა სასწრაფოდ ქალმა, როცა ელიზაბეთმა წინააღ-

მდეგობის გაწევა დააპირა. - ნუ მეწინააღმდეგები. შენ ყოველ-

თვის გწამდა წინათგრძნობისა. ახლა მე გამიჩნდა ასეთი წინათ-

გრძნობა. კიდევ ერთი საკითხი: ჩემი ანდერძის მიხედვით, ორ-

243

მკითხველთა ლიგა

მოცდაათი გირვანქა სტერლინგი გერგებოდა; ახლა მსურს ეს

თანხა ას გირვანქა სტერლინგამდე გავზარდო. თუ მე თვითონ

ვერ შევძელი ბანკში წასვლა გარდაცვალებამდე, ბატონი ჩარ-

ლზი მიხედავს ამ საქმეს.

როგორც უწინ, ქალბატონმა ჰარტერმა ამჯერადაც აუკრძალა

თვალცრემლიან ელიზაბეთს წინააღმდეგობის გაწევა. მეორე

დილით კი, როცა მოხუცმა ლედიმ თავისი მოთხოვნები წაუყენა

დისშვილს აღსასრულებლად, ამ საკითხზეც ელაპარაკა.

- დაიმახსოვრე, ჩარლზ, თუ მე რაიმე შემემთხვევა, ელიზა-

ბეთმა უნდა მიიღოს დამატებით კიდევ ორმოცდაათი გირვანქა

სტერლინგი.

- რაღაც ნაღვლიანი ჩანხართ ამ დღეებში, დეიდა მერი, - უთ-

ხრა ჩარლზმა მხიარულად. - რა გემართებათ? დოქტორ

მეინელს თუ დავუჯერებთ, ოც წელიწადში თქვენი ასი წლისთავი

უნდა ვიზეიმოთ!

ქალბატონმა ჰარტერმა მომხიბვლელად გაუღიმა, მაგრამ

არაფერი უპასუხა. ერთი-ორი წუთის შემდეგ კი ჰკითხა: „რას

აკეთებ პარასკევ საღამოს, ჩარლზ?“

ჩარლზი შეცბა.

- არსებითად... ეუინგებმა მიმიწვიეს ბრიჯის სათამაშოდ, მაგ-

რამ, თუ თქვენი სურვილი იქნება, შინ დავრჩები...

- არა, - მიუგო ქალბატონმა ჰარტერმა მტკიცედ. - არავითარ

შემთხვევაში, ჩარლზ ყველაზე მეტად ამ საღამოს მჭირდება

მარტოობა.

ჩარლზმა მას ერთი უცნაურად გადახედა, მაგრამ ქალბატონ-

მა ჰარტერმა შემდგომი ინფორმაციის მიცემა როდი ინება. იგი

მოხუცი, მაგრამ შეუდრეკელი და ნებისყოფიანი ლედი გახ-

ლდათ. გრძნობდა, რომ ეს უცნაური გამოცდა მას მარტოდმარ-

ტოს უნდა გადაეტენა.

244

მკითხველთა ლიგა

პარასკევ საღამოს სახლში სიჩუმემ დაისადგურა. ქალბატო-

ნი ჰარტერი, ჩვეულებრივ დაეშვა თავის მაღალზურგიან სკამზე, რომელიც ბუხართან მიედგა. ყოველგვარი სამზადისი უკვე

მოეთავებინა. იმ დილით ბანკში შეიარა, გამოიტანა 50 გირვან-

ქა სტერლინგის ბანკნოტები და ელიზაბეთს გადასცა, მიუხედა-

ვად ამ უკანასკნელის თვალცრემლიანი წინააღმდეგობისა.

ქალბატონმა ჰარტერმა გადაარჩია და დაალაგა ყველა თავისი

ნივთი, სამკაულებს იარლიყები მიაკრა, რომლებზეც იმ მეგობ-

რებისა და ახლობლების სახელები მიაწერა, ვისთვისაც განკუთ-

ვნილი იყო; ჩარლზისათვის კი მითითების სია ჩამოწერა. ვუსთე-

რის ფირმის ინგლისური ჩაის სერვიზი მის ბიძაშვილს, ემმას ერ-

გო; სევრის ფრანგული ფაიფურის სურა - ახალგაზრდა უილი-

ამსს და ა. შ.

ახლა იმ მოგრძო კონვერტს გადახედა, ხელში რომ ეჭირა, და იქიდან რაღაც დაკეცილი საბუთი ამოაძრო. ეს იყო მისი ან-

დერძი, რომელიც ბატონმა ჰოპკინსმა გამოუგზავნა. ანდერძი

ყურადღებით ჰქონდა წაკითხული, მაგრამ ახლა კიდევ ერთხელ

გადახედა გასახსენებლად. ეს იყო მოკლე, მკაფიო დოკუმენტი, რომლის მიხედვითაც მემკვიდრეობიდან 50 გირვანქა სტერ-

ლინგი ერგებოდა ელიზაბეთ მარშალს, ნიშნად გულითადი სამ-

სახურისა; 500-500 გირვანქა მემკვიდრეობით გადაეცემოდა მის

დასა და უფროს ბიძაშვილს; დანარჩენი კი მის საყვარელ დის-

შვილს, ჩარლზს რიჯუეის.

ქალბატონმა ჰარტერმა რამდენჯერმე თავი დააქნია. ჩარლზი

ძალიან მდიდარი კაცი გახდება მისი გარდაცვალების შემდეგ.

თუმცა, ის ხომ ყოველთვის ყურადღებიანი ყმაწვილი იყო მის მი-

მართ. მუდამ კეთილი, მოსიყვარულე და ტკბილმოუბარი, რი-

თაც დიდ სიამოვნებას ანიჭებდა მოხუც ქალს.

ქალმა საათს შეხედა. სამი წუთი აკლდა ნახევარს. ახლა კი

მზად იყო. სრულიად მშვიდად გრძნობდა თავს. თუმცა, ეს უკა-

245

მკითხველთა ლიგა

ნასკნელი სიტყვები მან თავისთვის რამდენჯერმე გაიმეორა; გუ-

ლი უცნაურად, უჩვეულოდ უცემდა; თვითონაც ვერ გარკვეული-

ყო რაოდენ დასძაბვოდა ნერვები.

ათის ნახევარიც შესრულდა. რადიომიმღები ჩართული იყო.

რა უნდა მოესმინა? ნაცნობი ხმა, რომელიც ამინდის პროგნოზს

გამოაცხადებდა, თუ ის შორეული ხმა, რომელიც თავის ოცდა-

ხუთი წლის წინათ დაღუპულ მეუღლეს გაახსენებდა.

მაგრამ, ამჯერად, მას არც ერთი ხმა არ გაუგონია. ამის ნაც-

ვლად, ისევ ის ნაცნობი ხმაური შემოესმა. ხმა, რომელსაც ასე

კარგად სცნობდა და, ისეთი გრძნობა დაეუფლა, თითქოს მის

გულს ყინულივით ცივი ხელი შეეხო. უცებ, სადარბაზოში ბრახუ-

ნი გაისმა...

კვლავ განმეორდა. შემდეგ, თითქოს ჰაერის ძლიერი ნაკადი

შემოიჭრა ოთახში. ახლა კი ნათლად გრძნობდა ქალბატონი

ჰარტერი, თუ რას განიცდიდა. ქალი შეშინდა, უფრო მეტიც, ის

შეძრწუნდა...

და, მოულოდნელად, ერთი ფიქრი აეკვიატა: ოცდახუთი წე-

ლი დიდი დროა. პატრიკი ახლა ჩემთვის სრულიად უცხოა.

შემზარავი შიში! სწორედ იგი დაეუფლა ახლა ქალს.

კარს იქიდან მსუბუქი ნაბიჯის ხმა ისმოდა - მსუბუქი და

ფრთხილი ნაბიჯები. შემდეგ, კარი ნელა-ნელა ფართოდ

გაიღო...

ქალბატონი ჰარტერი კარისაკენ წალასლასდა, ხან ერთ მხა-

რეს გადაქანდებოდა, ხან მეორე მხარეს; თვალი ღია კარის

ზღურბლს გაუშტერა, თითებიდან რაღაც ქაღალდი გაუცურდა

და გავარვარებულ ბუხარში ჩავარდა.

მან დამხრჩვალივით ერთი დაიხრიალა და ეს ხმა საკუთარ

ხახაშივე ჩაეხშო. კარის ზღურბლის ბინდბუნდში ნაცრისფერი

ფიგურა გამოიკვეთა, რომელსაც წაბლისფერი წვერი და ქილვა-

შები ჰქონდა და ძველმოდური, ვიქტორიანული პალტო ეცვა.

246

მკითხველთა ლიგა

პატრიკი მოვიდა მის წასაყვანად!

ქალს გული საზარლად შეუტოკდა, გაირინდა, იატაკზე დაეშ-

ვა და ერთბაშად ჩაიკეცა.

ელიზაბეთმა იგი ერთი საათის შემდეგ იპოვა.

ექიმი მეინელი მაშინვე გამოიძახეს და ჩარლზ რიჯუეიც სას-

წრაფოდ გამოიხმეს წვეულებიდან. მაგრამ ქალს ვერაფერი უშ-

ველეს. ქალბატონი ჰარტერი სამედიცინო დახმარებას უკვე

აღარ ექვემდებარებოდა.

ორი დღეც არ იყო გასული, როცა ელიზაბეთს ის წერილი გა-

ახსენდა, მისმა ქალბატონმა რომ გადასცა. ექიმმა მეინელმა

დიდი ინტერესით ჩაიკითხა და ჩარლზ რიჯუეის გადასცა.

-მეტად უცნაური დამთხვევაა, - თქვა მან, - ეჭვი არ არის, დეიდათქვენს გარდაცვლილი მეუღლის ხმის ჰალუცინაციები

სტანჯავდა. უთუოდ, იმდენად დაეძაბა ნერვები, რომ ეს მღელვა-

რება საბედისწერო აღმოჩნდა მისთვის და, როცა დათქმული

დრო მოახლოვდა, შოკმა იმსხვერპლა კიდეც.

- ალბათ, ეს თვითშთაგონებაა,…- თქვა ჩარლზმა.

- შესაძლოა. გვამის გაკვეთის შედეგებს შეგატყობინებთ, რო-

გორც კი ამის საშუალება იქნება; თუმცა, ეჭვიც არ მეპარება, რომ ასეა. ნებისმიერ შემთხვევაში სასურველია გვამის გაკვეთა, თუმცა წმინდა ფორმალობაა. ჩარლზმა თანხმობის ნიშნად თავი

დაუკრა.

წინაღამით, როცა შინაურებს უკვე ეძინათ, ჩარლზმა რადიოს

ბოლოდან გამოგლიჯა რაღაც გაყვანილობა, რომელიც მისი სა-

წოლი ოთახისაკენ ზედა სართულს მიუყვებოდა. ამასთან, ვი-

ნაიდან გრილი საღამო იყო, ელიზაბეთს სთხოვა მის ოთახში ბუ-

ხარში ცეცხლი დაენთო და სწორედ ამ ცეცხლში დაწვა წაბლის-

ფერი წვერი და ქილვაშები; ვიქტორიანული ტანსაცმელი, რომე-

ლიც ბიძამისს ეკუთვნოდა, სხვენზე ნესტიან სკივრში ჩაალაგა.

247

მკითხველთა ლიგა

ჩარლზი ხვდებოდა, რომ მას უკვე ხიფათი აღარ ელოდა. მისი

გეგმა, რომლის მონახაზიც პირველად მის გონებაში მაშინ

ჩაისახა, როცა ექიმმა მეინელმა აცნობა, რომ დეიდა, კარგი

მოვლის შედეგად, კიდევ კარგა ხანს იცოცხლებდა, წარმატებით

განხორციელდა. უეცარი ელდაო... - უთხრა ექიმმა მეინელმა.

ჩარლზი, ეს მოსიყვარულე ბიჭი, რომელმაც ასე მოხიბლა მოხუ-

ცი ქალბატონი, ახლა თავისთვის იღიმებოდა.

როგორც კი ექიმი წავიდა, ჩარლზი მთელი მონდომებით შე-

უდგა საქმეს. დაკრძალვის უკანასკნელი სამზადისი იყო მოსაგ-

ვარებელი. შორიდან ჩამომსვლელი ნათესავებისათვის სამ-

გლოვიარო კორტეჟი უნდა გაემზადებინა. ალბათ, ზოგიერთი

მათგანი ღამითაც დარჩებოდა. ჩარლზმა ყველაფერი მარჯვედ

და საქმის ცოდნით მოაგვარა, თან ერთი ფიქრი აეკვიატა.

საკმაოდ დიდი კაპიტალია! სწორედ ამაზე ფიქრობდა ახლა

იგი. ყველაზე ნაკლებად მისმა აწ გარდაცვლილმა დეიდამ უწ-

ყოდა, თუ რაოდენ სახიფათო მდგომარეობაში აღმოჩნდა ჩარ-

ლზი. მის საქციელს, რაც ასე შეუმჩნეველი იყო ყველასაგან, სა-

პატიმროს ცივი კედლები ემუქრებოდა.

მხილება და მარცხი ერთად მოელოდა ჩარლზს, სანამ რამ-

დენიმე თვის შემდეგ საკმაოდ მნიშვნელოვან თანხას ჩაიგდებდა

ხელში. კიდევ კარგი, ყველაფერი ჩინებულად დამთავრდა, -

გაიფიქრა მან და ისევ ჩაიღიმა. იმ უხეში ხუმრობის წყალობით -

ასეც რომ ეწოდოს, ამაში კრიმინალური არაფერია - მან თავი

გადაირჩინა. ახლა ის უკვე მდიდარი კაცი იყო. იმის შიში აღარ

იპყრობდა, ვაითუ ქალბატონ ჰარტერს რაიმე ფარული განზრახ-

ვა გაუჩნდესო.

ასეთ ტკბილ ფიქრებში გართული რომ იყო, ელიზაბეთმა კა-

რებში თავი შემოჰყო და აუწყა, რომ ბატონი ჰოპკინსონი ეახლა

და მისი ნახვა სურდა.

248

მკითხველთა ლიგა

ჩარლზი ამ დროს მასზეც ფიქრობდა. სტვენის სურვილმა გა-

დაუარა, შესაფერი სერიოზული გამომეტყველება მიიღო და ბიბ-

ლიოთეკაში გავიდა. იქ ის შეხვდა მეტად პუნქტუალურ მოხუც

ჯენტლმენს, რომელიც აგერ უკვე მეოთხედი საუკუნეა აწ გარ-

დაცვლილი ქალბატონი ჰარტერის სრულუფლებიან იურისკონ-

სულტად ითვლებოდა.

როგორც კი ჩარლზმა სკამი შესთავაზა, ადვოკატი მაშინვე

ჩამოჯდა, ერთი მშრალად ჩაახველა და საქმეზე გადავიდა.

- თქვენი ბარათის არსს ბოლომდე ვერ ჩავწვდი, ბატონო რი-

ჯუეი. ალბათ თქვენ ვარაუდობდით, რომ აწ გარდაცვლილი

ქალბატონი ჰარტერის ანდერძი ჩვენთან ინახებოდა.

ჩარლზი განცვიფრებული მიაჩერდა.

- დიახ, უეჭველად. დეიდისაგან ხშირად მსმენია ამის შესა-

ხებ.

- მართალია, ჩვენთან ინახებოდა.

- ინახებოდა?

- დიახ. ქალბატონმა ჰარტერმა მოგვმართა თხოვნით, გად-

მოგვეგზავნა მისთვის წინა სამშაბათს.

ჩარლზი შეშფოთდა. იგი უსიამოვნო, გაურკვეველმა წინათ-

გრძნობამ შეიპყრო.

- უეჭველად მის ქაღალდებში იქნება გაბნეული, - განაგრძო

ადვოკატმა მშვიდად.

ჩარლზი დადუმდა; ეშინოდა, არაფერი დამცდესო. მას ხომ

უკვე გულდაგულ გადათვალიერებული ჰქონდა ქალბატონი

ჰარტერის ქაღალდები; დარწმუნებული იყო, იქ არავითარი ან-

დერძი არ შეუნიშნავს. ერთი-ორი წუთის შემდეგ, როცა საკუთარ

თავს მოერია, ადვოკატს ესეც აცნობა. მას ეუცხოვა თავისი ხმა

და ისეთი შეგრძნება ჰქონდა, თითქოს ცივი წყალი წურწულით

ჩამოსდიოდა ზურგზე.

- ვინ დაალაგა მისი პირადი ნივთები? - იკითხა ადვოკატმა.

249

მკითხველთა ლიგა

ჩარლზმა უპასუხა, რომ მისმა მსახურმა, ელიზაბეთმა, მოაგ-

ვარა ყველაფერი. ბატონი ჰოპკინსონის წინადადებით, ელიზა-

ბეთს უხმეს. ის მაშინვე მოვიდა - სევდიანი და ქედმაღალი. მან

ყველა კითხვას უპასუხა.

ელიზაბეთმა თქვა, რომ მან დაალაგა ქალბატონის ტანსაცმე-

ლი და პირადი ნივთები და დარწმუნებული იყო, მათ შორის ან-

დერძის მსგავსი არავითარი იურიდიული საბუთი არ ყოფილა.

მან ისიც კი იცოდა, როგორ გამოიყურებოდა ის ანდერძი; თქვა, რომ მის საბრალო ქალბატონს იმ უკანასკნელ დილით გარდაც-

ვალებამდე ხელში ეჭირა.

- თქვენ დარწმუნებული ხართ? - სწრაფად იკითხა ადვოკატ-

მა.

- დიახ, სერ. მან ასე მითხრა და თანაც მაიძულა ორმოც-

დაათი გირვანქა სტერლინგის ბანკნოტი ამეღო. ანდერძი

გრძელ, ცისფერ კონვერტში იდო.

- მართალია, - განაცხადა ბატონმა ჰოპკინსონმა.

- მგონი გამახსენდა... - განაგრძო ელიზაბეთმა, - სწორედ ის

კონვერტი იდო მაგიდაზე იმ დილით მას შემდეგ, რაც... მაგრამ

ცარიელი, მე ის საწერ მაგიდაზე გადავდე.

- მეც მახსოვს, მაგიდაზე იდო, - თქვა ჩარლზმა.

იგი ადგა და საწერი მაგიდისაკენ გაეშურა. ერთი-ორი წუთის

შემდეგ შემობრუნდა, ხელში ცისფერი კონვერტი ეჭირა, რომე-

ლიც ბატონ ჰოპკინსონს გადასცა. ამ უკანასკნელმა შეათვა-

ლიერა კინვერტი და თავი დაუქნია თანხმობის ნიშნად.

- სწორედ ამ კონვერტით გამოვაგზავნე ანდერძი გასულ სამ-

შაბათს.

ორივე ელიზაბეთს მიაშტერდა.

- კიდევ რაიმე გაინტერესებთ, სერ? - იკითხა მან საყვედუ-

რიანი კილოთი.

- ჯერჯერობით არაფერი, გმადლობთ.

250

მკითხველთა ლიგა

ელიზაბეთი კარისაკენ გაემართა.

- ერთი წუთით, - გასძახა ადვოკატმა. - იმ საღამოს ბუხარში

ცეცხლი ხომ არ ენთო?

- დიახ, სერ. ბუხარში ცეცხლი ყოველთვის ენთო.

- გმადლობთ. თავისუფალი ხართ.

ელიზაბეთი გავიდა. ჩარლზი გადმოიხარა და აკანკალებული

ხელით მაგიდას ჩამოეყრდნო.

- რამ ჩაგაფიქრათ?

ბატონმა ჰოპკინსონმა თავი გააქნია.

- იმედი უნდა ვიქონიოთ, რომ ანდერძი სადმე გამოჩნდება, თუ არა...

- რა თუ არა...?

- ვშიშობ, ერთადერთი დასკვნა შეიძლება გამოვიტანოთ, თქვენმა დეიდამ ეს ანდერძი იმისთვის გამოითხოვა, რათა და-

ერღვია. ვინაიდან არ სურდა ელიზაბეთი უსახსროდ დაეტოვები-

ნა, მან კუთვნილი თანხა პირადად ნაღდ ფულად გადაუხადა.

- რატომ? - წამოიძახა ჩარლზმა ველური ხმით, - რატომ?

ბატონმა ჰოპკინსონმა ჩაახველა.

- თქვენ რაიმე... უთანხმოება ხომ არ გქონიათ დეიდასთან, ბატონო რიჯუეი? - ჩაილაპარაკა ადვოკატმა.

ჩარლზს სუნთქვა შეეკრა.

- რა თქმა უნდა, არა, - თქვა მან მშვიდად. - ჩვენ უკანასკენელ

წუთამდე კეთილგანწყობილი და ურთიერთმოსიყვარულენი ვი-

ყავით.

- ჰო! - თქვა ბატონმა ჰოპკინსონმა ისე, რომ ჩარლზისაკენ არ

გაუხედავს.

ჩარლზს თავზარს სცემდა იმის გაფიქრებაც კი, რომ ამ ადვო-

კატს მისი არ სჯეროდა. ვინ იცის, რას შეიტყობდა ეს ბებერი ყე-

ყეჩი? ხმები ჩარლზის საქმიანობის შესახებ მის ყურამდეც მიაღ-

წევდა; ყველაზე მეტად სარწმუნო ის იყო, რომ ადვოკატს შეეძ-

251

მკითხველთა ლიგა

ლო ევარაუდა, რომ იგივე ხმები ქალბატონი ჰარტერის ყურამ-

დეც მიაღწევდა და დეიდას და დისშვილს ამაზე უსიამოვნება

მოუვიდოდათ.

მაგრამ შეუძლებელი იყო! ჩარლზს ახსოვდა ერთი მწარე

შემთხვევა მისი ცხოვრებიდან. მაშინ ჩარლზის თვალთმაქცობა

დაიჯერეს. ახლა, როცა სიმართლეს ამბობდა, არ იწამეს მისი.

ბედის ირონიაც ამას ჰქვია!

რა თქმა უნდა, დეიდა არ დაწვავდა ანდერძს. რა თქმა უნდა...

უცებ ფიქრი გაუწყდა. ეს რა სურათი წარმოუდგა თვალწინ?

მოხუც ქალს, რომელსაც ერთი ხელი გულზე მიუჭერია, რაღაც

ფურცელი ხელიდან უცურდება და გავარვარებულ ნაკვერჩხალ-

ზე ვარდება...

ჩარლზს სახეზე მკვდრის ფერი დაედო. მას საკუთარი ჩახლე-

ჩილი ხმა მოესმა ... „ეს ანდერძი რომ ვეღარ ვიპოვოთ?“

- არსებობს ქალბატონი ჰარტერის მიერ ადრე შედგენილი ან-

დერძი, რომელიც ჯერ კიდევ ძალაშია. ეს ანდერძი დათარიღე-

ბულია 1920 წლის სექტემბრით, რომლის მიხედვითაც ქალბა-

ტონი ჰარტერი ყველაფერს თავის ძმისშვილს, მირიამ ჰარტერს, ამჟამად მირიამ რობინსონს უტოვებს.

რას ამბობდა ეს ბებერი ყეყეჩი? მირიამი? მირიამი თავისი

ბრიყვი მეუღლითა და იმ ოთხი აზლუქუნებული ნაშიერით...

მთელი ეს თვალთმაქცობა... მირიამისათვის! უცებ მის იდაყ-

ვთან ტელეფონის ზარმა დაიწივლა. მან ყურმილი აიღო და ექი-

მის გულითადი და კეთილმოსურნე ხმა გაიგონა.

- ეს თქვენ ხართ, რიჯუეი? ვიფიქრე, გვამის გაკვეთის შედეგე-

ბი დაგაინტერესებდათ. სიკვდილის მიზეზი ჩემს ვარაუდს დაემ-

თხვა. მაგრამ, სინამდვილეში გულის დაავადება ბევრად უფრო

სერიოზული აღმოჩნდა, ვიდრე ვეჭვობდი მის სიცოცხლეში. უკი-

დურეს შემთხვევაში კარგი მოვლით ის ორ თვეზე მეტს ვერ

252

მკითხველთა ლიგა

იცოცხლებდა. ვიფიქრე, ეს თქვენთვის საინტერესო იქნებოდა...

მინდოდა, ასე თუ ისე, დამემშვიდებინეთ!

- მაპატიეთ, - უთხრა ჩარლზმა, - კიდევ ვერ გაიმეორებდით?

- ის ორ თვეზე მეტს ვერ იცოცხლებდა, - თქვა ექიმმა ოდნავ

აწეული ტონით, - მოვლენები კანონზომიერად განვითარდა.

ჩარლზმა ყურმილი სადგარზე გამეტებით დაახეთქა. ამ

დროს ადვოკატის შორეული ხმა ჩაესმა.

- ბატონო რიჯუეი, გეთაყვა, ცუდად ხომ არა ხართ?

ეშმაკმა დალახვროს! ეს გულცივი ადვოკატი, ის საზიზღარი

ბებერი ვირი - მეინელი. იმედი გადაუწყდა, წინ მხოლოდ საპ-

ყრობილის კედლების ჩრდილები ელანდებოდა. ჩარლზს ისეთი

გრძნობა დაეუფლა, თითქოს ვიღაც ამასხარავებდა, აწამებდა, როგორც კატა - თაგვს. უთუოდ ვიღაც დასცინოდა...

253

მკითხველთა ლიგა

უბედური შემთხვევა

- გარწმუნებთ, უეჭველად ის ქალია!

კაპიტანი ჰეიდოკი თავისი მეგობრის ანთებულ, მგზნებარე

სახეს მიაჩერდა და ამოიოხრა. მას სულაც არ უნდოდა ევანსი

ასე თავდაჯერებული და მოზეიმე ყოფილიყო ამჯერად. ზღვაზე

დიდი ხნის სამსახურის შემდეგ ძველმა საზღვაო კაპიტანმა გა-

მოცდილებით იცოდა, რომ თავი უნდა დაენებებინა იმისთვის, რაც მას არ ეხებოდა. მის მეგობარ ევანსს კი, სამძებრო--

კრიმინალური განყოფილების ინსპექტორს, ცხოვრების მი-

სეული ფილოსოფია ჰქონდა. „იმოქმედე მიღებული ინფორმა-

ციის თანახმად“ - თავიდანვე მისი დევიზი იყო და ეს მრწამსი იმ-

დენად დახვეწა, რომ ინფორმაციას თავად აგროვებდა. ინსპექ-

ტორი ევანსი წინდახედული, სხარტი გონების მუშაკი გახლდათ

და დაწინაურებასაც სამართლიანად მიაღწია, რაც უდავოდ მი-

სივე დამსახურება იყო. ახლაც კი, როცა უკვე პენსიაზე გავიდა

და სოფლურ კოტეჯში დამკვიდრდა, როგორზეც მთელი სიცოც-

ხლე ოცნებობდა მისი პროფესიული ინსტინქტები კვლავ აქ-

ტიურად მოქმედებდა.

- ადამიანის სახე არასოდეს მავიწყდება, - გაიმეორა საკუთარ

თავში დარწმუნებულმა ევანსმა. - ქალბატონი ენთონი... დიახ, სწორედ ქალბატონი ენთონია, თქვენ რომ ახსენეთ ქალბატონი

მეროუდენიო; მე ის მაშინვე ვიცანი.

კაპიტანი ჰეიდოკი უსიამოვნოდ შეიშმუშნა. ევანსის მსგავ-

სად, მეროუდენებიც მისი უახლოესი მეზობლები იყვნენ. და ის

იდენტურობა, რაც ქალბატონ მეროუდენსა და იმ უკანასკნელი, გახმაურებული საქმის გმირ ქალს შორის აღმოჩნდა, საოცრად

აღელვებდა მას.

254

მკითხველთა ლიგა

- ეს ხომ დიდი ხნის წინათ მოხდა, - თქვა მან საკმაოდ მისუს-

ტებული ხმით.

- ცხრა წლის წინ, - დაადასტურა ევანსმა, - ცხრა წელი და სა-

მი თვე გავიდა მას შემდეგ. გახსოვთ ის საქმე?

- ბუნდოვნად.

- ბატონი ენთონი თურმე დარიშხანს სვამდა, - თქვა ევანსმა, -

ამიტომაც გაანთავისუფლეს ქალი.

- რატომ არ უნდა გაენთავისუფლებინათ?

- ბოლოს და ბოლოს არავითარი საბუთი არ აღმოაჩნდათ; სი-

ნამდვილეში - მხოლოდ განაჩენის გამოტანა ევალებოდათ.

სხვაგვარად არც კი შეიძლებოდა.

- მაშ, ყველაფერი წესრიგშია... - თქვა ჰეიდოკმა. - არ მესმის

რაღას ვწუხვართ.

- ვინ წუხს?

- მეგონა თქვენ წუხდით.

- სულაც არა.

- ეს საქმე მოგვარდა და დამთავრდა კიდეც, - დაასკვნა კაპი-

ტანმა. - თუ ქალბატონი მეროუდენი თავისი ცხოვრების ერთ რა-

ღაც მონაკვეთში იმდენად უბედური იყო, რომ ჯერ გაასამარ-

თლეს მკვლელობისათვის, შემდეგ კი გაამართლეს...

- ჩვეულებრივ, გამართლება ბედის უკუღმართობად არ უნდა

ჩაითვალოს. - ჩაურთო ევანსმა.

- თქვენ კარგად ხვდებით, რასაც ვგულისხმობ, - თქვა აღ-

შფოთებულმა კაპიტანმა ჰეიდოკმა, - თუ იმ საბრალო ლედიმ

გადაწყვიტა, ის გულშემზარავი საქციელი ჩაედინა, რატომ უნდა

შეგვეშალა ხელი, ასე არ არის?

ევანსმა არ უპასუხა.

- მისმინეთ, ევანს. ის ხომ უდანაშაულო აღმოჩნდა, როგორც

უკვე თავად აღნიშნეთ.

255

მკითხველთა ლიგა

- მე არ მითქვამს რომ უდანაშაულო იყო. მე ვთქვი, რომ ის

გაამართლეს.

- ეს ერთი და იგივეა.

- ყოველთვის - არა.

კაპიტანმა ჰეიდოკმა შეწყვიტა სკამის კიდეზე ჩიბუხის კაკუნი, რითაც მის გამობერტყვას ლამობდა და შეშფოთებული გასწორ-

და წელში.

- აბა, აბა, - წამოიძახა მან, - ახლა რაღაც სხვანაირად ჭიკჭი-

კებთ? მართლა ფიქრობთ, რომ ის უდანაშაულო არ იყო?

- ამას ვერ ვიტყოდი. მე არც კი ვიცი... ბატონ ენთონის

ჩვეულებად ჰქონდა დარიშხანის მიღება - მეუღლე შოულობდა

მისთვის. ერთ დღეს შეცდომით ზედმეტი დოზა მოსვლია. ეს მისი

შეცდომა იყო თუ მისი მეუღლის, არავინ იცის; და მოსამართლე-

ებმაც, შესაბამისად, სამხილის უქონლობის გამო გაამართლეს

ქალი. ეს სრული ჭეშმარიტებაა და ამაში დანაშაულს ვერ ვხე-

დავ. მიუხედავად ამისა, მაინც მაინტერესებს...

კაპიტანმა ჰეიდოკმა ყურადღება კვლავ ჩიბუხზე გადაიტანა.

- ოჰ, - განაგრძო მან მშვიდად, - ეს მართლაც არ არის ჩვენი

საქმე.

- მე ასე არ ვფიქრობ.

- მაგრამ, უეჭველია...

- ერთი წუთით ყური მიგდეთ. ის კაცი, მეროუდენი, წუხელ თა-

ვის ლაბორატორიაში რაღაც ცდებს რომ ატარებდა... გახ-

სოვთ...

- დიახ. მან ახსენა მარშის ცდა (ცდა დარიშხანზე ტარდება

სამძებრო კრიმინალისტიკაში) დარიშხანზე. თქვა, რომ თქვენ-

თვისაც ნაცნობი უნდა ყოფილიყო ის ცდა, ვინაიდან ეს თქვენს

საქმიანობას ეხებოდა, თან ჩაიხითხითა. ამას არ იტყოდა, ერთი

წუთითაც რომ ეფიქრა...

ევანსმა შეაწყვეტინა.

256

მკითხველთა ლიგა

- როგორ ფიქრობთ, რომ სცოდნოდა, არ იტყოდა? რამდენი

წლის დაქორწინებულები იყვნენ? ექვსი წლის, არა? თქვენ ხომ

ასე მითხარით. სანაძლეოს დავდებ, მეროუდენი ვერც წარმოიდ-

გენდა მისი მეუღლე ერთ დროს სახელგანთქმული ქალბატონი

ენთონი თუ იქნებოდა.

- და ამას, რა თქმა უნდა, ის ჩემგან ვერ გაიგებს, - მტკიცედ

თქვა კაპიტანმა ჰეიდოკმა.

ევანსს მისთვის ყურადღება არ მიუქცევია, ისე განაგრძო.

- ნუ მაწყვეტინებთ; იმ მარშის ცდის შემდეგ, მეროუდენმა გა-

აცხელა საცდელი სინჯარის შიგთავსი, ამით მეტალოიდის ნა-

ლექი წყალში დაშალა და შემდეგ ვერცხლის ნიტრატების დამა-

ტებით დალექა. ეს იყო ერთი პატარა, უმნიშვნელო ცდა ქლორა-

ტების მისაღებად. ერთხელ, შემთხვევით, მის მაგიდაზე გადაშ-

ლილ წიგნში ამოვიკითხე; „ ჰ2შო4 შლის ქლორატებს და მიიღე-

ბა ჩლ204. გაცხელების შემთხვევაში ძლიერ აფეთქებას იწვევს.

ამიტომ ეს ხსნარი გრილ ადგილას ინახება და იხმარება ძალიან

მცირე დოზებით“.

ჰეიდოკი მეგობარს მიაჩერდა.

- ამით რისი თქმა გსურს?

- აი, რა: ჩემს პროფესიაში გამოიყენება ტესტები. ტესტებს

ატარებდნენ ასევე მკვლელობის დასადგენადაც. ამას ზედ ერ-

თვის ფაქტების შეჯერება, ხდება მათი შეფასება და იმ ნაძირა-

ლების მხილება მაშინ, როცა მხედველობაში უნდა მიიღო დანა-

შაულის ხასიათი და მოწმეთა ჩვენებების უზუსტობა. არსებობს

კიდევ ერთი ტესტი მკვლელობის დასადგენად, რაც უფრო

საიმედოა, ამასთან, სახიფათოც: მკვლელი იშვიათად თუ კმაყო-

ფილდება ერთი დანაშაულით. ცოტა დაახანეთ, ეჭვსაც ნუ მიატა-

ნინებთ თქვენზე და ის კვლავ ჩაიდენს მეორე დანაშაულს.

ვთქვათ, დაიჭირეთ მკვლელი. უნდა გაარკვიოთ, მოკლა თუ არა

მან თავისივე მეუღლე; გადახედეთ მის წარსულს თუ აღ-

257

მკითხველთა ლიგა

მოაჩენთ, რომ მან რამდენიმე ცოლი უკვე გამოიცვალა, ამასთან

ყოველი მათგანი დაიღუპა, შეიძლება ამის შემდეგ თქვათ, რა

უჩვეულო ამბავიაო? - მაშინ კი დარწუნდებით! ამას იურიდიული

კი არა, მორალური კუთხით მოგახსენებთ. ერთხელ კიდევ დარ-

წმუნდებით, რომ შეგიძლიათ სამხილების ძიებისას სწორ გზას

დაადგეთ.

- მერე?

- უკვე ძირითად საკითხსაც მივადექი. კარგია, თუ არის სა-

შუალება წარსულშიაც ჩაიხედო. მაგრამ, დავუშვათ, მკვლელი

დაიჭირე პირველივე დანაშაულის ჩადენისას. მაშინ ეს ტესტი არ

გამოდგება. პატიმარი, რომელიც გაამართლეს, იწყებს სხვისი

სახელით ცხოვრებას. ეცდება თუ არა ყოფილი მკვლელი კვლავ

გაიმეოროს დანაშაული?

- რა შემზარავი ვერსიაა...

- კიდევ იტყვით, ჩვენ არ გვეხებაო?

- დიახ. თქვენ არავითარი საბაბი არა გაქვთ, იფიქროთ, რომ

ქალბატონი მეროუდენი სრულიად უდანაშაულო არსება არ

არის.

ყოფილი ინსპექტორი ცოტა ხნით გაჩუმდა. შემდეგ დინჯად

დაიწყო:

- უკვე მოგახსენეთ, რომ მის წარსულში ჩავიხედეთ, მაგრამ

იქ საეჭვო ვერაფერი აღმოვაჩინეთ. ეს სრული ჭეშმარიტება არ

არის. ერთ დროს მას მამინაცვალი ჰყავდა. როგორც ყველა

თვრამეტი წლის გოგონა, ისიც ოცნებობდა ერთ ყმაწვილზე. მა-

მინაცვალმა ყველაფერი გააკეთა, რომ ყმაწვილი მისთვის ჩა-

მოეშორებინა. ერთხელ, გერთან ერთად სეირნობისას, მამინაც-

ვალი კლდის პირს მიუახლოვდა, შემთხვევით იქიდან გადაეშვა

და დაიღუპა.

- ხომ არ ფიქრობთ, რომ...

258

მკითხველთა ლიგა

- ეს შემთხვევა იყო, უბედური შემთხვევა! ბატონმა ენთონიმ

რომ დარიშხანის ზედმეტი დოზა მიიღო, ესეც შემთხვევითობა

გახლდათ. ქალს არ გაასამართლებდნენ, რომ არ გამომჟღავნე-

ბულიყო, კიდევ ერთი პიროვნების არსებობა... სხვათა შორის, ის სასწრაფოდ განერიდა იქაურობას. ისეთი შთაბეჭდილება

დამრჩა, ნაფიცი მსაჯულიც რომ ყოფილიყო ის კაცი, გულდამ-

შვიდებული მაინც ვერ იქნებოდა... უნდა გითხრათ, ჰეიდოკ, იმ

საქმეში, სადაც ეს ქალია გარეული, ყველაზე მეტად ერთი რამის

მეშინია - შემთხვევითობის.

ყოფილმა კაპიტანმა მხრები აიჩეჩა.

- საინტერესოა, როგორ აპირებთ ამის თავიდან აცილებას?

- მეც არ ვიცი, - განაცხადა ევანსმა სინანულით.

- თქვენს ადგილზე მე სულაც ხელს ავიღებდი ამ საქმეზე, -

უთხრა კაპიტანმა ჰეიდოკმა. - სხვის საქმეში ცხვირის ჩაყოფა

სიკეთეს ვერ მოგიტანთ.

მაგრამ ეს რჩევა არცთუ სასიამოვნო იყო ყოფილი ინსპექტო-

რისათვის. იგი თავშეკავებული, მაგრამ შეუპოვარი კაცი გახ-

ლდათ. მან მიატოვა მეგობარი და სოფელში მარტომ გაისეირ-

ნა, თან ერთთავად იმაზე ფიქრობდა, როგორ წარემართა ეს

საქმე.

ფოსტაში მარკების საყიდლად რომ შეუხვია, მისი ფიქრის სა-

განს - ჯორჯ მეროუდენს შეეჯახა. ქიმიის ყოფილი პროფესორი, ჩია ტანის, მეოცნებე კაცის შთაბეჭდილებას ტოვებდა; დახვეწი-

ლი მანერები და სიდარბაისლე ერთურთს შერწყმოდა; თუმცა

სულ დაბნეული კი ჩანდა. მან იცნო ინსპექტორი და მეგობრუ-

ლად მიესალმა. შემდეგ დაიხარა ძირს დაცვენილი წერილების

ასაკრეფად, ევანსიც დაიხარა და უფრო სწრაფად აკრიფა ისინი, თან ებოდიშებოდა.

ამასობაში ევანსმა მისამართს თვალი გადაავლო და

მოულოდნელად ხელახლა გაუღვივდა ეჭვები. მან კონვერტზე

259

მკითხველთა ლიგა

კარგად ცნობილი სადაზღვევო ფირმის სახელწოდება შენიშნა.

წამსვე გონება გაუნათდა. მიამიტმა ჯორჯ მეროუდენმა ვერც კი

შენიშნა, როგორ გაჰყვა სასეირნოდ ყოფილ ინსპექტორს. ვერც

იმას აგიხსნიდათ, როგორ მიხვდა, რომ მათი საუბარი ადა-

მიანის სიცოცხლის დაზღვევას შეეხო.

ევანსს არ გასჭირვებია მისთვის საინტერესო საკითხს შეხე-

ბოდა. მეროუდენმა უნებლიეთ აცნობა, რომ უკვე დაეზღვია თა-

ვისი სიცოცხლე ცოლის სახელზე და მისი აზრი აინტერესებდა

ხსენებული კომპანიის თაობაზე.

- ერთხელ უჭკუოდ დავაბანდე ფული, - თავი იმართლა მან. -

რის შედეგადაც შემოსავალი შემიმცირდა. მე რომ რამე შემ-

მთხვეოდა, ჩემი მეუღლე შავ დდღეში ჩავარდებოდა. ახლა ეს

დაზღვევა ყველაფერს მოაწესრიგებს.

- თქვენს მეუღლეს წინააღმდეგობა ხომ არ გაუწევია ამ იდეის

განხორციელებაში? - იკითხა ევანსმა დაუდევრად. - ქალები

ხშირად არ თანხმდებიან ამგვარ რამეზე. ისინი ფიქრობენ, რომ

ეს უბედურების მომასწავებელია.

- ოჰ, მარგარეტი პრაქტიკული ჭკუის ქალია, - თქვა მე-

როუდენმა ღიმილით. - ცრუმორწმუნე არასოდეს ყოფილა. სი-

ნამდვილეში, ეს იდეა თავიდანვე მას ეკუთვნოდა. ვერ იტანს, ასე შეწუხებულს რომ მხედავს.

ევანესმა მიიღო ის ინფორმაცია, რომელიც აინტერესებდა და

მალე დაშორდნენ ერთმანეთს. ევანსს ბაგეზე სიავემ გადაუარა -

აწ გარდაცვლილი ბატონი ენთონიც ასევე დაეზღვია თავისი მე-

უღლის სახელზე სიკვდილამდე რამდენიმე კვირით ადრე.

ევანსი ჩვეული იყო თავისი ინსტინქტებით ეხელმძღვანელა

და ახლაც საკუთარ გრძნობებს მიენდო. მაგრამ როგორ უნდა

მოქცეულიყო? მას სისხლიანი დამნაშავის დაპატიმრება კი არა, მისი ხელის შეშლა ეწადა დანაშაულის ჩადენამდე; სწორედ ეს

აღმოჩნდა ახლა ძნელად მოსაგვარებელი.

260

მკითხველთა ლიგა

მთელი დღე ფიქრიანი დადიოდა; იქვე, მოედანზე, ფურისუ-

ლების დღესასწაული ტარდებოდა. ევანსი იქითკენ გაემართა და

თავს ნება მისცა ერთპენიანი ავტომატური გასართობით თავი

შეექცია; ამ თამაშის მიხედვით მას უნდა გამოეცნო ღორის წონა

და მისთვის ქოქოსის კაკალი დაემზადებინა. სახეზე ისევ ის ფიქ-

რიანი გამომეტყველება შერჩენოდა. აქვე მან თავი შეიქცია ნა-

ხევარკრონიანი ზარას „მაგიური კრისტალით“ მკითხაობითაც.

თან თავისთვის ეღიმებოდა, რადგან გაახსენდა მისი მოღვა-

წეობიდან ერთი ეპიზოდი, როცა მკითხავებს სდევნიდა სამსახუ-

რებრივი მოვალეობის შესაბამისად.

ევანსი არც მიაქცევდა ყურადღებას ქალის მომაბეზრებელ

ქაქანს, გულის გამაწვრილებელი ხმით რომ ეუბნებოდა რაღა-

ცას, რომ არა ერთი წინადადება.

-... და თქვენ მალე... დიახ, დიახ, ძალიან მოკლე ხანში თქვე-

ნი ყურადღება დაკავებული იქნება ვიღაც პიროვნების სიკვდილ-

სიცოცხლის საკითხით.

-ჰა, რა სთქვი? - მოულოდნელად ჩაეკითხა ევანსი.

- გადაწყვეტილება... რაღაც გადაწყვეტილების მიღება მო-

გიხდებათ. ფრთხილად უნდა იყოთ, ძალიან ფრთხილად. შეც-

დომა რომ დაუშვათ, უმნიშვნელო შეცდომაც კი...

- ჰო-ო...

მკითხავს გააჟრჟოლა. ინსპექტორ ევანსს ეს სისულელედ მი-

აჩნდა, მაგრამ მაინც აღელდა.

- გაფრთხილებთ, შეცდომა არ დაუშვათ, თორემ მე აშკარად

ვხედავ შედეგს... სიკვდილი!

ეშმაკმა დალახვროს! სიკვდილი! როგორი ანთებული იყო

ქალი, ამას რომ ამბობდა!

- თუ შეცდომას დავუშვებ, ამას სიკვდილი მოჰყვება, არა?

- დიახ.

261

მკითხველთა ლიგა

- ეჰ, მაშინ, - თქვა ევანესმა, წამოდგა და ნახევარკრონიანი

გაუწოდა, - შეცდომა არ უნდა დავუშვა, ხომ ასეა?

მან ეს სიტყვეები საკმაოდ უდარდელად წარმოთქვა; კარვი-

დან რომ გამოვიდა, მისი ხუმრობა მტკიცე გადაწყვეტილებამ

შეცვალა. სათქმელად თითქოს არაფერია, მაგრამ არცთუ ისე

ადვილია ამაში თავის დარწმუნება. არაფერი არ უნდა გამომეპა-

როს. ამაზე ხომ ერთი სიცოცხლე, ერთი ადამიანური სიცოც-

ხლეა დამოკიდებული.

დამხმარეც არავინ ეგულებოდა გარშემო. მოშორებით თავი-

სი მეგობრის, ჰეიდოკის ფიგურას მოჰკრა თვალი. არც იმისაგან

ელოდა შველას. „მოეშვი ყველაფერს“ – იყო ჰეიდოკის მოწო-

დება. ეს კი ახლა არ გამოდგებოდა.

ჰეიდოკი ვიღაც ქალს ესაუბრებოდა; ქალი მოშორდა მას და

ევანსისკენ გაემართა. ინსპექტორმა შეიცნო იგი. ეს მისის მე-

როუდენი იყო. ევანსიც უნებურად დინჯად გაემართა მის შესახ-

ვედრად.

ქალბატონი მეროუდენი მეტად მომხიბვლელი ქალი გახ-

ლდათ. მას ფართო, ნათელი შუბლი, ლამაზი თაფლისფერი

თვალები და მშვიდი გამომეტყველება ჰქონდა, იტალიელი მა-

დონას იერი დაჰკრავდა და ამას კიდევ უფრო ხაზს უსვამდა გა-

ყოფილი და ყურებზე გადაწეული თმა. მას დაბალი, მშვიდი ხმა

ჰქონდა;

ქალი ევანსს გულითადი, ალერსიანი ღიმილით შეეგება.

- მაშინვე გიცანით, ქალბატონო ენთონი; ოჰ, მინდოდა მეთ-

ქვა, ქალბატონო მეროუდენ,- თქვა ევანსმა მრავალმნიშვნე-

ლოვნად.

ინსპექტორმა ოდნავ უკან დაიხია და ქალს ისე დააკვირდა, რომ მას არ შეემჩნია. დაინახა, როგორ გაუფართოვდა თვალე-

ბი ქალბატონ მეროუდენს და, თითქოს მოესმა კიდეც, როგორ

262

მკითხველთა ლიგა

ღრმად შეისუნთქა ჰაერი. მაგრამ თვალიც არ დაუხამხამებია.

ინსპექტორს დაჟინებით და ამაყად მისჩერებოდა.

- ჩემს მეუღლეს ვეძებდი, - თქვა მან წყნარად, - ხომ არ გინა-

ხავთ?

- ახლახან იმ მხარეს შევხვდი.

ისინი სწორედ იქითკენ გაემართნენ ერთად, თან წყნარი და

სასიამოვნო მუსაიფი გააბეს. ინსპექტორი გრძნობდა როგორ

იხიბლებოდა ქალით თანდათან. რა ქალია! როგორი თავდაჭე-

რილი! რა მშვენიერი აღნაგობა აქვს! შესანიშნავი ქალია, მაგ-

რამ სახიფათო; გრძნობდა, ძალიან სახიფათო უნდა ყოფილი-

ყო...

ევანსმა კვლავ უხერხულად იგრძნო თავი, თუმცა კმაყოფი-

ლი იყო თავისი პირველი ნაბიჯით. მან ხომ მიანიშნა ქალს, რომ

იცნო, რის გამოც იგი ფრთხილად იქნებოდა. ქალი ვერ გაბე-

დავდა წინდაუხედავად რაიმე ჩაედინა. ახლა მთავარი თვით მე-

როუდენის გაფრთხილება იყო.

მათ მიაგნეს ჩია ტანის კაცს, უაზროდ რომ ათვალიერებდა

ფაიფურის თოჯინას, რომელიც ერთპენიანით მოეგო. მეუღლემ

მას სახლში წასვლა შესთავაზა, ისიც სიამოვნებით დათანხმდა.

ქალბატონი მეროუდენი ინსპექტორს მოუბრუნდა;

- ჩაიზე ხომ არ დაგვეწვევით, ბატონო ევანს?

იყო თუ არა ერთგვარი გამოწვევა ქალის ხმაში?

ევანსი მიხვდა, რომ იყო.

- გმადლობთ, ქალბატონო მეროუდენ, სიამოვნებით. მათ ფე-

ხით გაისეირნეს, თან სასიამოვნო ამბებზე მუსაიფობდნენ. მზე

კაშკაშებდა, ნაზი სიო ქროდა, ირგვლივ ყველაფერი ბუნებრივი

და სასიამოვნო იყო.

როცა იმ მომხიბვლელ, ძველებურ კოტეჯს მიუახლოვდნენ, ქალბატონმა მეროუდენმა აცნობა, რომ მათი სამსახური სადღე-

სასწაულოდ ისვენებდა. ქალი თავის ოთახში შევიდა ქუდის მო-

263

მკითხველთა ლიგა

სახდელად, თან ჩაი გამოიტანა და პატარა ვერცხლის ქურაზე

ჩაიდანი დადგა. ბუხრის გვერდით თაროდან სამი პატარა

ფიალა და ლამბაქი გადმოიღო.

- ცოტა ჩინური ჩაი გვაქვს, - თქვა მან. - ჩინური წეს--

ჩვეულებისამებრ ფიალებით ვსვამთ.

ქალი წამით გაჩუმდა; ფიალა გამოცვალა და თან სინანულით

დასძინა:

- ჯორჯ, ეს რა გიქნია, ისევ ეს ფიალები გიხმარია.

- მაპატიე, ძვირფასო, - მოუბოდიშა პროფესორმა, - ესენი უფ-

რო მოსახერხებელი ზომისაა... რაც შევუკვეთე, არ გამოდგა.

- ერთხელაც იქნება, ყველას მოგვწამლავ, - უთხრა მეუღლემ

შეფარული ღიმილით. - მერი მათ ლაბორატორიაში პოულობს, იქიდან მოაქვს და არც კი რეცხავს, თუ არ ეტყობა, რომ გასა-

რეცხია. ჰმ, ამას წინათ ერთ-ერთი ფიალა კალიუმის ციანიდის-

თვის იხმარა. ჯორჯ, ეს მართლა ძალიან სახიფათოა.

მეროუდენი აღშფოთდა.

- მერის არ ეხება ლაბორატორიიდან მათი გამოტანა. მან იქ

ხელი არაფერს არ უნდა ახლოს.

- საუზმის შემდეგ ხომ ხშირად ვტოვებთ იქ ფიალებს, როგორ

უნდა მიხვდეს? ყურადღებით იყავი, ძვირფასო.

პროფესორი ბუზღუნით გავიდა თავის ლაბორატორიაში; ქალბატონმა მეროუდენმა ჩაიღიმა და მდუღარე წყალი ჩაის და-

ასხა, მერე პატარა ვერცხლის ქურაც ჩააქრო.

ევანსი საგონებელში ჩავარდა, თუმცა მის გონებას თანდა-

თან ნათელი ეფინებოდა. რატომღაც, ქალბატონი მეროუდენი

თავის საიდუმლოს ამჟღავნებდა.

- ნუთუ ამას განგებ იმიტომ ამბობდა, რომ წინასწარ ალიბი

შეემზადებინა? ისე რომ, როცა ერთ დღეს ეს „შემთხვევაც“ გახ-

მაურდებოდა, ევანსი იძულებული გახდებოდა ქალის სასარგებ-

264

მკითხველთა ლიგა

ლოდ მიეცა ჩვენება. თუ ასე იყო, სულელურად იქცეოდა, ვი-

ნაიდან, ვიდრე...

უცებ ევანსს სუნთქვა შეეკრა. ქალმა ჩაი სამ ფიალაში ჩაასხა.

ერთი ევანსს მიართვა, მეორე თავისთვის დაიდგა, მესამე კი

ბუხრის წინ პატარა მაგიდაზე დადგა, სადაც მისი მეუღლე ჯდე-

ბოდა ხოლმე. და, როცა ქალმა ეს უკანასკნელი ფიალა მაგიდა-

ზე დადგა, უცნაური ღიმილი გადაეფინა ბაგეზე; სწორედ ამ ღი-

მილს მოჰყვა ყველაფერი.

ევანსი მიხვდა!

ეს მშვენიერი ქალბატონი სახიფათო გამოდგა. მოულოდნე-

ლად, ყოველგვარი წინასწარი სამზადისის გარეშე, სწორედ ამ

დღეს ევანსი მასთან არის, როგორც მოწმე. ქალის თავხედობამ

სუნთქვა შეუკრა ინსპექტორს.

ეს ჭკვიანური ფანდი შემაძრწუნებლად გონივრული ჩანაფიქ-

რი იყო. ევანსი ვერაფერს დაუმტკიცებდა. ქალს მისი ეჭვმიუტან-

ლობის იმედი ჰქონდა, უბრალოდ, იმის გამო, რომ ეს შემთხვე-

ვაც „სწრაფად“ მოხდებოდა. ეს იყო ელვისებური აზროვნებისა

და მოქმედების ქალი.

ევანსმა ერთი ღრმად ჩაისუნთქა და წინ გადაიხარა.

-ქალბატონო მეროუდენ, მე ეჭვებით შეპყრობილი კაცი ვარ.

იქნებ, გამარკვიოთ რომელიმე მათგანში?

ქალს სახეზე ინტერესი გამოეხატა, მაგრამ ეჭვი არ გასჩენია.

ევანსი წამოდგა, ქალს თავისი ფიალა ააცალა და იმ მესამეში

გაცვალა, რომელიც მოიტანა და ქალს წინ დაუდგა.

- მინდა ვნახო, როგორ დალევთ ამას.

მათი თვალები ერთმანეთს შეხვდა. ქალის დაჟინებული მზე-

რა ამოუცნობი ეჩვენა. სახეზე ფერი ეცვლებოდა.

ქალმა ფიალა აიღო. ევანსს სუნთქვა შეეკრა.

იქნებ თავიდანვე შეცდომა დაუშვა?

265

მკითხველთა ლიგა

ქალმა ფიალა ტუჩებთან მიიტანა, უკანასკნელ მომენტში ცახ-

ცახი აუვარდა, წინ გადმოიხარა და ჩაი სასწრაფოდ გვიმრის ქო-

თანში გადაუშვა. შემდეგ გასწორდა და ინსპექტორს გამომწვე-

ვად მიაჩერდა.

ევანსმა შვებით ამოისუნთქა და სკამზე ჩამოჯდა.

ახლა რას იტყვით?

ქალს ხმა შეცვლოდა. უფრო დამცინავი და გამომწვევი იყო.

ევანსმა დაყვავებით უთხრა.

- თქვენ მეტად ჭკვიანი ქალი ბრძანდებით, ქალბატონო მე-

როუდენ. ვფიქრობ, მიმიხვდით. იგივე აღარ უნდა განმეორდეს.

ხომ იცით, რასაც ვგულისხმობ?

- ვხვდები.

ქალის ხმაში გრძნობების ნატამალსაც ვერ შენიშნავდით. სა-

კუთარი თავით კმაყოფილი ევანსი თავს უქნევდა ქალს. ის ხომ

ჭკვიანი ქალი იყო და იცოდა, ჩამოხრჩობა არ ასცდებოდა.

- თქვენი და იმ თქვენი მეუღლის ხანგრძლივი სიცოცხლისა

იყოს, - თქვა ევანსმა ნიშნისმოგებით და ჩაი ტუჩებთან მიიტანა.

უცებ სახე შეეცვალა, საშინლად დაემანჭა. წამოდგომა სცა-

და. უნდოდა ეყვირა, მაგრამ სხეული გაუქვავდა, სახე გაულურ-

ჯდა, სკამზე გადაექანა და კიდურები დაეკრუნჩხა.

ქალბატონი მეროუდენი წინ გადმოიხარა და დააკვირდა. ბა-

გეზე კვლავ ღიმილმა გადაუარა. ქალმა ნაზად, ალერსით მიმარ-

თა:

- თქვენ შეცდით, ბატონო ევანს. თქვენ გეგონათ ჯორჯის მოკ-

ვლა მინდოდა. რა უგუნურებაა, თქვენი მხრივ, რა სისულელეა.

ქალი კიდევ ერთი წუთით ჩააშტერდა მიცველებულს; ეს მესა-

მე კაცი იყო, რომელიც ლამობდა მას გზაზე გადადგომოდა და

საყვარელი ადამიანისთვის ჩამოეშორებინა.

ქალმა უფრო გულღიად გაიღიმა. იგი ყველაზე უფრო ახლა

ჰგავდა მადონას. შემდეგ ხმას აუწია და დაიყვირა.

266

მკითხველთა ლიგა

- ჯორჯ, ჯორჯ, აჰ! მოდი! მეშინია! რა საზარელი ამბავი მოხდა.

საბრალო ბატონი ევანსი...

267

მკითხველთა ლიგა

მილიონი დოლარის ობლიგაციების გატაცება

- ნახეთ, როგორ გახშირდა ობლიგაციების ქურდობა ამ ბო-

ლო დროს! - შევნიშნე ერთ დილით და გაზეთი გვერდზე გადავ-

დე. - პუარო, მოდი თავი მივანებოთ დეტექტიურ საქმიანობას და

სანაცვლოდ ბოროტმოქმედებას მივყოთ ხელი!

- ამას როგორ ამბობთ, იოლი გამდიდრების გზას ხომ არ

დადგომიხართ, ჩემო მეგობარო?

- აბა, შეხედეთ ამ უკანასკნელ მარჯვე ოინს, რა მოხერხებუ-

ლად გაუქრიათ გემი “ოლიმპიადან“ მილიონი დოლარის თავი-

სუფალი ობლიგაციები, ლონდონისა და შოტლანდიის გაერ-

თიანებული ბანკები რომ აგზავნიდნენ ნიუ იორკში.

- ზღვის ავადმყოფობა რომ არა, და ის სირთულეები, რაც ლე-

ვიეგერის შესანიშნავი მეთოდის დანერგვას მოჰყვა, იმაზე მეტი

დრო რომ სჭირდება, ვიდრე სრუტის რამდენიმე საათში გადა-

ლახვაა, დიდად ვისიამოვნებდი რომელიმე დიდი ლაინერით

მოგზაურობისას. - დაიჩივლა ოცნებებში ჩაძირულმა პუარომ.

- ჰო, რა თქმა უნდა, - დავეთანხმე აღელვებული. - ზოგიერთი

მართლაც საუცხოო სასახლეს ჰგავს საცურაო აუზები, მოსასვე-

ნებელი ოთახები, რესტორნები და პალმებიანი კაიუტები... მარ-

თლაც ძნელი წარმოსადგენი იქნება, რომ ზღვაზე იმყოფები.

- რაც შემეხება მე, ყოველთვის ვგრძნობ, როცა ზღვაზე ვიმ-

ყოფები, - სინანულით აღნიშნა პუარომ, - და ყველა ის წვრილმა-

ნი, რაც თქვენ ახლა ჩამოთვალეთ, ჩემთვის არაფერს ნიშნავს; მაგრამ, ჩემო მეგობარო, ერთი წუთით წარმოიდგინეთ გენიოსი, რომელიც ინკოგნიტოდ მოგზაურობს! ამ მოცურავე სასახლეში, როგორც ახლახან მას უწოდეთ, შეიძლება ელიტასაც გადაეყა-

როთ - დანაშაულებრივი სამყაროს წარჩინებულ ნაღებს!

გულიანად გამეცინა.

268

მკითხველთა ლიგა

- აი, თურმე როგორ იწევს თქვენი ენთუზიაზმი! გერჩივნათ

პირისპირ შებმოდით იმას, ვინც თავისუფალი ობლიგაციები

აწაპნა!

სახლის პატრონმა ქალმა საუბარი შეგვაწყვეტინა.

- ახალგაზრდა ლედის თქვენი ნახვა სურს, ბატონო პუარო.

ინებეთ მისი ბარათი.

სადარბაზო ბარათზე ეწერა: მის ესმე ფარქუიერი. მოულოდ-

ნელად პუარო მაგიდის ქვეშ გაუჩინარდა, პურის ნამცეცები აკ-

რიფა იატაკიდან და ურნაში ჩაუშვა; შემდეგ თავის დაქნევით

ანიშნა – ქალი შემოეყვანა.

ერთი წუთის შემდეგ ოთახში შემოვიდა უმშვენიერესი ქალიშ-

ვილი, ვისი მსგავსიც არასოდეს მენახა. იგი ოცდახუთიოდე

წლისა თუ იქნებოდა - ტანკენარი, საუცხოოდ ჩაცმული; დიდი, თაფლისფერი თვალები და დახვეწილი მანერები ჰქონდა.

- გთხოვთ, დაბრძანდეთ, მადმუაზელ. ეს ჩემი მეგობარია, კა-

პიტანი ჰასტინგსი, მცირე პრობლემების გადაწყვეტაში მეხმარე-

ბა.

- ვშიშობ, დღეს საკმაოდ დიდი თავსატეხი მოგიტანეთ, მესიე

პუარო, – თქვა ქალიშვილმა და მოხდენილი თავის დაკვრით

სკამზე ჩამოჯდა. - გავკადნიერდები და შეგახსენებთ, შესაძლოა

უკვე გაზეთებშიც კი წაიკითხეთ ამის შესახებ, „ოლიმპიაზე“ გა-

ტაცებული იმ თავისუფალი ობლიგაციების თაობაზე მოგახსე-

ნებთ, - ეტყობა ერთგვარი განცვიფრება აღებეჭდა პუაროს სახე-

ზე, რადგან ქალიშვილმა სასწრაფოდ განაგრძო: - უეჭველია, გაინტერესებთ რა კავშირი მაქვს ისეთ სერიოზულ დაწესებულე-

ბასთან, როგორიცაა ლონდონისა და შოტლანდიის გაერთიანე-

ბული ბანკები. ერთი შეხედვით, არაფერი, ისე კი ძალიან მჭიდ-

რო. იცით, მესიე პუარო, მე დანიშნული ვარ ბატონ ფილიპ რი-

ჯუეიზე.

- აჰა! ბატონი რიჯუეი კი...

269

მკითხველთა ლიგა

- ობლიგაციები მას ებარა, როცა მოიპარეს. რა თქმა უნდა, მას რეალურად ბრალი არაფერში ედება, ეს მისი დანაშაული

სულაც არ იყო; მიუხედავად ამისა, მას გაგიჟებით უყვარს ეს

საქმე და, ისიც ვიცი, ბიძამისმა დაიჟინა, თითქოს ფილიპმა ნარ-

თაულად გადაუკრა, ობლიგაციები ჩემთან არისო. ეს საშინელი

მარცხია მისი კარიერისათვის.

- ვინ არის ბიძამისი?

- ბატონი ვევესური, ლონდონისა და შოტლანდიის გაერ-

თიანებული ბანკების გენერალური მენეჯერი.

- მის ფარქუიერ, უფრო დაწვრილებით ხომ არ მიამბობდით

ამ ამბავს?

- კეთილი. როგორც მოგეხსენებათ, ბანკმა მოისურვა თავისი

კრედიტები გაეზარდა ამერიკაში და ამ მიზნით გადაწყვიტა ერთ

მილიონზე მეტი დოლარის თავისუფალი ობლიგაციები გადაეგ-

ზავნა იქ. ბატონმა ვევესურმა ეს მოგზაურობა თავის ძმისშვილს

დააკისრა, რომელიც წლების მანძილზე ნდობით აღჭურვილი

პირი გახლდათ ბანკში და ნიუ იორკის ბანკის ურთიერთობათა

ყოველი წვრილმანი იცოდა. ლივერპულიდან „ოლიმპია“ გამო-

ვიდა 23 რიცხვში, ობლიგაციებიც იმ დილით გადასცეს ფილიპს

ბატონმა ვევესურმა და ბატონმა შომ; ესენი იყვნენ ლონდონისა

და შოტლანდიის გაერთიანებული ბანკების გენერალური მენე-

ჯერები. ობლიგაციები ხელახლა გადაითვალეს, შეკრეს და მისი

თანდასწრებით დალუქეს; შემდეგ ფილიპმა ეს შეკვრა თავის ჩე-

მოდანში ჩაკეტა.

- ჩემოდანი ჩვეულებრივი საკეტით ჩაკეტა?

- არა, ბატონმა შომ მოითხოვა სპეციალური საკეტი დაეყენე-

ბინათ, რომელიც ჰაბის ფირმას შეუკვეთეს. ფილიპმა, როგორც

უკვე მოგახსენეთ, ამანათი სამგზავრო ჩემოდნის ფსკერზე

მოათავსა. შეკვრა სულ რაღაც რამდენიმე საათით ადრე მოიპა-

რეს, ვიდრე ნიუ იორკს მიუახლოვდებოდნენ. მთელი გემი გულ-

270

მკითხველთა ლიგა

დაგულ გაჩხრიკეს, მაგრამ უშედეგოდ. ობლიგაციები უკვალოდ

გაქრა, სრული ამ სიტყვის მნიშვნელობით.

- მაგრამ აბსოლუტურად ხომ არ გამქრალა... მე, ჩემი აზრით, დავასკვენი, რომ ის პატარ-პატარა შეკვრებად გაიყიდა „ოლიმ-

პიას“ დოკში შესვლიდან ნახევარი საათის განმავლობაში! ჰო-

და, უეჭველად ბატონი რიჯუეი უნდა ვნახო.

- ამ წუთას ვაპირებდი თქვენს მიწვევას ლანჩზე, „ჩეშაირ ჩიზ-

ში“. ფილიპიც იქ იქნება. ის მე მელოდება, მაგრამ არ იცის, თქვენ რომ რჩევისათვის მოგმართეთ.

ჩვენ სიამოვნებით მივიღეთ ეს მიწვევა და ტაქსით გავემგზავ-

რეთ.

ბატონი ფილიპ რიჯუეი იქ დაგვხვდა და გაოცებული ჩანდა, როცა თავისი საცოლე ორ სრულიად უცხო ადამიანთან ერთად

იხილა. ეს იყო სანდომიანი გარეგნობის ახალგაზრდა კაცი, მა-

ღალი, პეწენიკა, საფეთქლებზე ოდნავ შევერცხლილი თმებით, თუმცა ოცდაათს ცოტათი გადაცილებული თუ იქნებოდა.

მის ფარქუიერი მიუახლოვდა მას და ხელმკლავი გამოსდო.

- უნდა მაპატიო, რომ არ შეგითანხმდი, ფილიპ, – უთხრა ქა-

ლიშვილმა. – ნება მომეცი, წარმოგიდგინო მესიე ჰერკიულ

პუარო, ვისზედაც ხშირად გსმენია და, მისი მეგობარი, კაპიტანი

ჰასტინგსი.

რიჯუეი განცვიფრებული ჩანდა.

- რა თქმა უნდა, ბევრი მსმენია თქვენს შესახებ, მესიე ჰერკი-

ულ პუარო, - უთხრა მან, ხელს რომ ართმევდა. – მაგრამ ვერც

კი წარმივიდგენდი, თუ ესმე რჩევისათვის თქვენ მოგმართავ-

დათ ჩემი გასაჭირის გამო... ჩვენს გასაჭირზე.

- ვშიშობდი, ნებას არ დამრთავდი, ფილიპ, - მიუგო მის ფარ-

ქუიერმა მოკრძალებით.

- ჰოდა, შენც იფიქრე, რომ უფრო საიმედო იქნებოდა, -

მიუგო მან ღიმილით. - ვიმედოვნებ, მესიე პუარო შესძლებს ნა-

271

მკითხველთა ლიგა

თელი მოჰფინოს ამ უჩვეულო თავსატეხს, რადგან, გულახდი-

ლად უნდა ვაღიარო, ჭკუაზე აღარა ვარ ამდენი დარდისა და

მღელვარებისაგან.

რაღა თქმა უნდა, სახე შეშლილი და მოტეხილი ჰქონდა და

აშკარად ეტყობოდა ის დიდი დაძაბულობა, რამაც ასეთ გაჭირ-

ვებაში ჩააგდო.

- კეთილი, - თქვა პუარომ. - მოდით, ვისაუზმოთ და საუზმის

შემდეგ ერთად მოვიფიქროთ და ვნახოთ რისი გაკეთება შეიძ-

ლება. მინდა, თავად ბატონი რიჯუეისგან მოვისმინო ეს ამბავი.

სანამ სიამოვნებით შევექცეოდი ჩინებული ხორცის ნაჭრებსა

და თირკმელის პუდინგს, ფილიპ რიჯუეი გვაცნობდა იმ გარე-

მოებებს, რასაც შემდეგ ობლიგაციების გაქრობა მოჰყვა. მისი

ნაამბობის ყოველი წვრილმანი ემთხვეოდა იმას, რაც მის ფარ-

ქუიერმა უკვე გვიამბო. თხრობა რომ დაასრულა, პუარომ კით-

ხვები კვლავ განაახლა.

- კერძოდ, როგორ აღმოაჩინეთ, რომ ობლიგაციები მოპარუ-

ლი იყო ბატონო რიჯუეი?

რიჯუეიმ მწარედ ჩაიცინა.

- ეს საქმე უშუალოდ მე მეხებოდა, მესიე პუარო. შეუძლებე-

ლი იყო მხედველობიდან გამომრჩენოდა. ჩემი სამგზავრო ჩე-

მოდანი, ნახევრად გამოწეული საწოლის ქვევიდან, მთლიანად

დაკაწრული და დასერილი იყო იმ ადგილას, სადაც ეცადათ სა-

კეტის გატეხვა.

- მაგრამ, რამდენადაც გავიგე, ჩემოდანი გასაღებით იყო გახ-

სნილი?

- მართლაც ასეა. ისინი ჯერ ეცადნენ გატეხვას, მაგრამ ვერ

მოახერხეს და ბოლოს, რაღაცნაირად მაინც მოახერხეს გასაღე-

ბით გახსნა.

- საოცარია, – თქვა პუარომ, რომელსაც თვალებში ჩემთვის

ასე ნაცნობი მომწვანო ნაპერწკლები აუკიაფდა. - მეტად უც-

272

მკითხველთა ლიგა

ნაურია! მათ ამდენი დრო დახარჯეს სახელურის გასატეხად და

აღმოჩნდა... ღმერთო, დიდებულო! ამ დროს, თურმე გასაღები

ჰქონიათ; ჰაბის ფირმის ნებისმიერი გასაღები ხომ ერთადერთი-

ა.

- სწორედ ამიტომ იყო შეუძლებელი მათ გასაღები ჰქონო-

დათ. დღე და ღამ ამაზე ვფიქრობ.

- დარწმუნებული ხართ?

- შემიძლია დავიფიცო; და, გარდა ამისა, მათ რომ გასაღები

ან მისი ასლი ჰქონოდათ, რატომ დაკარგავდნენ დროს საკეტის

გატეხვაში, თუკი, აშკარად, არ იყო საჭირო გატეხვა?

- ოჰ! სწორედ ეს კითხვა გვიტრიალებს ახლა ჩვენც თავში!

შემიძლია ვიწინასწარმეტყველო, რომ ის გადაწყვეტილება, თუ-

კი ოდესმე ვიპოვით, დამყარებული იქნება ამ უცნაურ ფაქტზე.

მომიტევეთ, ნუ გამინაწყენდებით, თუ კიდევ ერთ შეკითხვასაც

დაგისვამთ: სავსებით დარწმუნებული ხართ, რომ სამგზავრო

ჩემოდანი ნამდვილად ჩაკეტეთ?

ფილიპ რიჯუეიმ ერთი კი შეხედა მას და პუარომ ხელის მოძ-

რაობით მოუბოდიშა.

- ჰო, ასეთი რამ ხდება ხოლმე, მერწმუნეთ! კეთილი, ობლი-

გაციები მოიპარეს სამგზავრო ჩემოდნიდან. სად წაიღებდა ქურ-

დი მას? როგორ მოახერხა მასთან ერთად ნაპირზე გადასვლა?

- ოჰ! - წამოიყვირა რიჯუეიმ სწორედ ეს არის საკითხავი, რო-

გორ? საბაჟოს მოხელეებს აუწყეს, რომ ყველას გემიდან გადა-

სულს სავარცხაელი უნდა სჭეროდა.

- ობლიგაციები... ვფიქრობ, დიდი შეკვრა იქნებოდა?

- რა თქმა უნდა, შეუძლებელი იყო მისი გემზე დამალვა; - თა-

ნაც ვიცოდით, რომ იქ არ დამალავდნენ, რადგან ობლიგაციები

„ოლიმპიას“ ჩამოსვლიდან ნახევარ საათში გაიყიდა, ბევრად

უფრო ადრე, ვიდრე მე დეპეშას მივიღებდი და რაოდენობას გა-

დავცემდი. ერთ-ერთი კომისიონერი იფიცება, რომ რამდენიმე

273

მკითხველთა ლიგა

ცალი იყიდა, სანამ „ოლიმპია“ ჩამოდგებოდა. მაგრამ ობლიგა-

ციების ფოსტით გაგზავნა ხომ შეუძლებელია.

- ფოსტით არა... რომელიმე საბუქსირო გემი ხომ არ მოგყვე-

ბოდათ თან?

- მხოლოდ ოფიციალური, თანაც მას შემდეგ რაც განგაში ატ-

ყდა და ყველანი უკვე ფხიზლად იყვნენ, მე თვითონ თვალს ვა-

დევნებდი, მაგრამ იმ მხარეს წამსვლელი ვერავინ შევნიშნე.

ღმერთო ჩემო, მესიე პუარო, ეს საქმე მე შემშლის! ხალხი იმა-

საც კი ამბობს, თითქოს მე მოვიპარე.

- მაგრამ თქვენც ხომ გაგჩხრიკეს ხმელეთზე ჩამოსვლისას? -

ფრთხილად ჰკითხა პუარომ.

— დიახ.

საგონებელში ჩავარდნილი ახალგაზრდა კაცი პუაროს

მიაჩერდა.

- ვატყობ, ვერ მიმიხვდით, - მიუგო პუარომ ამოუცნობი ღიმი-

ლით. - ახლა მინდა რამდენიმე კითხვით ბანკსაც მოვმართო.

რიჯუეიმ ბარათი დაწერა და რამდენიმე ბოლო სიტყვა

დაუდევრად მიაწერა.

- შეუგზავნეთ ეს ბიძაჩემს და წამსვე მიგიღებთ.

პუარომ მადლობა გადაუხადა, გამოემშვიდობა მის ფარ-

ქუიერს და თრედნოლდ სტირიტისაკენ გავეშურეთ, სადაც ლონ-

დონისა და შოტლანდიის ბანკების მთავარი კანტორა მდებარე-

ობდა. რიჯუეის ბარათით ჩვენ გზა მოგვცეს დახლებსა და მერ-

ხებს შორის ლაბირინთებში, ჩავუარეთ შემოსავლისა და გასავ-

ლის მწარმოებელ მოხელეებს და ავედით ზემო სართულზე მომ-

ცრო კანტორაში, სადაც გაერთიანებული ბანკების გენერალურ-

მა მენეჯერებმა მიგვიღეს. ესენი იყვნენ – ბანკის სამსახურის გა-

ჭაღარავებული გავლენიანი ჯენტლმენი ბატონი ვევესური მოკ-

ლე თეთრი წვერით და სუფთად გაპარსული ბატონი შო.

274

მკითხველთა ლიგა

-რამდენადაც ვხვდები, თქვენ სწორედ სამძებრო აგენტი უნ-

და ბრძანდებოდეთ? - ჰკითხა ბატონმა ვევესურმა. – დიახ, დიახ.

ჩვენ, რა თქმა უნდა, უკვე სკოტლანდ იარდს ჩავუგდეთ თავი

ხელში. მგონი ინსპექტორ მაკნეილს დაეკისრა პასუხისმგებლო-

ბა ამ საქმეში. მწამს, მეტად უნარიანი მუშაკია.

- დარწმუნებული ვარ, – თქვა პუარომ თავაზიანად. -ნება მო-

მეცით რამდენიმე შეკითხვით მოგმართოთ თქვენი ძმისშვილის

თაობაზე. ის საკეტი მაინტერესებს... ვინ შეუკვეთა საკეტი ჰაბის

ფირმას?

- მე თვითონ შევუკვეთე, – მიუგო ბატონმა შომ. - ამ საქმეში

ვერცერთ მოხელეს ვერ ვენდობი. რაც შეეხება გასაღებებს, ერ-

თი ბატონ რიჯუეის აქვს, ორი დანარჩენი კი მე და ჩემს კოლე-

გას.

- და არც ერთ მოხელეს ხელი არ მიუწვდებოდა მასთან? ბა-

ტონი შო მიუბრუნდა ბატონ ვევესურს და სახეზე კითხვა გა-

მოეხატა:

- ვფიქრობ, არ ვცდები, როცა ვამბობ, რომ ობლიგაციები იმ

სეიფში დარჩა, სადაც 23 რიცხვში მოვათავსეთ, - თქვა ბატონმა

ვევესურმა. - ჩემი კოლეგა, საუბედუროდ, ავად გახდა ორი კვი-

რის წინ - ფაქტობრივად, სწორედ იმ დღეს, როცა ფილიპი გაემ-

გზავრა; ის სულ ახლახან გამოკეთდა.

- მწვავე ბრონქიტი არც ისე სახუმარო საქმეა ჩემი ასაკის კა-

ცისათვის, - თქვა ბატონმა შომ უხალისოდ. – მაგრამ ვშიშობ, ვევესური გადაიქანცა იმ მძიმე სამუშაოთი, რასაც ეს მოულოდ-

ნელი მღელვარებაც ზედ დაერთო.

პუარომ კიდევ რამდენიმე კითხვა დაუსვა. მე ჩავთვალე, რომ

ცდილობდა ზუსტად გაერკვია, თუ რაოდენ ინტიმი სუფევდა ბი-

ძისა და ძმისშვილის ურთიერთობაში. ბატონი ვევესურის პასუ-

ხები მოკლე და კონკრეტული იყო. მის ძმისშვილს, როგორც

ბანკის ნდობით აღჭურვილ ოფიციალურ პირს, არც ვალები და

275

მკითხველთა ლიგა

არც რაიმე სირთულეები არ გასჩენია ისეთი, მას რომ სცოდნო-

და. ასეთ საქმეებში ადრეც ენდობოდა მას ბოლოს, თავის დაკ-

ვრით გამოგვისტუმრეს.

- სახტად დავრჩი... – თქვა პუარომ, როცა ქუჩაში გამოვე-

დით.

- თქვენ იმედოვნებდით, რომ უფრო მეტს გაიგებდით? ისინი

ისეთი უხასიათო მოხუცები არიან...

-მათი უხასიათობის ბრალი არ არის, რამაც ასე განმაცვიფ-

რა, ჩემო მეგობარო. არც ველოდი ბანკის მენეჯერში მეძებნა „

გატაცებული ფინანსისტი არწივის თვალით“ - როგორც თქვენს

სათაყვანებელ მხატვრულ ლიტერატურაშია აღწერილი; არა, მე

სახტად დავრჩი ამ შემთხვევის გამო – ეს ხომ ასე იოლი საქმეა!

- იოლია?

- დიახ, თქვენ ამას ბავშვურ მიამიტობად არ თვლით?

- ნუთუ თქვენ იცით ვინ მოიპარა ის ობლიგაციები?

- დიახ.

- მაშინ... ჩვენ უნდა... რატომ არ...

- ნურც შეცბუნდებით და ნურც აღელდებით, ჰასტინგს. ჯერჯე-

რობით არაფრის გაკეთებას არ ვაპირებთ.

- რატომ? რას ელოდებით?

- „ოლიმპიას“, ის ნიუ იორკიდან უკვე გამოვიდა და ხუთშა-

ბათს აქ იქნება.

- მაგრამ, თუკი იცით ვინ მოიპარა ობლიგაციები, რაღას

ელოდებით? ის ხომ შეიძლება მიიმალოს.

- სად? წყნარი ოკეანის სამხრეთის კუნძულზე, სადაც არ არ-

სებობს დამნაშავის გაშვება? არა, ჩემო მეგობარო, იქ ცხოვრება

მეტად არახერსაყრელი მოეჩვენება. რაც შეეხება იმას, თუ რა-

ტომ ველოდები... ეჰ, კეთილი, ჰერკიულ პუაროს გონებაგამ-

ჭრიახობის წყალობით ეს შემთხვევა სავსებით ნათელია, მაგ-

რამ რაც შეეხება სხვებს, რომლებიც, არცთუ დიდი ნიჭით არიან

276

მკითხველთა ლიგა

დაჯილდოვებულნი მამაზეციერის მიერ... მაგალითად, ინსპექ-

ტორი მაკნეილი... კარგი იქნებოდა რამდენიმე კითხვით მის-

თვისაც მიგვემართა, რათა ფაქტები დაგვეზუსტებინა. პატივი მა-

ინც ხომ უნდა ვცეთ იმ ნიჭით ნაკლებდაჯილდოვებულთ.

- ღმერთო დიდებულო, პუარო! იცით, მე დიდძალ თანხას გა-

ვიღებდი, რომ მენახა, როგორ შეძლებდით თავი ყეყეჩად წარ-

მოგესახათ ჩემთვის, თუნდაც ერთხელ; თქვენ, რომელიც ასეთი

თავმომწონე ბრძანდებით...

- ნუ ბრაზობთ, ჰასტინგს. სინამდვილეში, შევნიშნე, რომ

თქვენ ზოგჯერ გძულვართ კიდეც; ვაი, რომ დიდების მანიით ვარ

შეპყრობილი!

ამ ჩია კაცმა მკერდი ისე ამოზნიქა და ისე უცნაურად ამოიოხ-

რა, რომ სიცილი ვერ შევიკავე.

ლონდონიდან ჩრდილო-დასავლეთის რკინიგზაზე, ლივერ-

პულისკენ რომ მივიჩქაროდით პირველი კლასის ვაგონით, ხუთშაბათიც დადგა. პუარო ჯიუტად იდგა უარზე, ჩემთვის გაენ-

დო თავისი ეჭვები და ის უტყუარი ფაქტები. მხოლოდ განცვიფ-

რება გამოხატა, იმის გამო, რომ მეც ცუდად ვერკვეოდი სი-

ტუაციაში. არც მე ჩავთვალე საჭიროდ შეკამათება და ჩემი ცნო-

ბისმოყვარეობა მოჩვენებითი გულგრილობით დავფარე.

ნავსადგურში, სადაც ტრანსატლანტიკური ლაინერი იდგა, პუარო უფრო ხალისიანი და ცქვიტი ჩანდა. ჩვენ გათვალისწინე-

ბული გვქონდა კიდევ ოთხი ოფიციანტის ინტერვიუ; შემთხვე-

ვით, პუაროს ერთმა მეგობარმა ოფიციანტმა, რომელიც ნიუ

იორკში იყო 23-ში, გვითხრა:

- ერთი უფრო მოხუცი ჯენტლმენი, სათველიანი ინვალიდი, ძლივს გამოვიდა თავისი კაიუტიდან.

ეს ბატონი ვენტორის აღწერილობა აღმოჩნდა, რომელსაც ც

24 კაიუტა ეჭირა ფილიპ რიჯუეის გვერდით. და, ვინაიდან ვერ

277

მკითხველთა ლიგა

მივხვდი, როგორ დაადგინა პუარომ ბატონი ვენტორის გემზე

არსებობა და თანაც მისი გარეგნობა, ამან ძლიერ აღმაშფოთა.

- მითხარით, - წამოვიყვირე მე, - ეს ჯენტლმენი ერთ-ერთი

პირველთაგანი იყო მათ შორის, ვინც ნიუ იორკში ჩამოვიდა?

ოფიციანტმა თავი გააქნია.

- რა თქმა უნდა, არა, სერ; ის ყველაზე ბოლოს ჩამოვიდა გე-

მიდან.

მე იმედგაცრუებული გავეცალე და შევნიშნე პუარომ როგორ

ალმაცერად ჩამიცინა. მან მადლობა გადაუხადა ოფიციანტს, ქა-

ღალდის ფული გადასცა და გავემგზავრეთ.

- ყველაფერი წესრიგშია, - აღვნიშნე გაცეცხლებულმა, - მაგ-

რამ იმ უკანასკნელმა პასუხმა ალბათ გაანადგურა თქვენი

საუკეთესო თეორია, გნებავთ დამცინეთ!

- როგორც ყოველთვის, თქვენ ვერაფერს ხედავთ, ჰასტინგს.

ის უკანასკნელი პასუხი, პირიქით, ჩემი თეორიის უკანასკნელი

შტრიხია.

ხელები უიმედოდ ავწიე.

- მე უარს ვამბობ ამ საქმეზე.

როცა

მატარებლით

ლონდონისაკენ

მივეშურებოდით,

პუარომ რამდენიმე წუთით საქმიანად რაღაცა ჩაიწერა და შემ-

დეგ კონვერტში დალუქა.

- ეს იმ ნიჭიერ ინსპექტორ მაკნეილისთვის. გზად სკოტლანდ

იარდში დავტოვებ, შემდეგ კი რესტორან „რანდევუსკენ“ გავწი-

ოთ, სადაც მის ესმე ფარქუიერს ვთხოვე, პატივი დაედო და ჩვენ-

თან ესადილა.

- რიჯუეი იქ იქნება?

- რიჯუეი რა შუაშია? - იკითხა პუარომ და თვალები ეშმაკუ-

რად აუკიაფდა.

- როგორ? თქვენ ხომ არ ფიქრობთ... შეუძლებელია თქვენ...

278

მკითხველთა ლიგა

– თავგზა აგებნათ, ჰასტინგს. სინამდვილეში სწორედ ასე

ვფიქრობ... რიჯუეი რომ ქურდი ყოფილიყო – რაც სავსებით შე-

საძლებელია - მაშინ შემთხვევა შესანიშნავი იქნებოდა...

ეს კი ერთი ჩვეულებრივი სამუშაო აღმოჩნდა.

- მაგრამ არცთუ სასიამოვნო მის ფარქუიერისათვის.

- შესაძლოა თქვენ მართალი ხართ, ამიტომაც საქმეს კარგი

პირი უჩანს. ახლა, ჰასტინგს, მოდით, ხელახლა გადავსინჯოთ

ეს საქმე. ვხედავ, თქვენც ამის სურვილი გკლავთ. დალუქული

შეკვრა ამოიღეს სამგზავრო ჩემოდნიდან და უკვალოდ გაქრა, როგორც მის ფარქუიერმა დაგვარწმუნა. ჩვენ უარვყოფთ ამ

არადამაჯერებელ ვერსიას, რომელიც არცთუ პრაქტიკულია

მეცნიერების თანამედროვე ეტაპზე; უნდა მოვისაზროთ, თუ რა

შეიძლება აქედან გამოვიდეს. ყველა ამტკიცებს მისი კონტრა-

ბანდად ხმელეთზე გადატანის შეუძლებლობას...

- კი, მაგრამ, ჩვენ ხომ ვიცით...

- თქვენ შეიძლება იცით, ჰასტინგს, მე - არა. ვინაიდან, ჩემი

თვალთახედვით, ეს დაუჯერებლად მეჩვენება და ნამდვილადაც

დაუჯერებელია. რჩება ორი ალბათობა: ან გემზე დამალეს, რაც

ასევე მეტად რთულია, ან გემიდან ზღვაში გადაისროლეს.

- ტივტივაშებმულს გულისხმობთ?

- არა.

მე გავშტერდი.

- მაგრამ, თუკი ობლიგაციები გემიდან ზღვაში გადაისრო-

ლეს, შეუძლებელი იქნებოდა მისი ნიუ იორკში გაყიდვა.

- მოხიბლული ვარ თქვენი გონების ლოგიკურობით, ჰას-

ტინგს. ობლიგაციები გაიყიდა ნიუ იორკში, მაშასადამე, გემიდან

არ გადაუგდიათ. ხვდებით საითკენ მივყავართ ამას?

- იქითკენ, საიდანაც დავიწყეთ.

- წარმოუდგენელია! თუ შეკვრა გემიდან გადააგდეს, მაშინ, როცა ობლიგაციები ნიუ იორკში გაიყიდა, შეუძლებელია იმ შეკ-

279

მკითხველთა ლიგა

ვრაში ობლიგაციები ყოფილიყო. არის რაიმე საფუძველი, რომ

შეკვრაში ნამდვილად იყო ობლიგაციები? გახსოვდეთ, ბატონ

რიჯუეის ის არც კი გაუხსნია, მას შემდეგ, რაც ლონდონში გა-

დასცეს.

- ჰო, მაგრამ შემდეგ...

პუარომ მოუთმენლად აიქნია ხელი.

-ნება მომეცით, განვაგრძო; უკანასკნელად ის ობლიგაციები, როგორც ასეთი, ნახეს ლონდონისა და შოტლანდიის ბანკების

კანტორაში 23-ში დილით. ერთი კაცის მტკიცებით, ვისაც არავინ

უჯერებს, ისინი კვლავ გამოჩნდა „ოლიმპიას“ ნავსადგურში შეს-

ვლიდან ნახევარი საათის შემდეგ, სანამ გემი დადგებოდა. შეიძ-

ლება ვივარაუდოთ, რომ ობლიგაციები, საერთოდ, არც ყოფი-

ლა „ოლიმპიაზე“? არის კიდევ სხვა გზა ნიუ იორკში მოსახვედ-

რად? დიახ. იმავე დღეს გემი „გიგანტი“ გამოვიდა საუთჰემპტო-

ნიდან „ოლიმპიასთან“ ერთად და რეკორდს ამყარებდა ატლან-

ტიკის ოკეანეში. „გიგანტის“ ფოსტით გაგზავნილი ობლიგაციები

ნიუ იორკში იქნებოდა „ოლიმპიას“ ჩასვლამდე ერთი დღით ად-

რე. ყველაფერი ნათელია, ეს შემთხვევა თავისთავს უკვე ხსნის.

დალუქული შეკვრა ყალბია და მისი შეცვლა უნდა მომხდარიყო

ბანკის კანტორაში. ამ შეკვრის ასლის გაკეთებას, რომელიც

ნამდვილს შეცვლიდა, ადვილად მოახერხებდა ერთ-ერთი იმ სა-

მი პიროვნებათაგან. ჰოდა, ობლიგაციები გაგზავნეს მოკავში-

რესთან ნიუ იორკში იმ პირობით, რომ გაეყიდათ, მას შემდეგ, რაც „ოლიმპია“ ჩამოდგებოდა; მაგრამ გემზე უნდა ყოფილიყო

ვინმე, რათა მოეგვარებინა ძარცვის მოჩვენებითი მომენტი.

- კი, მაგრამ, რატომ?

- იმიტომ რომ, თუკი რიჯუეი უბრალოდ გახსნიდა შეკვრას და

აღმოჩნდებოდა, რომ ყალბია, ეჭვებს მაშინვე ლონდონზე

მიიტანდა. მაგრამ არა, ის კაცი გემზე გვერდით კაიუტაში თავის

საქმეს აკეთებდა. თავს აჩვენებდა, თითქოს საკეტის გატეხვა უნ-

280

მკითხველთა ლიგა

დოდა თვალსაჩინო ხერხებით ისე, რომ მაშინვე ყურადღება მი-

ექციათ და ეჭვი მიეტანათ ქურდობაზე, სინამდვილეში კი სამ-

გზავრო ჩემოდანი გასაღების ასლით გაეღო, გემიდან გადააგ-

დო ის შეკვრა და დაელოდა გემიდან უკანასკნელი მგზავრის გა-

დასვლას. ბუნებრივია, იგი სათვალეს ატარებდა, რათა თვალე-

ბი დაემალა და ინვალიდობა განესახიერებინა, ვინაიდან არ უნ-

დოდა რისკი გაეწია რიჯუეისთან შეხვედრისას. მგზავრი ნიუ

იორკში გადავიდა და პირველივე შემხვედრი გემით უკან დაბ-

რუნდა.

- მაგრამ ვინ... რომელი იყო?

- კაცი, რომელსაც გასაღების ასლი ჰქონდა; ის კაცი, ვინც გა-

საღები შეუკვეთა; კაცი, რომელიც არ იყო მწვავე ბრონქიტით

დაავადებული სახლში, იქ, თავის ქვეყანაში - მოკლედ რომ

ვთქვა, ის „უხასიათო“ მოხუცი ბატონი შო! ზოგჯერ მაღალ წრე-

ებშიც ხდება კრიმინალი, ჩემო მეგობარო... აჰა, ჩვენც მოვე-

დით. მადმუაზელ, ბედმა გამიღიმა სწორედ! ნებას მაძლევთ? -

და, თვალებგაბრწყინებული პუარო განცვიფრებულ გოგონას

ორივე ღაწვზე ეამბორა.

281

მკითხველთა ლიგა

ეგვიპტური აკლდამის ამბავი

ყოველთვის მიმაჩნდა, რომ ყველაზე ამაღელვებელი და

დრამატული იმ თავგადასავლებს შორის, რაც კი ოდესმე გადამ-

ხდენია პუაროსთან ერთად, იყო იმ სიკვდილთა უცნაური გარე-

მოებების გამოძიება, რომლებიც მოჰყვა ეგვიპტის ერთ-ერთი

მეფის, მენ-ჰორ-რას აკლდამის აღმოჩენასა და მის გახსნას.

უშუალოდ ტუტანჰამონის სამარხის აღმოჩენისას (რაც

ლორდ კარნარვონის დამსახურებაა) ნიუიორკიდან ჩამოსული

ჯონ უილარდი და ბატონი ბლეიბნერი ქაიროს ახლოს, გიზის პი-

რამიდების მიდამოებში, გათხრებს აწარმოებდნენ. აქ ისინი

მოულოდნელად წააწყდნენ საფლავების მთელ რიგს. ამ აღმო-

ჩენამ უდიდესი ინტერესი გამოიწვია. ერთ-ერთი საფლავი მეფე

მენ-ჰორ-რასი აღმოჩნდა. მენ-ჰორ-რა იყო იმ ბნელით მოცული

მერვე დინასტიის მეფეთაგანი, რომლის დროსაც ძველი სამეფო

დაემხო. მაშინ ცოტა რამ იყო ცნობილი ამ პერიოდის შესახებ და

ამიტომ გაზეთებმა ახლა სრულყოფილად აღწერეს ამ აღმოჩე-

ნის შედეგები.

ეს ამბავი მალე გახმაურდა და დიდი ზეგავლენა მოახდინა

ხალხის მსოფლმხედველობაზე. სერ ჯონ უილარდს კი გულმა

უმტყუნა და სრულიად მოულოდნელად გარდაიცვალა.

ყველაზე სენსაციურმა გაზეთებმა მაშინვე გამოიყენეს ხელ-

საყრელი მომენტი, გაეცოცხლებინათ რომელიღაც ეგვიპტური

საგანძურის საბედისწერო თავგადასავალთან დაკავშირებული

ყველა მისტიკური თქმულება. ბრიტანეთის მუზეუმმა იმ უძვე-

ლეს წაბლის ხეში მოთავსებულ საბრალო მუმიაზე, რომელიც

ასეთი მგზნებარებით ამოთხარეს, გადაჭრით განაცხადა უარი.

მაგრამ, მიუხედავად ამისა, ამ ამბავს დიდი პოპულარობა ხვდა

წილად.

282

მკითხველთა ლიგა

ორი კვირის შემდეგ ბატონი ბლეიბნერი სისხლის მწვავე მო-

წამვლით გარდაიცვალა; რამდენიმე დღის შემდეგ კი მისმა

ძმისწულმა ნიუ იორკში თავი მოიკლა. იმ დღეებში მენ-ჰორ-რას

„რისხვა“ ჩვეულებრივი საუბრის თემა გახლდათ და ეგვიპტელი

მიცვალებულის მაგიური ძალა ფეტიშის დონეზე იყო აყვანილი.

ამის შემდეგ პუარომ ლედი უილარდის, გარდაცვლილი არ-

ქეოლოგის მეუღლის, პატარა ბარათი მიიღო. ქალი სთხოვდა, შინ სწვეოდა კენსინგტონის მოედანზე. მეც თან გავყევი.

ლედი უილარდი - მაღალი, თხელი აგებულების ქალი - თალ-

ხით იყო მოსილი, მისი გადაქანცული სახე მწუხარებას დაენის-

ლა.

- თქვენს კეთილშობილებაზე მეტყველებს, ასე დაუყოვნებ-

ლივ რომ მობრძანდით, მესიე პუარო.

- მზად ვარ გემსახუროთ, ლედი უილარდ. ჩემი რჩევა გჭირ-

დებათ?

- თქვენ, რამდენადაც ვიცი, პოლიციის აგენტი ბრძანდებით, მაგრამ, ამჯერად, მე რჩევისთვის, როგორც პოლიციის აგენტს

ისე არ მოგმართავთ. ვიცი, რომ დიდი გამოცდილება, ორიგინა-

ლური შეხედულებები და თქვენეული წარმოდგენები გაქვთ ამა

თუ იმ მოვლენაზე. მითხარით, გეთაყვა, მესიე პუარო, რა აზრის

ბრძანდებით ზებუნებრივ ძალებზე?

პუაროს წუთით ყოყმანი დაეტყო ვიდრე პასუხს გასცემდა.

ჩანდა, ფიქრობდა. ბოლოს თქვა:

- მოდით, გასაგებად ვილაპარაკოთ. ლედი უილარდ, ეს ის

მთავარი საკითხი არ არის, რაც თქვენ გაინტერესებთ, ხომ ასეა?

თქვენ არაპირდაპირ ეხებით თქვენი მეუღლის გარდაცვალების

გარემოებას.

- მართალი ბრძანდებით, - დაეთანხმა ქალი.

- თქვენ გსურთ, რომ მე გამოვიძიო მისი დაღუპვის მიზეზები?

283

მკითხველთა ლიგა

- მე მინდა დამარწმუნოთ რამდენად სწორია გაზეთების ჭო-

რები და რამდენად შეიძლება დადგინდეს ეს ფაქტებით. სამი

ადამიანის სიკვდილი, მესიე პუარო! ყოველი მათგანი თავისებუ-

რად ამოუცნობი, მაგრამ უეჭველად დაუჯერებელი დამთხვევე-

ბით; და ყველაფერი ეს ხდება იმ ერთი თვის განმავლობაში, რაც

სამარხი გაიხსნა. ეს შეიძლებოდა ნაკლებ სარწმუნო, შეიძლე-

ბოდა უფრო მეტად წარსულიდან წამოსული რისხვა ყოფილიყო, რომელიც იმ გზებით მოქმედებს, რაც თანამედროვე მეცნიერე-

ბისათვის აუხსნელია, მაგრამ ფაქტი ფაქტად რჩება -სიკვდილის

სამი შემთხვევა! და, მეშინია, მესიე პუარო; საშინლად შეშინებუ-

ლი ვარ. შეიძლება ამით არ დამთავრდეს.

- ვის გამო შიშობთ?

- ჩემი ვაჟის გამო. როცა ჩემი მეუღლის დაღუპვის ამბავი მო-

ვიდა, მე ავად ვიყავი. ჩემი ვაჟი, რომელიც ის იყო ოქსფორდი-

დან ჩამოვიდა, გათხრების ადგილზე გაემგზავრა და მიცვალებუ-

ლი ჩამოასვენა. მაგრამ ახლა ისევ წავიდა, მიუხედავად ჩემი

ხვეწნა-მუდარისა. ის ისეა გატაცებული ამ საქმით, რომ გადაწ-

ყვიტა მამამისის ადგილი დაიკავოს და გათხრები განაგრძოს.

იქნებ ბრიყვ და გულუბრყვილო ქალად ჩამთვალოთ, მაგრამ, მესიე პუარო, მე მაინც მეშინია. ხომ შეიძლება გარდაცვლილი

მეფის სული ჯერაც არ იყოს დამშვიდებული? შესაძლოა, თქვენ

ფიქრობთ, რომ სისულელეს ვროშავ.

- არა, ლედი უილარდ, - სწრაფად თქვა პუარომ, - მეც ასევე

მწამს ზებუნებრივი ძალისა - ის ხომ უძლიერესია ამქვეყნად.

მე გაოცებული შევყურებდი პუაროს, არასდროს შემინიშნავს

მისთვის მისტიკით გატაცება. მაგრამ ეს ტანმორჩილი კაცი ამჯე-

რად გულახდილი ჩანდა.

- სინამდვილეში, თქვენ ჩემგან მოითხოვთ თქვენი ვაჟის დაც-

ვას, არა? ყველაფერს გავაკეთებ, რათა არაფერი დაუშავდეს.

- დიახ, ოღონდ მე იდუმალი ძალებისა მეშინია...

284

მკითხველთა ლიგა

- შუა საუკუნეების პაპირუსის გრაგნილზე, ლედი უილარდ, ჩამოწერილია უამრავი საშუალება, წინააღმდეგობას რომ უწევ-

და იმ შავბნელ მაგიას. თუმცა ჩვენმა ძველებმა ბევრად უფრო

მეტი იცოდნენ მაშინ, ვიდრე ჩვენ, მთელი ჩვენი თავმომწონე

მეცნიერებით. ახლა, ნება მიბოძეთ, იმ ფაქტებს დავუბრუნდეთ, რომლებითაც შემიძლია ვიხელმძღვანელო. თქვენ მეუღლეს ეგ-

ვიპტოლოგია იტაცებდა, ასე არ არის?

- დიახ, ახალგაზრდობიდან მოყოლებული იგი ეგვიპტოლო-

გიის ერთ-ერთი უდიდესი ავტორიტეტული სპეციალისტი გახ-

ლდათ.

- მაგრამ ბატონი ბლეიბნერი, რამდენადაც გავიგე, ასე თუ

ისე, მოყვარული იყო ამ დარგში, არა?

- ოჰ, სავსებით მართალი ბრძანდებით. ბლეიბნერი მეტად

შეძლებული კაცი იყო. თავისუფლად ერკვეოდა მოყვარულის

დონეზე ნებისმიერ საკითხში, რაც კი გაიტაცებდა. ჩემმა მეუღ-

ლემ მოახერხა დაეინტერესებინა იგი ეგვიპტოლოგიით, ვი-

ნაიდან სწორედ მისი ფული იყო საჭირო ექსპედიციის დაფინან-

სებისათვის.

- მისი ძმისწული?.. რას იტყვით მის გატაცებაზე, ისიც თან ახ-

ლდა ექსპედიციას?

- მე მგონი, არა, ფაქტობრივად, მე არც კი ვიცოდი ბატონ

ბლეიბნერს ძმისწული თუ ჰყავდა, სანამ გაზეთებში არ წავიკით-

ხე ცნობა მისი გარდაცვალების თაობაზე. არა მგონია, რუფეთსა

და ბატონ ბლეიბნერს ოდესმე ახლო ურთიერთობა ჰქონოდათ.

მას არასდროს ულაპარაკია რაიმე ნათესაურ კავშირზეც.

-ვინ არიან ექსპედიციის სხვა წევრები?

-დოქტორი თოსუილი - ბრიტანეთის მუზეუმის უმცროსი ოფი-

ციალური თანამშრომელი; ბატონი შნეიდერი - ნიუიორკის მეტ-

როპოლიტენ მუზეუმიდან; ახალგაზრდა ამერიკელი მდივანი, დოქტორი ეიმსი და ჰასანი - ჩემი მეუღლის ერთგული მსახური.

285

მკითხველთა ლიგა

- შეგიძლიათ გაიხსენოთ ამერიკელი მდივნის სახელი?

- მგონი, ჰარფერი ერქვა, მაგრამ მთლად დარწმუნებული

არა ვარ. ის ბატონ ბლეიბნერთან დიდხანს არ ყოფილა. ვიცი, სასიამოვნო ყმაწვილი იყო.

- გმადლობთ, ლედი უილარდ.

- თუ კიდევ რაიმე გაინტერესებთ...

- ახლა მეტი არაფერი. ამიერიდან მე მომანდეთ ეს საქმე და

დარწმუნებული ბრძანდებოდეთ, ყველაფერს ვიღონებ, რაც კი

შესაძლებელია, რათა თქვენი ვაჟი საღ-სალამათი დაგიბრუნ-

დეთ.

ეს სიტყვები არც თუ ისე სარწმუნოდ ჟღერდა და შევნიშნე, როგორ შეკრთა ლედი უილარდი მათი მოსმენისას. თუმცა, ამა-

ვე დროს, ის ფაქტი, რომ გამომძიებელმა მისი შიში უყურადღე-

ბოდ არ დატოვა, თავისთავად შვება იყო ქალისთვის.

რაც შემეხება მე, მანამდე არასოდეს შემინიშნავს, რომ

პუაროს ხასიათში ასე ღრმად ჰქონდა მისტიკას ფესვები გადგმუ-

ლი. ამ საკითხზე ჩამოვაგდე საუბარი, როცა სახლისაკენ გზას

დავადექით. მის ქცევებში სერიოზულობა და გულწრფელობა იგ-

რძნობოდა.

- მაგრამ, ჰასტინგს, მე მწამს... თქვენ სათანადოდ ვერ უნდა

აფასებდეთმზებუნებრივ ძალებს.

- რა უნდა გავაკეთოთ ამისთვის?

- ყოველდღიური პრაქტიკაა საჭირო, ძვირფასო ჰასტინგს!

კეთილი! უპირველეს ყოვლისა, ჩვენ დეპეშა უნდა გავაგზავნოთ

ნიუიორკში, რათა სრულიად გავარკვიოთ ახალგაზრდა ბლეიბ-

ნერის დაღუპვის გარემოებათა ყოველი წვრილმანი.

მან გაგზავნა სათანადო დეპეშა. პასუხი სრული და დაწვრი-

ლებითი იყო. ახალგაზრდა რუფეთ ბლეიბნერი წლების მანძილ-

ზე ფინანსურ ხელმოკლეობას განიცდიდა. ის წყნარი ოკეიანის

კუნძულების სანაპიროებზე ემიგრანტი იყო, მაგრამ ნიუიორკში

286

მკითხველთა ლიგა

ორი წლის წინათ დაბრუნდა, სადაც თანდათან სულ უფრო და

უფრო ეშვებოდა ცხოვრების ჭაობში. ყველაზე საყურადღებო, ჩემი აზრით, იყო ის, რომმმოახერხა წინასწარ საკმაო ფულის

სესხება, რათა ეგვიპტეში გამგზავრებულიყო. „მე იქ ერთი კარ-

გი მეგობარი მყავს, ვისგანაც შემიძლია ფული ვისესხო“, - გა-

ნაცხადა თურმე რუფეთმა. თუმცა აქ მისი გეგმები ჩაიშალა. ის

დაბრუნდა ნიუიორკში და წყევლით იხსენებდა თავის ძუნწ ბი-

ძას, რომელიც მიცვალებულთა ძვლებზე და დაფერფლილ მეფე-

ებზე უფრო ზრუნავდა, ვიდრე საკუთარ სისხლსა და ხორცზე. მან

ეგვიპტეში დროებითი ვიზიტის შემდეგ შეიტყო სერ ჯონ უილარ-

დის გარდაცვალების ამბავი. მაშინ კიდევ ერთხელ გადაეშვა

მისთვის ჩვეულ აღვირახსნილ ცხოვრებაში ნიუ-იორკში. შემდეგ

კი თავი მოიკლა, თან ბარათი დატოვა, რომელიც რამდენიმე, მეტად კურიოზულ ფრაზას შეიცავდა. ეტყობოდა, რომ დაწერი-

ლი იყო სინდისის ქენჯნის უეცარი გაღვიძებით. ის თავის თავს

კეთროვანსა და მოკვეთილს უწოდებდა. წერილი მთავრდებოდა

სიტყვებით, რომ ასეთ სიცოცხლეს სიკვდილი ერჩია.

გაურკვეველმა ეჭვებმა შეიპყრო ჩემი გონება. არასდროს

მწამდა დიდი ხნის წინათ გარდაცვლილ ეგვიპტელ მეფეთა სუ-

ლების რისხვისა. აქ უფრო თანამედროვე დანაშაული დავინახე, ვივარაუდე, რომ ამ ახალგაზრდა კაცმა გადაწყვიტა თავის ბიძას

საწამლავით გასწორებოდა. და სერ ჯონ უილარდმაც საბედის-

წერო დოზა მიიღო. ახალგაზრდა კაცი ნიუიორკში ჯერ კიდევ ბი-

ძის გარდაცვალებამდე დაბრუნდა, თან სდევდა ფიქრი ჩადენილ

დანაშაულზე. ბიძამისის დაღუპვის ამბავმა მის ყურამდეც რომ

მიაღწია, დარწმუნდა, თუ რა მძიმე იყო მისი დანაშაული, სინდი-

სის ქენჯნა იგრძნო და სიცოცხლე მოისწრაფა.

მე ზოგადად მოვუხაზე პუაროს ჩემი ვარაუდი. იგი დაინტე-

რესდა.

287

მკითხველთა ლიგა

- რასაც თქვენ ფიქრობთ, თქვენს გულუბრყვილობაზე მეტ-

ყველებს, - უეჭველად გულუბრყვილობაა. შეიძლება მართლაც

ასე იყოს, მაგრამ თქვენ მხედველობიდან გამოგრჩათ სამარხის

საბედისწერო ფაქტორი.

მე მხრები ავიჩეჩე.

- თქვენ ისევ ფიქრობთ, რომ სამარხს რაიმე კავშირი აქვს

მომხდარ ამბებთან?

- საკმარისია, ჩემო მეგობარო, ხვალ ეგვიპტეში მივემგზავ-

რებით.

- რა-ა? - განცვიფრებისაგან წამოვიყვირე.

- მე ასე გადავწყვიტე, - გმირული შემართება იგრძნობოდა

პუაროს გამომეტყველებაში, შემდეგ მოიღუშა და ჩაიბუზღუნა:

- მაგრამ, ოჰ, ზღვა! საძაგელი ზღვა!

ერთი კვირის შემდეგ ჩვენ ფერხთა ქვეშ უდაბნოს ოქროსფე-

რი ქვიშა იყო გართხმული. ჩვენს თავზე ცხელი მზე იღვრებოდა.

უბედური პუარო სულის სიმტკიცეს კარგავდა. ეს ტანმორჩილი

კაცი არც ისე კარგი მოგზაური აღმოჩნდა. ჩვენი ოთხდღიანი

მოგზაურობა მარსელიდან მისთვის დაუსრულებელ ტანჯვად იქ-

ცა. ის ისე გადმოვიდა ალექსანდრიის სანაპიროზე, როგორც

თავისი ნამდვილი „მე“-ს ორეული; ჩვეული კოპწიაობაც კი დაჰ-

კარგვოდა. ქაიროში ჩამოსვლისთანავე მენა ჰაუზის ოტელში

გაგვამგზავრეს, პირდაპირ პირამიდების ჩრდილქვეშ.

ეგვიპტის მოსახლეობამ დამიპყრო, მაგრამ ამას პუაროზე

ვერ ვიტყოდი. ზუსტად ისევ ისე ჩაცმული იყო, როგორც ლონ-

დონში, ჯიბეში მუდამ ტანსაცმლის ჯაგრისი ედო და განუწყვეტ-

ლივ ებრძოდა მტვერს მუქი ფერის ტანსაცმელზე რომ ედებოდა.

- ოჰ, ჩემი ფეხსაცმელი, - წუწუნებდა ის. - შეხედეთ, ჰასტინგს, ჩემი ფეხსაცმელი, წმინდა პატენტირებული ტყავისაა; ყოველ-

თვის ისეთი პეწიანი და კრიალა იყო. ნახეთ, როგორ ჩაყრილა

288

მკითხველთა ლიგა

ქვიშა შიგ, თანაც ფეხსაც მტკენს და მხედველობასაც შეურაც-

ხყოფს; სიცხისაგან ულვაშებიც კი დამილბა.

- შეხედეთ სფინქსს, - გავიძახოდი ისევ ჩემსას - წარმოიდგი-

ნეთ, მეც მატყვევებს მისი იდუმალება და მომხიბვლელობა.

პუარომ უკმაყოფილოდ შეხედა სფინქსს.

- ვერ იტყვით, რომ ბედნიერი გამომეტყველება ჰქონდეს, -

განაცხადა მან. - ან კიდევ, როგორ უნდა ჰქონდეს, როცა ნახევ-

რად ქვიშაშია ჩამარხული; ოჰ, ეს წყეული ქვიშა!

- აბა, ახლა, გაიხსენეთ, როგორი ქვიშიანია ბელგია? - ვკით-

ხე და გავახსენე მეტად დასამახსოვრებელი დასვენების დღეები, ნოქ-სიუღ-მეღ-ში რომ გავატარეთ, იმ „უცოდველი დიუნების“

შუაგულში, როგორც გზამკვლევშია განმარტებული.

- ბრიუსელში ქვიშა არ ყოფილა, - განაცხადა პუარომ. ის ჩა-

ფიქრებული ათვალიერებდა პირამიდებს, - მართლაც სოლიდუ-

რი, გეომეტრიული ზომები აქვს, მაგრამ ზედაპირი უსიამოვნოდ

უსწორმასწოროა. და, არც პალმის ხეები მომწონს ასე ჩამწკრი-

ვებული!

წუწუნი იმით შევაწყვეტინე, რომ შევთავაზე ბანაკისაკენ გზას

დავდგომოდით. იქ აქლემებზე ამხედრებულები უნდა წავსული-

ყავით. ეს ცხოველები კი დაჩოქილნი მოთმინებით გველოდე-

ბოდნენ. ჩვენ იმ რამდენიმე კოლორიტულად ჩაცმული ბიჭის

განკარგულებაში ვიყავით, რომელთა მეთაური ერთი მოლაყბე

თარჯიმანი აღმოჩნდა.

როცა პუაროს სათვალეს აქლემზე ამხედრებისას ფეხი დავა-

ბიჯე, ოხვრასა და წუწუნს მოჰყვა, ხელების ქნევით უხმობდა

წმინდა მარიამსა და ყველა წმინდანს, ვინც კი საეკლესიო კა-

ლენდარში მოიხსენიება. ბოლოს, სამარცხვინოდ ჩამოვიდა აქ-

ლემიდან და ეს მოგზაურობა სახედარზე ამხედრებულმა დაას-

რულა. უნდა დავამატო ისიც, რომ ჩორთით მიმავალი აქლემი

289

მკითხველთა ლიგა

არც ისე სახუმარო საქმეა გამოუცდელი კაცისათვის. რამდენიმე

დღე ტანში მამტვრევდა.

ბოლოს და ბოლოს მივუახლოვდით გათხრების ადგილს. ერ-

თი მზემოკიდებული, ჭაღარათმიანი კაცი, რომელსაც თეთრი

ტანსაცმელი ეცვა და თავზე ჩაჩქანი ეხურა, ჩვენს შესახვედრად

გამოემართა.

- მესიე პუარო და კაპიტანი ჰასტინგსი ბრძანდებით? თქვენი

დეპეშა მივიღეთ. ბოდიშს გიხდით, რომ ვერავინ გამოგიგზავნეთ

ქაიროში დასახვედრად. გაუთვალისწინებელმა შემთხვევამ

სრულიად შეცვალა ჩვენი გეგმები.

პუარო გაფითრდა, ხელი ტანსაცმლის ჯაგრისისაკენ რომ

აპარებდა, ადგილზე გაუშეშდა.

- კიდევ ხომ არავინ მომკვდარა? - აღმოხდა მას.

- დიახ.

- სერ გაი უილარდი? - წამოვიყვირე მე.

- არა, ბატონო ჰასტინგს, ჩემი ამერიკელი კოლეგა, ბატონი

შნეიდერი.

- მიზეზი? -ჰკითხა პუარომ.

- ტეტანუსი.

მე ფერი დავკარგე, ვგრძნობდი, ირგვლივ საშინელი ატმოს-

ფერო სუფევდა - რთული, საბედისწერო და ავისმომასწავებე-

ლი. საზარელმა ფიქრებმა მომიცვა: ნუთუ მორიგი მსხვერპლი

მე ვიქნები?

- ღმერთო ჩემო! -თქვა პუარომ დაბალი ხმით, -გაუგებარია...

რა საზარელია... მითხარით, მესიე, ნამდვილად ტეტანუსია?

- დარწმუნებული არა ვარ. მაგრამ დოქტორი ეიმსი უფრო

უკეთ მოგახსენებთ.

- აჰ, დიახ, თქვენ ექიმი არ ბრძანდებით.

- მე თოსუილი ვარ.

290

მკითხველთა ლიგა

ეს იყო ბრიტანელი ექსპერტი, ლედი უილარდის გადმოცე-

მით, ბრიტანეთის მუზეუმის მთავარი ოფიციალური პირი. ამ

კაცში იყო რაღაც ავტორიტეტული და შეუდრეკელი, რამაც მიმი-

ზიდა.

- თუ გამომყვებით, - განაგრძო დოქტორმა თოსუილმა. - სერ

გაი უილარდთან მიგიყვანთ. ის ძალზე მოწადინებული იყო, ეც-

ნობებინათ, როგორც კი ჩამოხვიდოდით.

ბანაკში შევედით და ერთ დიდ კარავს მივუახლოვდით, დოქ-

ტორმა თოსუილმა ასწია კარვის კალთა და შიგ შევედით. იქ სა-

მი კაცი იჯდა.

- მესიე პუარო და კაპიტანი ჰასტინგსი ჩამოვიდნენ, სერ გაი, -

უთხრა თოსუილმა.

ამ სამიდან ერთ-ერთი, ყველაზე ახალგაზრდა კაცი წამოხტა

და შემოგვეგება. ასე, ოცდაორი წლის იქნებოდა. მისი მოძ-

რაობა ერთგვარად იმპულსული იყო, რითაც ძალიან ემსგავსე-

ბოდა დედამისს: ის სხვებივით მზემოკიდებული არ იყო, დაღლი-

ლი კაცის გამომეტყველება ჰქონდა და ამის გამო უფრო ასაკო-

ვანი ჩანდა, ვიდრე სინამდვილეში იყო, თანაც აშკარად ცდი-

ლობდა მედგრად გაეძლო მკაცრი გონებრივი დაძაბულობისათ-

ვის.

სერ გაიმ წარმოადგინა თავისი ორი კომპანიონი: დოქტორი

ეიმსი - ჭკვიანური გარეგნობის ოცდაათს გადაცილებული კაცი, შევერცხლილი ქილვაშებით, და ბატონი ჰარფერი - მდივანი, სა-

სიამოვნო აღნაგობის ახალგაზრდა კაცი. მას ეროვნული ემბლე-

მებით შემკული ძვლისჩარჩოიანი სათვალე ეკეთა.

რამდენიმე წუთის უთავბოლო საუბრის შემდეგ, ეს უკანასკნე-

ლი გავიდა. დოქტორი თოსუილიც თან გაჰყვა. დავრჩით მარტო

მე, სერ გაი და დოქტორი ეიმსი.

- მესიე პუარო, გეთაყვა, დამისვით ნებისმიერი კითხვა, რო-

მელიც კი გაინტერესებთ, - თქვა გაი უილარდმა. - ჩვენ თავზარ-

291

მკითხველთა ლიგა

დაცემულნი ვართ ამ უბედურების უცნაური განვითარებით, მაგ-

რამ ეს სხვა არაფერია, თუ არა გარემოებათა დამთხვევა.

ახალგაზრდა კაცის ქცევაში ნერვიული დაძაბულობა იგ-

რძნობოდა, რაც მის სიტყვებს ეწინააღმდეგებოდა. მე არ გამომ-

პარვია, რა გულმოდგინედ აკვირდებოდა პუარო სერ გაის.

- თქვენ მთელი გულით ეძლევით ამ სამუშაოს, სერ გაი?

- სავსებით. არა აქვს მნიშვნელობა რა ხდება, ან რა მოსდევს

ამას, სამუშაო გრძელდება. გაითვალისწინეთ.

პუარო დოქტორ ეიმსს მიუბრუნდა:

- თქვენ რაღას იტყვით, ბატონო დოქტორო?

- იცით, - სიტყვა გაწელა დოქტორმა. - არც მე ვაპირებ სამუ-

შაოს შეწყვეტას.

პუაროს სახე შეეცვალა.

- მაშინ უნდა გავარკვიოთ, როგორ წავიყვანოთ საქმე. რო-

დის დაიღუპა ბატონი შნეიდერი?

- სამი დღის წინ.

- დარწმუნებული ხართ, ტეტანუსმა იმსხვერპლა?

- გვამმა დაგვარწმუნა.

- სტრიქნინით მოწამვლა ხომ არ შეიძლებოდა ყოფილიყო?

- არა, მესიე პუარო. მესმის, რასაც გულისხმობთ, მაგრამ ეს

აშკარად ტეტანუსი იყო.

- შრატი არ გაუკეთეთ?

- რა თქმა უნდა, გავუკეთეთ, - თქვა ნირწამხდარმა დოქტორ-

მა. - ყველაფერი ვიღონეთ, რაც კი შეიძლებოდა.

- შრატი თან გქონდათ?

- არა. ქაიროდან ჩამოვიტანეთ.

- კიდევ იყო ბანაკში ტეტანუსით სიკვდილის შემთხვევები?

- არა, არც ერთი.

- დარწმუნებული ხართ, რომ ბატონი ბლეიბნერის სიკვდილი

ტეტანუსის დამსახურება არ არის?

292

მკითხველთა ლიგა

- აბსოლუტურად დარწმუნებული ვარ. ცერი გაჩხაპნილი

ჰქონდა, საიდანაც მოწამვლა დაიწყო და სეფსისიც განვითარდა.

უნდა გითხრათ, ამას არაპროფესიონალიც კი მიხვდებოდა, მაგ-

რამ ორი რამ კი სხვაგვარადაა.

- მაშ, საქმე გვაქვს სიკვდილის ოთხ, ერთმანეთისაგან სრუ-

ლიად განსხვავებულ შემთხვევასთან. ერთი ადამიანი გარდაიც-

ვალა გულის ავადმყოფობით, მეორე - სისხლის მოწამვლით, მე-

სამემ სიცოცხლე თვითმკვლელობით დაასრულა, მეოთხე კი ტე-

ტანუსმა იმსხვერპლა.

- სწორედ ასეა, მესიე პუარო.

- დარწმუნებული ხართ, რომ არაფერია ამ ოთხ შემთხვევას

შორის საერთო?

- კარგად ვერ გავიგე.

- უფრო გასაგებად აგიხსნით: ხომ არ მომხდარა რაიმე ისე-

თი, რაც შესაძლოა, ნიშნავდეს მენ-ჰორ-რას წეს-ჩვეულებათა

უპატივცემულობას?

დოქტორი გაოცებული მიაჩერდა მას.

- სისულელეა! მესიე პუარო! იმედი მაქვს თავს არ მოიტყუებთ

ამ აბდაუბდით!

- მტკნარი სისულელეა, - ჩაილაპარაკა ბრაზმორეულმა

უილარდმაც.

პუარო უშფოთველად, გაუნძრევლად იდგა და თავის კატასა-

ვით მწვანე თვალებს აფახურებდა.

- მაშ თქვენ არ გჯერათ, მესიე დოქტორო?

- არა, სერ, არა, - განაცხადა დოქტორმა ხაზგასმით. მე მეც-

ნიერული აზროვნების კაცი ვარ და მჯერა, რასაც მეცნიერება

გვასწავლის.

- ანტიკურ ეგვიპტეში მეცნიერება არ არსებობდა? - იკითხა

რბილად პუარომ, - არა, არა, ნუ მიპასუხებთ, მაგრამ მითხარით, რას ფიქრობენ ადგილობრივი მუშები?

293

მკითხველთა ლიგა

დოქტორი ეიმსი დაბნეული ჩანდა.

- მე ვფიქრობ, თქვა მან ბოლოს. - რომ, იქ, სადაც თეთრკა-

ნიანები წონასწორობას კარგავენ, ადგილობრივებიც არ ჩამორ-

ჩებიან. დასაშვებად მიმაჩნია, რომ ისინი, ასე ვთქვათ, თავზარ-

დაცემულნი არიან, მაგრამ ამის საბაბი არა აქვთ.

- საინტერესოა, - თქვა პუარომ ორჭოფულად.

სერ გაი წამოიწია:

- უეჭველია, - წამოიძახა სკეპტიკურად, - ვერ დაიჯერებთ, მაგრამ ეს აბსურდია! თქვენ ვერაფერს გაიგებთ ანტიკური ეგ-

ვიპტისას, თუ ასე იფიქრებთ.

პასუხად პუარომ ჯიბიდან პატარა წიგნი ამოიღო და გაუწოდა.

ეს იყო ძველისძველი დაფლეთილი წიგნი „ეგვიპტელთა და

ქალდეველთა მაგია“. შემდეგ შებრუნდა და კარვიდან გამოვი-

და. დოქტორი მე მომაჩერდა.

- რა განუზრახავს?

სხვისგან ნათქვამმა ამ ფრაზამ, რომელიც ასე ჩვეული იყო

პუაროსთვის, ღიმილი მომგვარა.

- ზუსტად არ ვიცი, ვაღიარე მე. - დარწმუნებული ვარ, რაღაც

გეგმა შეიმუშავა, რათა განდევნოს ბოროტი სულები.

მე პუაროს საძებნელად გავემართე. იგი გამხდარი სახის

ახალგაზრდას, ბატონ ბლეიბნერის ყოფილ მდივანს ესაუბრებო-

და.

- არა, - ამბობდა ბატონი ჰარფერი. - მე სულ ექვსი თვეა ექ-

სპედიციაში ვარ. დიახ, საკმაოდ კარგად ვიცნობდი ბატონ ბლე-

იბნერის საქმეებს.

- შეგიძლიათ დაწვრილებით მიამბოთ მისი ძმისწულის შესა-

ხებ?

- ის აქ მოულოდნელად გამოჩნდა; სასიამოვნო გარეგნობის

ყმაწვილი იყო, ადრე არასოდეს შევხვედრივარ; სხვები - კი, მგონი, ეიმსი და შნეიდერი იცნობდნენ. მოხუცს სულაც არ გახა-

294

მკითხველთა ლიგა

რებია მისი ჩამოსვლა. მოულოდნელად წამოიწყებდნენ უმოწყა-

ლო ჩხუბს. „არც ერთი ცენტი, - ყვიროდა მოხუცი, - ვერც ერთ

ცენტს ვერ მიიღებ, არც ახლა და არც ჩემი სიკვდილის შემდეგ.

მთელი ჩემი ფინანსები უნდა მოვახმარო ჩემს ცხოვრებისეულ, მასულდგმულებელ საქმეს. ამაზე ამ დილით უკვე ველაპარაკე

ბატონ შნეიდერს“. და კიდევ ბევრი ამგვარი რამ. ამის შემდეგ

ახალგაზრდა ბლეიბნერი ქაიროში გაიპარა.

- იმ დროს კარგად გრძნობდა თავს?

- მოხუცი?

- არა, ახალგაზრდა.

- მგონი რაღაც კი აწუხებდა, მაგრამ სერიოზული არაფერი

ყოფილა, თორემ გამახსენდებოდა.

- კიდევ ერთი, ბატონმა ბლეიბნერმა ანდერძი ხომ არ დატო-

ვა?

- რამდენადაც ვიცით, არა.

- ბატონო ჰარფერ, ექსპედიციაში დარჩენას აპირებთ?

- არა, სერ, მე არა. ნიუიორკში მივემგზავრები, როგორც კი

მოვაგვარებ საქმეებს; გნებავთ დამცინეთ, მაგრამ მე არ ვაპი-

რებ, იმ დაწყევლილი მენ-ჰორ-რას მომდევნო მსხვერპლი გავ-

ხდე; აქ რომ დავრჩე, ნამდვილად მეც შემიწირავს.

ახალგაზრდამ შუბლზე ოფლი მოიწმინდა. პუარო შებრუნდა, შემდეგ თავი ოდნავ მოაბრუნა და მისთვის დამახასიათებელი

ღიმილით მხრებს ზემოდან გადმოულაპარაკა:

- გაიხსენეთ, მას ერთი მსხვერპლი ნიუიორკში ჰყავდა.

- ეშმაკმა დალახვროს! - თქვა ბატონმა ჰარფერმა დამაჯერებ-

ლად.

- ის ყმაწვილი ნერვიულია, - თქვა ჩაფიქრებით პუარომ. - გა-

ღიზიანებულია, ძალიან გაღიზიანებულია.

პუაროს ცნობისმოყვარეობითყმივაჩერდი, მაგრამ მისმა

იდუმალმა ღიმილმა არაფერი მანიშნა. სერ გაი უილარდისა და

295

მკითხველთა ლიგა

დოქტორ თოსუილის თანხლებით გათხრები დავათვალიერეთ.

მთავარი აღმოჩენები ქაიროში გადაეტანათ. სამარხის ზოგიერ-

თი ნივთი მეტისმეტად საინტერესო აღმოჩნდა. ახალგაზრდა ბა-

რონეტის ენთუზიაზმი აშკარა იყო, მაგრამ შევატყვე, ნერ-

ვიულობდა, გრძნობდა, მას რაღაც საფრთხე ემუქრებოდა. როცა

ჩვენთვის განკუთვნილ კარავში შევდიოდით ვახშმობამდე დასა-

ბანად, თეთრებში ჩაცმული შავკანიანი მამაკაცი გვერდზე გადგა

და გზა მოხდენილად დაგვითმო, თან არაბულ ენაზე ხმადაბლა

მოგვესალმა. პუარო შეჩერდა.

- თქვენ ჰასანი ხართ, სერ ჯონ უილარდის მსახური?

- მე ჩემს ბატონ სერ ჯონს ვემსახურებოდი, ახლა მის ვაჟს

ვემსახურები.

მან ნაბიჯი გადმოდგა ჩვენკენ და ხმადაბლა გვითხრა:

- ამბობენ, თქვენ ძალიან ჭკვიანი ბრძანდებით და გამოცდი-

ლი ხართ ამგვარი ბოროტი სულების საქმეების მოგვარებაში, უთხარით ახალგაზრდა ბატონს, წავიდეს აქედან. აქ უბედურება

ტრიალებს.

პასუხს არც დაელოდა, ისე მოსწყდა ადგილს და გაქანდა.

- უბედურება ტრიალებს, – ჩაიბუტბუტა პუარომ. - დიახ, მე

ამას ვგრძნობ.

ვახშამმა არცთუ მხიარულად ჩაიარა. პირველობა დოქტორ

თოსუილს დაეთმო. იგი დაწვრილებით გვიყვებოდა ეგვიპტის

სიძველეებზე. როგორც კი სხვა საკითხზე გადასასვლელად შე-

ვემზადეთ, სერ გაიმ პუაროს მკლავში ხელი ჩაავლო და რაღა-

ცაზე მიუთითა. გაურკვეველი ლანდი კარვებს შორის დადიოდა, ეს ადამიანის ლანდს არ ჰგავდა. მე კარგად გავარჩიე ძაღლის-

თავიანი მოჩვენება, ზუსტად ისეთი, როგორიც სამარხის კედ-

ლებზე იყო ამოტვიფრული.

ამის დანახვაზე სისხლი გამეყინა.

296

მკითხველთა ლიგა

- ღმერთო ჩემო! - ჩაიბუტბუტა პუარომ და პირჯვარი გულდა-

გულ გადაიწერა. - ტურისთავიანი ენუბისი, წარმავალი სულების

ღმერთი.

- ვიღაც გვამასხარავებს, - იყვირა დოქტორმა თოსუილმა და

აღშფოთებული ზეზე წამოიჭრა.

- თქვენს კარავში შევიდა, ჰარფერ, - ჩაილაპარაკა სერ გაიმ

და საშინლად გაფითრდა.

- არა, - თქვა პუარომ და თავი გადააქნია, - დოქტორ ეიმსის

კარავში დავინახე.

ექიმი მას უნდობლად მიაჩერდა; შემდეგ, დოქტორ თო-

სუილის სიტყვები გაიმეორა და დაიყვირა;

- ვიღაც დაგვცინის, წავიდეთ და დავიჭიროთ.

იგი გაექანა იმ გაურკვეველი მოჩვენების საძებნელად. მეც

გავყევი, მაგრამ როგორადაც არ ვეცადეთ, კვალიც კი ვერ ვი-

პოვეთ იმ სულიერისა, იქ რომ ჩაიარა. ერთგვარად შეძრწუნებუ-

ლები დავბრუნდით და დავინახეთ, პუაროს რაღაც გადაწყვეტი-

ლება მიეღო, რათა უზრუნველეყო თავისი უსაფრთხოება. ის

საქმიანად ხაზავდა ათასგვარ დიაგრამას, აკეთებდა წარწერებს

ჩვენი კარვის ირგვლივ ქვიშაზე. მე ხუთქიმიან ვარსკვლავს თუ

ხუთკუთხედს მოვკარი თვალი, ხშირად მეორდებოდა. პუარო

ამავე დროს იმპროვიზებულ ლექციას კითხულობდა გრძნეულე-

ბასა და, საზოგადოდ, მაგიაზე; თეთრ მაგიაზე, როგორც შავი მა-

გიის საწინააღმდეგოზე; აქვე იყო მიცვალებულების სულთა ნა-

ირსახეობები და წმინდა წიგნიც შიგ ჩართული.

ჩანდა, რომ ამან აშკარა ზიზღი გაუღვიძა დოქტორ თოსუ-

ილს, გამძვინვარებულმა გვერდზე გამწია, სრული ამ სიტყვის

მნიშვნელობით.

- სისულელეა, სერ, - აღმოხდა გააფთრებულს. - მტკნარი სი-

სულელეა. ეს კაცი თვითმარქვიაა. ის ვერ ასხვავებს შუა საუკუ-

ნეების რელიგიურ ცრურწმენასა და ანტიკური ეგვიპტის რწმე-

297

მკითხველთა ლიგა

ნას ერთმანეთისაგან, არასოდეს შევხვედრივარ უვიცობისა და

რწმენის მსგავს აღრევას.

აღშფოთებული ექსპერტი დავამშვიდე და კარავში პუაროს-

თან შევედი. ჩემ ტანმორჩილ მეგობარს მხიარულად უბრწყინავ-

და თვალები.

- ახლა შგვიძლია მშვიდად დავიძინოთ, - განაცხადა მან

მხიარულად. შემიძლია გემოზე გამოვიძინო. თავი მისკდება

ტკივილისაგან. აჰ, კარგი იქნებოდა ახლა გვირილის ნაყენი.

თითქოს სურვილი შეისმინაო, კარვის კალთა აიწია და ჰასა-

ნი გამოჩნდა ორთქლიანი ფინჯნით ხელში. ფინჯანი პუაროს

მიაწოდა. შიგ მართლაც აღმოჩნდა გვირილის ნაყენი, პუაროს

ასე რომ უყვარდა. პუარომ ჰასანს მადლობა გადაუხადა, მაგრამ

რატომღაც ნაყენი ჩემთვის არ შემოატანინა. ჩვენ მარტონი დავ-

რჩით. ტანთ რომ გავიხადე, ცოტა ხნით კარვის ზღურბლთან

შევჩერდი და უდაბნოს გავხედე.

- შესანიშნავი ადგილია, - ხმამაღლა ვთქვი, - და საინტერესო

სამუშაოა. მოხიბლული ვარ: უდაბნოს ცხოვრება, წარმავალი

ცივილიზაციის კვალის ძიება! უუეჭველია, პუარო, თქვენც

გრძნობთ ამ მომხიბვლელობას?

პასუხი რომ ვერ მივიღე, გაბრაზებულმა მივიხედე მისკენ. ჩე-

მი გაბრაზება ელდამ შეცვალა. პუარო პრიმიტიულ ტახტზე გა-

დაწოლილიყო, სახე საშინლად შეშფოთებული ჰქონდა; გვერ-

დით ცარიელი ფინჯანი ედგა. მისკენ გავექანე, შემდეგ გარეთ

გავვარდი და დოქტორ ეიმსის კარვისაკენ გავიქეცი.

- დოქტორო ეიმს! - დავიყვირე, - სასწრაფოდ წამოდით!

- რა მოხდა? - იკითხა ექიმმა.

- ჩემი მეგობარი... ავადაა, კვდება. გვირილის ნაყენი... ჰასა-

ნი არ გაუშვათ ბანაკიდან!

ერთ წუთში დოქტორი უკვე ჩვენს კართან იყო. პუარო ისევ

ისე იწვა, როგორც დავტოვე.

298

მკითხველთა ლიგა

- საოცრებაა, - იყვირა ეიმსმა. - ტვინში სისხლის ჩაქცევას

ჰგავს... როგორ თქვით, რა დალიაო? - მან ცარიელი ფინჯანი

აიღო.

- ოღონდ ნაყენი არ დამილევია! - გაისმა მშვიდი ხმა. გან-

ცვიფრებულებმა მივიხედეთ და დავინახეთ პუარო საწოლზე წა-

მომჯდარიყო და იღიმებოდა.

- არა, - თქვა მან მშვიდად. - არ დამილევია. სანამ ჩემი ერ-

თგული მეგობარი ჰასტინგსი ღამეს ეჩურჩულებოდა, დრო ვი-

ხელთე და პატარა ბოთლში ჩავასხი. ამ პატარა ბოთლს ანალი-

ზისთვის წავიღებ. არა... - თქვა მან, როცა დოქტორი უცებ შეირ-

ხა, - როგორც გონიერ კაცს შეეფერება, მიხვდებით, რომ წინა-

აღმდეგობას აზრი არა აქვს; ჰასტინგსი თქვენს საძებნელად

რომ წამოვიდა, ბოთლი საიმედო ადგილას შევინახე. აჰ, სწრა-

ფად, ჰასტინგს, დაიჭირეთ!

მე ვერ მივხვდი პუაროს აღშფოთების მიზეზს და ვინაიდან ჩე-

მი მეგობრის გადარჩენა მინდოდა, წამსვე მასთან გავჩნდი, მაგ-

რამ დოქტორის სწრაფი მოძრაობა სულ სხვა რამეს ნიშნავდა.

მან ხელი პირთან მიიტანა, ჰაერი ნუშის მძაფრი სუნით გაიჟღინ-

თა, დოქტორი მოიხარა და დაეცა.

- კიდევ ერთი მსხვერპლი, - თქვა პუარომ მკაცრად. - მაგრამ

უკანასკნელი. თუმცა ეს ერთადერთი გამოსავალი იყო. მას უკვე

სამი სიკვდილი აწევს კისერზე.

- დოქტორი ეიმსი? - წამოვიყვირე გაოგნებულმა. - მაგრამ, მე

ვფიქრობდი, თქვენ გჯეროდათ ბნელით მოცული ძალების ზე-

მოქმედებისა.

- თქვენ ვერ გამიგეთ, ჰასტინგს. მე მხედველობაში მქონდა, რომ მწამს მისტიკური ძალებისა. ხალხში მტკიცედ დამკვიდრდა

რწმენა, რომ მსგავსი მკვლელობები ზებუნებრივი ძალების მეშ-

ვეობით ხდება, ხოლო ცრურწმენის ინსტინქტმა იმდენად

ძლიერად დაიმკვიდრა თავი კაცობრიობაში, რომ შესაძლოა

299

მკითხველთა ლიგა

კაცს დაესხა დღისით-მზისით და ეს ბნელი ძალის რისხვას

მიაწერონ. თავიდანვე ეჭვი მქონდა, რომ ვინმე ისარგებლებდა

ამ ინსტინქტით. წარმოვიდგინე, რომ ეს იდეა ვიღაცას მოუვიდო-

და სერ ჯონ უილარდის გარდაცვალების შემდეგ. მართლაც რე-

ლიგიურმა ცრურწმენამ მაშინვე იფეთქა; რამდენადაც შემეძლო

დამენახა, შეუძლებელი იყო ვინმეს რამე გარკვეული გამორჩე-

ნა ჰქონოდა სერ ჯონის სიკვდილით. ბატონი ბლეიბნერის საქმე

სხვაგვარად იყო. ის დიდი ქონების პატრონი ჩანდა. ეს ინფორ-

მაცია ნიუ-იორკიდან მივიღე, რომელიც შეიცავდა რამდენიმე

წინადადებას. უპირველეს ყოვლისა, იმ თქვენს ახალგაზრდა

ბლეიბნერს ეთქვა, რომ მას ერთგული მეგობარი ჰყავდა ეგვიპ-

ტეში, ვისგანაც შეეძლო ფული ესესხა. შეიძლებოდა გვევა-

რაუდა, რომ თავის ბიძას გულისხმობდა. მაგრამ, ჩემი აზრით, ამ შემთხვევაში ასე რომ ყოფილიყო, ის აშკარად იტყოდა. ბლე-

იბნერის სიტყვები მიგვანიშნებს მის მხიარულ თანამეინახეებზე.

მეორე ის, რომ მან დააგროვა საკმაო თანხა, რათა ეგვიპტეში

გამგზავრებულიყო. ბიძამისმა აშკარად უარი უთხრა წინასწარ

მიეცა თუნდაც ერთი პენიც, თუმცა ჰქონდა იმის შესაძლებლობა, რომ მისთვის ნიუ-იორკში დასაბრუნებელი ფული გადაეხადა.

ვიღაცას უნდა ესესხებინა მისთვის ფული.

- ყველაფერი ეს თეთრი ძაფითაა ნაკერი, - გავუწიე წინააღ-

მდეგობა.

- მაგრამ, მეტსაც გეტყვით. ჰასტინგს, ხშირად ხდება, რომ მე-

ტაფორულად ნათქვამ სიტყვებს პირდაპირი მნიშვნელობით

იგებენ. ასევეა პირიქითაც; ამ შემთხვევაში, იმან, რაც ნათქვამი

იყო პირდაპირი გაგებით, მეტაფორული მნიშვნელობა მიიღო.

ახალგაზრდა ბლეიბნერმა საკმაოდ გასაგებად დაწერა: „მე კეთ-

როვანი ვარ“ მაგრამ არავის უფიქრია, რომ მან თავი მოიკლა

იმიტომ, რომ კეთრი შეეყარა.

- რა-ა? - წამოვიძახე მე.

300

მკითხველთა ლიგა

- ეს იყო ვერაგი ჭკუის გონივრული გადაწყვეტილება. ახალ-

გაზრდა ბლეიბნერი იტანჯებოდა კანის რაღაც ძლიერი დაავადე-

ბით. ის წყნარი ოკეანის კუნძულებზე ცხოვრობდა, სადაც ეს

დაავადება მეტად გავრცელებულია. ეიმსი მისი ერთადერთი მე-

გობარი იყო, და კარგად ცნობილი მედიკოსიც; მას არასოდეს

ეპარებოდა ეჭვი ბლეიბნერის სიტყვებში. როცა აქ ჩამოვედი, ჩე-

მი ეჭვი ჰარფერსა და დოქტორ ეიმსზე შევაჩერე. მაგრამ მალე

მივხვდი, რომ მხოლოდ დოქტორს შეეძლო ჩაედინა და დაეფა-

რა დანაშაული. ჰარფერისაგან კი გავიგე, რომ მას ადრევე გააც-

ნეს ახალგაზრდა ბლეიბნერი. უეჭველია, ეს უკანასკნელი ოდეს-

მე ანდერძს შეადგენდა ან უზრუნველყოფდა დოქტორის ცხოვ-

რებას. დოქტორმა დაინახა ქონების მიღების შანსი. მისთვის

სიძნელეს არ წარმოადგენდა მომაკვდინებელი აცრები ჩაეტა-

რებინა ბატონი ბლეიბნერისათვის. შემდეგ კი ძმისწულმა, რო-

მელიც უიმედობამ შეიპყრო, იმ საზარელი ახალი ამბის შემდეგ, რაც მისმა მეგობარმა შეატყობინა, თავი მოიკლა. ბატონ ბლეიბ-

ნერს არავითარი განზრახვა არ ჰქონია ანდერძი შეედგინა. მისი

სიმდიდრე ძმისწულს გადაცემოდა, მისგან კი - დოქტორს.

- და ბატონი შნეიდერი?

- ჩვენ დარწმუნებული არა ვართ. ისიც იცნობდა ახალგაზრდა

ბლეიბნერს, და, შესაძლოა, ეჭვობდა კიდეც რაღაცას, ან იქნებ, ისევ დოქტორი ფიქრობდა, რომ კიდევ ერთი, უმოტივო და უმიზ-

ნო სიკვდილი გააძლიერებდა ცრურწმენის გორგალს. გარდა

ამისა, ახლა ერთ საინტერესო ფსიქოლოგიურ ფაქტს მოგახსე-

ნებთ, ჰასტინგს. მკვლელს ყოველთვის აქვს სურვილი

გაიმეოროს თავისი უკვე წარმატებით ჩატარებული დანაშაული.

ამის წარმოდგენა მას სულ უფრო და უფრო იტაცებს. ამიტომაც

მეშინოდა ახალგაზრდა უილარდის გამო. ენუბისის გამოსახუ-

ლება, რომელიც ამ საღამოს შენიშნეთ, ჰასანმა განასახიერა ჩე-

მი მითითებით. მინდოდა მენახა, თუ შევძლებდი დოქტორის შე-

301

მკითხველთა ლიგა

შინებას. მაგრამ მისი შეშინება ზებუნებრივ ძალებსაც არ შეეძ-

ლო. მე დავინახე, რომ ის არ შეიპყრო იდუმალებით მოცულმა

რწმენამ, არ მოატყუა იმ პატარა კომედიამ, რომელიც მისთვის

გავითამაშე, მე ვვარაუდობდი, რომ ეცდებოდა მორიგი მსხვერ-

პლი მე გავმხდარიყავი. აჰ, და მიუხედავად იმ წყეული ზღვისა, საზარელი სიცხისა და მომაბეზრებელი ქვიშისა, პატარა რუხი

სამარე მაინც ასრულებს თავის ფუნქციას...

პუარომ დაგვარწმუნა, რომ ის სავსებით მართალი იყო თავის

ვარაუდში. რამდენიმე წლის წინ კარგად შეზარხოშებულმა

ახალგაზრდა ბლეიბნერმა ხუმრობით შეადგინა ანდერძი, სადაც

ეწერა: „გიტოვებ ჩემს პორტსიგარს, რომელიც ასე მოგწონს და

ყველაფერი, რაც მე მეკუთვნის, ჩემი სიკვდილის შემდეგ გა-

დაეცემა, როგორც ვალი, ჩემს ერთგულ მეგობარს რობერტ

ეიმსს, ვინც ერთხელ დახრჩობისაგან გადამარჩინა“.

ეს ამბავი, რამდენადაც შეიძლებოდა, მიჩქმალული იყო.

ხალხი იმ მკვლელობებს მენ-ჰორ-რას სამარხს უკავშირებდა და

ლაპარაკობდა, რომ ეს იყო გარდასული მეფის რისხვის ერთ--

ერთი ტრიუმფალური შურისგების ნიმუში მისი სამარხის შებ-

ღალვის სანაცვლოდ. ეს ის რწმენაა, რომელიც, როგორც

პუარომ დამანახა, ეწინააღმდეგება მთელი ეგვიპტის მრწამსსა

და აზროვნებას.

302

მკითხველთა ლიგა

ცისფერი ლარნაკის საიდუმლო

ჯეკ ჰარტინგტონმა ცენტრიდან უხალისოდ შეამოწმა თავისი

დარტყმა, ბურთთან დადგა, უკან მოიხედა და თვალით გაზომა

მანძილი სასტარტო ბაქნიდან. სახეზე ზიზღი აღბეჭდოდა, რასაც

თავადაც გრძნობდა. ერთი ღრმად ამოისუნთქა, გოლფის ჯოხი

ორჯერ უმიზნოდ მოიქნია და ბაბუაწვერა და აბიბინებული ბალა-

ხი ერთიანად გადასხიპა.

ძნელია, ოცდაოთხი წლის კაცმა დრო და ყურადღება დაუთ-

მო საკუთარი ცხოვრების უზრუნველყოფის პრობლემებს, მაშინ, როცა შენი ერთადერთი მიზანი გოლფის თამაშია. შვიდიდან

ხუთნახევარი დღე ჯეკი გამოკეტილი იყო ქალაქში, წითელი ხით

მოპირკეთებულ ერთ სენაკივით ოთახში. შაბათი საღამო და

კვირა, რელიგიის მიხედვით, განკუთვნილი იყო ჭეშმარიტი

ცხოვრებისეული მოთხოვნილებებისათვის. თავი რომ დაჩაგრუ-

ლად არ ეგრძნო, ერთ პატარა სასტუმროში, სტაურტონ ჰითის

გოლფის სათამაშო მოედნის მახლობლად, დაიდო ბინა. ყოველ

დილით ექვს საათზე დგებოდა, რათა ერთი საათი ევარჯიშა, სა-

ნამ 8სთ. და 45წუთზე მატარებელს გაჰყვებოდა ქალაქში.

მაგრამ ნაკლი ამ გეგმას მაინც ჰქონდა, ჯეკი შინაგანად

გრძნობდა, რომ გოლფისათვის გამოყოფილი დრო მისთვის

საკმარისი არ იყო.

გოლფის ჯოხი უგერგილოდ მოიქნია, მაგრამ „დრაივი“ ვერ

ჩაატარა, ანუ მიზანს ააცდინა

მოკლე დარტყმებით ბურთი მიწაზე ნელა მიგორავდა, ოთხი

ჩაგდება კი გოლფის ნებისმიერი სათამაშო მოედნის მინიმუმია.

ჯეკმა ღრმად ამოისუნთქა, ჯოხს მაგრად მოუჭირა ხელი და

თავისთვის ჩაილაპარაკა მაგიური სიტყვები: `მარცხენა მხარი

მარჯვნივ, თავი არ აიღო ...“

303

მკითხველთა ლიგა

ის იყო, ტანი უკან გადაზნიქა და დარტყმისთვის მოემზადა, რომ ყურისწამღებმა კივილმა გააპო ზაფხულის დილის სიჩუმე.

- მკლავენ! - ყვიროდა ვიღაც, - მიშველეთ! მკლავენ!

ქალის ხმას ჰგავდა, რომელიც თანდათან, თითქოს ბუყბუ-

ყით, კვნესაში ჩაინთქა.

ჯეკმა ჯოხი დააგდო და იქითკენ გაიქცა, საიდანაც ის ხმა შე-

მოესმა. კივილი სადღაც სულ ახლოს ისმოდა. ეს უჩვეულო რამ

ხდებოდა ერთი, თითქმის უკაცრიელი სოფლის იმ ნაწილში, სა-

დაც მხოლოდ რამდენიმე სახლს თუ მოჰკრავდით თვალს. იქვე, ახლოს, ერთი პატარა, კოხტა სახლი იდგა, რომელიც ჯეკს ად-

რეც ხშირად შეუნიშნავს მისი ძველებური სინატიფის გამო. სწო-

რედ ამ კოტეჯისკენ გაეშურა ახლა იგი. სახლი მანანით მოფე-

ნილ ფერდობს იყო მოფარებული; ჯეკმა შემოურბინა ამ ფერ-

დობს და წუთიც არ იყო გასული, რომ ჩარაზულ ჭიშკარს ეძგე-

რა.

ბაღში გოგონა იდგა და ჯეკმა, ბუნებრივია, დაასკვნა, რომ ეს

გოგონა ითხოვდა შველას; მაგრამ მალე აზრი შეეცვალა.

გოგონას ხელში პატარა კალათა ეჭირა, შიგ ნახევრამდე სა-

რეველა ბალახით; ეტყობოდა, წახრილი მარგლიდა იების

კვალს და ის იყო წამოიმართა. ჯეკმა შენიშნა, რომ მას თვალები

თვით იმ იებს მიუგავდა - ისეთივე ხავერდოვანი და თბილი

ჰქონდა, ოღონდ უფრო მუქი ფერი დაჰკრავდა. იგი თავად ჰგავ-

და ციცქნა იას თავისი იისფერი ჩითის კაბით. გოგონა ჯეკს შეს-

ცქეროდა გაჯავრებული და თან განცვიფრებულიც.

– მაპატიეთ, – წამოიწყო ახალგაზრდა კაცმა, ახლახან თქვენ

ხომ არ ყვიროდით?

– მე-ე? რა თქმა უნდა, არა.

ის იმდენად გულწრფელად იყო გაოცებული, რომ ჯეკი სახ-

ტად დარჩა. გოგონას ხმაში სილბო და მიმზიდველობა იგრძნო-

ბოდა, შეზავებული მსუბუქი უცხოური აქცენტით.

304

მკითხველთა ლიგა

- მაშინ ... უთუოდ თქვენც გაიგონებდით ყვირილს, – წა-

მოიძახა ჯეკმა. – ხმა, სადღაც, აქედან მოდიოდა.

გოგონა მას მიაჩერდა: – არაფერი გამიგონია.

ჯეკიც, თავის მხრივ, გოგონას მისჩერებოდა, სრულიად წარ-

მოუდგენელი იყო, ვერ გაეგონა გამწარებული ქალის კივილი.

მაგრამ მისი სიმშვიდე ისე აშკარა იყო, რომ ჯეკს ვერც კი წარ-

მოედგინა გოგონა თუ იცრუებდა.

– ხმა სადღაც აქედან ისმოდა, – დაიჟინა ჯეკმა. გოგონა მას

ეჭვის თვალით შესცქეროდა.

– რას ყვიროდა? – იკითხა მან.

– „მკლავენ... მიშველეთ! მკლავენ!..

- „მკლავენ... მიშველეთ, მკლავენ...“ - გაიმეორა გოგონამ. -

ვიღაც გაგეხუმრათ, მესიე, აქ ვინ უნდა მოეკლათ?

გონებაარეულმა ჯეკმა იქაურობას თვალი მოავლო, იქნებ

რაიმე აღმოვაჩინოო. სავსებით დარწმუნებული იყო, რომ ყვი-

რილი ნამდვილად გაიგონა, რომ ეს მისი წარმოსახვის ნაყოფი

არ იყო. მან კოტეჯის ფანჯრებს ახედა. ირგვლივ თითქოს სრუ-

ლი სიწყნარე და სიმშვიდე სუფევდა.

– ჩვენი სახლის გაჩხრეკა ხომ არ გინდათ? - ჰკითხა გოგონამ

ცივად.

გოგონა ისეთი გულგრილი ჩანდა, რომ ჯეკის განცვიფრებას

საზღვარი არ ჰქონდა და ჯეკი შებრუნდა:

- მაპატიეთ, - თქვა მან, - ალბათ ტყიდან თუ მოდიოდა ის

ხმა...

ჯეკმა ქუდი მოუხადა და გაეცალა. უკან რომ მოიხედა, გოგო-

ნა კვლავ მშვიდად მარგლიდა. რამდენიმე ხანს ჯეკი ტყეში დახე-

ტიალობდა, მაგრამ უჩვეულო ვერაფერი შენიშნა. თუმცა მაინც

დარწმუნებული იყო, რომ ყვირილი ნამდვილად გაიგონა. ბო-

ლოს, შეწყვიტა ძებნა და სახლისკენ გასწია, რათა სწრაფად გა-

დაეყლაპა თავისი საუზმე და დილის მატარებლისთვის, 305

მკითხველთა ლიგა

ჩვეულებრივ, წუთიწუთზე მიესწრო. მატარებელში რომ იჯდა, ცოტათი სინდისი ქენჯნიდა კიდეც; იქნებ მაშინვე უნდა ეცნობე-

ბინა პოლიციისთვის? ასე რომ არ მოიქცა, მარტოოდენ იმ

თვალჟუჟუნა გოგონას წყალობა იყო. ჩათვალა, რომ თვითონ

აზვიადებდა და, შესაძლოა, პოლიციასაც ასევე ეფიქრა; მაგრამ, ახლა თუ იყო აბსოლუტურად დარწმუნებული, რომ ყვირილი

მართლა გაიგონა?

უკვე ისე დარწმუნებული აღარ ჩანდა, როგორც მაშინ; ბუნებ-

რივია, ადამიანი ცდილობს, აღიდგინოს მივიწყებული განცდები.

ნუთუ რომელიმე ჩიტის ხმა შემოესმა შორიდან და ქალის ხმას

მიამსგავსა?

თავიდან ამოიგდო რა ეს აზრი. ის ნამდვილად ქალის ხმა

იყო. ჯეკს გაახსენდა, საათს რომ დახედა, სანამ იმ კივილს

გაიგონებდა. დაახლოებით იქნებოდა რვის ოცდახუთი წუთი, როცა ყვირილი შემოესმა. ეს ფაქტი პოლიციისთვის საყურად-

ღებო იქნებოდა, თუ... თუკი, საერთოდ, რაიმეს აღმოაჩენდნენ.

იმ საღამოს, შინ მიმავალმა, გზად საღამოს გაზეთები ყურად-

ღებით გადაათვალიერა, რათა ენახა, იყო თუ არა ნახსენები

რაიმე მკვლელობის თაობაზე: მაგრამ არაფერი აღმოჩნდა. და

არც კი იცოდა, შვება ეგრძნო თუ იმედგაცრუება.

წვიმიანი დილა გათენდა; ისეთი ნესტი იყო, რომ ყველაზე

უფრო მგზნებარე გოლფის მოთამაშესაც კი ჩაუქრებოდა ენთუ-

ზიაზმი. ჯეკი ლოგინიდან გვიან წამოდგა, ფაციფუცით გადასან-

სლა თავისი საუზმე და მატარებლისკენ გაქუსლა. კვლავ ყურად-

ღებით გადაათვალიერა გაზეთები. არც ახლა იყო სიტყვა ნახსე-

ნები რაიმე საზარელ შემთხვევაზე და არც საღამოს გაზეთებში

აღმოჩნდა მისთვის საინტერესო ცნობა.

- საოცარია, - ჩაილაპარაკა ჯეკმა თავისთვის; უსათუოდ პატა-

რა, ანცი ბიჭები ტყეში თამაშობდნენ.

306

მკითხველთა ლიგა

მეორე დღეს დილაადრიანად გამოვიდა. კოტეჯს რომ

ჩაუარა, თვალი გააპარა და ისევ ის პატარა გოგონა შენიშნა

ბაღში, მარგლიდა: „უთუოდ ჩვევად აქვს“. მან ერთი კარგად და-

არტყა, მაგრამ ბურთმა ფოსოს გვერდი აუარა და გაგორდა. ჯეკი

იმედოვნებდა, რომ გოგონამ ეს შენიშნა. როცა ხელახლა მეორე

სასტარტო ნიშანზე დადო ბურთი, საათს დახედა.

- რვის ოცდახუთი წუთია, - ჩაიბუტბუტა კაცმა თავისთვის და

ეს სიტყვები ბაგეზე შეეყინა, ზურგსუკან ისევ ის კივილი გაისმა, რამაც ამას წინათ ასე შეაშფოთა. ქალის შემზარავი ხმა იყო:

- მკლავენ!.. მიშველეთ! მკლავენ!

ჯეკი ადგილს მოსწყდა. ის თვალჟუჟუნა გოგონა ისევ ჭიშკარ-

თან იდგა. ისიც შეშინებული იყურებოდა, აღელვებული ჯეკი მი-

ვარდა და დაუყვირა:

- ახლა ხომ გაიგონეთ?

გოგონას აგზნებული თვალები კიდევ უფრო გაფართოებოდა, მაგრამ ჯეკი მაინც ვერ ჩაწვდა მის განცდებს. მხოლოდ ის შენიშ-

ნა, როგორ გახტა იგი უკან, როცა ჯეკი მიუახლოვდა და სახლის-

კენ მიიხედა, თითქოს იქიდან შველას ელოდაო.

გოგონამ თავი გააქნია და მიაჩერდა.

- არაფერი გამიგონია, - თქვა განცვიფრებულმა.

ჯეკს ისეთი შეგრძნება დაეუფლა, თითქოს, თვალებს შორის

რაღაც ჩასცხესო. გოგონას გულწრფელობა ისეთი აშკარა იყო, რომ ეჭვიც არ შეპარვია. თუმცა, ვერც კი წარმოიდგენდა... არც

შეეძლო... ნამდვილად არ შეეძლო... ჯეკს მისი ნაზი, სასიამოვ-

ნო ხმა შემოესმა...

- თქვენ გაოცებული ხართ, არა?

ჯეკს არ გამოეპარა გოგონას შიშნარევი გამოხედვა, მისი

უკან მიხედვა. გოგონამ ალბათ გაიფიქრა, რომ ეს მოჩვენებე-

ბით შეპყრობილი კაცი იყო.

307

მკითხველთა ლიგა

და შემდეგ, თითქოს ცივი წყალი გადაასხესო, საზარელი

ფიქრი აეკვიატა, ნუთუ გოგონა მართალი იყო? ნუთუ მართლა

მოჩვენებები დაეწყო? ამ საზარელი ფიქრებით მოსვენებადა-

კარგული, შემობრუნდა და უსიტყვოდ წალასლასდა. გოგონამ

თვალი გააყოლა, ერთი ამოიოხრა, თავი გადააქნია, დაიხარა

და მარგვლა განაგრძო.

ჯეკმა სცადა ყველაფრის აწონ-დაწონვა: „თუ კიდევ გავიგონე

ეს დაწყევლილი ხმა რვის ოცდახუთ წუთზე“, - თქვა მან თავის-

თვის, - „ნათელი იქნება, რომ ჰალუცინაციები დამეწყო. მაგრამ, ეს აღარ განმეორდება“.

მთელი დღე აფორიაქებული იყო და ადრე დაწვა დასაძინებ-

ლად,

თან გადაწყვიტა, დილით ყველაფერი კიდევ ერთხელ

შეემოწმებინა.

მთელი ღამე არ უძინია, დილით კი ისე ჩაეძინა, რომ უკვე

რვის ოცი წუთი იყო სასტუმროდან როცა გამოვიდა და გოლფის

სათამაშო მოედნისკენ გასწია. დარწმუნებული იყო, რომ ვერ

მიასწრებდა იმ საბედისწერო ადგილას რვის ოცდახუთ წუთამ-

დე; მაგრამ, უეჭველია, ხმას, თუ იგი, უბრალოდ, წმინდა ჰალუ-

ცინაცია იყო, მაინც გაიგონებდა. მან განაგრძო სირბილი, თვა-

ლები საათზე მიეყინა.

რვის ოცდახუთიც გახდა და შორიდან ქალის ყრუ ყვირილიც

შემოესმა. სიტყვების გარჩევა შეუძლებელი იყო, მაგრამ დარ-

წმუნებული იყო, რომ იგივე ხმა ესმოდა, და ისევ იმ ადგილიდან

მოდიოდა ეს ხმა, სადღაც, კოტეჯის მიდამოებიდან.

მეტად უცნაურია, ამ ფაქტმა უფრო დაარწმუნა, რომ ბოლოს

და ბოლოს, ეს, შესაძლოა, ოინი ყოფილიყო. საეჭვო იყო, რომ

გოგონა ამასხარავებდა. მხრები გაბედულად გაშალა და ჩანთი-

დან გოლფის ჯოხი ამოიღო.

308

მკითხველთა ლიგა

გოგონა, ჩვეულებრივ, ყვავილებს მარგლიდა. მან თავი ასწია

და, როცა ჯეკმა ქუდი მოუხადა, მორცხვად მიესალმა. ახლა გო-

გონა კიდევ უფრო მომხიბვლელი ჩანდა.

- მშვენიერი დილაა, არა? - წამოიყვირა ჯეკმა მხიარულად; თავი მაინც ვერ აარიდა ამ ბანალურ ფრაზას...

- დიახ, მართლაც მშვენიერი დღეა.

- მგონი ბაღისთვის სასარგებლო უნდა იყოს?

გოგონამ ოდნავ გაიღიმა და ლოყები მომხიბვლელად ჩაეჭუ-

ტა.

- სამწუხაროდ, არა! ჩემს ყვავილებს ახლა წვიმა უფრო მოუხ-

დება. ნახეთ, როგორ დამჭკნარა.

ჯეკი დაბალ ღობეს მიუახლოვდა და ბაღში გადაიხედა.

- კარგად კი გამოიყურებიან, - უხერხულად თქვა, რადგან გო-

გონას სიბრალულით აღსავსე მზერას გრძნობდა.

- მზე მართლაც სასიამოვნოა, - თქვა გოგონამ, - ყვავილების

მორწყვა ყოველთვის შეიძლება, მზე კი აცოცხლებს და აჯანსა-

ღებს მათ. მესიე დღეს თავს უკეთ გრძნობს, როგორც ვატყობ.

გოგონას გამამხნევებელმა სიტყვებმა ძლიერ მოაბეზრა თა-

ვი ჯეკს. „ეშმაკმა დალახვროს, - ჩაილაპარაკა თავისთვის, -

მგონი, ჩემს განკურნებას ცდილობს“.

- სავსებით კარგად ვგრძნობ თავს, - გაფიცხდა ჯეკი.

- მაშ, კარგია... - მიუგო გოგონამ დამამშვიდებლად.

ჯეკი იმან გაახელა, რომ გოგონას მისი არ სჯეროდა.

ერთი-ორჯერ კიდევ გაჰკრა ბურთს და სასაუზმოდ წავიდა. ჭა-

მის დროს ისევ იგრძნო მის წინ მჯდომი კაცის გამომცდელი მზე-

რა. ეს იყო შუა ხნის, ძლიერი, მტკიცე სახის მამაკაცი; მოკლე შა-

ვი წვერი, მეტად გამჭვალავი რუხი თვალები ჰქონდა; ბუნებრივი

და თავდაჯერებული მანერებით იგი უმაღლესი რანგის პროფე-

სიონალად წარმოგიდგებოდათ. ჯეკს გაგონილი ჰქონდა რომ

309

მკითხველთა ლიგა

მას ლევინგტონი ერქვა და ცნობილი ექიმი იყო. მაგრამ ეს ყურ-

მოკრული ცოტას ან, შესაძლოა, სულაც არაფერს ეუბნებოდა.

ამ კაცის ჩუმმა თვალთვალმა და მზერამ ცოტათი შეაშინა კი-

დეც. ნუთუ ყველაფერი აშკარად ეწერა სახეზე ყველას დასანა-

ხად? ნუთუ ამ კაცმა, თავისი პროფესიული მოწოდების წყალო-

ბით, იცოდა, რომ რაღაც დაფარული იმალებოდა მის ფსიქიკა-

ში.

ჯეკს ამის გაფიქრებაზეც კი ჟრუანტელმა დაუარა. ნუთუ მარ-

თლა შეიშალა? ნუთუ ეს ყველაფერი ჰალუცინაცია იყო, თუ რა-

ღაც გრანდიოზული ოინი?

და, მოულოდნელად, გზაც გამოჩნდა: აქამდე იგი - ჯეკი - მარ-

ტო იყო! ვთქვათ და, სხვა ვინმეც რომ ყოფილიყო მასთან? ხმა, თუკი კვლავ განმეორდებოდა იგი, ან ორივეს უნდა გაეგონა, ან

მხოლოდ მას - ჯეკს.

ლევინგტონი სწორედ ის კაცი იყო, ვინც ახლა მას სჭირდებო-

და. მათ საკმაოდ ადვილად გააბეს საუბარი - შესაძლოა ეს

ხნიერი კაცი ასეთ რამეს ელოდა კიდეც. ნათელი იყო, რომ, ამა

თუ იმ მიზეზის გამო, ჯეკმა მისი ინტერესი გამოიწვია. ამ უკანას-

კნელს შეეძლო სრულიად უმტკივნეულოდ და ბუნებრივად

ჩაეტარებინა თავისი ცდა დილით, საუზმემდე, გოლფის მინ-

დორზე. შეთანხმდნენ მეორე დილისთვის.

სასიამოვნო დილა იყო, მშვიდი და უღრუბლო, მაგრამ ძალი-

ან არ ცხელოდა. ექიმი კარგად თამაშობდა, ჯეკი - ცუდად. მისი

გონება სხვაგან ჰქროდა, მალულად სულ საათს დასჩერებოდა.

რვის ოც წუთზე უკვე მეშვიდე ფოსოსთან იდგნენ, რომელიც ყვე-

ლაზე ახლოს იყო კოტეჯთან.

გოგონა, როგორც ყოველთვის, ბაღში საქმიანობდა, როცა

მათ ჩაიარეს. მას არც გამოუხედავს.

ორივე ბურთი ბალახზე ეგდო, ჯეკისა - ფოსოს ახლოს, ექიმი-

სა - ცოტა მოშორებით.

310

მკითხველთა ლიგა

- ეს კი უნდა ჩავარდეს! - თქვა ლევინგტონმა.

იგი დაიხარა და ის ხაზი შეამოწმა, საიდანაც უნდა დაეწყო.

ჯეკი უძრავად იდგა, თვალები საათისთვის მიეპყრო. ზუსტად

რვის ოცდახუთი წუთი შესრულდა. ბურთი მინდორზე მსუბუქად

გაგორდა, ფოსოს კიდეზე წამით შეჩერდა და შიგ ჩავარდა.

- კარგი დარტყმაა, - თქვა ჯეკმა. მის ხმაში ხრინწი იგრძნო-

ბოდა, რაც მეტად უჩვეულო იყო მისთვის. საათი მაჯიდან მკლავ-

ზე აიწია და შვებით ამოიოხრა, არაფერი მომხდარა, ჯადო მოეხ-

სნა...

- ერთი წუთით, - თქვა მან, - ჩიბუხს მოვუკიდებ.

მერვე ფოსოსთან იდგნენ. ჯეკმა ჩიბუხი დატენა და მოუკიდა, თითები თავისდაუნებურად უცახცახებდა. ისეთი გრძნობა

დაეუფლა, თითქოს უზარმაზარი ტვირთი მოხსნოდა.

- ღმერთო, რა დიდებული დღეა, - აღნიშნა მან და წინ გადაშ-

ლილ პანორამას უდიდესი კმაყოფილებით გადახედა. - განაგ-

რძეთ, ლევინგტონ, თქვენი დარტყმაა.

და უცებ ხმა გაისმა... სწორედ იმ წამს, როცა ექიმმა დაარტყა.

ქალის განწირული ხმა მთელი ძალით ისმოდა...

- მკლავენ... მიშველეთ! მკლავენ!

ჯეკს ხელებში ძალა გამოეცალა, ჩიბუხი ძირს დაუვარდა.

იქითკენ დააპირა გაქცევა, საიდანაც ხმა შემოესმა, მაგრამ უცებ

გაახსენდა თავისი პარტნიორი, შედგა და დაჟინებით მიაშტერ-

და.

ლევინგტონი ბურთს დასჩერებოდა, თან თვალებს იჩრდი-

ლავდა.

- ცოტა დააკლდა... ქვიშას გვერდი აუარა... თუმცა ვფიქ-

რობ...

მას არაფერი გაუგონია.

ჯეკმა ერთი-ორი ნაბიჯი გადადგა, მძიმედ წატორტმანდა...

როცა გონს მოეგო, მოედანზე იწვა და ლევინგტონი ადგა თავს.

311

მკითხველთა ლიგა

- აბა, მშვიდად, ახლა დაწყნარდით!

- რა მოხდა?

- გული შეგიღონდათ, ყმაწვილო... შეიძლება...

- ღმერთო ჩემო! - თქვა ჯეკმა და ამოიოხრა.

- რა გაწუხებთ? თავი ხომ არ გტკივათ?

- ერთი წუთი დამაცადეთ და მოგახსენებთ! მაგრამ ჯერ ერთი

რამ უნდა გკითხოთ.

ექიმმა ჩიბუხს მოუკიდა და მიწაყრილზე ჩამოჯდა.

- გისმენთ, - თქვა მან მშვიდად.

- თქვენ ეს ორი დღეა მითვალთვალებთ. რატომ?

ლევინგტონს თვალები აუციალდა.

- მეტად უხერხული შეკითხვაა. ნათქვამია, კატამ მეფეს შეხე-

დაო, ხომ იცით.

- სიტყვას ბანზე ნუ მიგდებთ, არ გეხუმრებით; რაკი გეკითხე-

ბით, ამის საბაბიც მაქვს.

ლევინგტონმა სერიოზული გამომეტყველება მიიღო.

- გულახდილად გეტყვით. მე თქვენში შევიცანი ადამიანი, რომელიც მწვავე დაძაბულობას მოუცავს და ცნობისმოყვა-

რეობა აღმეძრა, გამეგო, რა სულიერი ტკივილით უნდა ყოფი-

ლიყო იგი გამოწვეული.

- შემიძლია საკმაოდ მარტივად აგიხსნათ, - თქვა ჯეკმა, - მე

შევიშალე.

იგი სასოწარკვეთილი გაჩუმდა, მაგრამ მისმა სიტყვებმა ისე

არ იმოქმედა, როგორც მოელოდა და ხელახლა გაიმეორა.

- დიახ, შევიშალე!

- საოცარია, - ჩაიბურტყუნა ლევინგტონმა. - მართლაც კუ-

რიოზია...

ჯეკს ბრაზი მოერია.

- გეუბნებით, გავგიჟდი. ვფიქრობ, თქვენც ასე გეჩვენებათ, მაგრამ ექიმები ხომ საშინლად უგულოები ხართ.

312

მკითხველთა ლიგა

- აბა, აბა, ჩემო ახალგაზრდა მეგობარო, თქვენ ჰაიჰარად

ლაპარაკობთ. ჯერ ერთი, თუმცა, ხარისხიც კი მაქვს მედიცინა-

ში, მაგრამ პრაქტიკოსი არ გახლავართ. გულახდილად რომ

გითხრათ, ექიმიც არა ვარ. - არა ვარ ადამიანის სხეულის მკურ-

ნალი, სულ ეს არის.

ჯეკმა ყურადღებით შეთვალიერა.

- მაშ, გონების?

- დიახ, გარკვეული აზრით... უფრო სწორედ, მე ადამიანის

სულის მკურნალი ვარ.

- ოჰო?!

- ვგრძნობ თქვენს ირონიას, და მაინც, ჩვენ უნდა გამოვიყე-

ნოთ ზოგიერთი ტერმინი. იმ პირველი მიზეზის აღსანიშნავად, რომელიც თავისი სხეულებრივი გარსიდან შეგვიძლია გამოვ-

ყოთ და ცალკე განვიხილოთ. თქვენ მოგიწევთ ამ ტერმინებში

გარკვევა. იცით, ყმაწვილო; ეს მღვდლების გამოგონებული რე-

ლიგიური ტერმინები არყ გეგონოთ; მოდით, ჩვენ მას სული ვუ-

წოდოთ, ან ქვეცნობიერი „მე“, ან ნებისმიერი სხვა სიტყვა, რო-

მელიც ხელს გაძლევთ. თქვენ ეს-ეს არის შეურაცხყოფად

მიიღეთ ჩემი ტონი, მაგრამ შემიძლია დაგარწმუნოთ, რომ მარ-

თლაც განმაცვიფრა იმან, რომ ასეთი დინჯი და სრულიად ნორ-

მალური ყმაწვილი, როგორიც თქვენა ხართ, იტანჯება მოჩვენე-

ბებით და თანაც, გონს ჰკარგავს...

- მე მართლაც ჭკუიდან შევიშალე. ნამდვილად სამკურნალო

ვარ.

- მაპატიეთ, ამას რომ გეუბნებით, მაგრამ არ მჯერა.

- მე მოჩვენებებით შეპყრობილი ადამიანი ვარ.

- შეუძლებელია, - თქვა ექიმმა და კვლავ მოუკიდა ჩამქრალ

ჩიბუხს.

- გეუბნებით, მე ისეთი რამეები მესმის, რაც არავის არ ესმის.

313

მკითხველთა ლიგა

- ას კაცში ერთს შეუძლია იუპიტერის დანახვა. იმიტომ რომ, დანარჩენ ოთხმოცდაცხრამეტს არ ძალუძს მისი ხილვა, არავი-

თარი ეჭვის მიზეზი არა გვაქვს, რომ იუპიტერი არ არსებობს და

არც იმის მიზეზია, რომ იმ მეასე კაცს შეშლილი ვუწოდოთ.

- იუპიტერის არსებობა დამტკიცებული მეცნიერული ფაქტია.

- სავსებით შესაძლებელია, რომ დღევანდელი ილუზიები და

მოჩვენებები ხვალ მეცნიერულად დასაბუთებული გახდეს.

ლევინგტონის პროზაულობამ თავისდაუნებურად იმოქმედა

ჯეკზე. მან საოცარი სიმშვიდე და ხალისი იგრძნო. ექიმი ყურად-

ღებით დააკვირდა ერთი-ორი წუთით და შემდეგ თავი დაუკრა.

- ასე უკეთესია, - თქვა მან, - თქვენი უბედურება, საერთოდ, ყმაწვილებისა, ის არის, რომ ძალიან თავდაჯერებულები ხართ, გგონიათ, რომ თქვენი ფილოსოფიის მიღმა არაფერი არსებობს

და შეკრთებით ხოლმე, როცა აღმოჩნდება ისეთი რამ, რაც ამ

აზრს შეგაცვლევინებთ. აბა, ერთი მომიყევით თქვენი ამბავი, რათა გავიგო, მართლა დასამწყვდევი ხართ თუ არა.

ჯეკმა რამდენადაც შეძლო, გულახდილად უამბო ყველაფე-

რი.

- მაგრამ ვერ გამიგია, - თქვა ბოლოს მან, - ამ დილით ხუთი

წუთის დაგვიანებით რატომ მომესმა ხმა?

ლევინგტონი ერთი-ორი წუთით ჩაფიქრდა.

- რომელი საათია თქვენს საათზე ახლა?

- რვას აკლია თხუთმეტი წუთი, - უპასუხა ჯეკმა.

- ჩემთან ოცი წუთი აკლია. თქვენი საათი ხუთი წუთით წინ მი-

დის. ეს მეტად საინტერესო და მნიშვნელოვანი მომენტია ჩემ-

თვის, მეტად მნიშვნელოვანი...

- რა მხრივ? - ჯეკს დაინტერესება დაეტყო.

- იცით, აშკარაა, რომ პირველ დილით თქვენ მართლაც

გაიგონეთ ასეთი წამოკივლება, რაც, შესაძლოა, ვინმემ იხუმრა

314

მკითხველთა ლიგა

კიდეც, მერე კი თვითონ აიძულეთ საკუთარი თავი, მოგჩვენებო-

დათ იგივე ზუსტად იმავე დროს.

- დარწმუნებული ვარ, არ მომჩვენებია.

- არა, რა თქმა უნდა, მაგრამ, იცით, თვითშთაგონება აგვიყო-

ლიებს ხოლმე. მაგრამ არც სხვა რამაა გამორიცხული. ეს რომ

მოჩვენება იყოს, თქვენ კივილს რვის ოცდახუთ წუთზე გაიგო-

ნებდით, თქვენი საათის მიხედვით.

- კეთილი, შემდეგ?

- ჰოდა, ნათელია, არა? ეს კივილი იკავებს გარკვეულ ად-

გილს და დროს სივრცეში. ადგილია - კოტეჯის მიდამოები, ხო-

ლო დრო - რვის ოცდახუთი წუთი.

- დიახ, მაგრამ რაღა მარტო მე მომესმა? მე არც მოჩვენებე-

ბისა მჯერა და არც - მოლანდებებისა, არც აჩრდილების კაკუნი-

სა და სხვა სისულელეებისა. რატომ უნდა მესმოდეს ეს წყეული

ხმა?

- აჰ! ამას ახლა ვერ გავარკვევთ. საკვირველი კია, რომ უმე-

ტესად ცხოვრების პირობებს თავს ართმევენ ჭეშმარიტი სკეპტი-

კოსები. ამ ხალხს არ აინტერესებს ის იდუმალი ფენომენი, რო-

მელიც აღიარებას პოულობს. ზოგნი ხედავენ და ესმით ისეთი

რამეები, რაც სხვას არ ძალუძს, ჩვენც კი არ ვიცით, რატომ.

ათიდან ცხრას არ სურს, ესმოდეს ან დაინახოს ის, რასაც ის ერ-

თი ხედავს და დარწმუნებული არიან, რომ ილუზიებმა შეიპყრო

სწორედ ისე, როგორც თქვენ. ელექტრობის მსგავსად, ზოგი

ნივთიერება კარგი გამტარუნარიანია, დიდხანს ვერც კი მივ-

ხვდით, რატომ, და იძულებული გავხდით, იმით დავკმაყოფილე-

ბულიყავით, რომ ეს ფაქტი ფაქტად მიგვეღო. დღესდღეობით კი

უკვე ვიცით, რატომაცაა ასე. ერთ დღესაც უსათუოდ გავიგებთ, რატომ გესმით ეს ხმები თქვენ და რატომ არ გვესმის მე და იმ

გოგონას. ყველაფერს ბუნებრივი კანონები მართავს, ხომ იცით?

- არ არსებობს სანამდვილეში იმაზე დიდი ძალა, ვიდრე ზებუ-

315

მკითხველთა ლიგა

ნებრივი ძალებია. ამოცნობა იმ კანონებისა, რომლებიც მართა-

ვენ, ეგრეთ წოდებულ ფსიქიკურ მოვლენებს, რთული საქმეა, მაგრამ ამასაც მოევლება.

- მე რა ვქნა? - იკითხა ჯეკმა.

ლევინგტონმა ჩაიცინა.

- ახლა, ჩემო ახალგაზრდა მეგობარო, კარგად უნდა ისაუზ-

მოთ და ქალაქში გაემგზავროთ; თავს ნუ იტანჯავთ იმ რაღაცებ-

ზე ფიქრით, რისიც არაფერი გაგეგებათ. ჩემი მხრივ, ვაპირებ

მოვიარო აქაურობა და ვნახო, რა ხდება ამ კოტეჯის უკან. შემიძ-

ლია დავიფიცო, სწორედ აქ იყრის თავს საიდუმლოება.

ჯეკი წამოდგა.

- კეთილი, სერ. მე მზად ვარ, მაგრამ გაფრთხილებთ...

- დიახ?

ჯეკს უხერხულობისაგან სახე აელეწა.

- იმედი მაქვს, გოგონას არაფერი შეემთხვევა, - ჩაიბუტბუტა

მან.

ლევინგტონი ამან გაამხიარულა.

- თქვენ არ გითქვამთ, რომ ლამაზი გოგონაა! კარგი, გამ-

ხნევდით. ვფიქრობ, საიდუმლოებამ აქ მის მოსვლამდე დაისად-

გურა.

ჯეკი იმ საღამოს სახლში დაბრუნდა ცნობისმოყვარეობის

ციებ-ცხელებით შეპყრობილი; ის ბრმად მიენდო ლევინგტონს.

ექიმმა ეს ფაქტი იმდენად ბუნებრივად მიიღო, იმდენად

ჩვეულებრივად და მშვიდად, რომ ამან ჯეკი განაცვიფრა.

მეორე დღეს თავისი ახალი მეგობარი ჰოლში შეხვდა. ექიმმა

შესთავაზა ერთად ესადილათ.

- ახალი ხომ არაფერია, სერ? - იკითხა აღელვებულმა ჯეკმა.

- მე შევკრიბე ცნობები ამ კოტეჯის ყველა მფლობელთა შესა-

ხებ. პირველად ის ერთმა მოხუცმა მებაღემ და მისმა ცოლმა

დაიქირავეს. მოხუცი კაცი გარდაიცვალა, ქალი კი თავის ქა-

316

მკითხველთა ლიგა

ლიშვილთან გადავიდა საცხოვრებლად. შემდეგ ვიღაც მშენე-

ბელმა ჩაიგდო ხელში, განაახლა და ერთ ქალაქელ ჯენტლმენს

მიჰყიდა, რომელიც შაბათ-კვირას თუ ჩამოდიოდა. ერთი წლის

წინათ მან კოტეჯი ცოლ-ქმარ ტურნერებს მიჰყიდა. კაცი ინგლი-

სელი იყო, მეუღლე კი, ძალიან ლამაზი, უცხოური გარეგნობის

ქალი, ნახევრად რუსი. ისინი წყნარად ცხოვრობდნენ, არავის

ხვდებოდნენ და იშვიათად თუ გამოვიდოდნენ კოტეჯის ეზოდან.

ადგილობრივ მკვიდრთა მითქმა-მოთქმის მიხედვით, მათ რაღა-

ცის ეშინოდათ, მაგრამ ვფიქრობ, ჭორებს ვერ დავეყრდნობით.

ჯეკი დაძაბული უსმენდა.

- მოულოდნელად, ერთ დღეს აქაურობა მიატოვეს, დილაად-

რიან დაცალეს სახლი და მას მერე არც დაბრუნებულან. მალე

აქაურმა აგენტებმა ბატონი ტურნერის წერილი მიიღეს ლონდო-

ნიდან. იგი სთხოვდა მათ, სასწრაფოდ გაეყიდათ იქაურობა. ავე-

ჯი გაიყიდა, თვით სახლი კი ბატონმა მოლივერემ შეიძინა. მან

სულ ორი კვირა იცხოვრა აქ, შემდეგ მოითხოვა, ავეჯით გაეწ-

ყოთ. ახლა ამ სახლში ჭლექით დაავადებული ერთი ფრანგი

პროფესორი ცხოვრობს თავისი ქალიშვილით. ისინი სულ ათი

დღის ჩამოსული არიან.

ჯეკმა ეს ამბავი მდუმარედ მოისმინა.

- არა მგონია ამან გზა გაგვიკაფოს წინ, - თქვა მან ბოლოს, -

თქვენ როგორ გგონიათ?

- მინდა უფრო მეტი ვიცოდე იმ ტურნერებზე, - თქვა ლევინ-

გტონმა მშვიდად, - გახსოვდეთ, მათ დილაადრიან მიატოვეს

აქაურობა. რამდენადაც ვხვდები, სინამდვილეში არავის დაუნა-

ხავს, როგორ წავიდნენ; ბატონი ტურნერი კი უნახავთ მას შემ-

დეგ, მაგრამ ვერავინ აღმოვაჩინე ისეთი, ვისაც შეიძლებოდა

ქალბატონი ტურნერი ენახა.

ჯეკი გაფითრდა.

- იქნებ... თქვენ როგორ ფიქრობთ...

317

მკითხველთა ლიგა

- ნუ ღელავთ, ყმაწვილო. სიკვდილის ჟამსაც, მით უფრო

ძალმომრეობით სიკვდილისას - ნებისმიერი ადამიანის ზეგავ-

ლენის ფაქტორი გარესამყაროზე ძალზე ძლიერია. იმ გარესამ-

ყარომ, შესაძლოა, უნებურად შთანთქოს ეგ თქვენი ზეგავლენა, გადასცეს რა შესაბამისად სათანადოდ დაყენებულ მიმღებ ტალ-

ღებს, ამ შემთხვევაში თქვენ...

- მაგრამ რატომ? - ჩაიბუტბუტა ჯეკმა.

- თქვენ ძალმომრეობას მიიჩნევთ, როგორც საზრიანსა და

მიზანდასახულს, და არა ბრმასა და მექანიკურს. მე არ ვთვლი

თავს დედამიწის იმ გონიერ ბინადრად, რომელიც ერთადერთი

გარკვეული მიზნით დაიარება ამ ქვეყანაზე, მაგრამ რაც ვნახე, წარმოუდგენლად მიმაჩნია, რომ წმინდა შემთხვევითობა იყოს.

არის ერთგვარი ბრმა ხელის ცეცებით ჭეშმარიტებისაკენ

სწრაფვა- ბრმა ძალების ფარული მოქმედება, რომელიც მუდამ

ბნელით მოცულია იმ დასასრულის მიმართ...

ლევინგტონი შეიშმუშნა - თითქოს რაღაც აკვიატებული ცდუ-

ნება ამოიგდო თავიდან, მთელი მისი გონება რომ მოეცვა და

ჯეკს ღიმილით მიუბრუნდა.

- მოდით, დავივიწყოთ ეს საქმე, თუნდაც ამ საღამოს.

ჯეკი ხალისით დაეთანხმა.

კვირის ბოლოს, შაბათს, ენერგიულად შეუდგა ცნობების შეკ-

რებას, ცოტათი იმაზე მეტის შეტყობაც მოახერხა, ვიდრე ექიმმა.

საუზმის წინ გოლფის თამაშიც კი მიატოვა...

ამ ჯაჭვის მორიგი რგოლი ანაზდეულად გამოჩნდა. ერთ

დღეს, როცა უკან ბრუნდებოდა, ჯეკს შეატყობინეს, რომ ერთ

ახალგაზრდა ლედის მისი ნახვა სურდა. მის გასაოცრად ეს ის

გოგონა აღმოჩნდა, ბაღში რომ იხილა - ის თვალჟუჟუნა გოგო-

ნა, როგორც თავის გონებაში უწოდებდა. გოგონა აღელვებული

და თან შემცბარი ჩანდა.

318

მკითხველთა ლიგა

- მაპატიეთ, მესიე, მაგრამ რაღაც მინდოდა მეთქვა, მე... - გო-

გონამ გაუბედავად მიმოიხედა.

- აქ მოდით, - ჩურჩულით უთხრა ჯეკმა და გაიყვანა სასტუმ-

როს ქალთა სადარბაზო ოთახში. ეს იყო წითელი ხავერდით

მორთული მყუდრო ოთახი, - ახლა დაჯექით, მის...

- მარშოდი მქვია, მესიე. ფელაიზ მარშოდი.

- დაჯექით, მადმუაზელ მარშოდ და ყველაფერი მიამბეთ.

ფელაიზი მორჩილად ჩამოჯდა. ამჯერად მას მუქი მწვანე კაბა

ეცვა და პაწია სახის სილამაზე და მომხიბვლელობა კიდევ მე-

ტად იკვეთებოდა. ჯეკს გული უფრო ძალუმად აუჩქროლდა, რო-

ცა მის გვერდით ჩამოჯდა.

- აი, რა, - დაიწყო ფელაიზმა, - ჩვენ აქ სულ ცოტა ხნის წინ ჩა-

მოვედით და თავიდანვე გავიგეთ, რომ ეს სახლი - ეს ჩვენი საყ-

ვარელი, პატარა სახლი - მოჯადოებულია. არც ერთი მსახური აქ

არ ჩერდება. ეს კიდევ არაფერი, - მე თვითონ ვუვლი სახლს და

სადილსაც ვამზადებ...

„ნამდვილი ანგელოზია“, - გაიფიქრა მოხიბლულმა ყმაწვილ-

მა. „მშვენიერი გოგონაა“. მაგრამ გარეგნულად ჯეკმა მოჩვენე-

ბითი საქმიანი ყურადღება შეინარჩუნა.

- მოჩვენებებზე საუბარი აქამდე სისულელე მეგონა. ეს მანამ, ვიდრე ოთხი დღის წინ... მესიე, აგერ უკვე ოთხი ღამეა ერთი და

იგივე სიზმარს ვხედავ. ერთი ლედი თავს მადგას, ლამაზი, მაღა-

ლი... ხელში ცისფერი ფაიფურის ლარნაკი უჭირავს; ძალიან

დამწუხრებულია და სულ ამ ლარნაკს მაწვდის, თითქოს მევედ-

რება, რაიმე ვიღონო. მაგრამ ამაოდ! ვერ ლაპარაკობს და მე კი

არ ვიცი, რას მთხოვს. ეს პირველ ორ ღამეს მესიზმრებოდა; -

გუშინწინ ღამით კი თავის ცისფერ ლარნაკთან ერთად გაუჩი-

ნარდა და მოულოდნელად ქალის ყვირილის ხმა შემომესმა, -

ნამდვილად მისი ხმა იყო, თქვენ მიხვდებით ალბათ... ოჰ, მესიე!

მესიე! ის იმ სიტყვებს ამბობდა, თქვენ რომ იმ დილით მეუბნე-

319

მკითხველთა ლიგა

ბოდით: „მკლავენ... მიშველეთ! მკლავენ!“ მე შიშისგან გამეღვი-

ძა, თან ჩემს თავს ვარწმუნებდი, უბრალოდ კოშმარია-მეთქი...

წუხელ კვლავ მესიზმრა. მესიე, რა არის ეს? - თქვენც ხომ იგივე

მოგესმათ.

ფელაიზს სახე შეშლოდა. პატარა ხელები ერთმანეთზე გადა-

ეჭდო და გულისამაჩუყებლად მისჩერებოდა ჯეკს. ეს უკანასკნე-

ლი თავს იკავებდა, - თითქოს გულგრილად უსმენდა.

- კეთილი, მადმუაზელ მარშოდ. ნუ სწუხხართ, თუ საწინააღ-

მდეგო არ გექნებათ, გეტყვით, რა უნდა გააკეთოთ. ეს ყველაფე-

რი ჩემს მეგობარს, დოქტორ ლევინგტონს უამბეთ. ის აქ ცხოვ-

რობს.

ფელაიზი დაჰყვა მას და ჯეკი გაეშურა ლევინგტონის მოსა-

ძებნად. რამდენიმე წუთის შემდეგ მასთან ერთად დაბრუნდა.

ლევინგტონმა გოგონას გამომცდელი მზერა მიაპყრო, როცა ჯე-

კის ნაჩქარევი მონათხრობი მოისმინა, გოგონას დაუყვავა, გა-

ამხნევა და, თავის მხრივ, მასაც ყურადღებით მოუსმინა.

- მეტად უცნაურია, - თქვა მან, როცა გოგონამ ლაპარაკი და-

ამთავრა, - მამას უამბეთ ეს ყველაფერი?

ფელაიზმა თავი გააქნია.

- არ მინდოდა მისი აღელვება. ის ისეც ძალიან ავადაა, - თვა-

ლები ცრემლებით აევსო, - მას არაფერს ვუყვები, რომ არ განაწ-

ყენდეს, ან არ აღელდეს.

- მესმის, - მიუგო ლევინგტონმა თანაგრძნობით, - მე მოხარუ-

ლი ვარ, ჩვენთან რომ მოხვედით, მადმუაზელ მარშოდ. ხომ

იცით, ჰარტინგტონსაც იგივე შეემთხვა. ვფიქრობ, რომ სწორ

გზას ვადგავართ. სხვა ხომ არაფერი მომხდარა?

ფელაიზი სწრაფად შეირხა.

- რა სულელი ვარ! უყურეთ, მესიე; შეხედეთ რა ვიპოვე ბუფე-

ტის უკან...

320

მკითხველთა ლიგა

გოგონამ ქჭუჭყიანი სახატავი ქაღალდის ნაგლეჯი გაუწოდა, სადაც წყლის საღებავებით უხეშად იყო შესრულებული ქალის

ესკიზი. ეს იყო მარტივი, უშნოდ ნახატი. ქაღალდზე ასახული

იყო მაღალი, ლამაზი ქალი, რომელსაც რაღაცნაირი არაინ-

გლისური სინატიფე დაჰკრავდა სახეზე. ქალი მაგიდასთან იდგა, მაგიდაზე კი ცისფერი ლარნაკი იდო.

- ეს ამ დილით ვიპოვე, - აუხსნა ფელაიზმა, - ბატონო ექიმო, ეს სწორედ იმ ქალის სახეა, სიზმარში რომ ვიხილე და ეს ცისფე-

რი ლარნაკიც ზუსტად ის ლარნაკია...

- საოცარია, - შენიშნა ლევინგტონმა, - ამ საიდუმლოებათა

გასაღები აშკარად ეს ცისფერი ლარნაკია. ვფიქრობ, ეს ძველე-

ბური ჩინური ლარნაკი უნდა იყოს, საუცხოო რელიეფური მოხა-

ტულობა აქვს.

- ჩინურია, - განაცხადა ჯეკმა, - ზუსტად ამის მსგავსი ბიძაჩე-

მის კოლექციაში მინახავს - იცით, ის ჩინური ფაიფურის უდიდე-

სი კოლექციონერია და მახსოვს, ამას წინათ ზუსტად ასეთი

ლარნაკი მაჩვენა.

- ჩინური ლარნაკი... - ოცნებაში გადაიჭრა ლევინგტონი.

ერთი-ორი წუთით ფიქრებში იყო ჩაძირული. შემდეგ, მოულოდ-

ნელად თავი წამოსწია, თვალებში საკვირველი შუქი აუკიაფდა,

- ჰარტინგტონ, რამდენი ხანია, რაც ის ლარნაკი ბიძათქვენთა-

ნაა?

- რამდენი ხანი? ზუსტად არ ვიცი...

- აბა გაიხსენეთ, ბოლო ხანებში ხომ არ უყიდია?

- არ ვიცი... ჰო, ვფიქრობ, ასეა... ახლა მომაგონდა. მე თვი-

თონ არ მაინტერესებს ფაიფური, მაგრამ გამახსენდა თავისი „ა-

ხალი შენაძენი“ რომ მაჩვენა და ერთ-ერთი მათგანი სწორედ ეს

ლარნაკი იყო.

- დაახლოებით ორი თვის წინ? ტურნერებმა კოტეჯი სულ რა-

ღაც ორი თვის წინ მიატოვეს.

321

მკითხველთა ლიგა

- დიახ, ვფიქრობ, ასეა.

- თქვენი ბიძა სოფლის აუქციონზე ესწრება ხოლმე?

- ის ხშირად მიემგზავრება ეტლით აუქციონზე.

- მაშინ, უჩვეულო არაფერია იმაში, რომ მან სწორედ ეს

ფაიფურის ნიმუში აუქციონზე შეიძინა იმ ტურნერის ნივთებს შო-

რის. უცნაური დამთხვევაა, ანუ, რასაც მე ვუწოდებ - ჭეშმარიტე-

ბის ხელით შეხება. ჰარტინგტონ, თქვენი ბიძისგან ახლავე უნდა

გაიგოთ, სად იყიდა ეს ლარნაკი.

ჯეკს სახე შეეცვალა.

- ეს შეუძლებელია, ძია ჯორჯი კონტინენტზე გაემგზავრა; არც

კი ვიცი სად, რომ მივწერო მაინც.

- რამდენი ხნით გაემგზავრა?

- ალბათ, ერთი თვით.

სიჩუმე ჩამოწვა. ფელაიზი შეშფოთებული შესცქეროდა ხან

ერთს, ხან-მეორეს.

- ნუთუ არაფრის გაკეთება არ შეგვიძლია? - იკითხა მან მოკ-

რძალებით.

- ჰო, არის კიდევ ერთი გზა, - წარმოთქვა ლევინგტონმა და-

ძაბულად. ჰარტინგტონ, თქვენ ხელთ უნდა ჩაიგდოთ ის ლარნა-

კი, აქ მოიტანოთ და, თუ მადმუაზელი ნებას დაგვრთავს, ერთ

ღამეს იმ კოტეჯში გავათევთ ამ ლარნაკთან ერთად.

ჯეკს ტანში ჟრუანტელმა დაუარა. - რა უნდა მოხდეს?-იკითხა

მან უხერხულად.

- ვერც კი წარმომიდგენია, მაგრამ გულწრფელად მჯერა, რომ საიდუმლოება აიხსნება და ის მოჩვენებაც თავის ადგილს

დაიკავებს. სავსებით შესაძლებელია, ლარნაკს ორმაგი ფსკერი

ჰქონდეს და იქ რაიმე იყოს დამალული. თუ უჩვეულო არაფერი

აღმოჩნდა, მაშინ ჩვენს საკუთარ გამჭრიახობას უნდა მივმარ-

თოთ.

ფელაიზმა ხელები ერთმანეთს გადააჭდო.

322

მკითხველთა ლიგა

- შესანიშნავი აზრია, - წამოიძახა მან.

მას აღფრთოვანებისაგან თვალები აუკიაფდა. ჯეკი იმდენად

აღფრთოვანებული არ ჩანდა - არ უნდოდა, რომ ფელაიზი რაიმე

ხიფათს გადაჰყროდა, ექიმი ისე იქცეოდა, თითქოს დარწმუნე-

ბული იყო, რომ მისი თვალსაზრისი ჭეშმარიტებასთან უფრო ახ-

ლოს იდგა.

- როდის შეძლებთ ლარნაკის მოტანას? - მიუბრუნდა ფე-

ლაიზი ჯეკს.

- ხვალ!

ჯეკს ბოლომდე უნდა მიეყვანა ეს საქმე; ის გამკივანი ხმა მეხ-

სიერებიდან არ ამოსდიოდა, მოსვენებას არ აძლევდა. და ახლა

მისი ერთადერთი საფიქრალი იყო, როგორმე გადაერჩინა გო-

გონა.

მეორე საღამოს ბიძამისის სახლში ლარნაკი რომ იხილა, ნამდვილად დარწმუნდა, ეს სწორედ ის იყო, წყლის საღებავე-

ბით დახატული, მაგრამ ყურადღებით რომ შეათვალიერა, არა-

ვითარი საიდუმლო ფსკერი არ აღმოაჩნდა.

თერთმეტი საათი იქნებოდა, როცა ის და ლევინგტონი კო-

ტეჯს მიუახლოვდნენ. ფელაიზი მათ უკვე ელოდა და კარი მანამ

გააღო, ვიდრე ისინი დააკაკუნებდნენ.

- მობრძანდით, - დაიჩურჩულა მან, - მამაჩემს ზემოთ სძი-

ნავს, არ გავაღვიძოთ; ყავა უკვე მოგიმზადეთ.

იგი მათ ერთ პატარა, მყუდრო ოთახში შეუძღვა. სპირტქურა

ბუხრის ცხაურში ჩაედგა; გოგონა გადაიხარა და ყავა ზედ შე-

მოდგა.

ჯეკმა გახსნა საგულდაგულოდ შეფუთული ჩინური ლარნაკი.

ფელაიზმა განცვიფრებისგან პირი დააღო.

- დიახ, დიახ, - მოუთმენლად გაიძახოდა გოგონა, - სწორედ

ეს არის. მე ამას ათასში გამოვარჩევდი.

323

მკითხველთა ლიგა

ამასობაში ლევინგტონი ემზადებოდა. მან პატარა მაგიდიდან

ყველაფერი აალაგა და მაგიდა შუა ოთახში დადგა; ირგვლივ

სამი სკამი შემოუწყო. შემდეგ ჯეკს გამოართვა ცისფერი ლარნა-

კი და მაგიდის შუაში დადგა.

- ახლა, - თქვა მან, - მზადა ვარ. გამორთე შუქი და სიბნელეში

შემოვუსხდეთ მაგიდას.

დაემორჩილნენ. ლევინგტონის ხმა კვლავ გაისმა სიბნელე-

ში.

- ნურაფერზე იფიქრებთ, ანუ ყველაფერზე ნუ იფიქრებთ.

თავს ძალას ნუ დაატანთ. შესაძლოა, ერთ-ერთ ჩვენგანს მისტი-

კურ სამყაროსთან კავშირის უნარი აღმოაჩნდეს. თუ ასე მოხდა, ის პიროვნება ტრანსში მოექცევა. გახსოვდეთ, საშიში არაფე-

რია. შიში გულს არ გააკაროთ და მიჰყევით... მიჰყევით დინე-

ბას...

ოთახში სიჩუმემ დაისადგურა. ყოველ წუთს ამ სიჩუმეში მო-

ლოდინი თანდათან უფრო მრავლისმეტყველი ხდებოდა, მაგ-

რამ, რასაც ჯეკი გრძნობდა, ეს შიში არ იყო, იგი უფრო პანიკას

ჰგავდა. თანაც დარწმუნებული იყო, რომ ფელაიზიც იგივეს

გრძნობდა. უცებ გოგონას დაბალი და შეძრწუნებული ხმა გაის-

მა.

- რაღაც საზარელი უნდა მოხდეს, ვგრძნობ...

- შიში განდევნეთ,-თქვა ლევინგტონმა, - თქვენზე მოქმედ ძა-

ლას წინააღმდეგობას ნუ გაუწევთ.

სიბნელესა და სიჩუმეში უფრო იკვეთებოდა და უფრო ახ-

ლოვდებოდა რაღაც გაურკვეველი მუქარის შეგრძნება.

ჯეკმა იგრძნო ყელში რაღაც ეჩხირებოდა... სული ეხუთებო-

და... უბედურება ახლოვდებოდა...

მერე თანდათან დამშვიდდა და მოდუნდა... დინებას მიჰყვა...

ქუთუთოები დაუმძიმდა... ირგვლივ ყველაფერი მიწყნარდა...

უკუნმა დაისადგურა...

324

მკითხველთა ლიგა

გონს რომ მოეგო, მზე კაშკაშებდა... ჩიტები ჭიკჭიკებდნენ-

...იწვა და ცის კაბადონს შესცქეროდა... სად იყო, ვერ გაერკვია.

შემდეგ ყველაფერი აღუდგა გონებაში: მაგიდასთან იჯდა...

პატარა ოთახი... ... ფელაიზი და ექიმი... რა მოხდა?

ჯეკი წამოჯდა, თავი უსიამოვნოდ უგუგუნებდა; იქაურობას

თვალი მოავლო, - კოტეჯის შორიახლო წოლილიყო. ახლომახ-

ლო არავინ ჩანდა. მან საათი ამოიღო. მისდა განსაცვიფრებ-

ლად, პირველის ნახევარს უჩვენებდა.

ჯეკი წამოხტა და, რაც შეიძლებოდა, სწრაფად მოჰკურცხლა

კოტეჯისაკენ. ისინი ალბათ შეშფოთებულები იქნებიან მისი მარ-

ცხით, ტრანსიდან გამოსული ღია ცის ქვეშ რომ აღმოჩნდა.

კოტეჯის კარზე ბრახუნი ატეხა, მაგრამ პასუხი არავინ გასცა; იქ სიცოცხლის ნიშანწყალიც კი არ იგრძნობოდა. უთუოდ დასახ-

მარებლად წამოვიდნენ, ან შეიძლება... ჯეკი უჩვეულო შიშმა შე-

იპყრო... რა მოხდა წუხელ?

სასწრაფოდ სასტუმროსაკენ გაეშურა. შესასვლელში ისეთი

ძლიერი მუჯლუგუნი იგრძნო ფერდში, ლამის ფეხები მოეკვეცა.

რომ შებრუნდა, მის წინ იდგა თეთრთმიანი მოხუცი ჯენტლმენი, რომელიც სიხარულისაგან მძიმედ სუნთქავდა.

- არ მელოდი, ჩემო ბიჭუნი, რაო, არ მელოდი? - მიმართა მან

გამომწვევად.

- ოჰ, ძია ჯორჯ, მეგონა, აქედან შორს, სადმე იტალიაში, იმ-

ყოფებოდით.

- ჰო-ო! მაგრამ მე არ წავედი.. დოუვერთან გავჩერდი წუხელ.

ვიფიქრე, ავტომობილით ავიდოდი ქალაქში და გზად შენც მო-

გინახულებდი, და რა ვიხილე... რაო, მთელი ღამე შინ არა ხარ?

შესანიშნავია... ჯორჯ...

- ჯეკმა ძალუმად ჩასჭიდა ხელი, - ერთი მეტად უჩვეულო რამ

უნდა გიამბო. შეიძლება, არც კი დაიჯერო.

მან ყველაფერი უამბო.

325

მკითხველთა ლიგა

- და, ღმერთმა იცის, იმათ რა დაემართათ, - თქვა ბოლოს

ჯეკმა.

ბიძამისს თითქოს დამბლა დაეცაო.

- ლარნაკი... - აღმოხდა ბოლოს, - ცისფერი ლარნაკი სად

არის?

ჯეკი დაბნეული მისჩერებოდა, სიტყვების კორიანტელში ჩა-

ძირული თანდათან გამოერკვა.

სეტყვასავით დაატყდა თავს ეს სიტყვები: - მინგების დინასტი-

ის დროინდელია... უნიკალურია... ჩემი კოლექციის გემმაა...

ათი ათასი გირვანქა სტერლინგი მაინც ღირს... ამერიკელმა მი-

ლიონერმა, ჰოგენჰეიმერმა შემომთავაზა... მსოფლიოში ერთა-

დერთია. - ეშმაკმა დალახვროს, სერ, რა უყავით ჩემი ცისფერი

ლარნაკი?!

ჯეკი შენობაში შეიჭრა. მას ლევინგტონი უნდა მოეძებნა.

ახალგაზრდა ლედიმ ერთი უგულოდ გადახედა:

- ექიმი ლევინგტონი გუშინ ღამით ავტომობილით გაემგზავ-

რა. წერილი დაგიტოვათ. ჯეკმა გახსნა წერილი, სადაც მოკლედ

და კონკრეტულად ეწერა:

326

მკითხველთა ლიგა

„ჩემო ახალგაზრდა მეგობარო!

როგორ ფიქრობთ, ზებუნებრივმა ძალებმა თავისი დრო მოჭამა?

სულაც არა; - მით უმეტეს, თუ თანამედროვე მეცნიერულ ენაზე

იოხუნჯებ. მიიღეთ კეთილი სურვილები ფელაიზისა, მისი ინვა-

ლიდი მამისა და თვით ჩემგანაც. თორმეტი საათი კიდევ წინა

გვაქვს, რაც სავსებით^საკმარისი უნდა იყოს...

მარად თქვენი ემბროუზ ლევინგტონი,

სულის მკურნალი.

327

მკითხველთა ლიგა

Document Outline

წინასიტყვაობა

I თავი

II თავი

III თავი

IV თავი

V თავი

VI თავი

VII თავი

VIII თავი

IX თავი

X თავი

XI თავი

XII თავი

XIII თავი

XIV თავი

XV თავი

XVI თავი

XVII თავი

XVIII თავი

XIX თავი

XX თავი

XXI თავი

XXII თავი

XXIII თავი

ეპილოგი

მოთხრობები-იქ, სადაც ანდერძია...

უბედური შემთხვევა

მილიონი დოლარის ობლიგაციების გატაცება

ეგვიპტური აკლდამის ამბავი

ცისფერი ლარნაკის საიდუმლო

„ჩემო ახალგაზრდა მეგობარო!